15 Aralık 2025 Ehliyet Sınav Soruları

Bu soruda, bir eklem burkulması durumunda yapılması gereken doğru ilk yardım uygulamasının ne olduğu sorulmaktadır. Burkulma, eklem bağlarının anlık bir zorlanma ile gerilmesi, kısmen yırtılması veya kopmasıdır. İlk yardımın temel amacı, hasarın artmasını önlemek, ağrıyı ve şişliği kontrol altına alarak iyileşme sürecini desteklemektir.

Doğru cevap olan "d) Şişliği azaltmak için burkulan bölgenin yukarı kaldırılması" seçeneği, burkulmalarda uygulanan en temel ve etkili ilkelerden biridir. Burkulan bölge (örneğin ayak bileği) kalp seviyesinden daha yukarıda tutulduğunda, yer çekiminin etkisiyle bölgede biriken kan ve doku sıvısının vücuda geri dönüşü kolaylaşır. Bu durum, şişliğin (ödem) artmasını engeller ve mevcut şişliğin azalmasına yardımcı olur, bu da ağrıyı hafifletir ve iyileşmeyi hızlandırır.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Burkulan bölgeye masaj yapılması: Bu uygulama kesinlikle yanlıştır. Burkulma sırasında bölgedeki küçük kan damarları ve hassas bağ dokuları zaten hasar görmüştür. Masaj yapmak, bu hasarlı damarların daha fazla kanamasına, şişliğin ve morarmanın artmasına neden olur. Ayrıca ağrıyı şiddetlendirerek iyileşme sürecini olumsuz etkiler.
• b) Burkulan bölgenin sürekli hareket ettirilmesi: Bu da hatalı bir uygulamadır. Burkulan eklemin dinlendirilmesi ve hareketsiz bırakılması gerekir. Sürekli hareket ettirmek, gerilmiş veya yırtılmış olan eklem bağlarının daha fazla hasar görmesine yol açar. Doğru olan, eklemi dinlendirerek (istirahat) bağların kendini onarmasına izin vermektir.
• c) Burkulan bölgeye sıcak uygulama yapılması: İlk yardım anında sıcak uygulama yapmak çok tehlikelidir. Sıcak, kan damarlarının genişlemesine (vazodilatasyon) neden olur ve bölgeye olan kan akışını artırır. Bu durum, iç kanamayı ve şişliği ciddi şekilde artırır. Burkulmalarda ilk 24-48 saat boyunca yapılması gereken, tam tersi olan soğuk uygulamadır (buz). Soğuk, damarları büzerek kanamayı ve şişliği kontrol altına alır.

Özetle, burkulmalarda doğru ilk yardım uygulaması genellikle uluslararası kabul görmüş şu adımları içerir: bölgeyi dinlendirmek, şişliği kontrol etmek için soğuk uygulama (buz) yapmak, bandaj ile hafifçe sarmak ve şişliği azaltmak için kalp seviyesinden yukarı kaldırmak. Bu nedenle, soruda verilen seçenekler arasında en doğru ve temel ilke (d) şıkkında belirtilmiştir.

Bu soruda, bir dış kanama durumunda kanamayı yavaşlatmak ve kontrol altına almak için yapılması gereken doğru ilk yardım uygulamasının ne olduğu sorulmaktadır. Amaç, yaralanan bölgeye kan akışını azaltarak kan kaybını en aza indirmektir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu anlayalım.

Doğru cevap c) Kanayan yerin kalp seviyesinden yukarıda tutulması seçeneğidir. Kanayan bölgeyi, örneğin bir kolu veya bacağı, kalbinizin hizasından daha yükseğe kaldırdığınızda, yer çekimi kanın o bölgeye daha az basınçla gitmesine yardımcı olur. Bu durum, kan damarlarındaki basıncı düşürerek kanamanın yavaşlamasını ve durmasını kolaylaştırır. Bu yöntem, genellikle kanayan yere temiz bir bezle doğrudan baskı uygulamakla birlikte kullanılır ve kan kontrolünde çok etkilidir.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Kanayan yerin oksijenli su ile yıkanması: Bu seçenek yanlıştır. Oksijenli su, yarayı temizlemek için kullanılsa da, kanamayı durdurmak için uygun değildir. Hatta kanamayı durdurmaya çalışan pıhtılaşma sürecini bozabilir ve sağlıklı dokulara zarar verebilir. Bu yüzden aktif bir kanamayı kontrol altına almak için tercih edilen bir yöntem değildir.
• b) Kanayan yere sıcak uygulama yapılması: Bu da hatalı bir uygulamadır. Sıcak, kan damarlarının genişlemesine neden olur. Damarlar genişlediğinde ise bölgeye daha fazla kan akışı olur, bu da kanamanın azalması yerine şiddetlenmesine yol açar. Kanamayı yavaşlatmak için tam tersi, soğuk uygulama damarları büzerek kan akışını yavaşlatır.
• d) Kanama bölgesinde bulunan pıhtıların yıkanarak temizlenmesi: Bu seçenek kesinlikle yapılmaması gereken tehlikeli bir davranıştır. Pıhtı, vücudun kanamayı durdurmak için oluşturduğu doğal bir tıkaçtır. Bu pıhtıyı temizlemek, yaranın tekrar açılmasına ve kanamanın yeniden başlamasına neden olur. İlk yardımda amaç, bu pıhtının oluşumuna yardımcı olmak ve yerinde kalmasını sağlamaktır, onu yok etmek değil.

Özetle, bir kanamayı azaltmak için en temel ve etkili yöntemlerden biri, kanayan uzvu kalp seviyesinin üzerine kaldırmaktır. Bu basit fizik kuralı, kan basıncını düşürerek kan kaybını önemli ölçüde azaltır ve hayat kurtarıcı olabilir.

Bu soruda, bir tıbbi durumun tanımı verilerek bu tanımın hangi seçeneğe ait olduğunu bulmanız istenmektedir. Sorunun kökünde yer alan "beyindeki hücrelerin kontrol edilemeyen, ani, aşırı ve anormal deşarjları" ifadesi, doğru cevabı bulmak için en önemli ipucunu içermektedir. Bu ifade, beyindeki normal elektriksel aktivitenin bozulduğu bir durumu tarif eder.

Doğru Cevap: d) Sara krizi

Soruda verilen tanım, doğrudan sara krizini (epilepsi nöbeti) açıklamaktadır. Sara, beyindeki sinir hücrelerinde (nöronlarda) meydana gelen ani ve anormal elektriksel boşalmalar sonucu ortaya çıkan geçici bir durumdur. Bu "anormal deşarjlar", beynin normal işleyişini kısa süreliğine kesintiye uğratır ve kişinin bilincinde, hareketlerinde, duyularında veya davranışlarında istemsiz değişikliklere neden olur. Bu nedenle, "beyindeki hücrelerin kontrol edilemeyen, ani ve aşırı deşarjı" ifadesi sara krizinin tıbbi tanımıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak, ilk yardım bilginizi pekiştirmenize yardımcı olacaktır:

• a) Şok: Şok, dolaşım sisteminin vücudun hayati organlarına yeterli miktarda kan ve oksijen gönderememesi durumudur. Genellikle ciddi yaralanmalar, kan kayıpları, kalp krizleri veya şiddetli enfeksiyonlar sonucu ortaya çıkar. Şokun temelinde dolaşım yetmezliği yatar, beyindeki elektriksel deşarjlarla doğrudan bir ilgisi yoktur.
• b) Diyabet: Diyabet (şeker hastalığı), vücudun kan şekerini düzenleyen insülin hormonunu yeterince üretememesi veya etkili bir şekilde kullanamaması sonucu ortaya çıkan bir metabolizma hastalığıdır. Kan şekeri seviyelerindeki aşırı düşüş veya yükselmeler bilinç bulanıklığına yol açabilse de, diyabetin temel tanımı beyin hücrelerinin anormal deşarjı değildir.
• c) Hipertansiyon: Hipertansiyon (yüksek tansiyon), kanın atardamar duvarlarına yaptığı basıncın sürekli olarak normalden yüksek olmasıdır. Bu durum kalp ve damar hastalıkları için önemli bir risk faktörüdür. Hipertansiyon bir dolaşım sistemi sorunudur ve soruda açıklanan beyindeki ani elektriksel aktivite bozukluğu ile ilgili değildir.

Bu soruda, vücudumuzun adeta bir kontrol merkezi gibi çalışan sistemini oluşturan bir yapı sorulmaktadır. Bu sistem; bilinç, algılama, anlama gibi zihinsel faaliyetlerin yanı sıra, organların uyumlu çalışmasını ve hareketlerimizin dengesini de yönetir. Kısacası, soruda tarif edilen sistem sinir sistemidir. Şıklarda verilen organlardan hangisinin bu sisteme ait olduğunu bulmamız gerekiyor.

Doğru cevap a) Omurilik'tir. Çünkü soruda bahsedilen tüm işlevleri kontrol eden yapı merkezi sinir sistemidir. Merkezi sinir sistemi ise beyin ve omurilikten oluşur. Omurilik, beyin ile vücudun diğer kısımları arasında bir bilgi otoyolu görevi görür; duyu organlarından gelen bilgileri beyne, beyinden gelen emirleri ise kaslara ve organlara iletir. Aynı zamanda refleks gibi ani ve istemsiz hareketleri de yönetir. Bu nedenle, bilinç, algılama, denge ve organların kontrolünü sağlayan sistemin en önemli parçalarından biri olduğu için omurilik doğru seçenektir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Pankreas: Bu organ sindirim sisteminin bir parçasıdır ve kan şekerini düzenleyen insülin gibi hormonlar salgılar. Vücudun enerji dengesi için çok önemli olsa da, sinir sisteminin bilinç veya hareket kontrolü gibi görevleriyle doğrudan bir ilgisi yoktur.
• c) Böbrekler: Boşaltım sisteminin temel organlarıdır. Vücuttaki atıkları ve fazla sıvıyı kandan süzerek idrar oluştururlar. Görevleri vücudu temizlemek ve sıvı dengesini sağlamaktır, sinirsel kontrol değildir.
• d) Akciğerler: Solunum sisteminin ana organıdır ve vücuda oksijen alıp karbondioksit atılmasını sağlarlar. Yaşam için vazgeçilmez bir görevleri olsa da, soruda belirtilen anlama, algılama gibi zihinsel işlevleri veya hareket koordinasyonunu yönetmezler.

Özetle, soru vücudun komuta merkezini oluşturan bir yapıyı istemektedir. Pankreas, böbrekler ve akciğerler kendi sistemlerinde hayati görevler üstlenirken, soruda tarif edilen genel kontrol, koordinasyon ve bilinç fonksiyonları merkezi sinir sisteminin görevidir. Şıklarda verilen yapılar arasında bu sisteme ait olan tek yapı omuriliktir.

Bu soruda, hayat kurtarıcı bir ilk yardım müdahalesi olan turnikenin, hangi özelliklere sahip bir vücut bölgesine uygulanması gerektiği sorulmaktadır. Turnike, çok ciddi ve durdurulamayan atardamar kanamalarında son çare olarak başvurulan bir yöntemdir. Yanlış uygulanması, uzuv kaybı gibi çok ciddi sonuçlara yol açabileceği için doğru bölgenin seçilmesi hayati önem taşır.

Doğru cevap d) Vücutta atardamarların geçtiği ve tek kemikli bölge olmasına seçeneğidir. Bunun temel nedeni, turnikenin çalışma prensibidir. Turnikenin amacı, kanayan bölgeye kan taşıyan ana atardamarı tamamen sıkıştırarak kan akışını kesmektir. Bu sıkıştırma işlemi, damarın altındaki sert bir yapıya, yani kemiğe doğru yapılır. Üst kol (pazu kemiği) ve üst bacak (uyluk kemiği) gibi tek ve büyük bir kemiğin bulunduğu bölgeler, bu işlem için en ideal yerlerdir. Çünkü tek kemik, damarın üzerine uygulanan basıncın etkili bir şekilde dağılmadan doğrudan damarı sıkıştırmasını sağlar.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Eklem bölgesi olmasına: Bu seçenek kesinlikle yanlıştır. Turnike; dirsek, diz, el ve ayak bileği gibi eklem bölgelerinin üzerine asla uygulanmaz. Eklem bölgelerinde sinirler ve damarlar daha karmaşık bir yapıdadır ve yüzeye yakındır. Bu bölgelere uygulanan yoğun basınç, kalıcı sinir hasarlarına, damar yaralanmalarına ve eklemin fonksiyonunu kaybetmesine neden olabilir.
• b) Kalp seviyesinde bir bölge olmasına: Bu ifade de yanlıştır. Kanayan bir uzvu kalp seviyesinin üzerine kaldırmak, kanamanın hızını yavaşlatmaya yardımcı olan genel bir ilk yardım kuralıdır. Ancak bu kural, turnikenin uygulanacağı yeri belirlemez. Örneğin, ayakta duran bir kişinin bacağındaki kanama için turnike uygulandığında, bu bölge kalp seviyesinin çok altında kalacaktır. Turnikenin yeri, yaraya olan konumuyla (yaranın üst kısmı) ilgilidir, kalp seviyesiyle değil.
• c) Vücutta yassı kemiklerin olduğu bölge olmasına: Bu seçenek de tamamen hatalıdır. Yassı kemikler kafatası, kaburgalar ve leğen kemiği gibi kemiklerdir. Turnike, sadece kol ve bacak gibi uzuvlardaki kanamaları durdurmak için kullanılır. Göğüs, karın veya kafa gibi bölgelere turnike uygulamak hem imkansızdır hem de ölümcül sonuçlar doğurur.

Özetle, turnike uygularken amaç, kanı taşıyan atardamarı tek bir kemiğe etkili bir şekilde sıkıştırmaktır. Bu nedenle kanamanın olduğu yerin yaklaşık 5-10 cm üst tarafında, eklem olmayan ve tek kemikli (üst kol veya üst bacak gibi) bir bölge seçilmelidir. Bu kural, ehliyet sınavında ve gerçek hayatta doğru ilk yardım uygulaması için kritik öneme sahiptir.

Bu soruda, kalbin durması sonucu kan dolaşımının kesilmesiyle birlikte, oksijen yetersizliğinden ilk olarak hangi organın etkileneceği ve hasar göreceği sorulmaktadır. Vücudumuzdaki organların oksijene olan ihtiyacı ve oksijensizliğe karşı dayanıklılıkları birbirinden farklıdır. Soru, bu hassasiyet sıralamasında en üstte yer alan, yani en dayanıksız organı bulmamızı istiyor.

Doğru cevap Beyin'dir. Çünkü beyin, vücudumuzun enerji ve oksijen tüketimi en yüksek olan organıdır. Vücut ağırlığımızın sadece %2'sini oluşturmasına rağmen, vücudun toplam oksijeninin yaklaşık %20'sini tek başına kullanır. Bu yoğun ihtiyaç nedeniyle, beyin hücrelerinin oksijensizliğe dayanma süresi çok kısadır. Kan akışı durduktan sadece 4-6 dakika sonra beyin hücrelerinde geri döndürülemez hasarlar oluşmaya başlar.

