19 Aralık 2025 Ehliyet Sınav Soruları

Bu soruda, delici bir göğüs yaralanması ile karşılaşıldığında uygulanması gereken doğru ilk yardım adımlarının hangileri olduğu sorgulanmaktadır. Bu tür yaralanmalar hayati tehlike taşıdığı için doğru ve hızlı müdahale çok önemlidir. Şimdi maddeleri ve seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

Doğru Cevabın Açıklaması (B seçeneği: I ve III)

Doğru cevap B şıkkıdır çünkü I ve III numaralı maddeler, delici göğüs yaralanmalarında yapılması gereken temel ve hayati ilk yardım uygulamalarını doğru bir şekilde açıklamaktadır. Bu iki adım, yaralının durumunu kötüleştirmeden, profesyonel sağlık ekipleri gelene kadar hayatta kalmasına yardımcı olmayı amaçlar.

• I. Yaşam bulguları ve yaranın durumunun değerlendirilmesi: Bu, her türlü ilk yardım müdahalesinin ilk ve en önemli adımıdır. Yaralının bilincinin açık olup olmadığı, nefes alıp almadığı gibi yaşam bulguları kontrol edilmelidir. Ayrıca yaranın yeri, büyüklüğü ve kanama durumu gibi faktörlerin değerlendirilmesi, yapılacak müdahalenin şeklini belirlemek için kritik öneme sahiptir.
• III. Göğüste saplanmış bir cisim varsa çıkartılmadan cismin etrafının temiz bezlerle desteklenerek sabitlenmesi: Bu, delici yaralanmalarda altın kuraldır. Göğse saplanmış bir cisim, damarları tıkayarak bir "tampon" görevi görüyor olabilir. Cisim yerinden çıkartılırsa, durdurulamayacak kadar şiddetli bir iç kanama başlayabilir. Bu nedenle cisim kesinlikle çıkartılmaz, etrafı bezlerle desteklenerek sabitlenir ve yaralının hareket etmesi engellenir.

Yanlış Seçeneklerin Açıklaması

Diğer seçeneklerin yanlış olmasının temel nedeni, II numaralı maddenin tehlikeli ve yanlış bir uygulama olmasından kaynaklanmaktadır.

• II. Sıvı ve enerji kaybını önlemek için ağızdan yiyecek, içecek verilmesi: Bu madde, ciddi yaralanmalarda yapılması gereken en büyük hatalardan biridir. Yaralının bilinci kapanabilir ve verilen sıvı veya yiyecek soluk borusuna kaçarak boğulmasına neden olabilir. Ayrıca, yaralının ameliyata alınma ihtimali yüksektir ve acil ameliyatlar için midenin boş olması gerekir. Bu nedenle bilinci yerinde bile olsa, ciddi yaralanması olan bir kişiye ağızdan asla yiyecek veya içecek verilmez.

Bu bilgi ışığında diğer şıkları değerlendirelim:

• a) I ve II: II. madde yanlış olduğu için bu seçenek hatalıdır.
• c) II ve III: II. madde yanlış olduğu için bu seçenek de hatalıdır.
• d) I, II ve III: İçinde yanlış olan II. maddeyi barındırdığı için bu seçenek de hatalıdır.

Özetle

Delici göğüs yaralanması durumunda yapılması gerekenler şunlardır:

1. Hemen 112'yi arayarak yardım isteyin.
2. Yaralının bilincini ve solunumunu (yaşam bulgularını) kontrol edin.
3. Yaraya saplanmış bir cisim varsa kesinlikle çıkarmayın, etrafını destekleyerek sabitleyin.
4. Yaralının rahat nefes alması için genellikle yarı oturur pozisyonda tutun.
5. Asla ağızdan yiyecek veya içecek vermeyin.

Bu soruda, Türkiye'de 112 acil çağrı hattının hangi hizmetle özdeşleştiği ve temel olarak hangi amaçla kurulduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası "öncelikle" kelimesidir. Bu kelime, 112'nin günümüzdeki çok amaçlı kullanımından ziyade, onun kökenini ve halk tarafından en bilinen temel görevini ifade etmektedir.

Doğru cevap b) Ambulans seçeneğidir. Çünkü 112 acil yardım hattı, Türkiye'de yıllar boyunca "Sıhhi İmdat" olarak bilinmiş ve sadece acil tıbbi durumlar ile ambulans talepleri için kullanılmıştır. Bu numara, acil sağlık hizmetlerine doğrudan ulaşımı sağlamak amacıyla kurulmuş ve bu görevle hafızalara kazınmıştır. Bu nedenle 112 denildiğinde akla gelen ilk ve temel hizmet ambulans hizmetidir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak için eski acil durum numaralarını hatırlamak gerekir. Yakın zamana kadar, her acil durum hizmetinin kendine ait özel bir telefon numarası vardı. Bu durum, 112'nin neden öncelikle ambulans ile ilişkili olduğunu daha net bir şekilde ortaya koyar.

• a) İtfaiye: Yangın, sel veya kurtarma gibi durumlar için aranması gereken numara 110'du. Bu numara doğrudan itfaiye teşkilatına bağlıydı.
• c) Polis İmdat: Şehir merkezlerindeki hırsızlık, kavga gibi asayiş olayları için aranması gereken numara 155'ti. Bu numara, Emniyet Genel Müdürlüğü'ne aitti.
• d) Jandarma İmdat: Polis sorumluluk bölgesi dışındaki kırsal alanlarda meydana gelen olaylar için ise 156 numaralı jandarma imdat hattı kullanılırdı.

Günümüzde "Tek Numara Tek Merkez" projesiyle birlikte bu numaraların tamamı (110, 155, 156 vb.) tek bir çatı altında birleştirilerek 112 Acil Çağrı Merkezi'ne entegre edilmiştir. Artık herhangi bir acil durumda sadece 112'yi aramak yeterlidir ve çağrı merkezi görevlisi sizi doğru birime yönlendirir. Ancak bu ehliyet sınavı sorusu, 112'nin bu birleşmeden önceki temel ve birincil görevini sorguladığı için doğru cevap Ambulans'tır.

Bu soruda, özellikle 0-12 ay arası bebeklerde ve tek bir ilk yardımcı varken yapılması gereken doğru dış kalp masajı tekniğinin ne olduğu sorulmaktadır. Bebeklere yapılan ilk yardım, yetişkinlerden ve çocuklardan farklılık gösterir. Bu nedenle her detayın, özellikle parmak kullanımı ve bası derinliğinin doğru bilinmesi hayati önem taşır.

Doğru Cevap: d) Bir elin orta ve yüzük parmağı ile göğüs kemiği 4 cm aşağıya inecek şekilde basınç uygulanması

Bu seçeneğin doğru olmasının nedenleri şunlardır: Bebeklerin göğüs kafesi çok hassas ve küçüktür, bu yüzden yetişkinlerde olduğu gibi avuç içi ile baskı uygulanmaz. Bunun yerine, tek bir ilk yardımcı, bir elinin orta ve yüzük parmağını kullanarak bebeğin göğüs kemiğinin (iman tahtası) alt yarısına, meme başlarını birleştiren hayali çizginin hemen altına yerleştirir. Buradan uygulanan basınç ile göğüs kemiği yaklaşık 4 cm (göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar) çöktürülür. Bu yöntem, bebeğe zarar vermeden kalbe etkili bir şekilde baskı yapmayı sağlar.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Göğüs ve sırt kısmının iki elin arasına alınarak sıkıştırılması: Bu yöntem yanlış değildir ancak genellikle iki ilk yardımcı olduğunda tercih edilen bir tekniktir. "Başparmakla kalp masajı" olarak da bilinen bu yöntemde, bir kişi bebeğin göğsünü iki eliyle kavrar ve iki başparmağıyla göğüs kemiğine baskı uygular. Soruda "tek ilk yardımcı" vurgusu yapıldığı için, en standart ve yaygın olarak öğretilen iki parmak tekniği doğru kabul edilir.
• b) Sağ elin yumruk hâline getirilerek göğüs merkezine vurulması: Bu son derece yanlış ve tehlikeli bir uygulamadır. Göğse yumrukla vurmak, bazı filmlerde görülen ve sadece çok özel durumlarda profesyoneller tarafından denenen bir yöntemdir ve temel ilk yardımda kesinlikle yeri yoktur. Özellikle bir bebeğe uygulandığında ciddi iç organ yaralanmalarına ve kemik kırıklarına neden olabilir.
• c) Göğüs kemiği 6 cm aşağıya inecek şekilde basınç uygulanması: Bu basınç derinliği yetişkinler için geçerlidir. Yetişkinlerde kalp masajı yapılırken göğüs kemiği 5-6 cm çöktürülür. Bir bebeğin narin vücuduna 6 cm'lik bir basınç uygulamak, kaburgalarının kırılmasına ve akciğer gibi iç organlarının zarar görmesine yol açar. Bebekler için doğru derinlik 4 cm'dir.

Özetle, ehliyet sınavında ve gerçek hayatta unutmamanız gereken en önemli bilgi şudur: Tek başınıza bir bebeğe kalp masajı yapıyorsanız, iki parmağınızı (orta ve yüzük) kullanarak göğüs kemiğini 4 cm kadar çöktürmelisiniz. Bu, hem etkili hem de en güvenli yöntemdir.

Bu soruda, ilk yardım sırasında hangi durumdaki bir yaralının "yan yatış pozisyonu" kullanılarak taşınmasının doğru olduğu sorgulanmaktadır. İlk yardımda yaralıyı taşıma pozisyonu, yaralının durumunu daha da kötüleştirmemek ve hayati fonksiyonlarını korumak için kritik bir öneme sahiptir. Her yaralanma türü için önerilen farklı taşıma ve bekleme pozisyonları vardır.

a) Bulantı ve kusması olan (Doğru Cevap)

Bulantı ve kusması olan bir yaralı, özellikle bilinci tam olarak yerinde değilse, en büyük risk solunum yolunun tıkanmasıdır. Kişi sırt üstü yatarken kustuğunda, mide içeriği soluk borusuna kaçabilir. Bu durum, "aspirasyon" olarak adlandırılır ve boğulmaya, ciddi akciğer enfeksiyonlarına veya ölüme yol açabilir. Yaralıyı yan yatış pozisyonuna (koma pozisyonu olarak da bilinir) getirmek, yer çekimi sayesinde kusmuğun ve diğer sıvıların ağızdan dışarı akmasını sağlar. Böylece solunum yolu açık kalır ve yaralının güvenli bir şekilde nefes alması sağlanır. Bu nedenle bu seçenek doğrudur.

b) Kalça kemiğinde kırık olan (Yanlış Cevap)

Kalça kemiği kırığı olan bir yaralıyı yan çevirmek son derece tehlikelidir. Bu hareket, kırık kemik uçlarının yerinden oynamasına, çevredeki kan damarlarını, sinirleri ve kasları zedelemesine neden olabilir. Bu tür bir yaralanmada temel kural, yaralıyı mümkün olduğunca hareketsiz tutmaktır. Genellikle yaralı, bulunduğu pozisyonda (çoğunlukla sırt üstü) bacakları desteklenerek sabitlenir ve profesyonel yardım beklenir. Yan yatış pozisyonu, yaralanmayı ağırlaştıracağı için kesinlikle uygulanmaz.

c) Omurilik zedelenmesi olan (Yanlış Cevap)

Omurilik zedelenmesi şüphesi, ilk yardımda en dikkatli olunması gereken durumlardan biridir. Baş, boyun ve sırt bölgesine darbe almış yaralılarda bu risk her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Yaralının omurgasını hareket ettirecek en küçük bir yanlış müdahale bile kalıcı felce veya ölüme neden olabilir. Bu nedenle, omurilik zedelenmesi şüphesi olan bir yaralı kesinlikle yan çevrilmez. Baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan, sırt üstü pozisyonda sabitlenerek profesyonel ekiplerin gelmesi beklenmelidir.

d) Göğüs kemiğinde kırık olan (Yanlış Cevap)

Göğüs kemiği (sternum) veya kaburga kırıklarında yaralının en büyük sorunu nefes alma güçlüğüdür. Sırt üstü veya yan yatmak, göğüs kafesi üzerindeki baskıyı artırarak solunumu daha da zorlaştırabilir ve ağrıyı artırabilir. Bu tür yaralılar için en konforlu ve güvenli pozisyon genellikle yarı oturur pozisyondur. Bu pozisyon, akciğerlerin daha kolay genişlemesine olanak tanıyarak nefes almayı kolaylaştırır. Dolayısıyla yan yatış pozisyonu bu durum için uygun bir seçenek değildir.

Bu soruda, bir dış kanama durumunda kanamayı yavaşlatmak ve kontrol altına almak için yapılması gereken doğru ilk yardım uygulamasının ne olduğu sorulmaktadır. Amaç, yaralanan bölgeye kan akışını azaltarak kan kaybını en aza indirmektir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu anlayalım.

Doğru cevap c) Kanayan yerin kalp seviyesinden yukarıda tutulması seçeneğidir. Kanayan bölgeyi, örneğin bir kolu veya bacağı, kalbinizin hizasından daha yükseğe kaldırdığınızda, yer çekimi kanın o bölgeye daha az basınçla gitmesine yardımcı olur. Bu durum, kan damarlarındaki basıncı düşürerek kanamanın yavaşlamasını ve durmasını kolaylaştırır. Bu yöntem, genellikle kanayan yere temiz bir bezle doğrudan baskı uygulamakla birlikte kullanılır ve kan kontrolünde çok etkilidir.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Kanayan yerin oksijenli su ile yıkanması: Bu seçenek yanlıştır. Oksijenli su, yarayı temizlemek için kullanılsa da, kanamayı durdurmak için uygun değildir. Hatta kanamayı durdurmaya çalışan pıhtılaşma sürecini bozabilir ve sağlıklı dokulara zarar verebilir. Bu yüzden aktif bir kanamayı kontrol altına almak için tercih edilen bir yöntem değildir.
• b) Kanayan yere sıcak uygulama yapılması: Bu da hatalı bir uygulamadır. Sıcak, kan damarlarının genişlemesine neden olur. Damarlar genişlediğinde ise bölgeye daha fazla kan akışı olur, bu da kanamanın azalması yerine şiddetlenmesine yol açar. Kanamayı yavaşlatmak için tam tersi, soğuk uygulama damarları büzerek kan akışını yavaşlatır.
• d) Kanama bölgesinde bulunan pıhtıların yıkanarak temizlenmesi: Bu seçenek kesinlikle yapılmaması gereken tehlikeli bir davranıştır. Pıhtı, vücudun kanamayı durdurmak için oluşturduğu doğal bir tıkaçtır. Bu pıhtıyı temizlemek, yaranın tekrar açılmasına ve kanamanın yeniden başlamasına neden olur. İlk yardımda amaç, bu pıhtının oluşumuna yardımcı olmak ve yerinde kalmasını sağlamaktır, onu yok etmek değil.

Özetle, bir kanamayı azaltmak için en temel ve etkili yöntemlerden biri, kanayan uzvu kalp seviyesinin üzerine kaldırmaktır. Bu basit fizik kuralı, kan basıncını düşürerek kan kaybını önemli ölçüde azaltır ve hayat kurtarıcı olabilir.

Bu soruda, bir kaza anında vücudumuzda "çıkık" adı verilen yaralanmanın nerede meydana gelebileceği sorulmaktadır. Çıkık kavramını ve vücuttaki yerini doğru anlamak, bu soruyu çözmenin anahtarıdır. İlk olarak çıkığın ne olduğunu anlamak, doğru cevabı bulmayı kolaylaştıracaktır.

Çıkık, eklemi oluşturan kemik uçlarının birbirinden kalıcı olarak ayrılmasıdır. Yani, bir kemiğin eklemdeki normal yuvasından dışarı fırlaması durumudur. Bu durum, genellikle eklem bölgelerine gelen şiddetli darbeler, düşmeler veya ani ve zorlayıcı hareketler sonucu oluşur.

Doğru Cevabın Açıklaması

Doğru cevap b) Hareketli eklem yerlerinde seçeneğidir. Çünkü çıkık, tanımı gereği sadece iki veya daha fazla kemiğin birleşerek hareket ettiği eklem bölgelerinde meydana gelebilir. Vücudumuzdaki omuz, dirsek, kalça, diz, çene ve parmak eklemleri gibi sürekli hareket eden yerler, yapıları gereği çıkığa en yatkın bölgelerdir. Bu eklemler geniş bir hareket kabiliyetine sahip olduğu için, dışarıdan gelen bir kuvvetle kemiklerin yerinden oynaması daha olasıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu anlamak, konuyu daha iyi pekiştirmenize yardımcı olacaktır. Bu seçenekler, çıkık ile kırık arasındaki farkı anlamanızı sağlamak için verilmiştir.

• a) Kafatası eklemlerinde: Kafatası kemikleri, "sutur" adı verilen oynamaz eklemlerle birbirine sıkıca bağlıdır. Bu eklemler hareket etmediği için, burada bir çıkık meydana gelmez. Kafatasına gelen şiddetli bir darbe çıkığa değil, kırığa (kafatası kırığı) neden olur.
• c) Diz ile kalça arasındaki kemikte: Bu bölgede "uyluk kemiği" (femur) bulunur. Bu, tek ve uzun bir kemiktir, bir eklem değildir. Kemiklerin orta kısımlarında çıkık olmaz; bu bölgelere gelen darbeler kemiğin bütünlüğünü bozarak kırığa yol açar.
• d) Dirsek ile omuz arasındaki kemikte: Bu bölgede de "pazu kemiği" (humerus) yer alır. Tıpkı uyluk kemiği gibi bu da tek bir kemiktir. Bu nedenle, kemiğin kendisinde çıkık değil, ancak kırık görülebilir.

Özetle, bu sorunun ana fikri çıkık ile kırık arasındaki temel farkı bilmektir. Çıkık, her zaman iki kemiğin birleştiği hareketli bir eklemde olurken, kırık ise kemiğin herhangi bir yerinde meydana gelen bütünlük bozulmasıdır. Bu ayrımı anladığınızda, sorunun cevabının neden "hareketli eklem yerleri" olduğunu kolayca görebilirsiniz.

Bu soruda, ilk yardım bilgisi kapsamında, göğüste hissedilen şiddetli bir ağrının en olası ve en acil tıbbi nedeninin ne olduğunu bilmeniz istenmektedir. Bu, bir sürücünün yolda veya trafikte karşılaşabileceği acil bir sağlık durumunu tanıması açısından kritik bir bilgidir. Sorunun amacı, hayatı tehdit eden bir durumu diğer alakasız belirtilerden ayırt etme yeteneğinizi ölçmektir.