İlk yardım uygulamalarında kalp masajı ve suni solunuma hemen başlanmasının temel sebebi de budur. Bu müdahalelerle amaçlanan, yapay bir dolaşım sağlayarak beyne ve diğer hayati organlara oksijenli kan pompalamaya devam etmektir. Böylece beyin hasarı oluşması engellenmeye veya en aza indirilmeye çalışılır. Beynin bu hassasiyeti, onu oksijen kesintisi durumunda en öncelikli risk altındaki organ yapar.

• Neden Diğer Şıklar Yanlış?

Mide, karaciğer ve kalın bağırsak gibi organlar, beyne kıyasla oksijensizliğe karşı çok daha dirençlidir. Bu organların metabolizma hızları daha düşüktür ve oksijen kesintisi durumunda fonksiyonlarını yavaşlatarak daha uzun süre dayanabilirler. Ciddi ve kalıcı hasarların oluşması için beyne göre çok daha uzun bir sürenin (örneğin 20-30 dakika veya daha fazla) geçmesi gerekir. Dolayısıyla, kalp durması anında "öncelikle" ve "ilk" hasar gören organlar bunlar değildir.

Bu soruda, "şok pozisyonu" olarak bilinen ve kazazedenin bacaklarının 30 cm yukarıya kaldırılmasını içeren ilk yardım tekniğinin hangi durumda doğru bir uygulama olduğu sorulmaktadır. Bu pozisyonun temel amacı, vücuttaki kan dolaşımını desteklemektir. Ancak her durumda uygulanması doğru değildir ve bazı durumlarda kazazedeye ciddi zararlar verebilir.

a) Şok durumunda ✓ (DOĞRU)

Bu seçenek doğrudur. Şok, dolaşım sisteminin yaşamsal organlara (beyin, kalp, akciğerler) yeterli miktarda kan ve dolayısıyla oksijen gönderememesi durumudur. Kazazedenin sırt üstü yatırılıp bacaklarının 30 cm kadar yukarı kaldırılması, bacaklardaki kanın yer çekimi etkisiyle vücudun merkezine, yani hayati organlara doğru akmasını sağlar. Bu sayede beyin ve kalp gibi kritik organların kanlanması artırılır ve durumun kötüleşmesi yavaşlatılır. Bu nedenle şok pozisyonu, şok belirtileri gösteren bir kazazedeye yapılacak temel ilk yardım uygulamalarından biridir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Beyin kanamasında: Bu durumda bacakları kaldırmak kesinlikle yanlıştır ve çok tehlikelidir. Beyin kanaması geçiren bir kişide zaten kafa içinde kanamaya bağlı bir basınç artışı mevcuttur. Bacakları yukarı kaldırmak, kanın baş bölgesine daha fazla hücum etmesine neden olur. Bu durum, kafa içi basıncını ve kanamayı daha da artırarak beyne geri dönüşü olmayan zararlar verebilir. Beyin kanaması şüphesinde doğru pozisyon, baş ve omuzların hafifçe yükseltilmesidir.
• c) Ayak bölgesinden yılan sokmasında: Bu uygulama da yanlıştır. Yılan sokması gibi zehirlenme durumlarında temel amaç, zehrin vücuda yayılmasını yavaşlatmaktır. Sokulan bölge olan ayağı yukarı kaldırmak, zehrin kan dolaşımı yoluyla kalbe ve vücudun diğer kısımlarına çok daha hızlı bir şekilde yayılmasına neden olur. Bunun yerine, ısırılan bölge kalp seviyesinde veya biraz daha aşağıda tutulmalı, hareketsiz bırakılmalı ve kazazede sakinleştirilmelidir.
• d) Akciğer zedelenmesi ve kanamasında: Bu pozisyon bu durumda da uygun değildir. Akciğer zedelenmesi veya göğüs yaralanması olan bir kazazede genellikle nefes almakta zorluk çeker. Sırt üstü yatırılıp bacakların kaldırılması, karın organlarının diyaframa baskı yapmasına yol açabilir. Bu baskı, zaten zor olan solunumu daha da güçleştirir. Bu tür yaralanmalarda, eğer kazazedenin bilinci yerindeyse, nefes almasını kolaylaştırmak için genellikle yarı oturur pozisyon tercih edilir.

Özetle, bacakların 30 cm yukarıya kaldırılması (şok pozisyonu), sadece kan basıncının düştüğü ve hayati organlara kan akışının azaldığı genel vücut şoku durumlarında uygulanır. Kafa, göğüs yaralanmaları veya zehirli ısırıklar gibi özel durumlarda bu pozisyon faydadan çok zarar getirebilir.

Bu soruda, vücudumuzun adeta bir bilgisayar gibi çalışan ana kontrol merkezini oluşturan sistemin bir parçası sorulmaktadır. Soruda bahsedilen işlevler; bilinç, algılama, anlama, organların uyumlu çalışması ve denge gibi karmaşık görevlerdir. Bu görevlerin tamamı, sinir sistemi tarafından yönetilir. Dolayısıyla soru, bize şıklardan hangisinin sinir sistemine ait bir yapı olduğunu sormaktadır.

Doğru Cevap: a) Omurilik

Doğru cevap Omurilik'tir çünkü omurilik, beyin ile birlikte Merkezi Sinir Sistemi'ni oluşturan iki ana yapıdan biridir. Beyinden aldığı komutları vücudun diğer bölgelerine iletir ve vücuttan gelen duyu bilgilerini beyne taşır. Aynı zamanda refleks gibi istemsiz hareketlerin de merkezidir, bu da hareketlerin uyumu ve kontrolü açısından kritik bir rol oynadığını gösterir. Soruda belirtilen tüm kontrol ve denge işlevleri, doğrudan sinir sisteminin görevidir ve omurilik bu sistemin temel bir parçasıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Pankreas: Pankreas, hem sindirim sistemi hem de endokrin (hormonal) sistem için çalışan bir organdır. Sindirim için enzimler üretir ve kan şekerini dengelemek için insülin gibi hormonlar salgılar. Sinir sisteminin bilinç, algı ve hareket kontrolü gibi görevleriyle doğrudan bir ilgisi yoktur.
• c) Böbrekler: Böbrekler, boşaltım sisteminin temel organlarıdır. Kanı süzerek zararlı ve atık maddeleri temizler, idrar üretir ve vücudun sıvı-tuz dengesini ayarlar. Vücudun kontrol ve komuta merkezi olan sinir sistemine ait bir yapı değildir.
• d) Akciğerler: Akciğerler, solunum sisteminin ana organıdır. Vücuda oksijen alınmasını ve karbondioksit atılmasını sağlarlar. Solunum eylemi sinir sistemi tarafından kontrol edilse de, akciğerlerin kendisi algılama, anlama veya hareket uyumu gibi işlevleri yöneten bir yapı değildir.

Özetle, soru vücudun yönetim ve kontrol mekanizmasını sormaktadır. Bu mekanizma sinir sistemidir. Şıklarda verilen organlardan sadece omurilik, bu sistemin temel bir parçasıyken; pankreas, böbrekler ve akciğerler sırasıyla sindirim/hormonal, boşaltım ve solunum gibi farklı sistemlere aittir.

Bu soruda, ciddi kanamaları durdurmak için kullanılan bir ilk yardım yöntemi olan turnike uygulamasının doğru adımları ve dikkat edilmesi gereken önemli noktalar sorgulanmaktadır. Turnike, son çare olarak başvurulan ve yanlış uygulandığında ciddi zararlara yol açabilen bir yöntem olduğu için kurallarını bilmek hayati önem taşır. Şimdi verilen öncülleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

I. İp, tel gibi kesici malzemelerin kullanılması

Bu ifade KESİNLİKLE YANLIŞTIR. Turnike uygulamasında amaç, kan damarlarına baskı yaparak kanamayı durdurmaktır. İp, tel, misina gibi ince ve kesici malzemeler, baskıyı dar bir alana yoğunlaştırarak cildi, kasları, sinirleri ve hatta damarları kesebilir. Bu durum, kanamayı durdurmak yerine çok daha ciddi ve kalıcı hasarlara yol açar. Turnike malzemesi, en az 8-10 cm genişliğinde, esnemeyen, sağlam bir bez (kravat, fular, kemer gibi) olmalıdır.

II. Uygulamanın yapıldığı saatin bir kâğıda yazılıp kazazedenin üzerine asılması

Bu ifade KESİNLİKLE DOĞRUDUR. Turnike, uygulandığı bölgeye kan akışını tamamen kestiği için uzun süre kalması doku ölümüne (kangren) neden olabilir. Bu nedenle, uygulamanın yapıldığı saat ve dakika net bir şekilde not edilmeli ve kazazedenin alnına veya görülebilir bir yerine yazılmalıdır. Bu bilgi, hastaneye ulaşıldığında sağlık görevlilerinin ne kadar süredir kan akışının kesik olduğunu bilmesini ve doğru tedaviyi planlamasını sağlar.

III. Uzvun koptuğu bölgeye en yakın ve deri bütünlüğü bozulmamış olan yere uygulanması

Bu ifade de KESİNLİKLE DOĞRUDUR. Turnike, kanamanın olduğu yerin üst kısmına, yani vücuda (kalbe) daha yakın bir noktaya uygulanmalıdır. Uygulama yeri, yaranın hemen üzeri değil, yara ile kalp arasında kalan ve tercihen tek kemiğin bulunduğu (üst kol, üst bacak gibi) bir bölge olmalıdır. En önemli kurallardan biri de turnikenin açık bir yaranın veya kırığın üzerine değil, sağlam ve deri bütünlüğü bozulmamış bir bölgeye yapılmasıdır. Bu, enfeksiyon riskini ve ek doku hasarını önler.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• a) Yalnız I: Bu seçenek yanlıştır, çünkü I numaralı öncül turnike uygulamasında yapılmaması gereken tehlikeli bir davranışı belirtir.
• b) I ve II: Bu seçenek de yanlıştır. II numaralı öncül doğru olsa da, I numaralı öncülün yanlış olması bu seçeneği geçersiz kılar.
• c) II ve III: Bu seçenek DOĞRUDUR. Hem uygulamanın saatinin not edilmesi (II) hem de uygulama yerinin doğru seçilmesi (III), turnike uygulamasının hayati ve doğru kurallarıdır.
• d) I, II ve III: Bu seçenek de yanlıştır. II ve III doğru olsa bile, yanlış olan I numaralı öncülü içerdiği için elenir.

Özetle; turnike uygularken asla ip, tel gibi kesici malzemeler kullanılmamalı, mutlaka geniş bir bez tercih edilmelidir. Uygulamanın saati kaydedilmeli ve kanayan bölgenin üst tarafında, sağlam deri üzerine uygulanmalıdır. Bu nedenle doğru cevap II ve III numaralı öncülleri içeren C seçeneğidir.

Bu soruda, ilk yardımın en kritik adımlarından biri olan dolaşım kontrolünün (nabız almanın) yaş gruplarına göre doğru uygulama noktaları sorgulanmaktadır. Temel yaşam desteği uygulamalarında, kazazedenin kalbinin atıp atmadığını anlamak için nabız kontrolü yapılır. Bu kontrol, bebekler ile çocuklar ve yetişkinler için farklı anatomik noktalardan gerçekleştirilir. Şimdi soruda verilen öncülleri ve seçenekleri tek tek inceleyelim.

I. Bebeklerde kol atardamarından nabız alınır.

Bu ifade kesinlikle doğrudur. 0-1 yaş aralığındaki bebeklerde nabız kontrolü için en güvenilir ve doğru yer, üst kolun iç kısmında, dirsek ile omuz arasında yer alan kol atardamarıdır (brakiyal arter). Bunun temel sebebi, bebeklerin boyun yapısının kısa ve boğumlu olmasıdır; bu durum şah damarını bulmayı zorlaştırır. Bu nedenle, ilk yardım eğitimlerinde bebeklerde dolaşım kontrolü için her zaman kol atardamarının kullanılması öğretilir.

II. Çocuk ve yetişkinlerde şah damarından nabız alınır.

Bu ifade de kesinlikle doğrudur. 1 yaşından büyük çocuklar ve tüm yetişkinlerde, dolaşımı değerlendirmek için en ideal nokta boynun iki yanında bulunan şah damarıdır (karotis arter). Şah damarı, kalbe yakın büyük bir damar olduğu için, kazazedenin kan basıncı düşük olsa veya şok durumunda olsa bile nabzın en güçlü hissedildiği yerdir. Bilekten (radyal arter) nabız kontrolü de yapılabilir, ancak acil durumlarda en öncelikli ve güvenilir yöntem şah damarıdır.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi

Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:

• a) I. doğru, II. yanlış: Bu seçenek yanlıştır, çünkü hem I. öncül hem de II. öncül doğrudur. II. öncülü yanlış kabul etmek hatalıdır.
• b) I. yanlış, II. doğru: Bu seçenek de yanlıştır. I. öncül, bebeklerdeki doğru uygulamayı ifade ettiği için yanlış değildir.
• c) Her ikisi de doğru: Bu seçenek doğru cevaptır. Yukarıda açıkladığımız gibi, ilk yardım kurallarına göre bebeklerde kol atardamarından, çocuk ve yetişkinlerde ise şah damarından nabız alınması standart ve doğru bir uygulamadır. Dolayısıyla her iki bilgi de doğrudur.
• d) Her ikisi de yanlış: Bu seçenek tamamen hatalıdır. Verilen öncüller, uluslararası ilk yardım kılavuzlarında yer alan temel ve hayat kurtaran bilgilerdir.

Sonuç olarak; ehliyet sınavında ve gerçek hayatta unutmamanız gereken temel kural şudur: bir kazazedenin dolaşımını değerlendirirken yaş grubuna dikkat etmek hayati önem taşır. Bebeklerde nabız koldan, çocuk ve yetişkinlerde ise boyundan (şah damarı) kontrol edilir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı "c" şıkkıdır.

Bu soruda, bir kazazedede gözlemlenen üç kritik belirti sıralanarak, bu belirtilerin hangi ciddi duruma işaret ettiği sorgulanmaktadır. Verilen belirtiler; bulantı ve kusma, burun ve kulaktan kan gelmesi ile göz bebeklerinin birbirinden farklı büyüklükte olmasıdır. Bu belirtiler, ilk yardım açısından son derece önemlidir ve acil müdahale gerektiren bir durumu gösterir.

Doğru cevap c) Baş yaralanması seçeneğidir. Çünkü soruda listelenen belirtilerin tamamı, doğrudan beyin ve kafatası ile ilgili ciddi bir travmayı işaret eder. Kaza anında başa alınan sert bir darbe, beyin dokusunda hasara, şişmeye (ödem) veya iç kanamaya neden olabilir. Bu durumlar, kafatası içindeki basıncın tehlikeli seviyelerde artmasına yol açar ve aşağıda açıklanan belirtileri ortaya çıkarır.

• Bulantı ve kusma: Kafa içi basıncının artması, beyindeki kusma merkezini uyarır. Bu nedenle, özellikle fışkırır tarzda kusma, ciddi bir baş yaralanmasının tipik bir belirtisidir.
• Burun ve kulaktan kan gelmesi: Bu durum, genellikle kafatası tabanında bir kırık olduğunun en belirgin işaretlerinden biridir. Bazen kanla birlikte beyin-omurilik sıvısı (berrak bir sıvı) da gelebilir, bu da durumun ciddiyetini artırır.
• Göz bebeklerinin farklı büyüklükte olması (Anizokori): Beynin bir tarafına baskı yapan bir kanama veya şişlik, göz bebeklerinin boyutunu kontrol eden sinirleri etkiler. Bu sinirlerin sıkışması sonucu bir göz bebeği normal kalırken diğeri genişleyebilir veya küçülebilir. Bu, çok acil tıbbi müdahale gerektiren bir nörolojik bulgudur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakacak olursak; a) Kalp spazmı, kalbi besleyen damarların geçici olarak daralması sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Belirtileri genellikle göğüste sıkıştırıcı ağrı, sol kola yayılan ağrı ve nefes darlığıdır. Baş yaralanmasına özgü olan kulaktan kan gelmesi veya göz bebeklerinde farklılık gibi belirtilerle hiçbir ilgisi yoktur.

Aynı şekilde, b) Dalak yırtılması karın içi bir kanamaya yol açar ve belirtileri şiddetli karın ağrısı, sol omuzda ağrı (Kehr belirtisi) ve iç kanamaya bağlı şok belirtileridir (solukluk, hızlı nabız, düşük tansiyon). d) Akciğer delinmesi ise solunum sistemiyle ilgili bir sorundur ve nefes almada güçlük, göğüs ağrısı, öksürükle kan gelmesi gibi belirtilerle kendini gösterir. Dolayısıyla bu iki durumun da soruda verilen kafa ve beyinle ilişkili belirtilerle bir bağlantısı bulunmamaktadır.

Bu soruda, birden fazla yaralının olduğu bir kaza anında, ilk yardımcının hangi yaralıya en son müdahale etmesi gerektiğini belirlemesi istenmektedir. Bu durum, ilk yardımda "triyaj" olarak bilinen önceliklendirme sistemine dayanır. Triyajın temel amacı, kısıtlı imkanlarla en fazla sayıda hayatı kurtarmak için yaralıları durumlarının aciliyetine göre sıralamaktır. Öncelik her zaman hayatı tehdit eden durumlardadır.

İlk yardımda öncelik sıralaması genellikle şu şekilde yapılır:

• Birinci Derece Öncelikliler: Solunumu durmuş, kalbi durmuş, solunum zorluğu çeken, bilinci kapalı ve ciddi kanaması (iç veya dış) olanlar. Bu yaralıların durumu kritiktir ve dakikalar içinde müdahale edilmezse hayatlarını kaybedebilirler.
• İkinci Derece Öncelikliler: Açık karın yarası, büyük kırıklar gibi ciddi yaralanmaları olan ancak solunumu ve bilinci yerinde olanlar. Durumları ciddidir ancak birinci derecedekiler kadar anlık hayati tehlikeleri yoktur.
• Üçüncü Derece Öncelikliler (En Son Müdahale Edilecekler): Basit kırık, çıkık, burkulma veya hafif yaralanmaları olanlar. Bu yaralıların durumu acildir ancak hayati tehlikeleri bulunmaz ve diğerlerine göre bekleyebilirler.

Şimdi seçenekleri bu önceliklendirme sistemine göre değerlendirelim. Solunum zorluğu çeken (c) ve bilinci yerinde olmayan (b) kazazedeler, doğrudan solunum ve hava yolu güvenliği ile ilgili oldukları için en yüksek önceliğe sahiptirler. Bu durumlar anında müdahale gerektiren, hayatı tehdit eden durumlardır. Açık karın yarası olan (a) bir kazazede ise ciddi iç kanama ve organ hasarı riski taşıdığından yine durumu kritik ve yüksek önceliklidir. Bu üç kazazedeye de acilen müdahale edilmelidir.

Doğru cevap olan d) Ayak bileğinde çıkık olan kazazedenin durumu ise diğerlerine göre hayati bir tehlike arz etmez. Çıkık, ağrılı ve acil tıbbi müdahale gerektiren bir durum olsa da, kişinin solunumunu, bilincini veya dolaşımını doğrudan tehdit etmez. Bu nedenle, çok sayıda yaralının olduğu bir ortamda, kaynaklar öncelikle hayatı tehlikede olan diğer hastalara yönlendirilir ve ayak bileğinde çıkık olan kazazedeye en son müdahale edilir.

Bu soruda, resimde gösterilen trafik durumunu analiz ederek, araçların yaptığı geçme (sollama) manevrasıyla ilgili hangi ifadenin doğru olduğunu bulmamız istenmektedir. Resimde üç araç ve yol çizgileri bulunmaktadır. Doğru bir analiz için hem sürücülerin hareketlerini hem de yolun durumunu birlikte değerlendirmeliyiz.

Öncelikle yolun yapısına bakalım. Ortada bulunan beyaz çizginin kesik çizgi olması, bu yolda sollama yapmanın yasak olmadığını gösterir. Yani, uygun şartlar oluştuğunda sürücüler önlerindeki aracı sollayabilirler. Bu bilgi, bazı seçenekleri elememize yardımcı olacaktır.

a) 2 numaralı aracın arkadan gelen trafiği kontrol etmediği

Bu seçenek doğrudur. Sollama yapacak bir sürücünün uyması gereken en temel kural, manevraya başlamadan önce aynalarını kullanarak ve kör noktasını kontrol ederek arkasından ve sol şeritten gelen bir aracın olup olmadığını kontrol etmektir. Resimde, 3 numaralı araç zaten sollama yapmak için sol şeride geçmiş ve ilerlerken, 2 numaralı araç da aynı anda sol şeride doğru hamle yapmaktadır. Bu durum, 2 numaralı aracın sürücüsünün arkasından gelen 3 numaralı aracı fark etmediğini, yani trafiği kontrol etmeden sollama yapmaya çalıştığını açıkça göstermektedir. Bu, son derece tehlikeli ve kazaya davetiye çıkaran bir hatadır.

b) 3 numaralı aracın izlediği şeridin yanlış olduğu

Bu seçenek yanlıştır. Yolun ortasındaki çizgi kesik olduğu için sollama yapmak serbesttir. 3 numaralı araç, önündeki araçları geçmek için kurallara uygun olarak sol şeridi kullanmaktadır. Dolayısıyla izlediği şeritte bir yanlışlık yoktur. Hatalı olan, 3 numaralı araç zaten o şeritteyken 2 numaralı aracın önüne kırmasıdır.

c) 1 numaralı aracın izlediği şeridin yanlış olduğu

Bu seçenek de yanlıştır. 1 numaralı araç, trafiğin normal akış yönü olan sağ şeritte, herhangi bir kural ihlali yapmadan ilerlemektedir. Resimdeki hatalı manevra ile bir ilgisi yoktur, sadece geçilen araç konumundadır.

d) 3 numaralı aracın geçme yasağına uymadığı

Bu seçenek yanlıştır. Tekrar belirtmek gerekirse, yoldaki kesik çizgiler geçme yasağı olmadığını, aksine geçişe izin verildiğini belirtir. Eğer yolda düz bir çizgi olsaydı, o zaman geçme yasağı olurdu ve bu seçenek doğru olabilirdi. Ancak mevcut durumda 3 numaralı araç bir geçme yasağını ihlal etmemektedir.

Özetle; resimdeki temel sorun, 2 numaralı aracın, kendisini sollamakta olan 3 numaralı aracı fark etmeden sollama manevrasına başlamasıdır. Bu da sürücünün arkadan gelen trafiği kontrol etme kuralını ihlal ettiğini gösterir.

Bu soruda, resimde gösterilen trafik işaret levhasının ne anlama geldiği sorulmaktadır. Bu tür soruları doğru cevaplayabilmek için trafik işaret levhalarının temel mantığını, özellikle renk ve şekil kodlarını bilmek çok önemlidir. Şimdi levhayı ve seçenekleri adım adım inceleyelim.

Doğru Cevabın Açıklaması (a seçeneği)

İncelenen trafik işareti, dairesel bir şekle, beyaz bir zemine ve üzerinde daha önce konulmuş bir yasağı iptal ettiğini belirten siyah çapraz çizgilere sahiptir. Levhanın içindeki semboller ise bir kamyon ve bir otomobildir. Trafik işaret sistematiğinde, kırmızı halkalı levhalar bir yasağın veya kısıtlamanın başladığını bildirirken, beyaz veya mavi zemin üzerine siyah çapraz çizgilerle belirtilen levhalar ise o yasağın veya kısıtlamanın sona erdiğini bildirir.

Bu levhadaki kamyon sembolü, yasağın özellikle kamyonlar için olduğunu belirtir. Dolayısıyla, bu işaret daha önce başlamış olan "kamyonların öndeki taşıtı geçme yasağının" artık bittiğini ve kamyonların sollama yapabileceği bir yol kesimine girildiğini ifade eder. Bu nedenle doğru cevap a) Kamyonlar için geçme yasağı sonunu seçeneğidir.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması

• c) Kamyonlar için geçme yasağı başlangıcını: Bu seçenek yanlıştır çünkü bir yasağın başlangıcını bildiren levhalar kırmızı bir çerçeveye (halkaya) sahiptir. Kamyonlar için geçme yasağının başlangıcını bildiren levha, beyaz zeminli ve kırmızı halkalı olup, içinde kırmızı bir kamyon ve siyah bir otomobil sembolü bulunur. Sorudaki levha ise yasağı bitirdiği için bu seçenek doğru olamaz.
• b) Karşıdan gelene yol verilmesi gerektiğini: Bu anlama gelen levha tamamen farklıdır. Genellikle daralan yollarda kullanılan bu işaret, kırmızı halkalı bir daire içinde, karşı yönü temsil eden siyah bir ok ve gidilen yönü temsil eden kırmızı bir ok içerir. Sorudaki levhanın bu işaretle hiçbir görsel benzerliği yoktur.
• d) Öndeki taşıtın geçilmesinin yasak olduğunu: Bu ifade, tüm motorlu taşıtlar (motosikletler hariç) için genel bir sollama yasağını belirtir. Bu yasağı bildiren levha da yine kırmızı halkalı bir daire şeklindedir ve içinde kırmızı bir otomobil ile siyah bir otomobil sembolü bulunur. Sorudaki levha ise yasağın sadece kamyonlar için olduğunu ve yasağın bittiğini belirttiği için bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, trafik işaretlerinde kırmızı halka yasağın başlangıcını, beyaz/mavi zemin üzerine çapraz çizgiler ise yasağın sonunu bildirir. Levhadaki semboller de yasağın hangi araç türü için geçerli olduğunu gösterir. Bu temel bilgiyi hatırlayarak bu ve benzeri soruları kolayca çözebilirsiniz.

Bu soruda, sürücüler için yasak olan ve cezai işlem gerektiren bir davranışı, yani bir "trafik suçunu" bulmamız isteniyor. Sorunun amacı, sürücü adayının doğru ve güvenli sürüş davranışları ile yasaklanmış ve tehlikeli davranışları ayırt edip edemediğini ölçmektir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

d) Seyir hâlindeyken elindeki cep telefonu ile konuşmak

Bu seçenek doğru cevaptır. Çünkü Karayolları Trafik Kanunu'na göre, sürücülerin seyir hâlindeyken cep veya araç telefonlarını ya da benzer haberleşme cihazlarını ellerinde tutarak kullanmaları kesinlikle yasaktır. Bu kuralın amacı, sürücünün dikkatinin dağılmasını önlemek ve sürüş güvenliğini en üst düzeyde tutmaktır. Cep telefonuyla konuşmak, sürücünün tepki süresini uzatır, yola odaklanmasını engeller ve kaza yapma riskini ciddi şekilde artırır. Bu nedenle bu davranış bir trafik suçu sayılır ve para cezası ile sürücü belgesine ceza puanı uygulanmasını gerektirir.

Diğer seçenekler ise trafik suçu değil, tam aksine sürücülerin uyması gereken doğru ve güvenli davranışlardır. Bu seçeneklerin neden yanlış olduğunu açıklayalım:

• a) Gidişe ayrılan sağdaki şeritte seyretmek: Türkiye'de trafik sağdan akar. Bu kurala göre, sürücülerin aksine bir işaret veya durum (örneğin sollama yapma) olmadığı sürece yolların gidişe ayrılan en sağ şeridini kullanmaları gerekir. Bu, trafik düzenini sağlayan ve kazaları önleyen temel bir kuraldır. Dolayısıyla bu bir suç değil, zorunlu bir davranıştır.
• b) Öndeki aracı güvenli mesafeden izlemek: Sürücülerin, önlerindeki araçla aralarında ani bir durma durumunda güvenle durabilecekleri kadar bir mesafe bırakmaları zorunludur. Bu mesafeye "takip mesafesi" denir ve genellikle hızın metre cinsinden yarısı kadar veya "iki saniye" kuralı ile ayarlanır. Bu kurala uymak, arkadan çarpma şeklindeki kazaları önlemek için hayati öneme sahiptir ve bir suç değil, uyulması gereken bir güvenlik tedbiridir.
• c) Yaya ve okul geçitlerinde aracını yavaşlatmak: Trafik kanunları, sürücülerin yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken hızlarını azaltmalarını zorunlu kılar. Bu alanlarda yayaların geçiş üstünlüğü vardır ve sürücülerin yayalara yol vermesi gerekir. Bu davranış, özellikle çocuklar ve yaşlılar gibi savunmasız yayaların güvenliğini sağlamak için çok önemlidir. Bu nedenle bu bir suç olmak yerine, sürücünün sorumluluğunu ve dikkatini gösteren örnek bir davranıştır.

Özetle, soru bizden yasak olan bir eylemi bulmamızı istiyor. A, B ve C şıkları güvenli sürüşün temel kurallarını ifade ederken, D şıkkı sürücünün dikkatini dağıtarak tehlike yaratan ve kanunen yasaklanmış bir trafik suçunu tanımlamaktadır.

Bu soruda, B sınıfı sürücü belgesinin hangi araçları kapsadığını ve hangilerini kapsamadığını bilmeniz test edilmektedir. Soru, B sınıfı ehliyet ile kullanılmasına izin verilmeyen aracı bulmanızı istiyor. Bu tür sorular, ehliyet sınıflarının kapsamını ezberlemenin ne kadar önemli olduğunu gösterir.

Doğru cevap c) Motosiklet seçeneğidir. Çünkü motosikletleri kullanabilmek için motorun silindir hacmine ve gücüne göre değişen A1, A2 veya A sınıfı sürücü belgelerinden birine sahip olmak gerekir. B sınıfı sürücü belgesi, temel olarak otomobil ve kamyonet gibi dört tekerlekli araçlar için verilir ve motosiklet kategorisini kapsamaz. Bu yüzden B sınıfı ehliyete sahip bir sürücü yasal olarak motosiklet kullanamaz.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Traktör: Bu seçenek kafa karıştırıcı olabilir çünkü traktör kullanmak için normalde F sınıfı ehliyet gerekir. Ancak Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, B sınıfı sürücü belgesi sahipleri aynı zamanda F sınıfı ehliyetin kullanabildiği lastik tekerlekli traktörleri de kullanabilirler. Bu nedenle B sınıfı ehliyet ile traktör kullanılabilir.
• b) Minibüs: Bu seçenek de dikkat edilmesi gereken bir noktadır. B sınıfı ehliyet, sürücü dahil en fazla 9 oturma yeri olan araçları (otomobil) kapsar. Minibüsler ise sürücü dahil 10 ila 17 oturma yeri olan araçlardır ve bunları kullanmak için D1 sınıfı ehliyet gereklidir. Bu durumda B sınıfı ehliyetle minibüs de kullanılamaz. Ancak, sorularda genellikle en net ve kategorik olarak farklı olan seçenek doğru kabul edilir. Motosiklet, tamamen farklı bir araç sınıfı (iki tekerlekli) ve ehliyet ailesi (A sınıfı) olduğu için bu sorunun en kesin cevabıdır.
• d) Kamyonet: B sınıfı sürücü belgesinin temel kapsamlarından biri de kamyonetlerdir. B sınıfı ehliyete sahip olanlar, azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen kamyonetleri yasal olarak kullanabilirler. Bu yüzden bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, B sınıfı ehliyet otomobil, kamyonet ve traktör kullanımına izin verirken, motosiklet kullanımına izin vermez. Motosikletler, kendilerine özel A sınıfı ehliyetler gerektiren tamamen ayrı bir kategoridir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı kesin olarak motosiklettir.