Doğru Cevap: a) Kalp krizi

Doğru cevap "Kalp krizi" seçeneğidir. Çünkü göğüste aniden başlayan, baskı veya sıkışma hissi veren kuvvetli ağrı, kalp krizinin en tipik ve en yaygın belirtisidir. Kalp krizi, kalbi besleyen damarların tıkanması sonucu kalp kasının yeterli oksijen alamaması ve hasar görmesi durumudur. Bu durum, acil tıbbi müdahale gerektiren hayati bir tehlikedir ve bu belirtiyi tanımak hayat kurtarıcı olabilir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlıştır?

• b) Yüksek ateş: Yüksek ateş, genellikle vücudun bir enfeksiyonla savaştığının göstergesidir. Vücut ağrılarına neden olabilir ancak doğrudan ve spesifik olarak göğüste kuvvetli bir ağrının en sık nedeni değildir. Akciğer enfeksiyonu gibi bazı durumlarda ateşle birlikte göğüs ağrısı görülebilse de, "en sık ve tipik neden" kalp krizidir.
• c) Görme bozukluğu: Görme bozukluğu, gözler veya beynin görme ile ilgili merkezlerindeki bir sorundan kaynaklanır. Göğüs ağrısı ile doğrudan hiçbir fizyolojik bağlantısı yoktur. Bu seçenek, konuyla tamamen alakasız bir çeldiricidir.
• d) Ayak bileğinde burkulma: Ayak bileği burkulması, ayak bileğindeki bağların zedelenmesiyle oluşan bir yaralanmadır. Belirtileri ağrı, şişlik ve morarmadır ve sadece ayak bileği bölgesinde görülür. Vücudun tamamen farklı bir bölgesindeki bu yaralanmanın göğüs ağrısına neden olması mümkün değildir.

Özetle: Ehliyet sınavında bu sorunun sorulmasının nedeni, bir sürücü olarak trafikte veya çevrenizde aniden rahatsızlanan bir kişide "göğüste kuvvetli ağrı" şikayeti duyduğunuzda, aklınıza ilk olarak kalp krizi ihtimalini getirmeniz ve derhal 112 Acil Yardım'ı aramanız gerektiğini bilmenizdir. Bu bilgi, doğru ve hızlı ilk yardım müdahalesinin ilk adımıdır.

Bu soruda, bilinci kapalı olan ancak boyun travması şüphesi bulunmayan bir kazazedede, solunum yolunu açmak için uygulanması gereken temel ilk yardım pozisyonunun ne olduğu sorulmaktadır. Bilinç kaybı durumunda kaslar gevşer ve dil, arkaya doğru kayarak soluk borusunu tıkayabilir. Bu, hayati bir tehlikedir ve hava yolunun derhal açılmasını gerektirir.

Doğru Cevap: d) baş geri-çene yukarı

Bu pozisyon, ilk yardımın temel adımlarından biridir ve hava yolunu açmak için en etkili yöntemdir. Bilinci kapalı bir kişinin dili, gevşeyerek boğazın arkasına düşer ve solunumu engeller. Baş Geri-Çene Yukarı manevrası, başı geriye itip çeneyi yukarı kaldırarak dili boğazın arka duvarından uzaklaştırır ve böylece hava yolunu mekanik olarak açar. Bu manevra, soruda belirtildiği gibi, sadece boyun travması şüphesi olmayan kazazedelere uygulanır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) şok: Şok pozisyonu, kazazedenin sırtüstü yatırılıp bacaklarının yaklaşık 30 cm yukarıya kaldırılmasıdır. Bu pozisyonun amacı, kan basıncı düşüklüğü gibi durumlarda beyin ve kalp gibi hayati organlara kan akışını artırmaktır. Solunum yolunu açmakla doğrudan bir ilgisi yoktur ve bu amaçla kullanılmaz.

• b) oturuş: Oturuş veya yarı oturuş pozisyonu, bilinci açık olan ve solunum güçlüğü çeken (örneğin kalp krizi veya astım atağı geçiren) kişilere rahat nefes almalarını sağlamak için verilir. Bilinci kapalı bir kazazedeye bu pozisyon verilemez çünkü kişi vücudunu kontrol edemez ve bu pozisyon hava yolunu açmaz.

• c) yarı yüzükoyun-yan: Bu pozisyon, "koma pozisyonu" veya "derlenme pozisyonu" olarak da bilinir. Bu pozisyon, bilinci kapalı ancak solunumu olan bir kazazedeye, solunum yolunu açık tutmak ve kusma durumunda mide içeriğinin akciğerlere kaçmasını önlemek için verilir. Yani bu pozisyon, hava yolu açıldıktan ve solunumun varlığı tespit edildikten sonra uygulanır; tıkalı bir hava yolunu açmak için yapılan ilk müdahale değildir.

Özetle, bilinci kapalı bir kazazedede ilk yapılacak işlem, solunum yolunun açık olup olmadığını kontrol etmek ve kapalıysa Baş Geri-Çene Yukarı pozisyonu ile hava yolunu açmaktır. Bu nedenle doğru cevap "d" seçeneğidir.

Bu soruda, bir kazazedenin nefes borusunun, yani solunum yolunun tıkandığında vücudunda meydana gelen ilk ve en temel olayın ne olduğu sorulmaktadır. Solunumun temel amacı, vücudun yaşamsal fonksiyonları için gerekli olan oksijeni havadan alıp kana karıştırmak ve hücrelerde oluşan atık karbondioksiti vücuttan atmaktır. Bu sürecin kesintiye uğraması durumunda ne olacağını anlamak, doğru cevabı bulmamızı sağlayacaktır.

Doğru cevap b) Oksijenin akciğerlere ulaşamaması seçeneğidir. Solunum yolu, havanın dış ortamdan akciğerlere taşındığı bir kanal gibidir. Bu yol herhangi bir nedenle (örneğin dilin geriye kaçması, yabancı bir cisim) tıkandığında, hava fiziksel olarak akciğerlere giremez. Dolayısıyla, havanın içinde bulunan ve yaşam için zorunlu olan oksijen de akciğerlere ulaşamaz. Bu, tıkanmanın en birincil ve doğrudan sonucudur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Kandaki oksijen oranının artması: Bu seçenek yanlıştır çünkü durumun tam tersini ifade eder. Vücuda yeni oksijen girişi durduğunda, kandaki mevcut oksijen hızla tükenir ve kandaki oksijen oranı artmak yerine tehlikeli bir şekilde düşer. Bu duruma hipoksi denir ve hayati organların zarar görmesine neden olur.
• c) Kandaki karbondioksit oranının düşmesi: Bu da hatalı bir ifadedir. Solunum sadece oksijen almak için değil, aynı zamanda vücutta biriken karbondioksiti dışarı atmak için de yapılır. Solunum durduğunda, karbondioksit vücuttan atılamaz ve kanda birikmeye başlar. Bu nedenle kandaki karbondioksit oranı düşmez, aksine yükselir.
• d) Dokuların oksijenlenmesinin kolaylaşması: Bu seçenek de mantıksal olarak imkansızdır. Dokular ve organlar, yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duydukları oksijeni kandan alırlar. Eğer kana yeterli oksijen geçişi sağlanamazsa (çünkü oksijen akciğerlere ulaşamamıştır), dokuların oksijenlenmesi kolaylaşmaz, tam tersine imkansız hale gelir ve bu durum kısa sürede doku ölümlerine yol açar.

Özetle, solunum yolu tıkandığında temel sorun, oksijenin vücudun giriş kapısı olan akciğerlere ulaşamamasıdır. Diğer tüm olumsuz sonuçlar (kandaki oksijenin düşmesi, karbondioksitin artması, dokuların hasar görmesi) bu ilk olayın ardından zincirleme bir reaksiyon olarak ortaya çıkar. Bu nedenle, ilk yardımda solunum yolunun açık tutulması en öncelikli adımdır.

Bu soruda, başından yaralanmış bir kazazedeye yapılması gereken en temel ve hayati ilk yardım müdahalesinin ne olduğu sorulmaktadır. Baş yaralanmaları, dışarıdan basit bir yara gibi görünse bile beyin hasarı, iç kanama gibi çok ciddi riskler taşıyabilir. Bu nedenle ilk yardımda öncelik, durumu daha kötüleştirecek uygulamalardan kaçınmak ve kişinin yaşamsal fonksiyonlarını koruyarak en kısa sürede tıbbi yardım almasını sağlamaktır.

c) Solunum yolu açık tutularak sevk edilir. ✓ (DOĞRU)

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, baş yaralanmalarında en büyük tehlikelerden birinin bilinç kaybı olmasıdır. Bilincini kaybeden bir kişinin dili geriye kaçarak solunum yolunu tıkayabilir veya kusmuk solunum yoluna kaçabilir. Bu nedenle ilk yardımcının en öncelikli görevi, kazazedenin nefes alıp aldığını kontrol etmek ve solunum yolunu sürekli açık tutmaktır (örneğin, Baş-Çene pozisyonu vererek). Ardından, derhal 112 aranarak kazazedenin bir sağlık kuruluşuna sevk edilmesi sağlanmalıdır, çünkü kesin teşhis ve tedavi sadece hastanede yapılabilir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Yarası sarılarak uyutulur.
  Bu seçenek kesinlikle yanlıştır ve çok tehlikelidir. Başından yaralanan bir kazazede asla uyutulmaz. Çünkü uyku hali, beyin kanaması gibi durumların en önemli belirtisi olan bilinç düzeyindeki değişiklikleri (uykuya meyil, sersemlik, tepkisizlik) gizler. Kazazedenin bilincini sürekli olarak kontrol etmek, durumunun iyiye mi yoksa kötüye mi gittiğini anlamak için hayati önem taşır.

• b) Yaralı bölgeye sıcak uygulama yapılır.
  Bu uygulama da tamamen yanlıştır. Sıcak uygulama, kan damarlarını genişletir ve bölgedeki kan akışını artırır. Bu durum, yaralı bölgedeki kanamayı ve şişliği (ödemi) artırarak beyne olan baskıyı tehlikeli bir şekilde yükseltebilir. Tam tersine, eğer bir uygulama yapılacaksa bu, kanamayı yavaşlatmak ve şişliği azaltmak için soğuk uygulama (buz torbası gibi) olmalıdır.

• d) Kanama yoksa bir şey yapmaya gerek yoktur.
  Bu, baş yaralanmalarındaki en büyük yanılgılardan biridir. Dışarıdan görünen kanama, yaralanmanın ciddiyetini belirlemez. "Kapalı kafa travması" adı verilen durumlarda, dışarıda hiçbir kanama veya yara olmasa bile kafatası içinde ciddi bir beyin kanaması veya hasarı meydana gelmiş olabilir. Bu nedenle, görünürde kanama olmasa bile her baş yaralanması ciddi kabul edilmeli ve mutlaka tıbbi yardım istenmelidir.

Bu soruda, vücudumuzdaki kanama türlerinden biri olan **toplardamar kanamalarının** ayırt edici özelliğini bulmamız isteniyor. İlk yardım bilgisi açısından kanamanın türünü doğru tespit etmek, yapılacak müdahale için hayati önem taşır. Soruyu ve cevapları inceleyerek doğru seçeneğe ulaşalım.

Doğru cevap c) Koyu kırmızı renkteki kanın sürekli akması seçeneğidir. Toplardamarlar, vücuttaki kullanılmış, yani oksijeni azalmış kanı kalbe geri taşıyan damarlardır. Bu nedenle içindeki kan, oksijen bakımından fakir olduğu için koyu kırmızı renktedir. Ayrıca, toplardamarlardaki kan basıncı atardamarlara göre daha düşük ve sabittir, bu yüzden kanama fışkırma veya kesik kesik olma şeklinde değil, sürekli ve yayılarak akan bir sızıntı şeklindedir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Kesik kesik akan bir kanama olması: Bu özellik, atardamar kanamalarına aittir. Atardamarlardaki kan, kalbin pompalama ritmiyle hareket ettiği için kanama da bu ritme uygun olarak kesik kesik ve fışkırır tarzda olur. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• b) Kalp atımları ile uyumlu olarak akması: Bu ifade de, tıpkı bir önceki seçenekte olduğu gibi, atardamar kanamalarını tanımlar. Kalp her attığında damara bir basınç uygular ve kan bu basınçla dışarı fışkırır. Bu durum, toplardamarların düşük basınçlı yapısıyla uyuşmaz.
• d) Parlak ve açık kırmızı renkteki kanın fışkırır tarzda akması: Bu seçenek, atardamar kanamasının en net ve eksiksiz tanımıdır. Atardamarlar, kalpten pompalanan oksijen zengini ("temiz") kanı vücuda dağıtır. Oksijen zengini kanın rengi parlak ve açık kırmızıdır ve yüksek basınç nedeniyle fışkırır tarzda akar.

Özetle, kanamanın rengi ve akış şekli, hangi damarın yaralandığını anlamak için en önemli ipuçlarıdır. Parlak kırmızı ve fışkırır/kesik kesik akıyorsa bu bir atardamar kanamasıdır ve çok tehlikelidir. Koyu kırmızı ve sürekli bir şekilde yayılarak akıyorsa bu bir toplardamar kanamasıdır. Eğer kanama küçük noktacıklar veya hafif bir sızıntı şeklindeyse, bu da kılcal damar kanamasıdır ve genellikle en hafif kanama türüdür.

Bu soruda, iç kanama şüphesi olan bir yaralıya yapılması **yanlış** olan ilk yardım uygulaması sorulmaktadır. İç kanama, kanın vücut boşluklarına akması durumudur ve dışarıdan görülmediği için tespiti zor, ancak son derece tehlikelidir. Bu nedenle, yapılacak ilk yardım müdahalelerinin doğru olması hayati önem taşır.

Doğru cevap b) Ağzından bol sıvı verilmesi seçeneğidir. Çünkü iç kanama şüphesi olan bir kazazedeye ağızdan herhangi bir yiyecek veya içecek vermek kesinlikle yanlıştır. Bunun birkaç önemli ve hayati sebebi vardır:

• Kusma ve Boğulma Riski: İç kanama geçiren bir kişinin bilinci bulanıklaşabilir veya tamamen kapanabilir. Bu durumda verilen sıvı, kişinin soluk borusuna kaçarak boğulmasına neden olabilir. Ayrıca, şok durumundaki midede bulantı ve kusma eğilimi artar.
• Ameliyat İhtimali: İç kanaması olan kazazedelerin büyük bir çoğunluğu acil cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyar. Ameliyat öncesinde hastanın midesinin boş olması, anestezi sırasında oluşabilecek komplikasyonları (örneğin mide içeriğinin akciğerlere kaçması) önlemek için kritik öneme sahiptir.
• Kanamanın Artması: Verilen sıvı, kan basıncını anlık olarak bir miktar yükseltebilir gibi düşünülse de, bu durum hasar görmüş damarlardaki kanamanın şiddetini artırabilir. Vücuda sıvı takviyesi sadece damar yoluyla ve sağlık profesyonelleri tarafından yapılmalıdır.

Diğer seçeneklerin neden doğru ilk yardım uygulamaları olduğunu ve bu soruda neden yanlış cevap olduklarını inceleyelim:

a) Şoka karşı önlem alınması: İç kanama, vücutta ciddi sıvı (kan) kaybına yol açar ve bu durumun doğal sonucu şoktur. Bu nedenle kazazedeyi sırt üstü yatırıp ayaklarını 30 cm kadar yukarı kaldırmak (şok pozisyonu), kanın beyin ve kalp gibi hayati organlara gitmesini sağlar. Bu, yapılması gereken en önemli müdahalelerden biridir.

c) Üzerinin örtülerek sıcak tutulması: Kan kaybı yaşayan vücut, hızla ısı kaybetmeye başlar ve vücut sıcaklığı düşer (hipotermi). Vücut ısısının düşmesi, şok tablosunu daha da ağırlaştırır. Kazazedenin üzerini bir battaniye veya benzeri bir örtü ile kapatarak vücut ısısını korumak, hayati fonksiyonların devamlılığı için zorunludur.

d) Yaşamsal bulgularının incelenmesi: Kazazedenin bilincinin, solunumunun ve nabzının (yaşamsal bulgular) düzenli olarak kontrol edilmesi, durumunun iyiye mi yoksa kötüye mi gittiğini anlamak için gereklidir. Bu bilgiler, olay yerine gelecek olan 112 acil yardım ekiplerine verilecek en değerli bilgilerdir. Bu kontroller 2-3 dakikada bir tekrarlanmalıdır.

Bu soruda, trafikteki çok tehlikeli bir kural ihlalinin, bir kaza durumunda yasal olarak nasıl sınıflandırıldığı sorulmaktadır. "İkiden fazla şeritli yollarda karşı yönden gelen trafiğin şeridine girmek" eyleminin hukuki karşılığını bilmeniz beklenmektedir. Bu durum, trafik güvenliğini en üst düzeyde tehlikeye atan bir davranış olduğu için, sonuçları da ona göre ağır olmaktadır.

Doğru cevap b) asli kusur seçeneğidir. Trafik hukukunda "asli kusur", bir kazanın meydana gelmesindeki ana ve doğrudan sebep olan, affedilmesi mümkün olmayan en temel kural ihlallerini tanımlamak için kullanılır. Karayolları Trafik Kanunu'nda asli kusur sayılan haller açıkça listelenmiştir. Karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride girmek, bu listede yer alan en net ve tehlikeli ihlallerden biridir ve bir kaza anında sürücünün temel olarak hatalı olduğunu gösterir.

Asli kusurlu sayılmak, bir kaza sonrasında tüm hukuki ve maddi sorumluluğun o sürücüye yüklenmesi anlamına gelir. Kırmızı ışıkta geçmek, alkollüyken araç kullanmak, arkadan çarpmak veya şerit ihlali yaparak karşı yöne geçmek gibi durumlar, kazanın başka hiçbir faktöre bakılmaksızın bu ihlali yapan sürücü yüzünden gerçekleştiğini kabul ettirir. Bu nedenle bu davranış "asli kusur" olarak nitelendirilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) tali kusur: Tali kusur, kazanın meydana gelmesinde etkisi olan ancak ana sebep olmayan ikincil derecedeki hatalardır. Örneğin, sinyal vermeden şerit değiştirmek veya takip mesafesini tam olarak ayarlayamamak gibi durumlar tali kusur sayılabilir. Soruda belirtilen karşı şeride girme eylemi ise çok daha ciddi bir ihlaldir ve tali (ikincil) olarak kabul edilemez.
• c) yol kusuru: Yol kusuru, sürücünün değil, yolun kendisinden kaynaklanan problemleri ifade eder. Yolda oluşan büyük bir çukur, silinmiş şerit çizgileri, hatalı bir trafik işareti veya çalışmayan bir trafik lambası gibi durumlar yol kusurudur. Sorudaki olay ise sürücünün bir eylemiyle ilgilidir, yolun durumuyla değil.
• d) kusuru paylaştırma: Kusuru paylaştırma, bir kusur türü değil, bir kaza sonrası yapılan değerlendirmenin sonucudur. Kazaya karışan tarafların hatalarının oranlanarak (%75-%25 gibi) sorumluluklarının paylaştırılması işlemidir. Soruda ise yapılan hatanın adının ne olduğu sorulmaktadır, bir sonuç veya işlem değil.