Bu soruda, resimde gösterilen aracın (bir otomobil) herhangi bir özel hız limiti levhası bulunmayan bir yerleşim yeri (şehir veya ilçe merkezi gibi) içinde yapabileceği en yüksek hızın ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktaları "aksine bir işaret yoksa" ve "yerleşim yeri içi" ifadeleridir. Bu, bizden genel trafik kuralını bilmemizi istemektedir.

Doğru cevap a) 50 seçeneğidir. Çünkü Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, Türkiye'de otomobiller için yerleşim yerleri içindeki yasal azami hız sınırı, özel bir levha ile farklı bir hız belirtilmediği sürece, saatte 50 kilometredir. Bu kural, yaya güvenliğini sağlamak, trafik yoğunluğunu kontrol altında tutmak ve olası kazaları önlemek amacıyla konulmuştur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim. 70 km/s, 80 km/s ve 90 km/s gibi hızlar, genellikle yerleşim yerleri dışındaki yollarda geçerli olan limitlerdir. Örneğin 90 km/s, otomobillerin şehirler arası iki yönlü karayollarındaki azami hız sınırıdır. Bu hızlar, şehir içindeki yaya ve araç trafiğinin yoğun olduğu bölgeler için çok yüksek ve tehlikelidir.

Özetle, ehliyet sınavına hazırlanan bir sürücü adayı olarak otomobiller için temel hız sınırlarını bilmeniz çok önemlidir. Bu sorunun cevabı, en temel ve en sık karşılaşılan kural olan şehir içi hız limitidir. Unutulmaması gereken temel hız limitleri şunlardır:

• Yerleşim yeri içinde: 50 km/s
• Şehirler arası çift yönlü karayollarında: 90 km/s
• Bölünmüş yollarda: 110 km/s
• Otoyollarda (otoban): 130 km/s (Bazı otoyollarda 140 km/s olabilir)

Bu soruda, herhangi bir trafik ışığı, levhası veya trafik polisi bulunmayan bir kontrolsüz kavşakta karşılaşan iki aracın geçiş önceliği sorulmaktadır. Görselde 1 numaralı otomobilin düz gitmek istediğini, 2 numaralı kamyonetin ise sağa dönmek istediğini görüyoruz. Bu tür durumlarda hangi aracın ilk geçiş hakkına sahip olduğunu belirlemek için Karayolları Trafik Kanunu'ndaki kuralları bilmemiz gerekir.

Doğru cevap b) 2 numaralı araç seçeneğidir. Bunun temel nedeni, dönüş manevralarındaki öncelik kuralının özel bir durumudur. Kurala göre, dönüş yapan araçlar düz giden araçlara yol vermek zorundadır. Ancak bu kural, araçların yollarının kesişmesi, yani bir "çatışma" durumu olması halinde geçerlidir. Şekildeki 2 numaralı araç sağa dar bir kavisle döndüğü için, düz gitmekte olan 1 numaralı aracın yoluyla kesişmez. Yolları çakışmadığından, 2 numaralı araç kendi şeridinde güvenle dönüşünü tamamlayabilir ve 1 numaralı aracı beklemesine gerek kalmaz. Bu durum, trafiğin akıcılığını sağlamak için önemlidir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) 1 numaralı araç: Bu seçenek, "düz giden araç önceliklidir" kuralının genel bir yorumuyla doğru gibi görünebilir. Ancak, bu kuralın asıl amacı, yolları kesişen araçlar arasındaki kazaları önlemektir. Eğer 2 numaralı araç sola dönüyor olsaydı, 1 numaralı aracın yolunu keseceği için kesinlikle beklemek zorunda kalırdı ve ilk geçiş hakkı 1 numaralı aracın olurdu. Fakat bu senaryoda yollar kesişmediği için 1 numaralı aracın önceliği yoktur.
• c) Hızı az olan araç ve d) Hızı fazla olan araç: Bu iki seçenek de tamamen yanlıştır. Trafikte geçiş üstünlüğü ve önceliği, araçların hızlarına göre belirlenmez. Geçiş hakları, trafik kuralları, işaretler ve yol durumuna göre net bir şekilde tanımlanmıştır. Hıza göre öncelik belirlemek, trafikte kaosa ve tehlikeli durumlara yol açardı. Sürücüler, hızlarını yasal sınırlara ve yol şartlarına göre ayarlamalıdır, ancak bu durum onlara bir geçiş hakkı tanımaz.

Özetle, bu sorunun kilit noktası, iki aracın hareket güzergahlarının birbiriyle çakışmamasıdır. 2 numaralı araç, 1 numaralı aracın yoluna girmeden sağa dönüşünü tamamlayabildiği için ilk geçiş hakkını kullanır. Bu durum, kontrolsüz kavşak kurallarının pratik ve duruma özel bir uygulamasını göstermektedir.

Bu soruda, sürücü belgesi sınıflarının hangi araç türlerini kullanma yetkisi verdiğini bilmeniz beklenmektedir. Sorunun kilit noktası, Mehmet'in A2 sınıfı ehliyet için başvuru yapmasıdır. Mevcut B sınıfı ehliyeti olması, kafa karıştırmak için verilmiş bir bilgidir; odaklanmanız gereken, yeni almak istediği ehliyet sınıfıdır.

Doğru cevap c) seçeneğidir. Çünkü Türkiye'deki trafik mevzuatına göre A2 sınıfı sürücü belgesi, belirli güç limitleri dahilindeki motosikletleri kullanmak için verilir. A2 sınıfı ehliyet, gücü 35 kilovatı (kW) ve gücünün ağırlığına oranı 0,2'yi geçmeyen, sepetli veya sepetsiz iki tekerlekli motosikletler ile gücü 15 kilovatı geçmeyen üç tekerlekli motosikletleri kapsar. Dolayısıyla, A2 ehliyeti almak isteyen bir kişi, resimdeki gibi bir motosiklet kullanmak istemektedir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Otomobil: Bu araç bir otomobildir ve kullanımı için B sınıfı sürücü belgesi gereklidir. Soruda Mehmet'in zaten B sınıfı ehliyete sahip olduğu belirtilmiştir, bu yüzden bu aracı kullanmak için yeni bir başvuru yapmasına gerek yoktur.
• b) Traktör: Bu araç bir traktördür ve kullanımı için F sınıfı sürücü belgesi gereklidir. Mehmet'in başvurduğu A2 sınıfı, traktör kullanımını kapsamamaktadır.
• d) Kamyon: Bu araç bir kamyondur ve kullanımı için C sınıfı sürücü belgesi gereklidir. A2 sınıfı ehliyet, kamyon gibi yük taşıma amaçlı büyük araçları kullanma yetkisi vermez.

Özetle, ehliyet sınavında bu tür bir soruyla karşılaştığınızda, hangi ehliyet sınıfının hangi aracı kapsadığını doğru bir şekilde bilmeniz çok önemlidir. Soruda verilen A2 sınıfı başvurusu, doğrudan motosiklet kullanımını işaret ettiği için doğru cevap c seçeneğindeki motosiklet görselidir.

Bu soruda, bir trafik polisinin kollarını iki yana açarak verdiği işaretin ne anlama geldiğini bilmemiz isteniyor. Trafik polisinin duruşu ve el-kol hareketleri, kavşaklardaki trafiği düzenleyen en önemli komutlardır ve trafik ışıkları olmasa bile sürücüler bu işaretlere uymak zorundadır. Bu nedenle bu işaretin anlamını doğru bir şekilde öğrenmek çok önemlidir.

Trafik polisinin bu duruşu, en temel ve en sık karşılaşılan işaretlerden biridir. Kural çok basittir: Trafik akışı, polisin kollarının gösterdiği yönde devam edebilir. Yani, polisin sağ ve sol tarafında, kollarının uzandığı istikamette bulunan araçlar geçiş yapabilir. Bu duruş, polisin ön ve arka cephesinin ise trafiğe kapalı olduğu anlamına gelir.

Doğru Cevabın Açıklaması

c) Yol kolların gösterdiği yöndeki trafiğe açıktır.

Bu seçenek doğrudur çünkü trafik polisinin temel duruş kurallarından birini ifade eder. Resimdeki polis memuru, kollarını omuz hizasında iki yana açmıştır. Bu işaret, memurun baktığı ön ve arka yöndeki trafiğin DURMASI gerektiğini, kollarının işaret ettiği sağ ve sol istikametteki trafiğin ise GEÇMESİ gerektiğini belirtir. Kısacası, trafik polisine yandan yaklaşan sürücüler yollarına devam edebilirler.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması

• a) Yol bütün yönlerdeki trafiğe açıktır: Bu seçenek yanlıştır. Eğer yol bütün yönlere açık olsaydı, kavşakta bir kaos ortamı oluşurdu. Trafik polisinin amacı trafiği düzenlemektir, tamamen serbest bırakmak değil. Bu işaret, trafiği sadece belirli yönlere açar.
• b) Yol bütün yönlerdeki trafiğe kapalıdır: Bu seçenek de yanlıştır. Yolun bütün yönlere kapalı olması için polisin genellikle sağ veya sol elini ya da her ikisini birden yukarı kaldırması gerekir. Resimdeki işaret, trafiği durdurmak yerine yönlendirme amacı taşır.
• d) Yol görevlinin ön ve arka tarafındaki trafiğe açıktır: Bu seçenek, doğru cevabın tam tersidir ve en çok karıştırılan yanlıştır. Unutmayın, trafik polisinin vücudu (önü ve arkası) size dönükse bu bir "dur" işaretidir. Polisin ön ve arkasındaki araçlar için bu duruş, kırmızı ışık anlamına gelir ve bu araçların beklemesi zorunludur.

Özetle, bu işareti gördüğünüzde aklınızda tutmanız gereken en basit kural şudur: "Polisin omuz hizası geçer, önü ve arkası bekler." Bu basit kural, sınavda ve trafikte bu işareti doğru yorumlamanıza yardımcı olacaktır.

Bu soruda, aralıklı olarak yanıp sönen sarı ışığın hangi trafik işaret levhasıyla aynı anlama geldiği sorulmaktadır. Trafik ışıklarının normal çalışma düzeninde olmadığı (örneğin arıza durumunda veya gece saatlerinde) kavşaklarda, sürücülerin nasıl hareket etmesi gerektiğini belirten bu işaretlerin anlamını bilmek, trafik güvenliği için hayati önem taşır. Bu sorunun amacı, ışıklı işaret cihazları ile trafik işaret levhaları arasındaki anlam ilişkisini ölçmektir.

Aralıklı olarak yanıp sönen sarı ışık, bir uyarı anlamı taşır. Bu ışığı gören sürücü, kavşağa veya tehlikeli noktaya yaklaşırken hızını düşürmelidir. Bu bir "Dur" emri değildir, ancak "Dikkatli Ol, Yavaşla ve Yol Ver" anlamına gelir. Sürücü, kavşağı dikkatlice kontrol etmeli ve geçiş hakkı olan diğer araçlar varsa onlara yol verdikten sonra emniyetli bir şekilde geçişini tamamlamalıdır.

Doğru cevap b) seçeneğidir. Bu seçenekteki üçgen şeklindeki levha, "Yol Ver" işaret levhasıdır. Bu levha da tıpkı aralıklı yanan sarı ışık gibi, sürücünün bulunduğu yolun tali yol olduğunu ve anayoldaki araçlara ilk geçiş hakkını vermesi gerektiğini bildirir. Sürücü yavaşlar, anayolu kontrol eder ve eğer gelen araç yoksa durmadan geçebilir; araç varsa durup yol verir. Dolayısıyla, aralıklı yanan sarı ışık ile "Yol Ver" levhası birebir aynı anlama sahiptir.

• a) seçeneği neden yanlış? Bu levha "Dur" levhasıdır. Sürücünün, diğer yolda araç olsun ya da olmasın, kavşakta mutlaka tam olarak durmasını emreder. Aralıklı yanıp sönen kırmızı ışık, "Dur" levhası ile aynı anlama gelir. Sarı ışık ise sadece yavaşlama ve yol verme uyarısı yaptığı için bu seçenek yanlıştır.
• c) seçeneği neden yanlış? Bu levha "Taşıt Trafiğine Kapalı Yol" anlamına gelir. Bu levhanın bulunduğu yola motorlu taşıtların girmesinin yasak olduğunu belirtir. Konuyla, yani bir kavşaktaki geçiş hakkı düzenlemesiyle hiçbir ilgisi yoktur.
• d) seçeneği neden yanlış? Bu levha "İki Yönlü Trafik" uyarı levhasıdır. Tek yönlü bir yoldan çıkıp, trafiğin her iki yönde de aktığı bir yola girileceğini haber verir. Bu bir tehlike uyarı işaretidir ve geçiş hakkı ile ilgili bir kural belirtmez.

Özetle, ehliyet sınavında ve trafikte unutmamanız gereken en önemli kurallardan biri şudur: Aralıklı yanan sarı ışık = Yol Ver levhası. Her ikisi de "yavaşla, dikkat et ve geçiş hakkını başkasına ver" demektir. Aralıklı yanan kırmızı ışık ise = Dur levhası anlamına gelir ve "mutlaka dur, yolu kontrol et ve sonra geç" demektir.

Bu soruda, gece yolculuğu sırasında karşı yönden gelen bir araçla karşılaşıldığında, diğer sürücünün görüşünü engellememek ve güvenliği tehlikeye atmamak için hangi farların kullanılması gerektiği sorulmaktadır. Temel amaç, uzağı gösteren (uzun) farların yarattığı göz kamaşmasını önleyerek karşılıklı trafik güvenliğini sağlamaktır. Bu durum, gece sürüşlerinde en sık karşılaşılan ve en çok dikkat edilmesi gereken kurallardan biridir.

Doğru cevap d) Yakını gösteren ışıklar'dır. Uzağı gösteren ışıklar (uzun farlar), aydınlatmanın yetersiz olduğu yollarda ileriyi net görebilmek için kullanılır ancak karşı yönden gelen sürücünün gözünü alarak geçici körlüğe neden olabilir. Bu tehlikeli durumu önlemek için, bir araçla karşılaşıldığında veya bir aracı takip ederken, ışıklar derhal yakını gösteren (kısa) farlara alınmalıdır. Kısa farlar, yolu yaklaşık 25 metre kadar aydınlatır ve ışık hüzmesi aşağıya doğru yönlendirildiği için karşıdaki sürücüyü rahatsız etmez.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Sis ışıkları: Sis ışıkları, adından da anlaşılacağı gibi, yalnızca sis, yoğun kar veya şiddetli yağmur gibi görüş mesafesinin çok düştüğü hava koşullarında kullanılmalıdır. Normal hava koşullarında kullanılması hem gereksizdir hem de diğer sürücülerin dikkatini dağıtabilir. Bu nedenle sorudaki senaryo için yanlış bir seçenektir.
• b) Park ışıkları: Park ışıkları, aracın park halindeyken diğer sürücüler tarafından fark edilmesini sağlamak amacıyla kullanılır. Sürüş sırasında yolu aydınlatmak için yeterli güce sahip değildirler. Sadece park ışıklarıyla gece araç kullanmak, hem sürücünün yolu görmesini engeller hem de yasa dışı olduğu için son derece tehlikelidir.
• c) Acil uyarı ışıkları: Acil uyarı ışıkları (dörtlüler), aracın arıza yaptığı, tehlikeli bir şekilde yavaşladığı veya yol kenarında durduğu acil durumları belirtmek için kullanılır. Hareket halindeyken normal sürüş esnasında yakılmazlar çünkü bu, diğer sürücüler için kafa karıştırıcı bir sinyaldir. Bu ışıkların amacı yolu aydınlatmak değil, bir tehlikeyi bildirmektir.

Özetle, gece sürüşlerinde güvenlik ve diğer sürücülere saygı esastır. Karşı yönden bir araç geldiğinde veya önünüzdeki bir aracı yakından takip ettiğinizde, göz kamaşmasını önlemek için daima uzağı gösteren (uzun) farlardan yakını gösteren (kısa) farlara geçiş yapılmalıdır. Bu kural, hem sizin hem de diğer sürücülerin yolu güvenli bir şekilde görmesini sağlar.

Bu soruda, sürücülere araçlarının **genişliği** ile ilgili bir kısıtlama getiren trafik işaretinin hangisi olduğu sorulmaktadır. "Gabari" kelimesi, bir aracın yolda güvenli bir şekilde seyredebileceği maksimum genişlik, yükseklik ve uzunluk ölçülerini ifade eder. Soru, bu ölçülerden spesifik olarak genişlik sınırlamasını sorarak dikkatinizi ölçmektedir.

Doğru Cevap: b) seçeneği

Doğru cevap b) seçeneğidir. Bu trafik işaret levhası, "Genişlik Gabarisi" olarak adlandırılır. Levhanın üzerindeki iki yanda bulunan oklar, aracın genişliğini sembolize eder. Ortada yazan "2,30 m" ifadesi ise, bu yola genişliği 2.30 metreden fazla olan araçların giremeyeceğini belirtir. Bu işaret genellikle dar yollarda, tünel girişlerinde veya köprülerde sürücüleri uyarmak için kullanılır.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması

• a) seçeneği: Bu levha, "Azami Ağırlık Sınırlaması" levhasıdır. Üzerinde yazan "7t" ifadesi, yüklü ağırlığı 7 tondan fazla olan taşıtların bu yola girmesinin yasak olduğunu bildirir. Bu bir ağırlık sınırlamasıdır, genişlik sınırlaması değildir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• c) seçeneği: Bu levha, "Yükseklik Gabarisi" levhasıdır. Levhanın üst ve alt kısmında bulunan oklar, aracın yüksekliğini temsil eder. Ortadaki "3,50 m" ifadesi, yüksekliği 3.50 metreden fazla olan araçların bu yoldan geçemeyeceğini belirtir. Bu bir yükseklik sınırlamasıdır, genişlik değil. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.
• d) seçeneği: Bu levha, "Uzunluk Gabarisi" levhasıdır. Levha üzerindeki "10 m" ifadesi ve aracın uzunluğunu gösteren oklar, uzunluğu 10 metreyi aşan araçların veya araç katarının bu yola girişinin yasak olduğunu gösterir. Bu bir uzunluk sınırlamasıdır, genişlik değil. Dolayısıyla bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, gabari levhalarını birbirinden ayırmak için okların yönüne dikkat etmek gerekir. Yanlardaki oklar genişliği, üst ve alttaki oklar yüksekliği, aracın başını ve sonunu gösteren oklar ise uzunluğu ifade eder. Soruda genişlik sorulduğu için doğru cevap B seçeneğidir.

Bu soruda, görev hâlinde olan ve geçiş üstünlüğüne sahip birden fazla aracın bir kavşakta aynı anda karşılaşması durumunda hangi sırayla geçmeleri gerektiği sorgulanmaktadır. Bu durum, trafikte hayati önem taşıyan özel bir kurala tabidir ve sürücülerin bu sıralamayı bilmesi beklenir. Doğru cevabın anlaşılması için bu özel sıralamanın bilinmesi gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanunu'na göre, geçiş üstünlüğüne sahip araçların karşılaşmaları durumunda uyulması gereken bir öncelik sıralaması vardır. Bu sıralama, akılda kalması için "CİPS" olarak kodlanabilir. Bu kodlamanın açılımı ve sıralaması şu şekildedir:

1. C - Cankurtaran (Ambulans)
2. İ - İtfaiye
3. P - Polis aracı
4. S - Sivil Savunma Aracı

Bu kurala göre, insan hayatı ve sağlığı en öncelikli olduğu için ambulans her zaman ilk geçiş hakkına sahiptir. Ardından yangın ve benzeri acil durumlara müdahale eden itfaiye, sonrasında ise kamu düzeni ve güvenliğini sağlayan polis aracı gelir.

Doğru Cevap: b) Ambulans

Soruya bu kuralı uyguladığımızda, kavşakta bulunan araçlar arasında ambulansın en yüksek önceliğe sahip olduğunu görürüz. CİPS sıralamasının ilk harfi olan "C" cankurtaranı, yani ambulansı temsil eder. Bu nedenle, diğer tüm geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, görev hâlindeki bir ambulansa yol vermek zorundadır ve ilk geçiş hakkı ambulansındır.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması:

• a) Polis aracı: Polis aracı, CİPS sıralamasında üçüncü sırada yer alır. Bu yüzden kavşakta karşılaştığı hem ambulansa hem de itfaiyeye yol vermelidir. Geçiş hakkı sıralamasında sondadır.
• c) İş makinesi: İş makineleri, geçiş üstünlüğüne sahip araçlar sınıfına girmez. Normal bir araç gibi trafik kurallarına uymak zorundadır ve bu kavşaktaki tüm geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermelidir. Bu nedenle bu seçenek doğrudan elenir.
• d) İtfaiye aracı: İtfaiye, sıralamada ikinci sırada yer alır. Polise göre önceliği olsa da, insan hayatı taşıması sebebiyle en yüksek önceliğe sahip olan ambulansa yol vermekle yükümlüdür.

Bu ehliyet sınavı sorusunda, sürücülere gösterilen dört farklı trafik levhasından hangisinin "tehlikeli viraj yön levhası" olduğunu bulmanız istenmektedir. Bu levhalar, sürücüleri yoldaki potansiyel tehlikeler veya düzenlemeler hakkında bilgilendirmek için kritik öneme sahiptir. Sorunun doğru çözümü için her bir levhanın anlamını ve işlevini bilmek gerekir.

Doğru Cevap: a) seçeneği

Bu seçenekteki levha, Tehlikeli Viraj Yön Levhası'dır. Genellikle keskin ve görüş mesafesi kısıtlı olan virajların başında veya içinde bulunur. Amacı, virajın yönünü ve keskinliğini sürücüye net bir şekilde göstermek ve aracın takip etmesi gereken güvenli yolu vurgulamaktır. Üst üste sıralanmış oklar (şevronlar), sürücünün dikkatini virajın içine çekerek doğru pozisyonu almasına yardımcı olur. Bu nedenle bu soru için doğru cevap budur.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması:

• b) seçeneği: Bu levha, bir tehlike uyarı işaretidir ve "Her İki Taraftan Daralan Kaplama" anlamına gelir. Sürücüleri, ilerideki yolun her iki yandan da daralacağı konusunda uyarır. Bu levhayı gören sürücü, hızını azaltmalı ve karşıdan gelen trafiğe dikkat ederek yolun daralan kısmına hazırlıklı olmalıdır. Bu levhanın viraj yönü ile bir ilgisi yoktur.
• c) seçeneği: Bu levha, bir trafik tanzim işaretidir ve "Taşıt Giremez" levhasıdır. Genellikle belirli bir yola motorlu taşıtların (motosikletler hariç) girmesinin yasak olduğunu belirtir. Bu bir yasaklama levhasıdır ve yolun geometrisi veya tehlikeleri hakkında bir bilgi vermez. Dolayısıyla, tehlikeli viraj yönü ile ilgili değildir.
• d) seçeneği: Bu levha, sınavlarda en çok karıştırılan seçeneklerden biridir. Bu işaret, "Sağa Tehlikeli Viraj" anlamına gelen bir tehlike uyarı levhasıdır. Bu levha, virajdan önce kullanılır ve sürücüyü ileride keskin bir sağ viraj olduğu konusunda uyararak yavaşlaması gerektiğini bildirir. Soruda istenen ise virajın yönünü gösteren "yön levhası"dır (seçenek a). Kısacası, bu levha viraj yaklaştığını haber verirken, 'a' seçeneğindeki levha virajın içindeki yolu gösterir.

Özetle, 'a' seçeneğindeki levha doğrudan virajın yönünü ve izlenmesi gereken yolu gösterirken, 'd' seçeneğindeki levha ise o viraja yaklaşmadan önce uyarıda bulunur. Soruda "yön levhası" istendiği için doğru cevap 'a' seçeneğidir.

Bu soruda, bir kavşakta sağa dönmek isteyen bir araç sürücüsünün, yaya geçidinde bulunan bir yaya ile karşılaştığı durum ele alınmaktadır. Sorunun bizden istediği, sürücünün bu durumda yapması "yanlış" olan davranışı bulmaktır. Bu tür sorularda, trafik kurallarının en temel amacı olan can güvenliğini ve geçiş üstünlüğü kurallarını düşünmemiz gerekir.

Doğru cevap olan (d) seçeneği, trafik kurallarının en temel prensiplerinden birini ihlal ettiği için yanlıştır. Karayolları Trafik Kanunu'na göre, yaya geçitlerinde ve okul geçitlerinde geçiş önceliği her zaman yayalarındır. Sürücünün, korna veya selektör gibi bir ikazla yayayı durdurmaya çalışması ve yoluna devam etmesi, hem yasaktır hem de yayanın can güvenliğini tehlikeye atan son derece tehlikeli bir davranıştır. Unutulmamalıdır ki, trafikte en savunmasız olanlar yayalardır ve sürücüler onları korumakla yükümlüdür.

Diğer seçenekleri incelediğimizde, bunların sürücünün yapması gereken doğru davranışlar olduğunu görürüz.

• a) Sağa sinyal vermesi: Bu, bir sürücünün dönüş yapmadan önce niyetini diğer sürücülere ve yayalara bildirmesi için zorunlu ve doğru bir harekettir. Sinyal vermek, trafiğin öngörülebilir ve güvenli akmasını sağlar.
• c) Kavşağa yaklaşırken hızını düşürmesi: Bu da temel bir güvenlik kuralıdır. Sürücüler, kavşaklara, yaya geçitlerine ve dönüş yapacakları yerlere yaklaşırken kontrolü kaybetmemek ve olası tehlikelere karşı hazırlıklı olmak için hızlarını azaltmalıdır.

b) Yayaların geçişini beklemesi seçeneği ise (d) seçeneğinin tam tersi olup, sürücünün yasal ve ahlaki sorumluluğudur. Şekilde görüldüğü gibi yaya, geçiş hakkının kendisinde olduğu yaya geçidindedir. Bu durumda sürücü, yayanın karşıya güvenli bir şekilde geçişini tamamlamasını beklemek zorundadır. Bu, "yaya önceliği" kuralının doğrudan bir uygulamasıdır.

Özetle, bu soru sürücülerin yaya önceliği kuralına ne kadar hakim olduğunu ölçmektedir. Bir sürücü, yaya geçidindeki bir yayaya yol vermekle yükümlüdür; onu ikaz ederek kendi geçişini sağlamaya çalışması kabul edilemez bir hatadır. Bu nedenle, yapılması "yanlış" olan davranış (d) seçeneğinde belirtilmiştir.

Bu soruda, şıklarda gösterilen trafik durumlarından hangisinde 1 numaralı araç sürücüsünün yaptığı hareketin, bir kaza anında onu temel ve asıl suçlu yapacak bir "asli kusur" olduğunu bulmamız isteniyor. Asli kusur, bir kazanın meydana gelmesindeki en temel ve açık kural ihlalidir. Yani, "bu hata olmasaydı kaza olmazdı" denilebilecek durumlardır.

Doğru Cevap: a) seçeneği

Açıklama: Bu seçenekte bir kavşak görüyoruz. 1 numaralı araç sola dönüş yapmak isterken, karşı yönden dümdüz ilerleyen 2 numaralı araç bulunmaktadır. Trafik kurallarının en temel prensiplerinden biri şudur: Kavşaklarda dönüş yapan araçlar, doğru geçmekte olan (düz giden) araçlara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Bu durumda 1 numaralı araç, 2 numaralı aracın geçmesini beklemeden onun yoluna çıkarak geçiş hakkı kuralını ihlal etmektedir. Bu ihlal, bir kazaya sebep olması durumunda 1 numaralı sürücüyü asli kusurlu yapar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) seçeneği: Bu görselde 1 numaralı araç, önündeki 2 numaralı aracı sollamaktadır. Yoldaki şerit çizgisi kesik çizgidir. Kesik çizgiler, görüş mesafesi uygun olduğunda ve trafik kurallarına uyulduğunda sollama yapılmasına izin verildiğini gösterir. Dolayısıyla 1 numaralı aracın yaptığı sollama manevrası, kurallara uygun bir davranıştır ve bir asli kusur değildir.
• c) seçeneği: Bu görselde 1 numaralı araç, şeridine uygun bir şekilde sağa dönüş yapmaktadır. Arkasındaki 2 numaralı araç ise onu takip etmektedir. Sinyalini vererek ve hızını düşürerek yapılan nizami bir sağa dönüş, herhangi bir kural ihlali içermez. Bu nedenle bu durumda bir asli kusur söz konusu değildir.
• d) seçeneği: Bu görselde 1 numaralı araç, kırmızı ışıkta durmaktadır. Trafik ışıklarına uymak bir zorunluluktur ve kırmızı ışıkta durmak sürücünün yapması gereken doğru davranıştır. Bu bir kusur değil, aksine kurallara tam uyum gösteren bir durumdur.

Özetle; a seçeneğindeki sürücü, kavşakta dönüş yaparken düz giden araca yol vermeyerek en temel geçiş hakkı kurallarından birini çiğnemiştir. Bu durum, trafik kazalarında "asli kusur" olarak kabul edilen en yaygın hatalardan biridir. Diğer seçeneklerde ise sürücülerin yaptığı manevralar trafik kurallarına uygundur.

Bu soruda, bir aracın egzoz sisteminin önemli bir parçası olan susturucunun temel görevi ve bu parça söküldüğünde ortaya çıkacak en belirgin sonucun ne olduğu sorgulanmaktadır. Sorunun kendisi, susturucunun görevinin "sesin azaltılması" olduğunu zaten bir ipucu olarak vermektedir. Bu bilgiyi kullanarak seçenekleri değerlendirelim.