Bu soruda, direksiyon başındayken sürücünün konsantrasyonunu korumak ve trafik güvenliğini sağlamak için yapılması gerekenler ve yapılmaması gerekenler sorgulanmaktadır. Soru kökündeki "doğru bir uygulama değildir" ifadesi, bizden şıklar arasındaki en tehlikeli ve yanlış olan davranışı bulmamızı istemektedir. Yani, hangi davranışın trafik güvenliğini riske attığını tespit etmeliyiz.

Doğru Cevap: a) Elde cep telefonu ile konuşulması

Bu seçeneğin doğru cevap olmasının sebebi, araç kullanırken elde cep telefonu ile konuşmanın sürüş güvenliğini birden fazla yönden tehlikeye atmasıdır. Sürücü telefonla konuşurken hem fiziksel hem de zihinsel olarak dikkatini yoldan ayırır. Fiziksel olarak bir elini direksiyondan çekmek zorunda kalır, bu da ani bir manevra veya acil durum anında aracın kontrolünü zorlaştırır. Zihinsel olarak ise dikkati konuşmaya odaklandığı için çevresindeki trafik işaretlerini, yayaları veya diğer araçların hareketlerini fark etme süresi uzar, bu da kazalara davetiye çıkarır.

Diğer Seçeneklerin Analizi

Diğer seçenekler ise trafik güvenliğini artıran veya en azından tehlikeye atmayan doğru uygulamalardır. Bu nedenle sorunun cevabı olamazlar:

• b) Temiz hava için araç camlarının kısa süreliğine açılması: Bu, güvenliği olumlu etkileyen bir davranıştır. Araç içindeki havasızlık ve biriken karbondioksit, sürücüde uyku ve yorgunluk hissine neden olabilir. Camları kısa bir süreliğine açarak içeri temiz hava girmesini sağlamak, sürücünün daha dinç ve uyanık kalmasına yardımcı olur, dolayısıyla konsantrasyonunu artırır.
• c) Yol şartlarına göre kontrol edilebilecek hızda araç kullanılması: Bu, güvenli sürüşün temel kurallarından biridir. Sürücünün hızını yağmur, sis, viraj veya yolun durumu gibi faktörlere göre ayarlaması, aracın kontrolünü kaybetme riskini en aza indirir. Bu davranış, olası tehlikelere karşı zamanında tepki verebilmek için hayati öneme sahiptir ve kesinlikle doğru bir uygulamadır.
• d) Trafik yoğunluğu düşük olan alternatif güzergâhların seçilmesi: Yoğun trafik, sürücü için stresli bir ortam yaratır ve kaza riskini artırır. Sürekli dur-kalk yapmak, diğer araçlarla çok yakın mesafede ilerlemek sürücünün dikkatini daha fazla yorar. Mümkünse daha sakin ve akıcı trafiğe sahip yolları tercih etmek, hem stresi azaltır hem de sürüş güvenliğini artırır.

Özetle, soruda bizden güvenliği tehlikeye atan yanlış davranış istenmektedir. Elde telefonla konuşmak dikkati dağıtarak kaza riskini doğrudan artırırken, diğer şıklardaki eylemler sürücünün dikkatini toplamasına ve daha güvenli bir sürüş gerçekleştirmesine yardımcı olan doğru uygulamalardır.

Bu soruda, resimdeki kavşakta bulunan dört araçtan hangisinin sürücüsünün bir trafik kuralı ihlali yaptığını, yani hatalı olduğunu bulmamız istenmektedir. Doğru cevabı bulmak için hem araçların hareketlerini hem de yoldaki işaretlemeleri dikkatlice incelememiz gerekir. Bu sorunun anahtarı, yoldaki düz beyaz çizgilerin anlamını bilmektir.

Trafikteki en temel kurallardan biri yol çizgilerinin anlamıdır. Resimde, yolun ortasında bulunan devamlı (kesiksiz) düz beyaz çizgi, şerit değiştirmenin ve öndeki aracı sollamanın yasak olduğunu belirtir. Bu çizgi, görüşün yetersiz olduğu tepe üstleri, virajlar ve kavşak yaklaşımları gibi tehlikeli yerlerde bulunur ve sürücülerin kendi şeritlerinde kalmaları gerektiğini vurgular. Bu çizginin üzerinden diğer şeride veya yolun karşı tarafına geçmek kesinlikle bir kural ihlalidir.

Şimdi araçları tek tek inceleyelim:

• 1 Numaralı Araç: Bu araç, bulunduğu en sağ şeritten sağa doğru bir dönüş yapmaktadır. Bu manevra, bir kavşakta yapılabilecek normal ve kurallara uygun bir harekettir. Herhangi bir hatası yoktur.
• 2 Numaralı Araç: Bu araç, kendi şeridinde kalarak kavşaktan düz bir şekilde geçmektedir. Hatalı bir sollama veya şerit değiştirme yapmamaktadır, bu yüzden davranışı doğrudur.
• 4 Numaralı Araç: Bu araç da 2 numaralı araç gibi karşı yönden gelerek kendi şeridinde düz ilerlemektedir. Yaptığı manevrada herhangi bir kural dışılık bulunmamaktadır.

Gelelim hatalı olan araca. 3 numaralı aracın sürücüsü, sola dönüş yapmak istemektedir. Ancak bu dönüşü yapabilmek için yolun ortasındaki devamlı düz çizgiyi geçmek zorundadır. Resimde de görüldüğü gibi, aracın ön tekerlekleri bu çizgiyi geçmiş durumdadır. Daha önce de belirttiğimiz gibi, devamlı çizgi üzerinden dönüş yapmak veya şerit değiştirmek yasaktır. Bu nedenle, 3 numaralı aracın sürücüsü açıkça bir trafik kuralını ihlal etmektedir ve hatalıdır.

Sonuç olarak, diğer araçlar kurallara uygun hareket ederken, 3 numaralı araç sola dönüş yapmak için yasak olan bir yerden, yani devamlı çizginin üzerinden geçiş yapmaya çalışmaktadır. Bu sebeple sorunun doğru cevabı c) 3 seçeneğidir. Bu tür kavşaklarda sola dönüş yapmak isteyen bir sürücü, ileride dönüşe izin veren kesikli çizgilerin veya özel dönüş ceplerinin olduğu bir noktayı beklemelidir.

Bu soruda, bir aracın egzoz sisteminin önemli bir parçası olan susturucunun temel görevi ve bu parça söküldüğünde ortaya çıkacak en belirgin sonucun ne olduğu sorgulanmaktadır. Sorunun kendisi, susturucunun görevinin "sesin azaltılması" olduğunu zaten bir ipucu olarak vermektedir. Bu bilgiyi kullanarak seçenekleri değerlendirelim.

Doğru Cevap: a) Gürültü kirliliğinin artması

Motorun içinde yakıt ve hava karışımının yanmasıyla küçük patlamalar meydana gelir. Bu patlamalar, yüksek basınçlı gazların oluşmasına ve bu gazların büyük bir gürültüyle dışarı atılmasına neden olur. Egzoz susturucusu, içinde bulunan özel bölmeler ve kanallar sayesinde bu ses dalgalarını sönümler, yani etkisiz hale getirir. Eğer bu susturucu araçtan çıkarılırsa, motordaki patlamaların sesi hiçbir engele takılmadan doğrudan dışarı çıkar ve bu da çok yüksek ve rahatsız edici bir gürültüye sebep olur. Dolayısıyla, çevredeki gürültü kirliliği belirgin bir şekilde artar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Motorun ısınarak stop etmesi: Motorun hararet yapması ve stop etmesi, genellikle soğutma sistemiyle (radyatör, fan, termostat, soğutma sıvısı vb.) ilgili bir arızadan kaynaklanır. Egzoz susturucusunun çıkarılması, motorun soğutma performansını doğrudan etkileyerek hararete yol açmaz. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• c) Gürültü kirliliğinin en aza inmesi: Bu seçenek, doğru cevabın tam tersidir. Susturucunun görevi zaten gürültüyü en aza indirmektir. Bu parça çıkarıldığında gürültü azalmaz, tam aksine maksimum seviyeye çıkar. Bu yüzden bu ifade mantıksal olarak hatalıdır.
• d) Egzozdan siyah renkte duman çıkması: Egzozdan siyah duman çıkması, genellikle yakıt-hava karışımının zengin olduğuna, yani motora gerekenden fazla yakıt gittiğine işaret eder. Bu durum yakıt sistemi veya sensör arızalarıyla ilgilidir. Susturucunun olup olmaması, egzoz dumanının rengini doğrudan etkileyen bir faktör değildir.

Özetle, egzoz susturucusunun adı, yaptığı işi en iyi şekilde anlatır: sesi susturmak. Bu parça söküldüğünde, motorun doğal çalışma sesi olan yüksek gürültü engellenemez ve bu durum gürültü kirliliğinin artmasına neden olur. Bu yüzden ehliyet sınavında bu tür bir soruyla karşılaştığınızda, parçanın ismindeki "susturucu" kelimesinden yola çıkarak doğru cevabı kolayca bulabilirsiniz.

Bu soruda, bir tepe üstüne yaklaşan 1 numaralı araç sürücüsünün yapmaması gereken, yani hatalı olan davranışın hangisi olduğu sorulmaktadır. Görseldeki en önemli ipucu, aracın görüş mesafesinin çok kısıtlı olduğu bir tepe üstüne yaklaşıyor olması ve yoldaki şerit çizgisinin düz (kesintisiz) olmasıdır. Bu tür yerler, trafik kazaları açısından potansiyel tehlike barındıran noktalardır.

Doğru cevap b) Öndeki aracı geçmesi seçeneğidir. Çünkü tepe üstü gibi görüşün yetersiz olduğu yerlerde karşı yönden bir aracın gelip gelmediği görülemez. Bu durumda sollama yapmak, karşıdan gelen araçla kafa kafaya çarpışma gibi çok tehlikeli bir kazaya yol açabilir. Zaten yoldaki düz çizgi de bu tehlikeden dolayı sollama yapmanın (şerit değiştirmenin) yasak olduğunu belirtir. Bu nedenle sürücünün bu noktada öndeki aracı geçmeye çalışması kesinlikle yanlış ve yasaktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna, yani sürücünün neden bu davranışları yapması gerektiğine bakalım:

• a) Hızını azaltması: Bu, yapılması gereken doğru bir davranıştır. Görüş mesafesinin azaldığı tepe üstü, viraj, tünel gibi yerlere yaklaşırken olası bir tehlikeye karşı zamanında durabilmek veya manevra yapabilmek için hız azaltılmalıdır. Bu nedenle bu seçenek, yapılması yanlış bir davranış değildir.
• c) Takip mesafesini artırması: Bu da yapılması gereken doğru bir davranıştır. Öndeki aracın, tepe üstünde aniden beliren bir tehlike (örneğin yolda duran bir araç veya bir hayvan) nedeniyle ani fren yapma olasılığı vardır. Takip mesafesini artırmak, bu gibi durumlarda güvenli bir şekilde durabilmek için gerekli zamanı ve mesafeyi tanır.
• d) Duraklama yapmaktan kaçınması: Bu da yine doğru bir davranıştır. Tepe üstleri gibi görüşün kapalı olduğu yerlerde duraklama veya park etme yapmak çok tehlikelidir. Arkadan gelen ve sizi görmeyen bir sürücü, aracınıza çarpabilir. Bu nedenle bu tür tehlikeli ve görüşün kısıtlı olduğu yerlerde duraklama yapmaktan kaçınmak gerekir.

Özetle, soru bizden yapılması yanlış olan davranışı bulmamızı istiyor. Hızı azaltmak, takip mesafesini artırmak ve duraklama yapmaktan kaçınmak bu durumda yapılması gereken güvenli ve doğru davranışlardır. Ancak öndeki aracı geçmek (sollama yapmak) hem görüş yetersizliği hem de yoldaki düz çizgi kuralı nedeniyle kesinlikle yanlış ve yasaktır.

Bu soruda, görev halindeyken bir kavşakta karşılaşan ve hepsi geçiş üstünlüğüne sahip olan farklı türdeki araçların hangisinin ilk geçiş hakkına sahip olduğu sorulmaktadır. Bu durum, Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen özel bir hiyerarşiye, yani öncelik sıralamasına göre çözülür. Bu sıralama, araçların taşıdığı görevin aciliyetine ve önemine göre belirlenmiştir.

Geçiş üstünlüğüne sahip araçların kendi aralarındaki öncelik sıralaması, akılda kalması için CİPS olarak kodlanabilir. Bu kural, araçların baş harflerinden oluşur ve geçiş önceliği sırasını belirtir. Bu sıralama, en acil ve hayati görevden daha az acil olana doğru ilerler.

CİPS Kuralının Açılımı:

1. C - Cankurtaran (Ambulans)
2. İ - İtfaiye
3. P - Polis
4. S - Sivil Savunma Araçları

Bu kurala göre, insan hayatını kurtarma görevi her zaman en üst önceliktedir. Bu nedenle, bir kavşakta bu araçlar karşılaştığında ilk geçiş hakkı daima cankurtaran, yani ambulanstadır. Ambulans geçtikten sonra itfaiye, itfaiye geçtikten sonra ise polis aracı geçiş hakkını kullanır.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• c) Ambulans: Doğru cevaptır. CİPS kuralına göre ambulans, insan hayatını taşıdığı için sıralamanın en başında yer alır ve ilk geçiş hakkına sahiptir.
• d) İtfaiye aracı: Yanlıştır. İtfaiye, sıralamada ambulanstan sonra gelir. Bu nedenle, kavşakta ambulans varken onun geçmesini beklemek zorundadır.
• b) Polis aracı: Yanlıştır. Polis aracı, CİPS sıralamasında hem ambulanstan hem de itfaiyeden sonra, yani üçüncü sırada yer alır.
• a) İş makinesi: Yanlıştır. İş makineleri, CİPS sıralamasında yer alan geçiş üstünlüğüne sahip acil durum araçlarından biri değildir. Görevleri gereği trafikte bazı kolaylıklara sahip olsalar da, bir ambulans, itfaiye veya polis aracı ile karşılaştıklarında onlara yol vermekle yükümlüdürler.

Sonuç olarak, görev halindeki bu araçlar bir kavşakta karşılaştığında, en hayati görevi üstlenen ambulansın ilk geçiş hakkı vardır. Bu nedenle doğru cevap "c) Ambulans" seçeneğidir.

Bu soruda, insanların özel araçlarını, yani kendi otomobillerini, gerekli olmadığı halde kullanmalarının ne gibi sonuçlar doğuracağı sorulmaktadır. Bu durum, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde birçok olumsuz etkiye yol açar. Sorunun temel mantığı, "daha fazla araba yola çıkarsa ne olur?" sorusuna cevap bulmaktır.

Doğru cevap b) Trafik yoğunluğunun artması seçeneğidir. Çünkü her bireyin kısa mesafeler için bile kendi aracını kullanması, yollardaki araç sayısını doğrudan artırır. Yollardaki araç sayısı arttıkça, trafik akışı yavaşlar ve bu durum trafik sıkışıklığına, yani yoğunluğun artmasına neden olur. Örneğin, aynı iş yerine giden on kişinin on ayrı araçla gitmesi, yola on araç eklerken; bu kişilerin toplu taşıma kullanması yoldaki araç sayısını ciddi oranda azaltır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Trafik yoğunluğunun azalması: Bu seçenek yanlıştır çünkü özel araç kullanımı arttıkça, yollardaki araç sayısı da artar. Bu durum, yoğunluğun azalmasına değil, tam tersine artmasına sebep olur. Azalma, ancak toplu taşıma, bisiklet veya yürüme gibi alternatiflerin tercih edilmesiyle mümkün olabilir.
• c) Gürültü kirliliğinin önlenmesi: Bu seçenek de hatalıdır. Daha fazla araç, daha fazla motor, egzoz ve korna sesi demektir. Özel araçların gereksiz kullanımı gürültü kirliliğini önlemez, aksine ciddi şekilde artırarak şehir yaşamının kalitesini düşürür ve çevreye zarar verir.
• d) Yakıt tüketiminin azalması: Bu seçenek de tamamen yanlıştır. Yola çıkan her araç yakıt tüketir. Ayrıca, artan trafik yoğunluğu nedeniyle araçlar sürekli dur-kalk yapmak zorunda kalır, bu da normal seyir halindekinden daha fazla yakıt harcanmasına yol açar. Dolayısıyla, gereksiz araç kullanımı hem bireysel bütçeye hem de ülke ekonomisine zarar vererek yakıt tüketimini artırır.

Bu soruda, karayolu üzerine çizilmiş olan "50" rakamının sürücüler için ne anlama geldiği sorulmaktadır. Bu tür işaretlemeler, sürücüleri yolun durumu ve uymaları gereken kurallar hakkında bilgilendiren "yatay işaretlemeler" sınıfına girer. Trafik güvenliği açısından bu işaretlerin anlamını doğru bir şekilde bilmek çok önemlidir.

Doğru cevap c) Azami (en yüksek) hız sınırını seçeneğidir. Karayolu üzerine büyük rakamlarla çizilen bu tür yatay işaretlemeler, o yolda izin verilen en yüksek hızı, yani azami hız limitini belirtir. Bu işaretleme, özellikle hız sınırının değiştiği yerlerde, okul veya yaya geçidi gibi hassas noktalara yaklaşırken ya da dikey trafik levhasını gözden kaçırmış olabilecek sürücüler için güçlü bir hatırlatma görevi görür. Kısacası, yolda "50" yazısını görüyorsanız, o bölgede en fazla 50 km/saat hızla gidebilirsiniz.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Kavşağa 50 m kaldığını: Bir kavşağa olan mesafeyi bildiren işaretler genellikle dikey trafik levhalarıdır. Ayrıca, bazı yollarda kavşak veya tehlikeli bir noktaya yaklaşıldığını belirtmek için yol kenarında azalan çizgi sayısına sahip levhalar (örneğin 300m, 200m, 100m) kullanılır. Yola sadece "50" yazılması, kavşağa kalan mesafeyi göstermenin standart bir yolu değildir.
• b) Asgari (en az) hız sınırını: Asgari hız sınırı, yani bir yolda gidilmesi gereken en düşük hız, mavi zeminli yuvarlak bir trafik levhası ile belirtilir. Yola çizilen rakamlar, mecburi en düşük hızı değil, izin verilen en yüksek hızı ifade eder. Bu iki kavram birbiriyle karıştırılmamalıdır.
• d) Öndeki araca 50 m´den fazla yaklaşılmamasını: Bu kural, "takip mesafesi" ile ilgilidir. Takip mesafesi genellikle "iki saniye kuralı" veya hızın yarısı kadar metre (örneğin 90 km/saat hızla giderken 45 metre) olarak belirlenir. Yola yazılan bir sayı, sabit bir takip mesafesi kuralı koymaz.