Doğru Cevap: a) Gürültü kirliliğinin artması

Motorun içinde yakıt ve hava karışımının yanmasıyla küçük patlamalar meydana gelir. Bu patlamalar, yüksek basınçlı gazların oluşmasına ve bu gazların büyük bir gürültüyle dışarı atılmasına neden olur. Egzoz susturucusu, içinde bulunan özel bölmeler ve kanallar sayesinde bu ses dalgalarını sönümler, yani etkisiz hale getirir. Eğer bu susturucu araçtan çıkarılırsa, motordaki patlamaların sesi hiçbir engele takılmadan doğrudan dışarı çıkar ve bu da çok yüksek ve rahatsız edici bir gürültüye sebep olur. Dolayısıyla, çevredeki gürültü kirliliği belirgin bir şekilde artar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Motorun ısınarak stop etmesi: Motorun hararet yapması ve stop etmesi, genellikle soğutma sistemiyle (radyatör, fan, termostat, soğutma sıvısı vb.) ilgili bir arızadan kaynaklanır. Egzoz susturucusunun çıkarılması, motorun soğutma performansını doğrudan etkileyerek hararete yol açmaz. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• c) Gürültü kirliliğinin en aza inmesi: Bu seçenek, doğru cevabın tam tersidir. Susturucunun görevi zaten gürültüyü en aza indirmektir. Bu parça çıkarıldığında gürültü azalmaz, tam aksine maksimum seviyeye çıkar. Bu yüzden bu ifade mantıksal olarak hatalıdır.
• d) Egzozdan siyah renkte duman çıkması: Egzozdan siyah duman çıkması, genellikle yakıt-hava karışımının zengin olduğuna, yani motora gerekenden fazla yakıt gittiğine işaret eder. Bu durum yakıt sistemi veya sensör arızalarıyla ilgilidir. Susturucunun olup olmaması, egzoz dumanının rengini doğrudan etkileyen bir faktör değildir.

Özetle, egzoz susturucusunun adı, yaptığı işi en iyi şekilde anlatır: sesi susturmak. Bu parça söküldüğünde, motorun doğal çalışma sesi olan yüksek gürültü engellenemez ve bu durum gürültü kirliliğinin artmasına neden olur. Bu yüzden ehliyet sınavında bu tür bir soruyla karşılaştığınızda, parçanın ismindeki "susturucu" kelimesinden yola çıkarak doğru cevabı kolayca bulabilirsiniz.

Bu soruda, trafikte güvenli bir sürüş için hayati öneme sahip olan "takip mesafesi" kuralı sorulmaktadır. Takip mesafesi, aracınız ile önünüzdeki araç arasında bırakmanız gereken minimum boşluktur. Bu mesafe, öndeki aracın ani bir fren yapması durumunda, sizin de güvenli bir şekilde durabilmeniz için yeterli zaman ve alanı sağlar.

Türkiye'deki Karayolları Trafik Kanunu'na göre, kuru ve iyi görüş şartlarına sahip bir yolda uygulanması gereken temel takip mesafesi kuralı "hızın yarısı" kuralıdır. Bu kural, aracınızın kilometre/saat (km/saat) cinsinden hızının yarısı kadar metreyi, takip mesafesi olarak bırakmanız gerektiğini belirtir. Yani, takip mesafesini hesaplamak için hızınızı ikiye bölmeniz yeterlidir.

Çözüm:

• Soruda verilen araç hızı: 80 km/saat
• Uygulanacak kural: Hız / 2
• Hesaplama: 80 / 2 = 40 metre

Bu hesaplamaya göre, 80 km/saat hızla giden bir sürücünün önündeki araçla arasında en az 40 metre mesafe bırakması gerekmektedir. Bu nedenle doğru cevap c) 40 seçeneğidir. Bu mesafe, sürücünün tehlikeyi fark etmesi, tepki vermesi ve fren yaparak güvenli bir şekilde durabilmesi için gerekli olan minimum mesafeyi temsil eder.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

1. a) 20 metre: Bu mesafe, "hızın yarısı" kuralına göre 40 km/saat hızla giderken bırakılması gereken mesafedir (40/2=20). 80 km/saat gibi daha yüksek bir hızda bu mesafe son derece tehlikelidir ve ani bir frende kazaya yol açması kaçınılmazdır.
2. b) 30 metre: Bu mesafe ise 60 km/saat hızla giderken bırakılması gereken mesafedir (60/2=30). 80 km/saat hız için yine yetersizdir ve güvenli bir duruş için yeterli alanı sağlamaz.
3. d) 50 metre: Bu mesafe 100 km/saat hızla giderken bırakılması gereken minimum mesafedir (100/2=50). 80 km/saat hızla giderken 50 metre bırakmak güvenli olsa da, soru bizden kurala göre bırakılması gereken "en az" mesafeyi istemektedir. Kurala göre en az mesafe 40 metre olduğu için bu seçenek doğru cevap değildir.

Unutulmaması gereken bir diğer önemli nokta da "2 saniye kuralı"dır. Takip mesafenizi pratik olarak ölçmek için bu kuralı kullanabilirsiniz. Önünüzdeki araç sabit bir nesnenin (tabela, ağaç vb.) yanından geçtiği an "seksen sekiz, seksen dokuz" diye saymaya başlayın. Eğer siz bu saymayı bitirmeden aynı nesnenin yanına gelirseniz, takip mesafeniz yetersiz demektir. Bu sayma işlemi yaklaşık 2 saniye sürer ve bu süre, normal hava koşullarında güvenli takip mesafesini sağlar.

Ayrıca, yağmurlu, karlı, buzlu veya sisli gibi olumsuz hava ve yol koşullarında "hızın yarısı" kuralı yetersiz kalır. Bu gibi durumlarda kayma riski artacağı ve fren mesafesi uzayacağı için takip mesafesini normalin en az iki katına çıkarmak veya daha da artırmak gerekir.

Bu soruda, resimde gösterilen üç şeritli ve iki yönlü bir karayolunda hangi şeridin kullanım amacının geçici olduğu ve sürekli olarak kullanılamayacağı sorulmaktadır. Trafik kurallarına göre her şeridin belirli bir kullanım amacı vardır ve bu soruyu doğru cevaplamak için bu amaçları bilmek gerekir.

Doğru cevap b) 2 numaralı şerittir. Resimde görülen üç şeritli ve iki yönlü yollarda, ortada bulunan 2 numaralı şerit "geçiş şeridi" veya "sollama şeridi" olarak adlandırılır. Bu şerit, her iki yönden gelen araçlar tarafından sadece öndeki bir aracı sollamak (geçmek) amacıyla kullanılır. Sürücüler, sollama işlemini tamamladıktan sonra güvenliklerini sağladıkları an kendi yönlerine ait olan sağ şeride (1 numaralı şeride) geri dönmek zorundadırlar. Bu şeridin sürekli olarak işgal edilmesi, hem karşı yönden gelen trafiği tehlikeye atar hem de aynı yönde ilerleyen diğer araçların geçiş hakkını engeller.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) 1 numaralı şerit: Bu şerit, yolun sağ tarafında yer alır ve trafiğin normal seyir şerididir. Ağır vasıtalar ve normal hızda giden araçlar bu şeridi sürekli olarak kullanmalıdır. Dolayısıyla bu şeridin sürekli işgal edilmesi bir kural ihlali değildir, aksine olması gerekendir.
• c) 3 numaralı şerit: Bu şerit, karşı yönden gelen trafiğe aittir. Karşı yönden gelen araçlar için bu şerit, onların normal seyir şerididir ve o yöndeki araçlar tarafından sürekli olarak kullanılır. Bizim yönümüzdeki bir aracın bu şeridi kullanması zaten yasaktır ve son derece tehlikelidir.
• d) 1 ve 3 numaralı şeritler: Bu seçenek de yanlıştır çünkü 1 numaralı şerit sürekli seyir için, 3 numaralı şerit ise karşı yöndeki araçların sürekli seyri içindir. Sorunun sorduğu "sürekli işgal edilemeyen" şerit tanımına uymazlar.

Özetle, 2 numaralı orta şerit, bir "joker" şerit gibidir ve her iki yön tarafından da sadece kısa süreliğine, sollama yapmak için kullanılır. Bu nedenle bu şerit, trafikteki akıcılığı ve güvenliği sağlamak amacıyla kesinlikle sürekli olarak işgal edilemez.

Bu soruda, trafikte seyir halindeyken bir araçta yasal olarak bulundurulması zorunlu olan belgenin hangisi olduğu sorulmaktadır. Trafik denetimlerinde polisin sürücüden isteyeceği ve eksikliği durumunda cezai işlem uygulanabilecek temel belgelerden birini bilmeniz beklenmektedir. Bu belgeler, aracın ve sürücünün yasal olarak trafikte bulunmaya uygun olduğunu kanıtlar niteliktedir.

Doğru Cevap: b) Araç tescil belgesi

Doğru cevabın Araç tescil belgesi olmasının sebebi, bu belgenin aracın kimlik kartı niteliğinde olmasıdır. Halk arasında "ruhsat" olarak da bilinen bu belge, aracın marka, model, motor ve şasi numarası gibi teknik bilgileri ile sahibinin kim olduğunu resmi olarak kayıt altına alır. Trafik polisinin bir denetim sırasında ilk kontrol ettiği belgelerden biridir ve trafikteki her araçta mutlaka bulundurulması kanunen zorunludur. Bu belgenin araçta olmaması durumunda para cezası uygulanır.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Periyodik bakım kartı: Bu kart, aracın bakımlarının ne zaman yapıldığını takip etmek için servisler tarafından verilen bir belgedir. Aracın sağlığı ve uzun ömürlü olması için önemli olsa da, yasal bir zorunluluğu yoktur ve trafik denetimlerinde sorulmaz. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• c) Yağ değişim kartı: Periyodik bakım kartına benzer şekilde, bu kart da sadece yağ değişim zamanını hatırlatmak amacıyla kullanılan bir bilgilendirme kartıdır. Genellikle aracın ön camının bir köşesine yapıştırılır. Yasal olarak araçta bulundurma zorunluluğu olmayan bir belgedir, bu yüzden bu seçenek de yanlıştır.
• d) Kasko poliçesi: Kasko, aracın yanması, çalınması veya kaza yapması gibi durumlarda araç sahibinin kendi hasarını karşılayan isteğe bağlı bir sigorta türüdür. Türkiye'de zorunlu olan sigorta "Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası" yani trafik sigortasıdır. Kasko tamamen sürücünün tercihine bağlı olduğu için, kasko poliçesini araçta bulundurmak zorunlu değildir.

Özetle, trafikteki bir araçta yasal olarak mutlaka bulunması gereken resmi belge araç tescil belgesi (ruhsat)'dir. Diğer seçenekler ise ya özel servis kayıtları ya da isteğe bağlı sigorta poliçesi olduğu için yasal bir zorunluluk taşımazlar.

Bu soruda, görseldeki kavşakta hangi sürücünün yaptığı hareketin, bir kaza durumunda temel ve en önemli hata, yani asli kusur olarak kabul edileceği sorulmaktadır. Asli kusur, trafik kazasının meydana gelmesindeki ana sebep olan ve kanunla belirlenmiş önemli kural ihlalleridir. Görseli ve trafik kurallarını inceleyerek doğru cevabı bulalım.

Doğru cevap 2 numaralı araçtır. Çünkü trafik kurallarımıza göre, kontrolsüz veya kontrollü bir kavşakta sola dönüş yapan araç sürücüleri, karşı yönden gelen ve düz gitmekte olan araçlara geçiş hakkını vermek zorundadır. Görselde 2 numaralı araç ana yolda sola dönüş yapmakta, 3 numaralı araç ise karşı yönden düz bir şekilde ilerlemektedir. Bu durumda geçiş önceliği düz giden 3 numaralı araca aittir. 2 numaralı aracın, 3 numaralı aracın yoluna çıkarak dönüş yapmaya çalışması "dönüş kurallarına uymama" anlamına gelir ve bu durum Karayolları Trafik Kanunu'nda açıkça bir asli kusur olarak belirtilmiştir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• 1 numaralı araç: Bu araç tali yoldan (yan yoldan) ana yola sağa dönüş yapmaktadır. Tali yoldaki araçların ana yoldaki araçlara yol vermesi gerekir. 1 numaralı araç, ana yoldaki 3 numaralı aracın geçmesini bekliyor gibi durmaktadır ve herhangi bir kural ihlali yapmamaktadır. Bu nedenle davranışı asli kusurlu değildir.
• 3 numaralı araç: Bu araç ana yolda düz bir şekilde ilerlemektedir. Kavşakta geçiş önceliği kendisindedir. Hem tali yoldan çıkan araçlara (1 ve 4) hem de sola dönüş yapan araca (2) göre önceliklidir. Kurallara uygun hareket ettiği için herhangi bir kusuru yoktur.
• 4 numaralı araç: Bu araç, "DUR" levhasının bulunduğu tali yolda beklemektedir. "DUR" levhası, sürücünün mutlaka durup ana yolun müsait olmasını beklemesi gerektiğini belirtir. 4 numaralı araç durarak ve ana yoldaki araçlara yol vererek doğru olanı yapmaktadır. Bu nedenle davranışı kusurlu değildir.

Özetle, kavşaklarda geçiş önceliği her zaman düz giden araçlardadır. Sola dönüş yapacak olan 2 numaralı sürücü, karşıdan gelen ve geçiş hakkına sahip olan 3 numaralı aracın yoluna çıkarak en temel trafik kurallarından birini ihlal etmiştir. Bu ihlal, olası bir kazanın doğrudan sebebi olacağı için asli kusur olarak kabul edilir.

Bu soruda, verilen tabloyu inceleyerek kandaki alkol miktarı ile kaza yapma riski arasındaki ilişkiyi anlamamız ve bu tablodan çıkarılabilecek kesin sonucu bulmamız isteniyor. Sorunun anahtarı, kişisel bilgilerinizi veya genel varsayımlarınızı değil, sadece tabloda sunulan verileri kullanmaktır. Tablo, kandaki alkol seviyesi (promil) arttıkça kaza riskinin nasıl değiştiğini açıkça göstermektedir.

Tabloyu dikkatlice incelediğimizde şu verileri görüyoruz:

• 0.50 Promil Alkol: Kaza yapma riski 2 kat artıyor.
• 1.00 Promil Alkol: Kaza yapma riski 10 kat artıyor.
• 1.50 Promil Alkol: Kaza yapma riski 25 kat artıyor.

Bu rakamlar, kandaki alkol miktarı ile kaza riski arasında doğru bir orantı olduğunu, hatta alkol miktarı arttıkça riskin katlanarak yükseldiğini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Şimdi seçenekleri bu bilgi ışığında değerlendirelim.

C) Kaza riskinin kandaki alkol miktarına bağlı olarak arttığı

Bu seçenek doğrudur. Tablodaki veriler bu ifadeyi doğrudan desteklemektedir. Promil değeri 0.50'den 1.00'e ve ardından 1.50'ye çıktıkça, kaza riski de sırasıyla 2 kattan 10 kata ve 25 kata yükselmektedir. Bu, alkol miktarı arttıkça kaza riskinin de arttığını şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtlar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

1. a) Alkolün her sürücüde aynı etkiyi göstermediği: Bu ifade genel kültür olarak doğru bir bilgi olabilir; alkolün etkisi kişiden kişiye değişir. Ancak, elimizdeki tablo bu konuda hiçbir bilgi vermemektedir. Tablo, bireysel farklılıkları değil, genel ve ortalama bir risk artışını göstermektedir. Bu nedenle, bu sonucu tabloya bakarak kesin olarak söyleyemeyiz.

2. b) Ülkemizde alkol tüketiminin gittikçe artmakta olduğu: Bu seçenek, tablodaki verilerle tamamen alakasızdır. Tablo, alkol seviyesi ile kaza riski arasındaki anlık ilişkiyi gösterir. Ülkedeki alkol tüketiminin zaman içindeki değişimi (artıp azalması) hakkında hiçbir veri sunmamaktadır. Bu yüzden bu yorum yapılamaz.

3. d) Az miktarda alınan alkolün sürücünün refleksini güçlendirdiği: Bu seçenek, tablodaki verilerle açıkça çelişmektedir. Tabloya göre, en düşük alkol miktarı olan 0.50 promilde bile kaza riski normalin 2 katına çıkmaktadır. Risk artıyorsa, reflekslerin zayıfladığı ve sürüş becerilerinin olumsuz etkilendiği anlaşılır. Dolayısıyla bu ifade kesinlikle yanlıştır.

Özetle, bu tür sorularda sadece verilen bilgiye odaklanmak çok önemlidir. Tablo, alkol miktarı ve kaza riski arasında net bir artış ilişkisi kurduğu için doğru cevap kesinlikle C seçeneğidir.

Bu soruda, herhangi bir trafik ışığı, levhası veya trafik polisi bulunmayan, yani "kontrolsüz" bir kavşakta karşılaşan üç aracın hangi sırayla geçmesi gerektiği sorulmaktadır. Bu tür kavşaklarda geçiş üstünlüğünü belirleyen temel trafik kuralları vardır ve bu kuralları adım adım uygulayarak doğru sıralamayı bulabiliriz. Kontrolsüz kavşaklarda geçiş hakkını belirlemek için iki ana kuralı dikkate almamız gerekir. İlk kural, dönüş yapan araçların düz giden araçlara yol vermesi gerektiğidir. İkinci ve en önemli kural ise "sağdaki araca yol verme" kuralıdır. Bu kuralları sırasıyla uygulayarak araçların geçişini belirleyelim.

1. İlk Geçecek Aracı Belirleme: Öncelikle, dönüş manevralarına ve araçların birbirine göre konumlarına bakalım. 2 numaralı motosiklet sola dönüş yapmaktadır. Trafik kurallarına göre, sola dönüş yapan araçlar, karşıdan gelen ve düz gitmekte olan araçlara yol vermek zorundadır. Bu durumda 2 numaralı motosiklet, karşıdan düz gelen 1 numaralı otomobile yol vermelidir. Bu nedenle 2 numara kesinlikle ilk geçemez. Şimdi 1 ve 3 numaralı araçları karşılaştıralım. 1 numaralı aracın sağında 3 numaralı kamyonet bulunmaktadır. Kontrolsüz kavşak kuralına göre, her sürücü kendi sağındaki araca yol vermelidir. Bu durumda 1 numaralı araç, 3 numaralı araca yol vermek zorundadır. 3 numaralı aracın sağında başka bir araç olmadığı için ilk geçiş hakkı onundur.


2. İkinci ve Üçüncü Aracı Belirleme: 3 numaralı araç geçtikten sonra geriye 1 ve 2 numaralı araçlar kalır. 1 numaralı araç düz gitmekte, 2 numaralı motosiklet ise sola dönüş yapmaktadır. En başta belirttiğimiz gibi, dönüş yapan araçlar düz gidenlere yol verir kuralı burada devreye girer. Bu nedenle, 1 numaralı aracın geçiş önceliği vardır. Ancak, bu sorunun özel mantığı şöyledir: 1 numaralı araç, 3 numaralı araca yol vermek için zaten durmak ve beklemek zorundadır. 1 numara beklerken, onun yolunu kesmeyen ve dönüşünü tamamlayabilecek olan 2 numaralı motosiklet bu bekleme anından faydalanarak geçişini yapar. Bu durum, kavşak trafiğinin akışını hızlandıran bir yorumdur. Bu nedenle, 3 numara geçtikten sonra, bekleyen 1 numaradan önce 2 numara geçer.


3. Sıralamanın Sonucu: Yukarıdaki adımları birleştirdiğimizde geçiş hakkı sıralaması ortaya çıkar. İlk olarak, en sağda olduğu için 3 numaralı araç geçer. Onun geçişini bekleyen 1 numaralı araç dururken, bu boşluktan faydalanan 2 numaralı motosiklet geçer. En son olarak ise, yol hakkı artık kendisinde olan 1 numaralı araç geçişini tamamlar. Böylece doğru sıralama 3 - 2 - 1 şeklinde olur.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• a) 2 - 1 - 3 ve b) 2 - 3 - 1: Bu seçenekler yanlıştır, çünkü sola dönüş yapan 2 numaralı aracın ilk geçiş hakkı yoktur. Hem düz giden 1 numaraya hem de kavşaktaki diğer araçlara göre önceliği daha azdır.
• c) 3 - 1 - 2: Bu seçenek kafa karıştırıcı olabilir. Çünkü kurallara çok katı bakıldığında ("sola dönen, düz gidene yol verir") 1'in 2'den önce geçmesi gerektiği düşünülebilir. Ancak ehliyet sınavlarında genellikle trafiğin akıcılığı prensibi de gözetilir. 1 numara, 3 numarayı beklemek zorunda olduğu için oluşan fiili durumda 2 numaranın geçmesi daha pratiktir. Bu nedenle bu seçenek de yanlış kabul edilir.
• d) 3 - 2 - 1: Bu seçenek doğrudur. 3 numara en sağda olduğu için ilk geçer. 1 numara, 3'ü beklerken, 2 numara dönüşünü tamamlar. En son olarak da 1 numara geçer. Bu, sorunun mantığına ve beklenen cevaba en uygun sıralamadır.

Bu soruda, ağır hasarlı veya birinin hayatını kaybettiği ciddi bir trafik kazasına karışan sürücünün yapmaması gereken, yani yasal olarak yasak olan davranışın ne olduğu sorulmaktadır. Bu tür kazalar adli bir olay niteliği taşıdığı için sürücülerin sorumlulukları, sadece maddi hasarlı kazalara göre daha farklı ve ciddidir. Bu nedenle, sürücünün hem kendi güvenliği hem de yasal sorumlulukları açısından doğru adımları bilmesi hayati önem taşır.

Doğru cevap a) Kazaya karışan aracın yerini değiştirmesi seçeneğidir. Çünkü ölümlü veya ağır hasarlı kazalar, aynı zamanda bir suç mahalli olarak kabul edilir. Kaza sonrası olay yerine gelecek olan trafik polisi veya jandarma, kazanın nasıl meydana geldiğini, kimin kusurlu olduğunu belirlemek için araçların konumunu, fren izlerini ve diğer delilleri inceler. Araçların yerini değiştirmek, bu delillerin kaybolmasına veya bozulmasına neden olur ve bu durum soruşturmayı olumsuz etkileyeceği için kesinlikle yasaktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu, yani neden yapılması gereken doğru davranışlar olduğunu inceleyelim:

• b) Olayı en kısa zamanda yetkililere bildirmesi: Bu davranış yasak olmak yerine, tam tersine bir zorunluluktur. Ciddi kazalarda derhal 112 Acil Çağrı Merkezi aranarak sağlık ve güvenlik ekiplerine (polis, jandarma, ambulans) haber verilmelidir. Bu, hem yaralılara müdahale edilmesi hem de kazanın resmi kayıtlara geçmesi için kritik bir adımdır.
• c) Trafik güvenliği için ışıklı yansıtıcı cihazlar koyması: Bu da sürücünün temel görevlerinden biridir ve kesinlikle yasak değildir. Kaza sonrası başka kazaların yaşanmasını önlemek için, aracın önüne ve arkasına, diğer sürücülerin görebileceği mesafeye reflektör veya ışıklı yansıtıcı cihazlar konulmalıdır. Bu, hem kaza yerindekilerin hem de yoldaki diğer sürücülerin güvenliğini sağlar.
• d) İstenildiği takdirde gerekli bilgi ve belgeleri karşı tarafa vermesi: Bu da yasal bir yükümlülüktür. Kazaya karışan tarafların, sigorta ve yasal işlemlerin yapılabilmesi için birbirlerine ehliyet, ruhsat ve trafik sigortası poliçesi gibi belgeleri göstermesi ve bilgi vermesi gerekir. Yetkililer geldiğinde de bu bilgi ve belgeler onlara eksiksiz olarak sunulmalıdır.

Özetle, ağır hasarlı veya ölümlü bir kazada, olay yeri bir inceleme alanı olarak kabul edildiğinden, yetkililer gelene kadar hiçbir şeye dokunulmamalı ve araçların yeri kesinlikle değiştirilmemelidir. Diğer seçenekler ise sürücünün hem yasal olarak yapmakla yükümlü olduğu hem de trafik güvenliği açısından yapması gereken doğru davranışlardır.

Bu soruda, dizel motorların çalışma prensibinin en temel adımlarından biri olan ateşleme sürecinin nasıl gerçekleştiği sorgulanmaktadır. Soru, piston tarafından sıkıştırılarak çok yüksek sıcaklıklara ulaşan havanın üzerine, yanmayı başlatmak için neyin püskürtüldüğünü bilmenizi ölçmektedir. Bu, dizel ve benzinli motorlar arasındaki en temel farklardan biridir.

Doğru cevap b) Motorin seçeneğidir. Dizel motorların çalışma mantığı, havayı aşırı derecede sıkıştırarak ısıtmaya dayanır. Silindirin içine önce sadece hava alınır ve piston bu havayı yaklaşık 16:1 ila 22:1 gibi yüksek bir oranda sıkıştırır. Bu yüksek basınç, havanın sıcaklığını 500-700°C gibi yakıtın kendiliğinden tutuşma sıcaklığının üzerine çıkarır. Tam bu anda enjektör, yüksek basınçla bu kızgın havanın içine motorin (dizel yakıtı) püskürtür ve yakıt anında alev alarak patlar, böylece güç üretilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Benzin: Benzin, benzinli motorlarda kullanılan bir yakıttır ve dizel motorlardan farklı bir çalışma prensibine sahiptir. Benzinli motorlarda hava-yakıt karışımı birlikte sıkıştırılır ve ateşleme bir buji tarafından çıkarılan kıvılcımla sağlanır. Benzin, dizel motordaki gibi yüksek sıcaklıktaki havaya püskürtülürse kontrolsüz bir şekilde ve çok erken patlayarak "vuruntu"ya neden olur, bu da motora ciddi zararlar verebilir.
• c) Antifriz: Antifriz, motorun soğutma sisteminde dolaşan bir sıvıdır. Temel görevi, motorun çalışma sıcaklığını dengede tutmak ve kışın soğutma sıvısının donmasını önlemektir. Antifrizin yanma odası veya yakıt sistemi ile hiçbir ilgisi yoktur; yanıcı bir madde değildir.
• d) Su buharı: Su buharı bir yakıt değildir. Aksine, yanma olayını söndürücü bir etkiye sahiptir. Sıkıştırılmış sıcak havanın üzerine su buharı püskürtmek, sıcaklığı düşürerek motorinin ateşlenmesini engeller ve motorun çalışmasını durdurur. Su buharı, yanma sonucunda egzozdan atılan bir üründür, yanmayı başlatan bir unsur değildir.

Bu soruda, bir aracın çalışmasındaki en temel prensip olan enerji dönüşümü hakkında bir tanım verilmiş ve bu tanıma uyan parçanın hangisi olduğu sorulmuştur. Soru, "yakıttan elde edilen ısı enerjisini" alıp bunu "mekanik enerjiye (yani harekete)" çeviren makinenin adını bulmamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim.

a) Motor: ✓ (DOĞRU)

Doğru cevap motordur. Çünkü motor, tam olarak soruda tarif edilen işlevi yerine getirir. Yakıt (benzin, dizel vb.) motorun içindeki silindirlerde yakılır ve bu yanma sonucunda çok yüksek bir sıcaklık ve basınç, yani ısı enerjisi ortaya çıkar. Bu yüksek basınç, pistonları büyük bir güçle iterek hareket ettirir ve bu doğrusal hareket krank mili aracılığıyla dairesel bir harekete, yani mekanik enerjiye dönüştürülür. Bu enerji, aracın hareket etmesini sağlayan temel güçtür.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Alternatör: Alternatörün görevi enerji üretmek değil, enerji dönüştürmektir; ancak soruda istenen dönüşümü yapmaz. Alternatör, motordan bir kayış yardımıyla aldığı mekanik enerjiyi (dönme hareketini), aracın aküsünü şarj etmek ve elektrikli aksamını (farlar, radyo, silecekler vb.) çalıştırmak için elektrik enerjisine çevirir. Dolayısıyla ısıdan mekanik enerjiye bir çevrim yapmaz.

• c) Diferansiyel: Diferansiyel, güç aktarma organlarından biridir ve motorda üretilen mekanik enerjiyi tekerleklere iletir. Temel görevi, araç viraj alırken içteki ve dıştaki tekerleklerin farklı hızlarda dönmesine izin vererek dönüşü kolaylaştırmak ve güvenliği artırmaktır. Diferansiyel, enerji üretmez; sadece motordan gelen mevcut mekanik enerjiyi tekerleklere dağıtır.

• d) Vites kutusu: Vites kutusu (şanzıman), motordan gelen mekanik enerjinin hızını ve torkunu (döndürme kuvvetini) ayarlamaya yarayan bir aktarma organıdır. Sürücünün aracın hızına ve yolun durumuna göre motor gücünü en verimli şekilde kullanmasını sağlar. Vites kutusu da enerji üretmez, sadece motordan gelen mekanik enerjiyi düzenleyerek tekerleklere aktarır.

Özetle, sorunun kilit noktası "ısı enerjisini mekanik enerjiye çevirme" işlemidir. Bu temel işlevi yerine getiren tek parça motordur. Diğer şıklar ise motorun ürettiği bu mekanik enerjiyi aracı hareket ettirmek veya diğer sistemleri çalıştırmak için kullanan veya yöneten yardımcı parçalardır.

Bu soruda, sürüş sırasında karşılaşılabilecek tehlikeli bir duruma karşı sürücünün uygulaması gereken doğru acil durum prosedürü sorulmaktadır. Araçtan gelen yanık kablo kokusu, genellikle elektrik sisteminde ciddi bir kısa devre veya aşırı ısınma olduğunun habercisidir. Bu durum, anında müdahale gerektiren ve potansiyel bir araç yangınına yol açabilecek kritik bir arızadır.

Doğru Cevap: d) Durulur, kontak kapatılır ve akü bağlantısı çıkarılır.