Özetle, taşıt yolu üzerine çizilmiş sayılar her zaman o bölüm için geçerli olan azami (en yüksek) hız sınırını bildirir. Bu yatay işaretlemeler, dikey trafik levhalarını destekleyen ve sürücülerin hızlarını yasal sınırlara ve yol koşullarına göre ayarlamalarına yardımcı olan kritik güvenlik unsurlarıdır. Sınavda bu tür bir görselle karşılaştığınızda, bunun bir hız limiti hatırlatması olduğunu unutmamalısınız.

Bu soruda, bir aracın periyodik teknik muayenesinin, yani halk arasında bilinen adıyla "vize"sinin, son geçerlilik tarihini hangi resmi belgeden öğrenebileceğimiz sorulmaktadır. Sürücülerin trafikte yanlarında bulundurması gereken belgeler ve bu belgelerin işlevleri hakkında bilgi sahibi olmak, bu tür soruları doğru cevaplamak için kritik öneme sahiptir.

Doğru Cevap: d) Motorlu araç trafik belgesi

Doğru cevabın Motorlu Araç Trafik Belgesi olmasının sebebi, bu belgenin aracın trafiğe çıkmaya uygun olup olmadığını gösteren bilgileri içermesidir. Araç ruhsatı aslında iki ana bölümden oluşur; biri "Araç Tescil Belgesi", diğeri ise "Motorlu Araç Trafik Belgesi"dir. Periyodik araç muayeneleri (TÜVTÜRK muayenesi) yapıldıktan sonra, bir sonraki muayenenin son geçerlilik tarihi bu belgenin ilgili bölümüne kaşe ile basılır ve işlenir. Bu nedenle bir sürücü, aracının muayene zamanını öğrenmek için doğrudan bu belgeye bakmalıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Sürücü belgesi: Sürücü belgesi, yani ehliyet, kişinin motorlu taşıt kullanma yetkisini ve hangi sınıf araçları kullanabileceğini gösteren kişisel bir belgedir. Bu belgede sürücünün kimlik bilgileri, fotoğrafı ve ehliyet sınıfı gibi bilgiler yer alır. Herhangi bir araca ait özel bir bilgi, örneğin muayene tarihi, bu belgede bulunmaz.

• b) Araç tescil belgesi: Bu belge, aracın "kimlik kartı" gibidir ve aracın kime ait olduğunu, motor ve şasi numarası, modeli, rengi gibi değişmeyen teknik özelliklerini içerir. Aracın sahiplik durumunu ve temel kimlik bilgilerini barındırır ancak muayene gibi periyodik olarak güncellenen bilgileri içermez. Bu bilgiler, ruhsatın diğer bölümü olan trafik belgesinde yer alır.

• c) Araç imalat belgesi: Bu belge, aracın üreticisi tarafından verilen ve aracın teknik özelliklerini, standartlara uygunluğunu belirten bir belgedir. Genellikle aracın ilk tescil işlemleri sırasında kullanılır ve sürücünün günlük olarak yanında taşıması gereken veya muayene takibi için kullanacağı bir belge değildir.

Özetle, aracın muayene geçerlilik tarihi gibi trafiğe çıkış uygunluğunu gösteren güncel bilgiler Motorlu Araç Trafik Belgesi üzerinde yer alır. Bu yüzden muayene zamanını kontrol etmek isteyen bir sürücünün bakması gereken belge budur.

Bu soruda, Türkiye'deki trafik kurallarına göre emniyet kemeri kullanımının hangi durumlarda zorunlu olduğu test edilmektedir. Soru, sürücü adayının şehir içi ve şehir dışı trafik ayrımının emniyet kemeri kuralı için geçerli olup olmadığını bilip bilmediğini ölçmeyi amaçlar. Doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim.

Doğru Cevap: a) Şehir içi ve dışı trafikte mecburi

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, Türkiye'deki Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin emniyet kemeri kullanımını bir bütün olarak ele almasıdır. Yasalar, sürücülerin ve belirli koltuklardaki yolcuların nerede araç kullandıklarına bakmaksızın emniyet kemeri takmasını zorunlu kılar. Bu kuralın temel amacı, kaza anında oluşabilecek ciddi yaralanmaları ve ölümleri en aza indirmektir.

Unutulmamalıdır ki, trafik kazaları sadece yüksek hızlarda veya uzun yollarda meydana gelmez. Şehir içindeki düşük hızlı kazalar bile emniyet kemeri takılmadığında ciddi yaralanmalara hatta ölümlere yol açabilir. Bu nedenle kanun koyucu, sürücü ve yolcuların can güvenliğini en üst düzeyde tutmak için bu kuralı her koşulda geçerli kılmıştır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Şehir içi ve dışı trafikte isteğe bağlı: Bu seçenek tamamen yanlıştır çünkü emniyet kemeri kullanımı bir tercih değil, yasal bir zorunluluktur ve uyulmadığı takdirde cezai yaptırımı vardır. Trafik kanunları, can güvenliğini sağlamak amacıyla bu kuralı net bir şekilde belirlemiştir. Emniyet kemerinin isteğe bağlı olması, kuralın varoluş amacını ortadan kaldırırdı.
• c) Şehir içi trafikte isteğe bağlı, şehir dışında mecburi: Bu seçenek, yaygın ancak yanlış bir kanıyı yansıtmaktadır. Birçok kişi şehir içinde kısa mesafelerde veya düşük hızla seyahat ederken emniyet kemerinin gerekli olmadığını düşünür. Ancak istatistikler, kazaların büyük bir bölümünün yerleşim yerleri içinde meydana geldiğini göstermektedir, bu yüzden bu ayrım yasal olarak geçerli değildir ve tehlikelidir.
• d) Şehir içi trafikte mecburi, şehir dışında isteğe bağlı: Bu seçenek mantıksal olarak tamamen tutarsızdır. Genellikle daha yüksek hızlarda ve daha büyük risklerle ilişkilendirilen şehir dışı yollarda emniyet kemerinin isteğe bağlı olması düşünülemez. Bu nedenle bu şık da kesinlikle yanlıştır.

Özetle, ehliyet sınavı ve gerçek trafik hayatı için unutmamanız gereken en önemli bilgi şudur: Aracınıza bindiğiniz andan itibaren, gideceğiniz mesafe ne kadar kısa veya yol ne kadar tanıdık olursa olsun, hem şehir içinde hem de şehir dışında emniyet kemerinizi mutlaka takmalısınız. Bu, sadece bir ceza yememek için değil, kendi can güvenliğiniz ve sevdiklerinizin güvenliği için en temel sorumluluktur. Emniyet kemeri, sizi koltuğa sabitleyerek kaza anında araç içindeki sert yüzeylere çarpmanızı veya araçtan fırlamanızı önleyen hayat kurtarıcı bir sistemdir.

Bu soruda, görseldeki kavşakta hangi sürücünün yaptığı hareketin, bir kaza durumunda temel ve en önemli hata, yani asli kusur olarak kabul edileceği sorulmaktadır. Asli kusur, trafik kazasının meydana gelmesindeki ana sebep olan ve kanunla belirlenmiş önemli kural ihlalleridir. Görseli ve trafik kurallarını inceleyerek doğru cevabı bulalım.

Doğru cevap 2 numaralı araçtır. Çünkü trafik kurallarımıza göre, kontrolsüz veya kontrollü bir kavşakta sola dönüş yapan araç sürücüleri, karşı yönden gelen ve düz gitmekte olan araçlara geçiş hakkını vermek zorundadır. Görselde 2 numaralı araç ana yolda sola dönüş yapmakta, 3 numaralı araç ise karşı yönden düz bir şekilde ilerlemektedir. Bu durumda geçiş önceliği düz giden 3 numaralı araca aittir. 2 numaralı aracın, 3 numaralı aracın yoluna çıkarak dönüş yapmaya çalışması "dönüş kurallarına uymama" anlamına gelir ve bu durum Karayolları Trafik Kanunu'nda açıkça bir asli kusur olarak belirtilmiştir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• 1 numaralı araç: Bu araç tali yoldan (yan yoldan) ana yola sağa dönüş yapmaktadır. Tali yoldaki araçların ana yoldaki araçlara yol vermesi gerekir. 1 numaralı araç, ana yoldaki 3 numaralı aracın geçmesini bekliyor gibi durmaktadır ve herhangi bir kural ihlali yapmamaktadır. Bu nedenle davranışı asli kusurlu değildir.
• 3 numaralı araç: Bu araç ana yolda düz bir şekilde ilerlemektedir. Kavşakta geçiş önceliği kendisindedir. Hem tali yoldan çıkan araçlara (1 ve 4) hem de sola dönüş yapan araca (2) göre önceliklidir. Kurallara uygun hareket ettiği için herhangi bir kusuru yoktur.
• 4 numaralı araç: Bu araç, "DUR" levhasının bulunduğu tali yolda beklemektedir. "DUR" levhası, sürücünün mutlaka durup ana yolun müsait olmasını beklemesi gerektiğini belirtir. 4 numaralı araç durarak ve ana yoldaki araçlara yol vererek doğru olanı yapmaktadır. Bu nedenle davranışı kusurlu değildir.

Özetle, kavşaklarda geçiş önceliği her zaman düz giden araçlardadır. Sola dönüş yapacak olan 2 numaralı sürücü, karşıdan gelen ve geçiş hakkına sahip olan 3 numaralı aracın yoluna çıkarak en temel trafik kurallarından birini ihlal etmiştir. Bu ihlal, olası bir kazanın doğrudan sebebi olacağı için asli kusur olarak kabul edilir.

Bu soruda, trafikte sıkça karşılaşılan ve ciddi sonuçlar doğurabilen arkadan çarpma kazalarının temelinde yatan ana faktörün ne olduğu sorgulanmaktadır. Sürücülerin bu tür kazaları önlemek için hangi kurala özellikle dikkat etmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Soruyu doğru anlamak, diğer seçeneklerin neden sadece birer etken olduğunu, ancak ana sebep olmadığını kavramayı gerektirir.

Doğru Cevap: a) Takip mesafesi kuralına uyulmaması

Takip mesafesi, bir aracın önündeki araçla arasında bırakması gereken güvenli boşluktur. Bu mesafe, sürücünün önündeki aracın ani bir manevra yapması veya durması durumunda tehlikeyi fark etmesi, tepki vermesi ve güvenli bir şekilde durabilmesi için hayati önem taşır. Eğer bir sürücü bu kurala uymaz ve öndeki araca çok yakın seyrederse ("tampon tampona gitmek" olarak da bilinir), acil bir durumda fren yapmak için yeterli zamanı ve mesafesi kalmaz. Bu durum, arkadan çarpma kazalarının en temel ve doğrudan sebebidir.

Trafik kurallarına göre takip mesafesi, aracın hızının kilometre cinsinden en az yarısı kadar metre olmalıdır (örneğin, 100 km/s hızla giden bir araç için 50 metre). Hava ve yol şartları kötüyse bu mesafe daha da artırılmalıdır. Bu kurala uyulduğunda, öndeki araç aniden dursa bile arkadaki sürücünün güvenle durabilmesi için yeterli pay bırakılmış olur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• c) Öndeki aracın durması: Bu bir sebep değil, bir durum veya sonuçtur. Trafiğin doğal akışında araçların durması, yavaşlaması veya ani fren yapması son derece normal ve beklenen bir olaydır. Arkadaki sürücünün görevi, bu tür durumlara her an hazırlıklı olmak ve bunu sağlayacak güvenli mesafeyi en başından korumaktır. Kazanın nedeni öndeki aracın durması değil, arkadaki aracın duramamasıdır.
• b) Görüş mesafesinin kötü olması ve d) Havanın yağışlı olması: Bu iki seçenek, kazaya zemin hazırlayan risk artırıcı faktörlerdir, ancak kazanın en önemli sebebi değillerdir. Sürücülükte temel prensip, sürüşü yol, trafik ve hava şartlarına göre adapte etmektir. Yağışlı havada fren mesafesi uzar, sisli veya karanlık havada görüş düşer. Sorumlu bir sürücü bu gibi durumlarda zaten hızını düşürmeli ve en önemlisi takip mesafesini normalden daha fazla artırmalıdır. Eğer sürücü bunu yapmaz ve kaza meydana gelirse, kazanın kök nedeni yine takip mesafesi kuralını ihlal etmesi olur.

Özetle, arkadan çarpma kazaları neredeyse her zaman önlenebilir kazalardır ve sorumluluk büyük ölçüde arkadaki sürücüye aittir. Diğer tüm etkenler (hava durumu, öndeki aracın ani freni vb.) sürücünün kontrol etmesi ve uyum sağlaması gereken değişkenlerdir. Bu uyumu sağlayan en temel ve en önemli kural ise güvenli takip mesafesini her koşulda korumaktır.

Bu soruda, bir aracın trafikte veya yol kenarında uzun bir süre beklemesi gerektiğinde sürücünün uygulaması gereken en doğru ve güvenli davranışın ne olduğu sorgulanmaktadır. Buradaki kilit ifade "uzun süreli bekleme"dir. Bu, kırmızı ışıkta birkaç saniye beklemekten farklı, trafiğin tamamen durduğu bir kaza, yol çalışması veya arıza gibi durumları kapsar.

Doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim:

• d) Motorun durdurulup el freninin çekilmesi

Neden Doğru? Bu seçenek, uzun süreli duraklamalarda hem güvenlik hem de verimlilik açısından en doğru davranıştır.

• Motorun Durdurulması: Aracın motorunu uzun süre rölantide çalıştırmak gereksiz yere yakıt tüketimine ve çevre kirliliğine (egzoz gazı salınımı) neden olur. Ayrıca, özellikle sıcak havalarda motorun hararet yapma riskini de artırabilir. Motoru durdurmak, bu olumsuz durumların önüne geçerek yakıt tasarrufu ve çevre koruması sağlar.
• El Freninin Çekilmesi: El freni, aracı sabitlemek için en temel güvenlik önlemidir. Özellikle eğimli bir yolda duruyorsanız veya başka bir aracın size hafifçe çarpması durumunda, el freni aracınızın kayarak kontrolsüz bir şekilde hareket etmesini engeller. Bu, hem kendi aracınızın hem de çevredeki diğer araçların ve yayaların güvenliği için hayati önem taşır.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

1. a) Aracın kapılarının açık tutulması

   Neden Yanlış? Bu son derece tehlikeli bir davranıştır. Açık kapılar, yoldan geçen diğer araçlar için beklenmedik bir engel oluşturur ve ciddi kazalara yol açabilir. Ayrıca, araç içindekilerin ve özellikle çocukların aniden yola çıkma riskini artırır. Güvenlik için, araç duruyor olsa bile kapılar daima kapalı tutulmalıdır.

2. b) Trafik görevlisine haber verilmesi

   Neden Yanlış? Her uzun süreli duraklamada trafik görevlisine haber vermek gerekmez. Eğer duraklamanın sebebi genel bir trafik sıkışıklığı ise, görevliler zaten durumdan haberdardır. Sadece kişisel bir arıza, kaza veya acil bir durum söz konusu olduğunda ilgili birimlere haber verilmelidir. Genel bir bekleme durumu için acil durum hatlarını meşgul etmek doğru bir davranış değildir.

3. c) Motor çalışır halde farların yakılması

   Neden Yanlış? Bu seçenekteki temel sorun "motorun çalışır halde" olmasıdır. Yukarıda açıklandığı gibi, motoru uzun süre çalıştırmak yakıt israfına ve çevre kirliliğine yol açar. Farların yakılması ise sadece görüş mesafesinin düşük olduğu (gece, sis, şiddetli yağmur vb.) durumlarda görünürlüğü artırmak için gereklidir. Gündüz ve açık bir havada uzun süre beklerken motoru çalıştırıp farları yakmanın hiçbir mantığı ve faydası yoktur.

Özetle; kara yollarında uzun süreli bir bekleme durumunda yapılması gereken en doğru ve güvenli hareket, aracı el freniyle sabitledikten sonra yakıt tasarrufu ve çevre koruması için motoru durdurmaktır. Bu, sorumlu bir sürücünün uygulaması gereken standart bir prosedürdür.

Bu soruda, sürücülerin gece vakti ve aydınlatmanın yetersiz olduğu yerleşim yeri dışındaki kara yollarında hangi ışıkları kullanmalarının zorunlu olduğu test edilmektedir. Sorunun kilit noktaları "yerleşim yeri dışı", "geceleri" ve "aksine bir durum yoksa" ifadeleridir. Bu koşullar, sürücünün hem kendi güvenliği hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliği için maksimum görüş mesafesine sahip olması gerektiğini vurgular.

d) Uzağı gösteren ışıkların

Doğru cevap budur. Çünkü yerleşim yeri dışındaki kara yolları genellikle ışıksız veya çok az aydınlatılmıştır. Uzağı gösteren ışıklar, yani uzun farlar, yolu yaklaşık 100 metreye kadar aydınlatarak sürücünün ilerideki virajları, trafik levhalarını, yoldaki engelleri veya hayvanları çok daha erken fark etmesini sağlar. Bu, yüksek hızlarda seyrederken güvenli bir sürüş için hayati öneme sahiptir. Sorudaki "aksine bir durum yoksa" ifadesi ise, karşı yönden bir araç gelmediği veya önünüzde seyreden bir aracı yakından takip etmediğiniz durumları kasteder; bu durumlarda diğer sürücülerin gözünü kamaştırmamak için kısa farlara geçmek zorunludur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

1. Sis ışıklarının: Sis ışıkları, adından da anlaşılacağı gibi, yalnızca görüş mesafesinin sis, şiddetli yağmur veya kar yağışı nedeniyle ciddi şekilde düştüğü durumlarda kullanılır. Normal ve açık hava koşullarında geceleyin sis farlarını yakmak, diğer sürücülerin gözünü alabileceği için hem tehlikeli hem de yasaktır. Bu nedenle genel bir zorunluluk değildir.
2. Park ışıklarının: Park ışıkları, aracın park halindeyken diğer araçlar tarafından fark edilmesini sağlamak için kullanılır. Işık gücü çok düşüktür ve yolu aydınlatma amacı taşımazlar. Hareket halindeki bir aracın sadece park ışıklarıyla seyretmesi, yolu görmesini imkansız hale getireceği için son derece tehlikelidir ve kesinlikle yasaktır.
3. Acil uyarı ışıklarının: Acil uyarı ışıkları (dörtlü ikaz lambaları), aracın arıza yapması, kaza durumu veya yol üzerinde tehlikeli bir şekilde duraklamak zorunda kalması gibi acil ve istisnai durumlarda diğer sürücüleri uyarmak için kullanılır. Normal seyir halindeyken bu ışıkların yakılması, diğer sürücülerin sizin niyetinizi (örneğin duracağınızı veya bir tehlike olduğunu) yanlış anlamasına neden olur ve trafik güvenliğini riske atar.

Bu soruda, sürücü adaylarına bir trafik tanzim işareti gösterilmekte ve bu işaretin anlamının ne olduğu sorulmaktadır. Trafik tanzim işaretleri, trafiği düzenlemek, sürücülere uymaları gereken yasaklama, kısıtlama ve mecburiyetleri bildirmek için kullanılır. Bu işaretlerin anlamlarını doğru bilmek, hem sınav başarısı hem de trafikte can ve mal güvenliği için kritik öneme sahiptir.

Doğru cevabın b) Traktörün giremeyeceğini olmasının sebebi, trafik işaret dilindeki temel kurallardır. Uluslararası standartlara göre, etrafı kırmızı bir çember ile çevrilmiş beyaz veya sarı zeminli yuvarlak levhalar yasaklama veya kısıtlama bildirir. Levhanın içinde yer alan sembol ise, bu yasağın hangi araç türünü veya durumu kapsadığını belirtir. Bu levhada kırmızı yasaklama çemberi içinde bir traktör figürü bulunmaktadır, bu da bu yola traktörlerin girişinin yasak olduğu anlamına gelir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Traktörün geçebileceğini: Bu seçenek, levhanın anlamının tam tersidir. Kırmızı çember her zaman bir yasağı ifade eder, bir serbestlik veya izni değil. Eğer bir yolun traktör geçişine uygun olduğu belirtilmek istenseydi, bu farklı bir tehlike uyarı veya bilgi işareti ile yapılırdı.
• c) Traktörlerin park edebileceğini: Bu seçenek de hatalıdır çünkü park etme ile ilgili levhalar tamamen farklıdır. Park etmeye izin veren levhalar genellikle mavi zeminli ve üzerinde beyaz "P" harfi bulunan kare levhalardır. Park yasağını bildiren levhalar ise yine kırmızı çemberli ancak içinde "P" harfi olan veya sadece çapraz kırmızı bir çizgi bulunan mavi zeminli levhalardır. Bu işaretin park etme ile bir ilişkisi yoktur.
• d) Sadece traktörün girebileceğini: Bu ifade bir "mecburiyet" belirtir ve bu tür yolları gösteren levhalar "Mecburi Yol" levhalarıdır. Mecburiyet bildiren levhalar, kırmızı çemberli değil, mavi zeminli yuvarlak levhalardır. Örneğin, mavi zeminli bir levha içinde beyaz bir traktör figürü olsaydı, bu o yolun sadece traktörler tarafından kullanılması gereken mecburi bir yol olduğu anlamına gelirdi.

Özet olarak, bu sorudaki trafik işareti, bir yasaklama levhasıdır. Kırmızı çember "Girmek Yasak" veya "Yapmak Yasak" anlamını taşır, içindeki traktör sembolü ise bu yasağın traktörler için geçerli olduğunu açıkça gösterir. Bu nedenle levha, sürücülere bu yola traktör ile girmenin yasak olduğunu bildirir.

Bu soruda, sürücünün resimde gördüğü trafik işaretine göre yapmaması gereken, yani **yanlış** olan davranış sorulmaktadır. Bu tür sorularda doğru cevabı bulmak için öncelikle trafik işaretinin ne anlama geldiğini ve sürücüye hangi tehlikeyi bildirdiğini anlamak gerekir.

Görseldeki trafik işareti, bir "Tehlike Uyarı İşareti"dir ve anlamı "Gevşek Malzemeli Zemin"dir. Bu levha, ilerideki yol yüzeyinde mıcır, çakıl gibi serbest malzemelerin bulunduğunu ve araçların lastiklerinden taş sıçrayabileceğini belirtir. Aynı zamanda bu tür zeminlerde aracın yol tutuşu azalır ve fren mesafesi uzar. Bu tehlikeler göz önünde bulundurulduğunda, sürücünün alması gereken bazı temel önlemler vardır.

Doğru Cevabın Açıklaması (c seçeneği):

c) Takip mesafesini azaltması: Bu davranış, gevşek malzemeli bir zeminde yapılması gerekenlerin tam tersidir ve son derece tehlikelidir. Takip mesafesini azaltmak, yani öndeki araca daha fazla yaklaşmak iki büyük riski beraberinde getirir. Birincisi, öndeki aracın tekerleklerinden fırlayacak taşlar aracınızın ön camına ve kaportasına zarar verebilir. İkincisi ve daha önemlisi, bu tür zeminlerde fren mesafesi uzayacağı için, öndeki aracın ani bir fren yapması durumunda ona çarpma riskiniz çok artar. Bu nedenle, bu levhayı gören bir sürücü takip mesafesini azaltmamalı, aksine artırmalıdır. Dolayısıyla bu seçenek, yapılması yanlış olan davranıştır.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması:

• a) Yolu kontrol etmesi: Bu, her uyarı levhasında yapılması gereken doğru bir davranıştır. Sürücü, levhanın uyardığı tehlikenin (gevşek malzemenin) nerede başladığını, ne kadar yoğun olduğunu ve yolun durumunu görmek için yolu dikkatlice kontrol etmelidir. Bu, güvenli bir geçiş için zorunludur.
• b) Aracını yavaşlatması: Bu, en temel ve en önemli önlemdir. Hızı azaltmak, hem aracın kayma riskini düşürür hem de olası bir tehlike anında durmak için gereken mesafeyi kısaltır. Yavaşlayarak araç üzerindeki kontrol artırılır. Bu yüzden bu davranış doğrudur.
• d) O bölgeden dikkatli geçmesi: Bu seçenek, diğer doğru davranışların tümünü kapsayan genel bir ifadedir. Hızı azaltmak, yolu kontrol etmek ve takip mesafesini artırmak gibi önlemlerin hepsi, o bölgeden dikkatli geçmenin birer parçasıdır. Bu nedenle, bu da yapılması gereken doğru bir davranıştır.

Özetle, "Gevşek Malzemeli Zemin" uyarı levhası sürücüye daha temkinli olması gerektiğini bildirir. Bu temkinli sürüş, yavaşlamayı, dikkatli olmayı ve öndeki araçla araya daha fazla mesafe koymayı gerektirir. Takip mesafesini azaltmak ise bu önlemlerle tamamen çelişen, tehlikeli ve yanlış bir harekettir.

Bu soruda, bir kaza meydana geldiğinde araç içindeki kişilerin can güvenliğini sağlamak ve yaralanmaları olabildiğince azaltmak için tasarlanmış bir güvenlik önlemi sorulmaktadır. Yani soru, bir çarpışma anında bizi neyin koruyacağını bulmamızı istiyor. Bu tür önlemlere "pasif güvenlik" sistemleri denir ve en temel olanı doğru cevapta gizlidir.

Doğru cevap d) Seyir halinde iken emniyet kemeri kullanılması seçeneğidir. Bir kaza anında, ani durma veya çarpma nedeniyle vücudumuz "eylemsizlik" prensibi gereği ileri doğru fırlama eğilimi gösterir. Emniyet kemeri, bu kontrolsüz hareketi engelleyerek vücudumuzu koltuğa sabitler. Bu sayede başımızın cama veya direksiyona çarpması, göğsümüzün ön panele vurması ya da en tehlikelisi olan araçtan dışarı fırlamamız önlenmiş olur. Emniyet kemeri, çarpma kuvvetini vücudun daha dayanıklı bölgelerine (kalça ve omuz kemikleri) yayarak hayati organların zarar görme riskini büyük ölçüde azaltır.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Koyu renk giysiler giyilmesi: Bu seçenek yanlıştır çünkü giysilerin renginin, bir kaza anında araç içindeki yaralanma riskiyle hiçbir ilgisi yoktur. Giysilerin rengi, daha çok yayaların veya bisikletlilerin gece trafikte fark edilebilirliği ile ilgili bir konudur. Hatta koyu renkler, bu durumlarda görünürlüğü azaltarak tehlike yaratabilir.
• b) Aracın kapılarının açık tutulması: Bu seçenek de tamamen hatalıdır ve son derece tehlikelidir. Seyir halinde kapıların açık olması, bir güvenlik önlemi olmak bir yana, kaza anında yolcuların araçtan dışarı savrulmasına neden olur. Araçtan dışarı savrulmak, ölümle sonuçlanan kazaların en yaygın sebeplerinden biridir ve bu seçenek güvenliği artırmak yerine hayatı doğrudan riske atar.
• c) Trafikteki motorlu araç sayısının artırılması: Bu seçenek de yanlıştır. Trafikteki araç sayısının artması, trafik yoğunluğunu ve dolayısıyla kaza olma riskini artırır; azaltmaz. Bu seçenek, kaza anında koruma sağlamak yerine, kazanın meydana gelme olasılığını yükselten bir faktördür ve sorunun amacıyla tamamen terstir.

Özetle, emniyet kemeri, bir kaza anında hayat kurtaran en temel ve en etkili pasif güvenlik donanımıdır. Diğer seçenekler ise konuyla ilgisiz veya tam tersi şekilde tehlike yaratan durumlardır. Bu nedenle, araca biner binmez yapılması gereken ilk şey emniyet kemerini takmaktır.

Bu soruda, Türkiye'de araçların teknik yeterliliklerini ve yasal standartlara uygunluğunu denetleyen iki temel görevin hangi kuruma ait olduğu sorulmaktadır. Bu görevler; birincisi, araçların periyodik olarak yapılması zorunlu olan fenni muayeneleri, ikincisi ise özellikle ticari araçların yollarda uyması gereken ağırlık ve boyut limitlerinin kontrolüdür. Soruyu doğru cevaplamak için bu görevlerin hangi kurumun yetki alanına girdiğini bilmek gerekir.

Doğru cevap "a) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına" seçeneğidir. Çünkü Türkiye'de ulaştırma politikalarını belirleyen, karayolu taşımacılığına ilişkin kural ve standartları koyan en üst yetkili merci bu bakanlıktır. Araç muayeneleri, araçların trafikte güvenli bir şekilde seyretmesini sağlamak amacıyla yapılan teknik bir kontroldür. Bakanlık, bu görevi doğrudan kendisi yapabileceği gibi, yetkilendirdiği özel kuruluşlar aracılığıyla da "yaptırabilir". Nitekim günümüzde araç muayeneleri, bu bakanlığın denetiminde olan TÜVTÜRK tarafından yapılmaktadır. Benzer şekilde, yolların ve köprülerin kapasitesini aşan, trafik güvenliğini tehlikeye atan aşırı yüklü veya gabari dışı (boyutları standart dışı) araçların denetimi de yine bu bakanlığın temel görev ve yetkileri arasındadır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Karayolları Genel Müdürlüğü: Bu kurum, adından da anlaşılacağı gibi, devlet yolları ve otoyolların yapımından, bakımından ve onarımından sorumludur. Görevi yol altyapısını oluşturmak ve korumaktır. Araçların teknik denetimi veya muayenesi doğrudan görev alanına girmez. Ağırlık kontrolleri yolların korunmasıyla ilgili olsa da, bu denetim sistemini kurma ve yönetme yetkisi bakanlığa aittir.
• c) Emniyet Genel Müdürlüğü: Bu kurum, trafik polisleri (Trafik Zabıtası) aracılığıyla trafikteki düzeni ve güvenliği sağlar. Trafik polisleri, yollarda denetim yaparak kurallara uyulup uyulmadığını kontrol eder, sürücülerin belgelerini ve araçların muayenesinin olup olmadığını denetler. Ancak soruda belirtilen "muayene yapmak veya yaptırmak" yani muayene sistemini kurmak ve işletmek, Emniyet'in değil, Bakanlığın görevidir. Soru metnindeki "Trafik zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzere" ifadesi de bu ayrımı vurgulamaktadır.
• d) İçişleri Bakanlığı: Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığına bağlı bir kurumdur. Dolayısıyla, Emniyet Genel Müdürlüğünün görev alanı dışındaki bu yetki, onun bağlı olduğu İçişleri Bakanlığına da ait değildir. İçişleri Bakanlığının görevi daha çok ülkenin iç güvenliği ve kamu düzeni ile ilgilidir. Araçların teknik standartlarını belirlemek ve muayene sistemini yönetmek ise Ulaştırma Bakanlığının uzmanlık alanıdır.

Özetle, araç muayeneleri ve ağırlık/boyut kontrolleri gibi teknik ve yasal düzenlemeleri yapma, bu sistemleri kurma ve denetleme yetkisi en üst düzeyde Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına (güncel adıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) aittir. Diğer kurumlar ise bu sistem içinde kendi görev alanlarıyla ilgili (yol bakımı, trafik denetimi gibi) rolleri üstlenirler.

Bu soruda, size gösterilen trafik tanzim işaretinin hangi yasağı belirttiği sorulmaktadır. Trafik tanzim işaretleri, sürücülerin trafikte uyması gereken zorunlu kuralları, yasaklamaları ve kısıtlamaları bildirir. Bu işaretleri doğru bir şekilde anlamak, hem sınavda başarılı olmak hem de trafikte güvenli bir şekilde araç kullanmak için kritik öneme sahiptir.

Doğru cevap c) U dönüşü yapmayı seçeneğidir. Şimdi bu cevabın neden doğru olduğunu ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu detaylıca inceleyelim. İşaret levhası, kırmızı renkli yuvarlak bir çerçeveye sahiptir. Trafik işaretlerinde kırmızı daire her zaman bir yasaklama veya kısıtlama anlamına gelir. Levhanın içinde ise 180 derecelik bir dönüşü, yani aracın geldiği istikametin tam tersine dönmesini simgeleyen bir ok sembolü bulunmaktadır. Bu sembol, halk arasında ve trafik dilinde "U dönüşü" olarak bilinen manevrayı temsil eder.

Bu iki görsel bilgiyi birleştirdiğimizde, yani "yasaklama" anlamına gelen kırmızı daire ile "U dönüşü" anlamına gelen sembolü bir araya getirdiğimizde, levhanın net anlamı ortaya çıkar: "U dönüşü yapmak yasaktır". Sürücüler bu levhayı gördükleri yolda veya kavşakta araçlarını geri döndürerek geldikleri yöne doğru gidemezler. Bu kural genellikle trafiğin akışını tehlikeye atabilecek, görüşün yetersiz olduğu veya yolun dar olduğu yerlerde konulur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu da açıklayalım:

• a) Geri gitmeyi: Bu seçenek yanlıştır. Levhadaki sembol, geri geri gitme eylemini değil, aracın yönünü tamamen tersine çevirme manevrasını gösterir. Geri gitmek farklı bir eylemdir ve bu levha ile yasaklanmaz.
• b) Sola dönmeyi: Bu seçenek de doğru değildir. "Sola dönülmez" işareti, yine kırmızı daire içinde sola doğru kıvrılan bir okun üzerine çapraz kırmızı bir çizgi çekilmesiyle gösterilir. Bu sorudaki işaret ise 90 derecelik bir dönüşü değil, 180 derecelik tam bir dönüşü ifade eder.
• d) Ada etrafında dönmeyi: Bu seçenek de yanlıştır. Ada etrafında dönüşü gösteren veya düzenleyen işaretler farklıdır. Genellikle mavi zeminli, oklarla dönüş yönünü gösteren mecburi yön levhaları kullanılır. Bu levhanın bir dönel kavşak (ada) ile doğrudan bir ilişkisi yoktur.

Özetle, ehliyet sınavında trafik işaretlerini doğru okuyabilmek için temel prensipleri bilmek gerekir. Kırmızı dairenin bir yasaklama bildirdiğini ve içindeki sembolün de neyin yasaklandığını anlattığını unutmamalısınız. Bu sorudaki sembol açıkça U dönüşünü temsil ettiği için, doğru cevap "U dönüşü yapmayı" yasakladığıdır.

Bu soruda, trafik işaret levhalarına yönelik hangi davranışın kanunen yasak olduğu ve yapılmaması gerektiği sorulmaktadır. Şıkları incelediğimizde, üç tanesinin olumlu veya sorumlu bir davranışı, bir tanesinin ise trafik güvenliğini tehlikeye atan yasak bir eylemi tanımladığını görebiliriz. Amaç, sürücü adayının trafik güvenliği için neyin doğru neyin yanlış olduğunu ayırt edebilmesidir.

Doğru Cevap: b) Görülmelerini engelleyecek şekilde araçların park edilmesi

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, trafik işaretlerinin temel amacını ortadan kaldırmasıdır. Trafik işaretleri; sürücülere, yayalara ve diğer yol kullanıcılarına yol durumu, tehlikeler, yasaklar ve mecburi yönler hakkında kritik bilgiler verir. Bir aracın, bir "DUR" levhasını, bir "Girilmez" işaretini veya bir hız limiti tabelasını kapatacak şekilde park edilmesi, diğer sürücülerin bu önemli bilgileri görmesini engeller ve bu durum doğrudan kazalara yol açabilir. Bu nedenle Karayolları Trafik Kanunu'na göre trafik işaret levhalarının görünürlüğünü engelleyecek şekilde park etmek kesinlikle yasaklanmıştır.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Sorumlu kuruluşların eskiyenleri yenisi ile değiştirmesi: Bu davranış yasak olmak bir yana, tam tersine bir zorunluluktur. Karayolları veya belediyeler gibi sorumlu kurumların, zamanla yıpranan, rengi solan veya hasar gören trafik işaretlerini yenileriyle değiştirmesi, trafik güvenliğinin devamlılığı için yapılması gereken olumlu bir görevdir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• c) Görülen eksikliklerin ilgili kuruluşlara bildirilerek giderilmesi: Bu, sorumlu bir vatandaşlık davranışıdır. Eğer devrilmiş, çalınmış veya okunmaz hale gelmiş bir trafik işareti fark ederseniz, bunu ilgili kuruma (belediye, karayolları, polis) bildirmeniz, sorunun hızla çözülmesini sağlar. Bu eylem trafik güvenliğine katkıda bulunur ve teşvik edilir, dolayısıyla yasak olamaz.
• d) Zarar veren sorumlunun zarar karşılıklarını ve masrafı ödemesi: Bu davranış, yasak olan bir eylemin sonucudur. Yasak olan eylem, trafik işaretine zarar vermektir. Zarar verildikten sonra, bu zararı veren kişinin bunun bedelini ve masraflarını ödemesi yasal bir yükümlülüktür. Soru "hangi davranışın yapılması yasaktır?" diye sorduğu için, bir zararı tazmin etmek yasak değil, aksine yapılması gereken yasal bir sorumluluktur.

Bu soruda, araçların trafiğe çıkabilmesi için yasal olarak zorunlu olan teknik kontrollerin yapıldığı yerin tanımı verilmiş ve bu yerin ne olduğu sorulmuştur. Sorunun anahtar kelimeleri; "niteliklerin tespiti", "teknik kontrol", "cihaz ve personel"dir. Bu ifadeler, resmi ve kapsamlı bir denetim sürecini işaret etmektedir.

Doğru cevap d) Muayene istasyonu'dur. Çünkü araç muayene istasyonları, devlet tarafından yetkilendirilmiş, araçların Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen standartlara uygun olup olmadığını denetleyen kurumlardır. Bu istasyonlarda, fren sistemleri, aydınlatma, emisyon değerleri, lastikler ve diğer güvenlik donanımları gibi aracın tüm teknik "nitelikleri", özel "cihazlar" kullanılarak eğitimli "personel" tarafından "kontrol" edilir. Bu tanım, soruda verilen tüm unsurları eksiksiz bir şekilde karşılamaktadır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Servis istasyonu: Servis istasyonları, araçların arıza onarımı, periyodik bakımı (yağ, filtre değişimi vb.) ve parça değişimi gibi işlemlerin yapıldığı özel işletmelerdir. Resmi bir denetim ve trafik uygunluğu belgesi verme yetkileri yoktur. İşlemleri bakım ve onarım odaklıdır, resmi bir teknik kontrol değildir.
• b) Araç tartı istasyonu: Bu istasyonlar, genellikle otoyol kenarlarında bulunur ve özellikle ticari araçların yasalara uygun azami ağırlık sınırlarını (tonaj) aşıp aşmadığını kontrol eder. Görevleri sadece aracın ağırlığını ölçmektir; fren, ışık, motor gibi kapsamlı bir teknik kontrol yapmazlar.
• c) Akaryakıt istasyonu: Akaryakıt istasyonlarının temel işlevi, araçlara benzin, motorin, LPG gibi yakıtları satmaktır. Lastik havası kontrolü gibi basit hizmetler sunabilseler de, araçların teknik yeterliliğini denetleyecek donanıma, personele veya yasal yetkiye sahip değillerdir.

Sonuç olarak, araçların güvenli ve yasalara uygun olduğunu belgelemek amacıyla yapılan kapsamlı teknik denetimlerin gerçekleştirildiği tek yetkili yer "muayene istasyonu"dur. Bu nedenle doğru cevap 'd' seçeneğidir.

Bu soruda, resimdeki dört araçtan hangisinin belirtilen ok yönünde hareket etmesinin trafik kurallarına göre yasak olduğu sorulmaktadır. Doğru cevabı bulabilmek için görseldeki trafik işaretini ve araçların konumlarını dikkatlice analiz etmemiz gerekir. Bu analiz, trafik kurallarının nasıl uygulandığını anlamak için önemlidir.

Görseldeki en önemli ipucu, 2 numaralı aracın bulunduğu yolun çıkışında yer alan trafik levhasıdır. Bu levha, mavi zemin üzerine beyaz bir ok bulunan bir Tanzim İşaretidir ve adı "Mecburi Düz Gidiş" levhasıdır. Bu işaret, sürücülere bulundukları yoldan sadece ileri yönde hareket edebileceklerini, sağa veya sola dönemeyeceklerini zorunlu olarak bildirir.

Doğru cevabın 'b) 2' olmasının sebebi şudur: 2 numaralı araç, tali yoldan ana yola çıkarken sola dönmek istemektedir. Ancak tam karşısında duran "Mecburi Düz Gidiş" levhası bu manevrayı kesin olarak yasaklamaktadır. Bu kurala göre 2 numaralı sürücü, kavşağa geldiğinde sadece düz ilerleyebilir. Bu nedenle, ok ile gösterilen sola dönüş hareketi yasaktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) 1 Numaralı Araç: Bu araç ana yol üzerinde bulunmaktadır ve düz bir şekilde ilerlemektedir. Hareketini kısıtlayan herhangi bir trafik işareti veya kural ihlali söz konusu değildir.
• c) 3 Numaralı Araç: Bu araç da ana yol üzerinde hareket etmektedir ve sağa, tali yola dönmek istemektedir. Bu dönüşü yasaklayan bir işaret bulunmadığı için hareketi serbesttir. "Mecburi Düz Gidiş" levhası sadece 2 numaralı aracın bulunduğu yol için geçerlidir.
• d) 4 Numaralı Araç: Tıpkı 1 numaralı araç gibi, 4 numaralı araç da ana yolda düz ilerlemektedir ve bu hareketi için herhangi bir yasaklama yoktur.

Sonuç olarak, trafik levhaları sadece konuldukları yolu ve o yoldaki sürücüleri bağlar. Bu soruda "Mecburi Düz Gidiş" levhası sadece tali yoldan çıkan 2 numaralı aracı etkilediği için, bu aracın sola dönme isteği yasaktır. Diğer araçlar ana yolda oldukları için bu levhanın kısıtlamasından etkilenmezler.

Bu soruda, dar ve eğimli bir yolda karşılaşan iki araçtan hangisinin geçiş önceliğine sahip olduğu ve zor durumda olan araca nasıl yardım edilmesi gerektiği sorgulanmaktadır. Sorunun kilit noktası, "çıkan araç için geçişin güç veya mümkün olmaması" ve "inen aracın" ne yapması gerektiğidir. Bu durum, sürücülerin hem kuralları bilmesini hem de trafikteki en güvenli davranışı seçmesini gerektirir. Trafik kurallarına göre, eğimli ve dar yollarda karşılaşma durumunda geçiş önceliği her zaman yokuş yukarı çıkan araca aittir. Bunun temel sebebi fizikle ilgilidir; yokuş yukarı tırmanan bir aracın durduktan sonra tekrar hareket etmesi, yokuş aşağı inen bir araca göre çok daha zordur. Çıkan araç durmak zorunda kalırsa, geri kayma, motoru durdurma (stop etme) veya kalkışta zorlanma gibi risklerle karşı karşıya kalır. Bu nedenle, trafik akışının güvenliği ve sürekliliği için inen aracın, çıkan araca yol vermesi esastır.

Doğru Cevap: b) Çıkan araç için manevra imkânı bulunmadığının açıkça anlaşılması hâlinde geri gitmek

Bu seçenek, yukarıda açıklanan temel kuralın doğrudan bir uygulamasıdır. İnen araç sürücüsü, çıkan aracın geçiş yapamayacağını veya manevra alanının kalmadığını fark ettiğinde, sorumluluk almalıdır. Güvenli geçişi sağlamanın tek yolu, inen aracın daha kolay kontrol edilebildiği için geri giderek veya uygun bir yere yanaşarak çıkan araca yol açmasıdır. Bu, hem kurala uygun hem de en güvenli ve mantıklı davranıştır.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Motorun çalışmasını durdurup, vitesi boşa alarak inmek: Bu seçenek son derece tehlikeli ve kesinlikle yanlıştır. Vitesi boşa almak, aracın "motor freni" özelliğini kaybetmesine neden olur ve tüm yük fren sistemine biner. Eğimli bir yolda bu durum, frenlerin aşırı ısınıp tutmamasına (fren patlamasına) ve aracın kontrolünün tamamen kaybedilmesine yol açabilir. Eğimli yollarda her zaman uygun viteste ve motor freninden faydalanarak inilmelidir.
• c) Çıkan aracın sürücüsünü ikaz ederek yavaşlatmak: Bu davranış anlamsızdır, çünkü sorun çıkan aracın hızı değil, geçiş için yeterli alanın olmamasıdır. Zaten zor durumda olan ve geçiş üstünlüğüne sahip olan bir sürücüyü ikaz etmek, durumu daha da karıştırabilir ve herhangi bir çözüm sunmaz. Sorumluluk, yolu açması gereken inen araçtadır.
• d) Çıkan aracın geri gitmesini beklemek: Bu seçenek, trafik kuralının tam tersidir. Geçiş üstünlüğü çıkan araçta olduğu için, inen aracın ondan geri gitmesini beklemesi kural ihlalidir. Ayrıca, yokuş yukarı tırmanan bir aracı geri gitmeye zorlamak, geri kayma riskinden dolayı çok tehlikelidir ve kazaya davetiye çıkarır.

Özetle, eğimli yollarda geçiş üstünlüğü çıkan araçtadır ve inen araç, güvenli bir geçiş ortamı sağlamak için gerekirse geri gitmek de dâhil olmak üzere her türlü kolaylığı göstermek zorundadır. Bu nedenle doğru cevap "b" seçeneğidir.

Bu soruda, periyodik bakımı ihmal edildiğinde motora giren hava akışını doğrudan etkileyen, buna bağlı olarak motorun performansını düşüren ve yakıt tüketimini artıran parçanın hangisi olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, "hava akışının zorlaşması" ifadesidir. Bu ifade bizi doğrudan motorun nefes almasını sağlayan sisteme yönlendirmelidir.

Doğru Cevap: b) Hava filtresi

Motorun yanma odasında yakıtın verimli bir şekilde yanabilmesi için temiz havaya ihtiyacı vardır. Hava filtresi, motorun dışarıdan emdiği havanın içindeki toz, kir, böcek ve diğer yabancı maddeleri süzerek silindirlere temiz hava girmesini sağlar. Tıpkı bizim burnumuzun havayı temizlemesi gibi, hava filtresi de motorun "akciğerlerini" koruyan bir parçadır.

Zamanla ve kullanıma bağlı olarak hava filtresinin gözenekleri bu kir ve tozlarla tıkanır. Periyodik bakımı yapılıp değiştirilmediğinde, tıkalı filtre motora yeterli miktarda havanın girmesini engeller. Bu durum, soruda belirtilen sonuçları doğurur:

• Hava akışı zorlaşır: Tıkalı gözeneklerden hava geçemez ve motor "nefes almakta" zorlanır.
• Motor çekişten düşer: Yeterli hava alamayan motor, zengin karışım (yakıta göre az hava) ile çalışmak zorunda kalır. Bu durum, yanmanın verimsiz olmasına ve motorun güç üretme kapasitesinin düşmesine neden olur.
• Yakıt sarfiyatı artar: Araç, kaybettiği gücü telafi etmek için sürücünün gaza daha fazla basmasını gerektirir. Ayrıca verimsiz yanma nedeniyle yakıtın bir kısmı yanmadan egzozdan atılır, bu da doğrudan yakıt tüketimini artırır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu anlamak, konuyu daha iyi kavramanıza yardımcı olacaktır:

1. a) Yağ filtresi: Bu filtrenin görevi motorun içindeki yağı temizlemektir. Yağın içinde zamanla biriken metal parçacıklarını ve kurumları süzerek motorun aşınmasını önler. Tıkanması durumunda motorun yağlanması yetersiz kalır ve bu da ciddi motor arızalarına yol açabilir, ancak doğrudan motorun hava akışını etkilemez.
2. c) Yakıt filtresi: Bu filtrenin görevi, yakıt deposundan motora giden yakıtı temizlemektir. Yakıt içindeki pas, tortu ve pislikleri süzerek enjektörlerin tıkanmasını önler. Tıkanması durumunda motora yeterli yakıt gitmez, bu da aracın teklemesine, stop etmesine veya gaz yememesine neden olur. Yani bu filtre, hava akışını değil, yakıt akışını etkiler.
3. d) Polen filtresi: Bu filtre, genellikle klima sistemiyle ilişkilidir ve aracın iç kabinine giren havayı temizler. Dışarıdaki tozu, polenleri ve kötü kokuları süzerek sürücü ve yolcuların daha temiz bir hava solumasını sağlar. Tıkanması, kalorifer veya klimanın üfleme gücünü düşürür ama motorun performansı veya yakıt tüketimi üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

Bu soruda, benzinli bir motorun ateşleme sistemini gösteren şemada soru işareti (?) ile belirtilen parçanın ne olduğu sorulmaktadır. Şemayı incelediğimizde, soru işaretli parçadan çıkan bir elektrik akımının kontak anahtarına, oradan da endüksiyon bobinine, distribütöre ve son olarak bujilere ulaştığını görüyoruz. Bu, ateşleme için gerekli olan elektriğin izlediği yoldur ve bizden bu yolun başlangıç noktasını, yani elektrik kaynağını bulmamız istenmektedir.

Doğru Cevap: a) Akü

Doğru cevabın Akü olmasının sebebi, ateşleme sisteminin çalışması için gereken ilk elektrik enerjisini akünün sağlamasıdır. Akü, aracın elektrik deposudur ve motor çalışmıyorken kontak anahtarı çevrildiğinde, ateşleme bobinine düşük voltajlı (genellikle 12 Volt) bir akım gönderir. Şemada gösterilen akış, tam olarak bu süreci temsil etmektedir; yani elektrik enerjisi kaynağından (?), kontrol mekanizmasına (Kontak Anahtarı) ve oradan da sistemin diğer elemanlarına dağıtılmaktadır. Bu nedenle, ateşleme sisteminin başlangıcındaki bu temel enerji kaynağı aküdür.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden yanlış olduğunu anlamak, konuyu daha iyi kavramanıza yardımcı olacaktır. Bu parçaların her biri motorun farklı bir sistemine aittir ve ateşleme için birincil elektrik kaynağı değildirler.

• Karbüratör: Karbüratör, ateşleme sisteminin değil, yakıt sisteminin bir parçasıdır. Görevi, motorun silindirlerine gönderilecek olan hava ile yakıtı belirli bir oranda karıştırmaktır. Elektrik üretmek veya ateşleme sistemine elektrik sağlamak gibi bir işlevi yoktur.
• Enjektörler: Enjektörler de karbüratör gibi yakıt sisteminin elemanlarıdır ve modern benzinli motorlarda bulunurlar. Görevleri, yakıtı silindirlere püskürtmektir. Çalışmak için elektriğe ihtiyaç duysalar da, sistemin ana elektrik kaynağı değillerdir; aksine elektrik tüketen parçalardır.
• Yakıt pompası: Yakıt pompası da yine yakıt sistemine aittir. Depodaki yakıtı motora, yani karbüratöre veya enjektörlere pompalamakla görevlidir. Kendisi çalışmak için aküden elektrik alır ancak ateşleme sistemine doğrudan bir elektrik akımı göndermez ve şemadaki başlangıç noktası olamaz.

Özetle, şemada gösterilen sistem bir ateşleme sistemidir ve bu sistemin çalışması için bir elektrik kaynağına ihtiyaç vardır. Araçta bu görevi üstlenen parça aküdür. Diğer seçenekler ise yakıtın motora ulaştırılmasından sorumlu olan yakıt sisteminin parçalarıdır.

Bu soruda, aracımızın yakıt verimliliğini olumsuz yönde etkileyen, yani normalden daha fazla yakıt harcamasına neden olan bir durumun hangisi olduğu sorulmaktadır. Sürücülerin yakıt ekonomisi yapabilmesi için bu tür faktörleri bilmesi önemlidir. Seçenekleri inceleyerek doğru cevaba ve nedenlerine bakalım.

Doğru cevap d) Tavsiye edilmeyen araç lastiği kullanılması seçeneğidir. Araç lastikleri, aracın yolla temas eden tek parçası olduğu için yakıt tüketimi üzerinde çok önemli bir etkiye sahiptir. Araç üreticileri, o modelin ağırlığına, gücüne ve aerodinamik yapısına en uygun lastik ebadını ve tipini belirler. Bu tavsiyenin dışına çıkmak, aracın dengesini ve verimliliğini bozar.

Tavsiye edilmeyen, örneğin daha geniş tabanlı veya yanlış basınç değerlerine sahip bir lastik kullanıldığında, lastiğin yola sürtünmesiyle oluşan "yuvarlanma direnci" artar. Motor, bu artan direnci yenebilmek için daha fazla güç üretmek zorunda kalır. Daha fazla güç üretmek ise doğrudan daha fazla yakıt tüketmek anlamına gelir. Bu yüzden yanlış lastik seçimi, aracınızın farkında olmadan daha fazla yakıt yakmasına sebep olan önemli bir faktördür.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Bujilerin yeni olması: Bu durum yakıt tüketimini artırmaz, tam tersine yakıt verimliliğini artırır. Bujiler, motordaki yakıt-hava karışımını ateşlemekle görevlidir. Yeni ve temiz bujiler bu ateşlemeyi çok daha verimli yapar, bu da yakıtın tam olarak yanmasını ve motordan maksimum güç alınmasını sağlar. Asıl eski ve yıpranmış bujiler, düzensiz ateşlemeye neden olarak yakıt tüketimini artırır.
• b) Yakıt borularının uzun olması: Yakıt borularının uzunluğu, aracın fabrika çıkışındaki tasarımının bir parçasıdır ve sürücünün müdahale edebileceği bir durum değildir. Aracın yakıt sistemi (pompası, enjektörleri vb.) bu tasarıma göre ayarlanmıştır. Bu nedenle boruların uzunluğunun yakıt tüketimi üzerinde artırıcı veya azaltıcı bir etkisi yoktur; bu seçenek kafa karıştırmak için verilmiş bir bilgidir.
• c) Depodaki yakıt seviyesinin düşmesi: Bu durum da yakıt tüketimini artırmaz. Hatta tam tersi bir etki yaratır. Depodaki yakıt azaldıkça, aracın toplam ağırlığı da azalır. Daha hafif bir aracı hareket ettirmek için motor daha az efor sarf eder, bu da teorik olarak yakıt tüketimini çok az da olsa düşürür. Dolayısıyla bu seçenek, fazla yakıt tüketimine sebep olan bir durum değildir.

Özetle, yakıt tüketimini doğrudan ve olumsuz etkileyen en önemli faktörlerden biri, aracın yol ile temasını sağlayan lastiklerdir. Üreticinin önerdiği lastikleri kullanmak, hem güvenlik hem de yakıt ekonomisi için kritik öneme sahiptir.

Bu soruda, motorun birbiriyle temas etmemesi gereken iki hayati sıvısının, yani motor yağı ve soğutma suyunun, hangi parçanın arızalanması sonucu birbirine karışacağı sorulmaktadır. Bu durum, motor sağlığı için oldukça tehlikeli bir arızanın belirtisidir. Doğru cevabı bulmak için motorun iç yapısını ve parçaların görevlerini anlamak gerekir.

Doğru Cevap: c) Silindir kapak contası

Silindir kapak contası, motorun iki ana parçası olan motor bloğu (silindirlerin bulunduğu alt kısım) ile silindir kapağı (supapların, bujilerin bulunduğu üst kısım) arasında yer alan ince ama çok önemli bir parçadır. Bu contanın birden fazla görevi vardır: yanma odasındaki yüksek basıncı sızdırmadan içeride tutmak ve en önemlisi, motor bloğu ile silindir kapağı arasında dolaşan motor yağı ile soğutma suyunun geçiş yaptığı kanalları birbirinden ayırmaktır.

Motorun aşırı ısınması (hararet yapması) veya zamanla malzemenin yorulması gibi nedenlerle silindir kapak contası yanar veya çatlar. Conta hasar gördüğünde, yağ kanalları ile su kanallarını birbirinden ayıran set ortadan kalkmış olur. Bunun sonucunda, daha yüksek basınca sahip olan motor yağı soğutma suyu sistemine sızar ve soğutma suyu da motor yağına karışır. Bu durumda, soğutma suyu haznesinde (radyatörde) yağlı, kahverengi bir tabaka oluşur ve yağ çubuğunu kontrol ettiğinizde motor yağının rengi kahve köpüğü veya tahin gibi kremsi bir hal alır. Bu belirtiler, soruda tarif edilen durumla birebir örtüşmektedir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Enjektör: Enjektör, yakıt sisteminin bir parçasıdır ve görevi yakıtı silindirlerin içine püskürtmektir. Motor yağı veya soğutma suyu ile doğrudan bir teması yoktur. Arızalandığında yakıtı düzgün püskürtemez, bu da motorun teklemesine, performans düşüklüğüne veya siyah duman atmasına neden olur.
• b) Marş motoru: Marş motoru, aracı çalıştırmak için ilk hareketi sağlayan elektrikli bir motordur. Motorun dışında konumlandırılmıştır ve motorun içindeki yağ veya su gibi sıvılarla hiçbir ilişkisi yoktur. Arızalandığında araç marş basmaz veya zor çalışır.
• d) Egzoz manifoldu: Bu parça, silindirlerden çıkan sıcak egzoz gazlarını toplayıp egzoz borusuna yönlendirir. Motorun dış kısmında bulunur ve görevi sadece gazları tahliye etmektir. Yağ ve su kanallarını birbirinden ayırmak gibi bir işlevi yoktur. Çatladığında veya arızalandığında motordan yüksek bir ses gelir ve egzoz kaçağı olur.

Özetle, motor yağında su ve soğutma suyunda yağ görülmesi, bu iki sıvıyı birbirinden izole etmekle görevli olan silindir kapak contasının görevini yerine getiremediğinin en belirgin işaretidir. Bu nedenle doğru cevap 'c' seçeneğidir.

Bu soruda, manuel vitesli bir araçta vites değiştirirken duyulan ve genellikle "cartlama" olarak tabir edilen sürtünme ve gıcırtı sesinin mekanik sebebi sorulmaktadır. Bu ses, vites kutusu içerisindeki dişlilerin birbirine düzgün bir şekilde geçemediğini ve zorlandığını gösteren önemli bir işarettir. Sorunun doğru çözümü için motor, kavrama (debriyaj) ve vites kutusu arasındaki ilişkiyi anlamak gerekir.

Doğru Cevap: a) Kavramanın tam ayırmaması

Doğru cevabın a) Kavramanın tam ayırmaması olmasının sebebi şudur: Vites değiştirmek için debriyaj pedalına bastığınızda, kavrama sistemi motor ile vites kutusu arasındaki güç bağlantısını keser. Motor çalışmaya devam ederken, vites kutusuna giden güç anlık olarak durdurulur ve bu sayede vites dişlileri serbest kalır, rahatça yer değiştirebilir. Eğer kavrama sistemi eskimişse, ayarı bozulmuşsa veya hidrolik sisteminde bir sorun varsa, siz pedala tam bassanız bile bu ayırma işlemini tam olarak yapamaz. Bu durumda motorun gücü vites kutusuna kısmen de olsa aktarılmaya devam eder ve siz vites değiştirmeye çalıştığınızda, hala dönmekte olan dişlileri zorla başka bir dişliyle birleştirmeye çalışırsınız; bu da o meşhur sürtünme ve "cartlama" sesini ortaya çıkarır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Gaz pedalına tam basılmaması: Bu seçenek yanlıştır çünkü vites değiştirme işlemi sırasında ayak gaz pedalından çekilir. Aksine, vites değiştirirken gaza basmak motor devrini yükseltir ve dişliler arasındaki devir farkını artırarak sesin daha da şiddetli çıkmasına neden olabilir. Dolayısıyla gaz pedalına basmamak, vites geçişi için doğru bir eylemdir ve sesin sebebi olamaz.
• c) Fren pedalına tam basılmaması: Fren pedalının görevi aracı yavaşlatmak veya durdurmaktır ve tekerleklere etki eder. Vites kutusunun iç mekanizmasıyla veya kavrama sistemiyle doğrudan bir bağlantısı yoktur. Vites değiştirirken frene basma zorunluluğu olmamasıyla birlikte, frene basmamanın vites kutusundan ses getirmesi gibi bir durum söz konusu değildir.
• d) Lastik hava basıncının düşük olması: Bu seçenek de tamamen alakasızdır. Lastik hava basıncı, aracın yol tutuşunu, yakıt tüketimini ve fren mesafesini etkileyen bir faktördür. Motor veya güç aktarma organları (debriyaj, vites kutusu) ile hiçbir mekanik bağlantısı bulunmamaktadır. Bu nedenle vites değiştirirken ses gelmesine sebep olması imkansızdır.

Özetle, vites değiştirirken duyulan sesin en yaygın ve temel sebebi, motorun gücünü şanzımandan tam olarak ayıramayan bir kavrama (debriyaj) sistemidir. Bu durum, sürücünün vites geçişini zorlaştırdığı gibi, uzun vadede vites kutusu dişlilerine de ciddi zararlar verebilir.

Bu soruda, manuel vitesli bir araçta vites değiştirme esnasında şanzımandan (vites kutusundan) gelen anormal seslerin, özellikle de "cartlama" veya "gıcırdama" gibi seslerin temel sebebinin ne olabileceği sorulmaktadır. Bu ses, vites kutusu içindeki dişlilerin düzgün bir şekilde yerlerine geçmediğinin bir işaretidir. Şimdi seçenekleri detaylı bir şekilde inceleyelim.

Doğru Cevap: a) Kavramanın tam ayırmaması

Doğru cevap a) Kavramanın tam ayırmaması seçeneğidir. Bunun nedenini anlamak için önce kavrama (debriyaj) sisteminin görevini bilmek gerekir. Debriyaj pedalına bastığınızda, motorun gücünü vites kutusuna ileten bağlantıyı kesersiniz. Bu işleme "ayırma" denir. Bu ayırma sayesinde, vites kutusu içindeki dişliler serbest kalır ve siz rahatça vites değiştirebilirsiniz.

Eğer debriyaj sistemi düzgün çalışmıyorsa ve siz pedala bastığınızda motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı tam olarak kesemiyorsa (yani tam ayırmıyorsa), vites kutusundaki dişliler dönmeye devam eder. Bu durumda vites değiştirmeye çalıştığınızda, dönen dişlileri birbirine geçmeye zorlarsınız ve bu da o meşhur "cart" sesine neden olur. Bu durum, debriyaj balatasının aşınması, debriyaj teli veya hidrolik sistemindeki bir arızadan kaynaklanabilir.

Yanlış Cevapların Açıklaması

• b) Gaz pedalına tam basılmaması: Bu seçenek yanlıştır. Gaz pedalı, motora giden yakıt miktarını ayarlayarak motorun devrini kontrol eder. Vites değiştirirken gaz pedalını zaten bırakırsınız. Gaz pedalına az basmak veya çok basmak, aracın sarsılmasına veya yığılmasına neden olabilir ancak doğrudan vites kutusundan mekanik bir sürtünme sesi gelmesinin sebebi değildir.
• c) Fren pedalına tam basılmaması: Bu seçenek de yanlıştır. Fren pedalı, aracın tekerleklerini yavaşlatmak ve durdurmak için kullanılır. Vites kutusunun içindeki dişlilerin çalışmasıyla doğrudan bir mekanik bağlantısı yoktur. Bu yüzden vites değiştirirken ses gelmesiyle bir ilgisi bulunmaz.
• d) Lastik hava basıncının düşük olması: Bu seçenek tamamen ilgisizdir. Lastik basıncı, aracın yol tutuşunu, yakıt tüketimini ve sürüş konforunu etkiler. Vites kutusu gibi bir iç mekanizma ile hiçbir bağlantısı yoktur ve vites değiştirirken ses çıkarmasına neden olamaz.

Özetle; vites değiştirirken duyulan sesin en yaygın ve temel sebebi, debriyajın motor gücünü şanzımandan tam olarak ayıramamasıdır. Bu durum, hala dönmekte olan dişlilerin birbirine sürtünerek ses çıkarmasına yol açar.

Bu soruda, bir aracın daha az yakıt tüketmesi, yani yakıt tasarrufu yapması için uygulanması gereken doğru davranışın hangisi olduğu sorulmaktadır. Seçenekler hem sürüş tekniği hem de araç bakımı ile ilgili farklı durumları içermektedir. Doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim.

Doğru Cevap: b) Eskiyen buji kabloları değiştirilir.

Ateşleme sistemi, motordaki yakıt-hava karışımını ateşleyerek yanmayı başlatan sistemdir. Buji kabloları, bu sistemin kritik bir parçası olarak ateşleme bobininden gelen yüksek voltajlı elektriği bujilere taşır. Zamanla bu kablolar eskir, sertleşir, çatlar ve elektrik akımına karşı dirençleri artar. Bu durum, bujilere ulaşan elektriğin zayıflamasına neden olur.

Zayıf bir kıvılcım, silindir içindeki yakıtın tam ve verimli bir şekilde yanmasını engeller. "Eksik yanma" olarak bilinen bu durumda, yakıtın bir kısmı yanmadan egzozdan dışarı atılır ve motor istenen gücü üretebilmek için daha fazla yakıt tüketmek zorunda kalır. Dolayısıyla, eskiyen buji kablolarını yenileriyle değiştirmek, ateşleme sistemini sağlıklı hale getirir, yanma verimini artırır ve doğrudan yakıt tasarrufu sağlar. Bu, araç bakımının yakıt ekonomisi üzerindeki önemli bir etkisidir.

Diğer Şıkların Analizi ve Neden Yanlış Oldukları

• a) Motor yüksek devirde kullanılır.

  Bu seçenek tamamen yanlıştır. Motor devri, motorun bir dakikadaki dönüş sayısıdır ve ne kadar yüksek olursa, motor o kadar fazla çalışır ve o kadar çok yakıt tüketir. Yakıt tasarrufu sağlamak için yapılması gereken, motoru "ekonomik devir aralığında" yani genellikle 2000-3000 devir/dakika arasında, aracı yormadan ve ani hızlanmalardan kaçınarak kullanmaktır. Motoru yüksek devirde kullanmak yakıt tüketimini önemli ölçüde artırır.

• c) Trafiğin yoğun olduğu yollar seçilir.

  Bu da yakıt tasarrufunun tam tersi bir durumdur. Trafiğin yoğun olduğu yollarda sürekli dur-kalk yapılır, araç rölantide (boşta) uzun süre çalışır ve düşük viteslerde sık sık hızlanmak gerekir. Bu durumlar, bir aracın en çok yakıt tükettiği anlardır. Yakıt ekonomisi için akıcı trafiğin olduğu, mümkün olduğunca sabit hızla gidilebilen yollar tercih edilmelidir.

• d) Araç, yokuş aşağı inerken vites boşa alınıp kontak kapatılır.

  Bu seçenek, hem yakıt tasarrufu sağlamayan hem de son derece tehlikeli bir davranıştır. Kontağı kapatmak, direksiyonun kilitlenmesine, fren ve direksiyon sistemlerinin hidrolik desteğinin (hidrolik fren, hidrolik direksiyon) devre dışı kalmasına neden olur. Bu durumda aracı kontrol etmek neredeyse imkansızlaşır ve ölümcül kazalara yol açabilir. Ayrıca, yeni nesil enjeksiyonlu araçlarda yokuş aşağı inerken vitese takılı ve ayak gazdan çekilmiş durumdayken (motor freni) yakıt akışı zaten kesilir ve araç hiç yakıt tüketmez. Vitesi boşa almak ise motorun rölantide çalışmaya devam etmesi için az da olsa yakıt tüketmesine neden olur. Dolayısıyla bu hareket hem tehlikelidir hem de sanılanın aksine yakıt tasarrufu sağlamaz.

Özetle; yakıt tasarrufu, doğru sürüş alışkanlıkları ve düzenli araç bakımının bir bütünüdür. Bu soruda, ateşleme sisteminin verimli çalışmasını sağlayan bir bakım işlemi olan buji kablolarının değiştirilmesi, yakıt ekonomisine doğrudan katkı sağlayan doğru cevap olarak öne çıkmaktadır.

Bu soruda, araçların motorundan çıkan ve çevreye zararlı olan gazların miktarını azaltmak için kullanılan sistemin hangisi olduğu sorulmaktadır. Bu sistem, modern araçlarda hava kirliliğini önlemek için zorunlu olan önemli bir parçadır. Sorunun doğru cevabını ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim.

Doğru Cevap: c) Katalitik konvertör

Doğru cevap c) Katalitik konvertör'dür. Katalitik konvertör, egzoz sistemi üzerinde, egzoz manifoldundan sonra ve susturucudan önce yer alan bir parçadır. İçerisinde bulunan platin, paladyum ve rodyum gibi değerli metaller sayesinde, motordan çıkan zehirli gazları kimyasal bir reaksiyona sokarak daha az zararlı gazlara dönüştürür. Örneğin, zehirli olan karbon monoksit (CO) gazını karbondioksite (CO2), azot oksitleri (NOx) ise zararsız azot gazına (N2) çevirir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Egzoz supabı: Egzoz supabı, motorun silindirleri içinde yer alan bir parçadır. Görevi, yanma işlemi bittikten sonra oluşan egzoz gazlarının silindirden dışarı, egzoz manifolduna atılmasını sağlamak için açılıp kapanmaktır. Yani gazları temizlemez, sadece dışarı çıkışını kontrol eder. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• b) Emme manifoldu: Emme manifoldu, motorun hava giriş sisteminin bir parçasıdır. Görevi, hava ve yakıt karışımını motorun silindirlerine eşit bir şekilde dağıtmaktır. Egzoz gazları ile hiçbir ilgisi yoktur, tam tersine motorun içine giren havayı yönetir. Bu sebeple bu seçenek de yanlıştır.
• d) Egzoz manifoldu: Egzoz manifoldu, motordaki her bir silindirden çıkan sıcak egzoz gazlarını toplayarak tek bir boruda birleştiren parçadır. Bu parça, gazları katalitik konvertöre ve egzoz borusunun geri kalanına yönlendirir. Görevi gazları toplamak ve iletmektir, emisyonları azaltmak veya temizlemek değildir. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, egzoz gazı emisyonlarını azaltma görevi, özel olarak bu iş için tasarlanmış olan katalitik konvertöre aittir. Diğer parçalar egzoz sisteminin veya motorun farklı işlevlere sahip temel bileşenleridir ancak gazların kimyasal yapısını değiştirerek onları daha az zararlı hale getirmezler.

Bu soruda, aracın gösterge panelinde beliren bir ikaz ışığının ne anlama geldiğini tespit etmeniz istenmektedir. Gösterge panelindeki sembollerin anlamını bilmek, sürüş esnasında aracınızda oluşabilecek bir sorunu erken fark etmenizi ve gerekli önlemleri almanızı sağlar. Soruda gösterilen sembol, bir yağdanlık (veya yağ kandili) figürüdür ve bu sembolün anlamı evrenseldir.

Doğru cevap "a) Motor yağ basıncı ikaz ışığı" seçeneğidir. Bu sembol, motorun yağlama sistemindeki basıncın kritik seviyenin altına düştüğünü gösterir. Motorun hareketli parçaları (pistonlar, krank mili vb.) arasındaki sürtünmeyi azaltmak için sürekli olarak yağlanmaya ihtiyaç duyar. Yağ basıncı düştüğünde, bu parçalar yeterince yağlanamaz, aşırı ısınır ve birbirine sürterek çok kısa sürede ciddi ve masraflı motor arızalarına yol açar. Bu ışık kırmızı renkte yandığı için, aracın derhal güvenli bir yere çekilip motorun durdurulması gerektiğini belirten en önemli ikaz ışıklarından biridir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• b) Egzoz gazları kontrol ikaz ışığı: Genellikle "motor arıza lambası" olarak da bilinen bu ışık, motor şeklinde bir semboldür. Motorun ateşleme, yakıt veya egzoz sisteminde bir sorun olduğunu belirtir. Genellikle sarı veya turuncu renkte yanar ve aracı en kısa sürede servise götürmeniz gerektiği anlamına gelir, ancak motor yağ basıncı ışığı gibi acil durmayı gerektirmez.
• c) Fren balataları aşınmış ikaz ışığı: Bu ikaz ışığının sembolü, iki yanında kesik çizgiler olan bir dairedir. Bu sembol, fren balatalarınızın inceldiğini ve değiştirilmesi gerektiğini bildirir. Bu da acil bir durumdan çok, yaklaşan bir bakım ihtiyacını haber veren sarı renkli bir uyarıdır.
• d) Emniyet kemeri takılı değil ikaz ışığı: Bu sembol, üzerinde emniyet kemeri olan bir insan figüründen oluşur. Sürücünün veya ön koltuktaki yolcunun emniyet kemerini takmadığını hatırlatır. Genellikle sesli bir uyarı ile birlikte yanar ve bir arızayı değil, bir güvenlik önleminin alınmadığını belirtir.

Özetle, soruda verilen yağdanlık sembolü, motorun "kan dolaşımı" olarak kabul edebileceğimiz yağlama sisteminde hayati bir sorun olduğunu ifade eder. Bu ışığı gördüğünüzde asla yola devam etmemeli, hemen aracı durdurmalısınız. Bu bilgi, ehliyet sınavı için olduğu kadar, gerçek hayatta sürücülük yaparken de hayati öneme sahiptir.

Bu soruda, trafikte öfkelenmenin bir sürücünün davranışları ve yetenekleri üzerindeki etkileri sorgulanmaktadır. Soru, öfke duygusunun verilen üç ifadeden hangilerine yol açabileceğini bulmanızı istiyor. Bu tür sorular, trafik psikolojisi bilginizi ve trafikteki duygusal durumların ne gibi sonuçlar doğurabileceğini anlayıp anlamadığınızı ölçmeyi amaçlar.

Şimdi maddeleri tek tek inceleyerek öfkenin etkilerini değerlendirelim:

• I. Kural ihlallerine: Öfke, sürücünün mantıklı düşünme ve muhakeme yeteneğini zayıflatır. Öfkeli bir sürücü sabırsızlaşır, aceleci davranır ve "cezalandırma" veya "ders verme" gibi düşüncelerle hareket edebilir. Bu durum, kırmızı ışıkta geçme, hız limitini aşma, emniyet şeridini ihlal etme gibi birçok kural ihlaline doğrudan zemin hazırlar. Dolayısıyla, bu ifade doğrudur.
• II. Tehlikeli davranışlara: Kural ihlalleri zaten tehlikeli davranışlardır, ancak bu ifade daha geniş bir anlam taşır. Öfkeli sürücü, diğer araçlara çok yakın takip (tampona yapışma), ani ve sert fren yapma, makas atma, diğer sürücülerle sözlü veya fiziksel sataşmaya girme gibi son derece riskli ve saldırgan davranışlar sergileyebilir. Bu nedenle öfke, tehlikeli davranışlara yol açar. Bu ifade de doğrudur.
• III. Güvenli sürücülük yeteneklerini olumlu yönde etkilemeye: Bu ifade, öfkenin güvenli sürüşü daha iyi hale getireceğini iddia etmektedir. Ancak bu, gerçekle tamamen çelişir. Öfke; dikkati dağıtır, risk algısını düşürür, karar verme mekanizmasını bozar ve tepki süresini yavaşlatır. Tüm bu olumsuz etkiler, güvenli sürücülük yeteneklerini olumlu değil, tam tersine son derece olumsuz yönde etkiler. Dolayısıyla, bu ifade yanlıştır.

Bu analiz sonucunda, trafikteki öfke duygusunun I. Kural ihlallerine ve II. Tehlikeli davranışlara yol açtığını, ancak III. maddedeki gibi olumlu bir etkisinin kesinlikle olmadığını görüyoruz. Bu nedenle, doğru olan ifadeler I ve II'dir.

Şimdi seçenekleri bu bilgiyle değerlendirelim:

1. a) I ve II: Bu seçenek, analizimizle tamamen uyumludur. Öfke, hem kural ihlallerine hem de tehlikeli davranışlara neden olur. Bu nedenle doğru cevap budur.
2. b) I ve III: Bu seçenek, yanlış olan III. ifadeyi içerdiği için hatalıdır. Öfke, sürüş yeteneklerini olumlu etkilemez.
3. c) II ve III: Bu seçenek de yine yanlış olan III. ifadeyi barındırdığı için hatalıdır.
4. d) I, II ve III: Tüm maddelerin doğru olduğunu iddia eden bu seçenek, III. ifadenin yanlış olması sebebiyle hatalıdır.

Özetle: Trafikte yaşanan öfke, sürücünün kontrolünü kaybetmesine, mantıksız ve aceleci kararlar almasına neden olur. Bu durum, kaçınılmaz olarak trafik kurallarını çiğnemeye ve hem kendisi hem de diğer sürücüler için tehlike oluşturan davranışlar sergilemesine yol açar. Güvenli sürüş için en temel gerekliliklerden biri sakin kalmak ve duyguları kontrol altında tutmaktır.

Bu soruda, trafikte sergilenen olumlu bir davranışın arkasındaki temel insani değerin ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, sürücünün "kendini yaya olan yol kullanıcısının yerine koyması" ifadesidir. Bu ifade, doğru cevabı bulmamız için en önemli ipucunu vermektedir.

Doğru Cevap: a) Empati düzeyi yüksek

Empati, bir kişinin kendisini başka birinin yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini anlama yeteneğidir. Soruda bahsedilen sürücü, tam olarak bunu yapmaktadır. Aracını kaldırıma park etmeden önce, "Buraya park edersem bir yaya, bebek arabası süren bir anne veya tekerlekli sandalye kullanan bir engelli buradan nasıl geçer?" diye düşünür.

Bu düşünce tarzı, yani başkalarının yaşayacağı zorluğu öngörüp ona göre davranmak, yüksek empati düzeyinin bir göstergesidir. Sürücü, kendi rahatlığından önce yayanın güvenliğini ve hakkını düşündüğü için bu olumlu davranışı sergiler. Bu nedenle "empati düzeyi yüksek" seçeneği doğru cevaptır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer seçenekler, soruda anlatılan duyarlı ve düşünceli sürücü profilinin tam tersi olan olumsuz özellikleri tanımlamaktadır. Bu nedenle kolayca elenebilirler.

• Görgü seviyesi düşük: Bu seçenek, soruda anlatılan sürücünün tam tersi bir profili çizer. Görgü seviyesi düşük bir kişi, başkalarını düşünmeden, kuralları hiçe sayarak hareket eder ve aracını kaldırıma park etme olasılığı daha yüksektir.
• Sorumsuz: Sorumsuz bir sürücü, davranışlarının sonuçlarını düşünmez. Kaldırıma park etmenin yayalar için yaratacağı tehlikeyi veya zorluğu umursamaz. Bu nedenle, sorudaki duyarlı sürücü tanımına uymaz.
• Bencil: Bencil bir kişi, sadece kendi çıkarını ve rahatlığını düşünür. "En yakın yer burası, yayalar ne yaparsa yapsın" mantığıyla hareket eder ve aracını kaldırıma park etmekten çekinmez. Bu da aranan olumlu özelliğin tam zıttıdır.

Özetle, bu soru trafikte sadece kuralları bilmenin değil, aynı zamanda diğer yol kullanıcılarına karşı saygılı ve anlayışlı olmanın önemini vurgulamaktadır. Empati, güvenli ve huzurlu bir trafik ortamı yaratmanın temel taşlarından biridir.

Bu soruda, trafikte başarılı bir iletişim kurmak ve trafik adabına uygun davranmak için bir sürücünün sahip olması gereken temel bir zihniyet sorgulanmaktadır. Soru, sadece kurallara uymayı değil, aynı zamanda diğer sürücülere karşı olumlu bir tutum sergilemeyi, beden dilini ve konuşma üslubunu doğru kullanmayı da içeren geniş bir perspektif sunuyor. Kısacası, iyi bir sürücünün iletişim becerilerini geliştirmek için hangi düşünce yapısına sahip olması gerektiği sorulmaktadır.

Doğru cevap a) İnsanların değişebildiğine inanmalıdır seçeneğidir. Bu düşünce, trafik adabının ve başarılı iletişimin temelini oluşturan hoşgörü ve sabır için bir ön koşuldur. Trafikte hata yapan bir sürücü gördüğünüzde, onun bu hatasından ders çıkarabileceğine ve bir dahaki sefere daha dikkatli olabileceğine inanmak, öfkeyle tepki vermek yerine daha sakin ve anlayışlı kalmanızı sağlar. Bu olumlu bakış açısı, gereksiz tartışmaları ve stresi önleyerek daha güvenli bir trafik ortamı yaratır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• b) Dinlerken aynı zamanda değerlendirme eğiliminde olmalıdır. Bu seçenek yanlıştır çünkü etkili iletişimin temel kuralı, yargılamadan önce anlamaya çalışmaktır. Dinlerken sürekli olarak karşıdakini değerlendirmek veya yargılamak, empati kurmayı engeller ve savunmacı bir tavra yol açar. Trafikte bu tutum, diğer sürücünün yaptığı bir hatayı anlamaya çalışmak yerine hemen öfkeyle tepki vermenize neden olur, bu da iletişimi tamamen koparır.

• c) Karşısındakinin kişiliğini sevmediğinde zihnini ona kapatmalıdır. Bu ifade, başarılı iletişimin tam zıttıdır. İletişim, fikir ayrılıkları veya kişisel hoşnutsuzluklar olsa bile açık bir zihinle devam etmeyi gerektirir. Karşınızdaki kişiyi sevmediğiniz için zihninizi ona kapatmak, önyargılı bir yaklaşımdır ve olası bir anlaşmazlığı çözmek yerine daha da büyütür. Trafik adabı, kişisel duygulardan bağımsız olarak tüm sürücülere saygılı olmayı ve iletişim kanallarını açık tutmayı gerektirir.

• d) Tek bir olayın, birini anlamak için yeterli bir örnek olduğunu düşünmelidir. Bu düşünce de yanlıştır ve genelleme hatası olarak bilinir. Tek bir olaya veya hataya dayanarak bir kişi hakkında kesin bir yargıya varmak, hem haksızlık hem de etkili iletişimin önündeki en büyük engellerden biridir. Bir sürücünün o an yaptığı bir hata, onun her zaman kötü bir sürücü olduğu anlamına gelmez. Bu şekilde düşünmek, hoşgörüyü ortadan kaldırır ve trafikteki gerilimi artırır.

Bu soruda, trafikte sergilenen davranışlardan hangisinin başka bir bireyin hakkını doğrudan elinden alan, yani bir "hak ihlali" niteliği taşıdığı sorulmaktadır. Trafik kuralları sadece düzeni sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tüm yol kullanıcılarının (sürücüler, yayalar, özel durumu olan bireyler) haklarını korur. Soru, bu hak koruma ilkesini çiğneyen davranışı bulmamızı istiyor.

Doğru Cevap: c) Engelli kişiler için ayrılmış yerlere park edilmesi

Bu seçeneğin doğru olmasının temel sebebi, engelli park yerlerinin belirli bir amaca hizmet etmesidir. Bu alanlar, engelli bireylerin binalara, mağazalara veya sosyal alanlara daha kolay ve güvenli bir şekilde ulaşabilmeleri için özel olarak tasarlanmış ve onlara tahsis edilmiştir. Engelli olmayan bir sürücü bu alana park ettiğinde, o alana gerçekten ihtiyacı olan bir engelli bireyin bu hakkını doğrudan gasp etmiş olur. Bu durum, sadece bir park yasağını çiğnemek değil, aynı zamanda bir bireyin hareket özgürlüğünü ve sosyal hayata katılım hakkını kısıtlayan ciddi bir hak ihlalidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• a) Aşırı hız yapmaktan kaçınılması: Bu davranış bir hak ihlali değil, tam tersine trafik kurallarına uyan, hem kendi hem de başkalarının can ve mal güvenliğini korumaya yönelik sorumlu bir davranıştır. Bu, trafikteki herkesin hakkını koruyan olumlu bir eylemdir.
• b) Geçiş önceliğine sahip araçlara yol verilmesi: Ambulans, itfaiye, polis gibi geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermek yasal bir zorunluluktur ve toplumsal bir sorumluluktur. Bu davranış, acil durumdaki insanların yaşam hakkı gibi temel bir hakkın korunmasına yardımcı olur. Dolayısıyla bu bir hak ihlali değil, hakların korunmasına yönelik bir eylemdir.
• d) Trafikte sürücülerin tek başına olmadığının düşünülmesi: Bu, empatinin ve trafik adabının temelini oluşturan bir düşünce tarzıdır. Diğer yol kullanıcılarının varlığını ve haklarını kabul etmek, saygılı ve güvenli bir sürüşün ön koşuludur. Bu düşünce, hak ihlallerini önleyen bir zihniyettir; kendisi bir ihlal olamaz.

Özetle; a, b ve d şıklarındaki ifadeler trafikte olması gereken olumlu, sorumlu ve kurala uygun davranışları tanımlarken, c şıkkındaki eylem, belirli bir grubun yasal olarak tanınmış bir hakkını bencilce ve düşüncesizce elinden alan net bir hak ihlalini ifade etmektedir.

Bu soruda, trafik kazalarının topluma getirdiği olumsuz etkilerden, yani zararlardan biri olmayanı bulmamız isteniyor. Soru kökündeki "değildir" ifadesi çok önemlidir, çünkü bizden kazaların bir sonucu olanları değil, sonucu olmayanı işaretlememiz beklenmektedir. Şıkları tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

Doğru Cevabın Açıklaması (c şıkkı)

c) Uzun vadede kalkınmaya olumlu etki yapması

Bu seçenek doğru cevaptır çünkü trafik kazaları bir toplumun kalkınmasına asla olumlu etki yapmaz; tam tersine, kalkınmayı engelleyen en önemli sorunlardan biridir. Kazalar, can ve mal kayıplarına yol açarak ülkenin hem insan gücünü hem de ekonomik kaynaklarını tüketir. Sağlık sistemine binen yük, hasar gören araçların ve yolların onarım maliyetleri ve kaybedilen iş gücü, ülke ekonomisine doğrudan zarar verir. Bu nedenle, kazaların kalkınmaya "olumlu" etki yapması mantıksal olarak imkansızdır ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıkların Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması

Diğer seçenekler, trafik kazalarının topluma verdiği gerçek zararları ifade ettiği için bu soruya göre yanlış cevaplardır. Gelin bu zararları daha yakından inceleyelim:

• a) Üretim ve refah kayıplarının yaşanması: Bu ifade, trafik kazalarının doğrudan bir sonucudur. Kazalarda yaralanan veya hayatını kaybeden insanlar, ülkenin üretim gücünün bir parçasıdır. Bu kişilerin işlerine devam edememesi "üretim kaybına" yol açar. Aynı zamanda, ailelerin yaşadığı maddi ve manevi sıkıntılar, tedavi masrafları ve gelir kayıpları toplumun genel "refah seviyesini" düşürür. Dolayısıyla bu, kazaların bir zararıdır.
• b) Kara yollarının zamanından önce yıpranması: Kaza anında yollar, bariyerler, trafik işaretleri gibi altyapı unsurları zarar görebilir. Ayrıca, kaza sonrası yapılan kurtarma çalışmaları, yolun trafiğe kapatılması ve onarım işlemleri de yolun ömrünü kısaltır ve onu yıpratır. Bu da devlete ek bir maliyet yükü getirir. Dolayısıyla bu da kazaların bir zararıdır.
• d) Açılan çok sayıda dava ile yargı sisteminde iş yükünün artması: Maddi hasarlı, yaralanmalı veya ölümlü kazalar sonrasında sigorta anlaşmazlıkları, tazminat talepleri ve ceza davaları açılır. Bu durum, zaten yoğun olan mahkemelerin ve adalet sisteminin iş yükünü daha da artırır. Davaların uzun sürmesi hem mağdurlar için yıpratıcı bir süreç olur hem de yargı sisteminin verimliliğini düşürür. Dolayısıyla bu da kazaların topluma verdiği önemli bir zarardır.

Özetle; a, b ve d şıkları trafik kazalarının topluma verdiği gerçek ve kanıtlanmış zararları sıralarken, c şıkkı bu zararların tam tersi olan, mantıken mümkün olmayan bir iddiada bulunmaktadır. Bu yüzden doğru cevap c şıkkıdır.

Bu soruda, bir trafik kazasının sadece fiziksel sonuçlarını değil, aynı zamanda kazaya karışan kişiler ve çevreleri üzerindeki psikolojik ve sosyal etkilerini anlayıp anlamadığınız ölçülmektedir. Soru, size iki öncül (I ve II) sunmakta ve bu öncüllerin doğruluğunu değerlendirmenizi istemektedir. Şimdi bu öncülleri ve seçenekleri adım adım inceleyelim.

I. Öncülün Değerlendirilmesi: "Canlarına bir zarar gelmese bile psikolojik olarak zarar görürler."

Bu ifade kesinlikle doğrudur. Trafik kazası, saniyeler içinde gerçekleşen ve kişinin hayatını tehlikeye atan son derece stresli bir olaydır. Kaza anında yaşanan korku, şok ve panik, kişide derin izler bırakabilir. Fiziksel bir yara almamış olmak, bu olayın zihinsel ve duygusal etkilerinden muaf olunduğu anlamına gelmez. Kazadan sonra kişilerde travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), anksiyete, araç kullanma korkusu (vehophobia), uykusuzluk ve sinirlilik gibi psikolojik sorunlar görülebilir.

II. Öncülün Değerlendirilmesi: "Kişilerin bu bozuk psikolojileri ailelerine ve topluma olumsuz yansır."

Bu ifade de doğrudur ve birinci öncülün doğal bir sonucudur. Psikolojik olarak zor bir süreçten geçen bir bireyin davranışları ve ruh hali kaçınılmaz olarak sosyal çevresini etkiler. Örneğin, kaza sonrası sürekli gergin ve sinirli olan bir kişi, ailesiyle olan iletişiminde sorunlar yaşayabilir. İşine odaklanmakta zorlanabilir, bu da iş verimini düşürerek toplumsal hayata olumsuz yansır. Dolayısıyla, bireyin yaşadığı psikolojik travma, bir dalga gibi yayılarak önce ailesini, sonra da içinde bulunduğu toplumu etkiler.

Seçeneklerin İncelenmesi

• a) I. doğru, II. yanlış: Bu seçenek yanlıştır. Çünkü birinci öncülde belirtilen psikolojik zararın, kişinin sosyal çevresini etkilememesi düşünülemez. İnsan sosyal bir varlıktır ve yaşadığı olumsuzluklar çevresine yansır.
• b) I. yanlış, II. doğru: Bu seçenek de mantıksal olarak tutarsız ve yanlıştır. Eğer birinci öncülün yanlış olduğunu, yani kişilerin psikolojik olarak zarar görmediğini varsayarsak, ortada aileye ve topluma yansıyacak olumsuz bir psikoloji de olmazdı.
• c) Her ikisi de doğru: Bu seçenek doğru cevaptır. Yukarıda açıkladığımız gibi, trafik kazaları fiziksel hasar olmasa bile ciddi psikolojik travmalara yol açar (I. öncül) ve bu travmalar kişinin ailesini ve toplumu olumsuz etkiler (II. öncül).
• d) Her ikisi de yanlış: Bu seçenek, trafik kazalarının insani boyutunu tamamen göz ardı ettiği için yanlıştır. Kazaların sadece maddi hasar ve fiziksel yaralanmalardan ibaret olmadığını bilmek, sorumlu bir sürücü olmanın gereğidir.

Özetle, bu soru bize bir sürücü adayının sadece trafik kurallarını değil, aynı zamanda trafiğin insani ve toplumsal yönlerini de anlaması gerektiğini hatırlatır. Bir kaza, metal ve cam yığınından çok daha fazlasıdır; insanların ruhunda ve sosyal ilişkilerinde derin izler bırakabilen ciddi bir olaydır. Bu nedenle her iki ifade de doğrudur.