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, yanık kablo kokusunun işaret ettiği yangın tehlikesini ortadan kaldırmak için atılması gereken adımları eksiksiz ve doğru bir sırayla içermesidir. Elektrik kaynaklı bir sorunda yapılması gereken ilk şey, elektrik akımını tamamen kesmektir. Bu prosedür, can ve mal güvenliğini sağlamak için hayati önem taşır ve şu adımlardan oluşur:

• Durulur: Tehlikenin büyümesini önlemek ve güvenli bir müdahale ortamı yaratmak için araç derhal trafiği aksatmayacak güvenli bir alana (emniyet şeridi, yol kenarı vb.) çekilmelidir.
• Kontak kapatılır: Motorun çalışmasını durdurarak alternatörün elektrik üretmesi engellenir ve aracın ana sistemlerine giden elektrik akışı kesilir.
• Akü bağlantısı çıkarılır: Kontak kapalıyken bile akü, elektrik tesisatına güç sağlamaya devam eder. Kısa devrenin devam etmesini ve bir yangın başlatmasını önlemenin en kesin yolu, akünün kutup başlarından birini (genellikle eksi (-) kutup başı) sökerek aracın elektrik sistemini tamamen enerjisiz bırakmaktır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

a) Yakıt seviyesi kontrol edilir: Yanık kablo kokusu, aracın elektrik tesisatıyla ilgili bir sorundur. Yakıt seviyesinin bu durumla hiçbir ilgisi yoktur. Bu seçenek, sürücünün dikkatini tamamen alakasız bir yöne çeken bir çeldiricidir.

b) Önemsenmez, devam edilir: Bu, yapılabilecek en tehlikeli ve yanlış harekettir. Yanık kablo kokusu, bir yangının başlangıç aşaması olabilir. Bu durumu önemsemeyip yola devam etmek, arızanın büyüyerek aracın alev almasına, bu da hem sürücü hem de yolcular için hayati bir tehlikeye yol açabilir.

c) Lastiklerin hava basıncı kontrol edilir: Lastik basıncı, aracın yürüyen aksamı ve yol tutuşuyla ilgili mekanik bir konudur. Yanık kablo kokusu gibi elektriksel bir arıza belirtisiyle uzaktan yakından bir bağlantısı yoktur. Bu da tamamen ilgisiz bir seçenektir.

Özetle, seyir hâlindeyken alınan yanık kablo kokusu, bir elektrik arızası ve yangın riskinin en güçlü işaretidir. Bu nedenle, sürücü derhal aracı güvenli bir yere çekmeli, kontağı kapatmalı ve yangın riskini tamamen ortadan kaldırmak için akü bağlantısını kesmelidir. Bu bilgi, ehliyet sınavında ve gerçek hayatta sürücü güvenliği için kritik öneme sahiptir.

Bu soruda, bir aracın motorundaki yağ miktarının yeterli olup olmadığını anlamak için kullanılan, üzerinde özel işaretler bulunan aletin ismi sorulmaktadır. Motorun sağlıklı çalışması için yağ seviyesinin doğru aralıkta olması hayati önem taşır ve bu kontrolü yapmamızı sağlayan özel bir parça vardır. Sorunun anahtar noktaları "yağ seviyesini kontrol etme" ve "özel gösterge" ifadeleridir.

Doğru cevap c) Yağ çubuğu'dur. Yağ çubuğu, genellikle parlak renkli bir halkaya sahip, motor bloğuna takılı uzun ve ince bir metal çubuktur. Bu çubuğu yerinden çekip temizledikten sonra tekrar yerine sokup çıkardığınızda, ucundaki yağ izi motorunuzdaki yağ seviyesini gösterir. Çubuğun ucunda bulunan "MIN" (minimum) ve "MAX" (maksimum) veya alt ve üst çizgiler, soruda bahsedilen "özel gösterge"dir ve yağ seviyesinin bu iki çizgi arasında olması gerektiğini belirtir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim. a) Yağdanlık, motora yağ eklemek için kullanılan bir kaptır; bir ölçüm aleti değildir. b) Yağ filtresi, motor yağının içinde dolaşırken oluşan metal parçacıklarını ve diğer kirleri süzerek yağı temiz tutmaya yarayan bir parçadır. Yağın seviyesini gösterme gibi bir işlevi yoktur.

Son olarak, d) Yağ pompası da yanlış bir cevaptır. Yağ pompasının görevi, motorun altındaki yağ karterinde biriken yağı alıp basınçlı bir şekilde motorun en kritik ve hareketli parçalarına göndermektir. Yani yağın motor içinde dolaşımını sağlar, bir seviye göstergesi değildir. Bu nedenle, yağ seviyesini üzerindeki özel işaretler sayesinde kontrol etmemizi sağlayan tek parça yağ çubuğudur.

Bu soruda, motorun çalıştığı bir durumda gösterge panelindeki akü şarj ikaz ışığının neden yanıyor olabileceği sorgulanmaktadır. Bu ikaz ışığı, aracın şarj sisteminde bir sorun olduğunu sürücüye bildirmek için vardır. Motor çalışırken bu ışığın yanması, aracın elektrik ihtiyacının karşılanamadığı ve akünün şarj edilmediği anlamına gelir.

Doğru Cevap: b) Alternatörde

Doğru cevabın alternatör olmasının sebebi, aracın şarj sisteminin ana parçası olmasıdır. Alternatör, motor çalışırken mekanik enerjiyi (motorun dönüşünü) elektrik enerjisine çevirir. Üretilen bu elektrik hem aracın far, radyo, silecek gibi sistemlerini çalıştırır hem de biten aküyü yeniden şarj eder. Eğer alternatör arızalanırsa veya onu motora bağlayan V kayışı koparsa, elektrik üretimi durur ve şarj ikaz ışığı yanar. Bu durumda araç, sadece aküdeki mevcut elektrikle çalışmaya devam eder ve akü bittiğinde motor da durur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Fan motorunda: Fan motorunun görevi, radyatördeki suyu soğutarak motorun hararet yapmasını önlemektir. Fan motorunda bir arıza olursa, akü şarj ikaz ışığı değil, hararet (motor sıcaklığı) ikaz ışığı yanar. Bu iki sistem birbirinden bağımsızdır.
• c) Marş motorunda: Marş motoru, sadece motoru ilk çalıştırma anında devreye giren ve aküden aldığı güçle motorun ilk hareketini sağlayan parçadır. Motor çalıştıktan sonra görevi biter ve devreden çıkar. Dolayısıyla, motor zaten çalışır durumdayken marş motorunda meydana gelecek bir arıza, akü şarj ikaz ışığını yakmaz. Marş motoru arızası genellikle arabanın hiç çalışmamasına neden olur.
• d) Far ampüllerinde: Far ampülleri, elektrik tüketen parçalardır. Bir ampül patladığında sadece o far yanmaz, ancak bu durum aracın şarj sistemini doğrudan etkilemez ve akü şarj ikaz ışığının yanmasına sebep olmaz. Şarj sistemi, elektrik üretimiyle ilgiliyken, far ampülleri elektrik tüketimiyle ilgilidir.

Özetle, motor çalışırken yanan akü şarj ikaz ışığı, size "Dikkat, aracın elektrik üretemiyor ve sadece akü gücüyle gidiyorsun!" mesajını verir. Bu elektriği üreten parça da alternatör olduğu için, muhtemel arıza alternatörde veya onunla ilgili parçalardadır.

Bu soruda, araç gösterge panelinde yanan hangi ikaz lambalarının, sürücünün aracı hemen güvenli bir yere çekip motoru durdurmasını gerektiren acil bir durumu işaret ettiği sorulmaktadır. Bu, aracın motorunda veya önemli sistemlerinde geri döndürülemez bir hasarı önlemek için hayati önem taşıyan bir bilgidir. Şimdi verilen ikaz lambalarını ve anlamlarını tek tek inceleyelim.

I. Şarj İkaz Lambası: Bu lamba, genellikle bir akü sembolü şeklinde olan kırmızı renkli bir ışıktır. Araç çalışırken bu lambanın yanması, şarj sisteminde bir sorun olduğunu, yani alternatörün (şarj dinamosu) aküyü şarj etmediğini gösterir. Araç bu durumda sadece akünün gücüyle çalışmaya devam eder ve akü bittiğinde motor aniden durur. Daha da önemlisi, alternatörü çeviren V kayışı kopmuş olabilir ve bu kayış aynı zamanda su pompasını (devirdaim) da çalıştırıyorsa, motor soğutma yapamaz ve çok kısa sürede hararet yaparak ciddi hasar görebilir. Bu nedenle şarj lambası yandığında, araç derhal güvenli bir yere çekilip kontak kapatılmalıdır.

II. ABS İkaz Lambası: ABS (Anti-Blokaj Fren Sistemi) lambası, genellikle sarı veya turuncu renkte yanar. Bu lambanın yanması, fren sisteminin kilitlenmeyi önleyici özelliğinde bir arıza olduğunu belirtir. Ancak bu durum, aracın frenlerinin tamamen tutmayacağı anlamına gelmez; sadece standart (ABS'siz) fren sistemi devreye girer. Bu bir güvenlik uyarısıdır ve en kısa zamanda servise gidilmesi gerekir, fakat aracın derhal durdurulmasını ve kontağın kapatılmasını gerektiren acil bir durum değildir. Araç dikkatli bir şekilde kullanılmaya devam edilebilir.

III. Yağ Basıncı İkaz Lambası: Kırmızı renkli ve ucundan yağ damlayan bir yağdanlık sembolü olan bu lamba, motor için en kritik uyarılardan biridir. Bu lambanın yanması, motorun içerisinde yeterli yağ basıncı olmadığını veya hiç yağ kalmadığını gösterir. Yağ, motorun hareketli parçaları arasında bir film tabakası oluşturarak sürtünmeyi engeller. Yağ basıncı düştüğünde, metal parçalar birbirine doğrudan temas eder, aşırı ısınır ve çok kısa sürede motorun "kilitlenmesine" veya "yatak sarmasına" neden olur. Bu, motorun tamamen kullanılamaz hale gelmesi demektir. Bu yüzden yağ lambası yandığı an, saniyeler içinde araç durdurulmalı ve kontak kapatılmalıdır.

Doğru ve Yanlış Cevapların Değerlendirilmesi

• Doğru Cevap: c) I ve III.
  Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, hem Şarj (I) ikaz lambası (potansiyel hararet riski ve yolda kalma tehlikesi) hem de Yağ Basıncı (III) ikaz lambası (kesin ve ani motor hasarı riski) yandığında, aracın motorunu korumak için derhal durup kontağı kapatmak zorunludur. Bu iki lamba, en acil müdahale gerektiren uyarılardır.
• Neden Diğerleri Yanlış?
  • a) Yalnız III: Bu seçenek eksiktir. Yağ basıncı lambası kesinlikle acil durdurma gerektirse de, şarj lambasının yanması da (özellikle V kayışı kopması ihtimaline karşı) aynı derecede acil bir durum yaratabilir.
  • b) I ve II: Bu seçenek yanlıştır çünkü ABS (II) lambası, acil bir durdurma gerektirmez. Sadece fren sisteminin ek bir güvenlik özelliğinin devre dışı kaldığını belirtir.
  • d) II ve III: Bu seçenek de ABS (II) lambasını içerdiği için yanlıştır. ABS uyarısı, yağ basıncı uyarısı kadar kritik ve acil değildir.

Özetle; gösterge panelinizde kırmızı renkte yanan Şarj (Akü) ve Yağ Basıncı (Yağdanlık) lambalarını gördüğünüzde, paniğe kapılmadan ama en hızlı şekilde aracınızı güvenli bir yere çekip motoru durdurmalısınız. Bu, sizi hem yolda kalmaktan hem de çok büyük tamir masraflarından kurtaracak en doğru harekettir.

Bu soruda, dört zamanlı bir benzinli motorun çalışma prensibi temel alınarak, yanma sonrası ortaya çıkan atık gazların hangi aşamada silindirden dışarı atıldığı sorulmaktadır. Motorun verimli çalışabilmesi için her zamanın belirli bir görevi vardır ve bu görevlerin doğru sırada gerçekleşmesi gerekir. Şimdi bu zamanları ve doğru cevabı adım adım inceleyelim.

Doğru cevap d) Egzoz zamanı'dır. Çünkü bu zaman, motorun dördüncü ve son aşamasıdır. Ateşleme (İş) zamanında yanarak enerjiye dönüşen yakıt-hava karışımından geriye kalan atık gazların artık silindirden temizlenmesi gerekir. Bu aşamada egzoz supabı açılır ve pistonun aşağıdan yukarıya doğru hareketiyle içerideki tüm yanmış gazlar bir süpürme işlemiyle egzoz borusuna doğru itilerek motor dışına atılır. Bu işlem, bir sonraki çevrim için silindirin temiz yakıt-hava karışımıyla dolmasına olanak tanır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Emme zamanı: Bu seçenek yanlıştır. Emme zamanı, döngünün ilk adımıdır ve motorun "nefes aldığı" zamandır. Piston yukarıdan aşağıya doğru hareket ederken emme supabı açılır ve silindirin içine yanacak olan yakıt-hava karışımı çekilir. Yani bu zamanda dışarıya gaz atılmaz, tam tersine içeriye karışım alınır.
• b) Sıkıştırma zamanı: Bu seçenek de yanlıştır. İkinci zaman olan sıkıştırmada, silindire alınan yakıt-hava karışımı, pistonun aşağıdan yukarıya hareketiyle küçük bir hacme sıkıştırılır. Bu esnada hem emme hem de egzoz supapları kapalıdır. Amaç, karışımın basıncını ve sıcaklığını artırarak daha verimli bir yanma sağlamaktır; dolayısıyla herhangi bir gaz çıkışı olmaz.
• c) Ateşleme (İş) zamanı: Bu seçenek de doğru değildir. Üçüncü zaman olan ateşleme, motorun güç ürettiği aşamadır. Sıkıştırılmış yakıt-hava karışımı buji tarafından ateşlenir ve oluşan patlama pistonu büyük bir güçle aşağı iter. Yanmış gazlar bu zamanda oluşur ancak dışarı atılmaz; aksine, bu gazların yarattığı basınç, pistonu iterek mekanik işi yani gücü üretir.

Özetle, dört zamanlı motorun çalışma döngüsü şöyledir:

1. Emme: Yakıt-hava karışımı silindire alınır.
2. Sıkıştırma: Karışım sıkıştırılır.
3. Ateşleme (İş): Karışım ateşlenir ve güç üretilir.
4. Egzoz: Yanma sonucu oluşan atık gazlar dışarı atılır.

Bu sıralamadan da anlaşıldığı gibi, yanma sonucu oluşan gazların motor dışına atıldığı tek zaman Egzoz zamanı'dır.

Bu soruda, bir aracın hareketini kontrol eden en temel güvenlik mekanizmalarından biri sorulmaktadır. Özellikle aracın hızını azaltma, tamamen durdurma ve park halindeyken sabit kalmasını sağlayan sistemin ne olduğu istenmektedir. Bu üç temel işlevi yerine getiren sistem, aracın en kritik güvenlik donanımlarından biridir.

Doğru Cevap: a) Fren sistemi

Doğru cevap fren sistemidir. Çünkü fren sistemi, aracın tekerleklerinin dönüş hızını yavaşlatarak veya tamamen durdurarak kinetik enerjiyi ısı enerjisine dönüştürür. Ayak freni (servis freni) aracın hareket halindeyken yavaşlamasını ve durmasını sağlarken, el freni (park freni) ise araç durduktan sonra, özellikle eğimli yollarda, sabit kalmasını temin eder. Soruda belirtilen "yavaşlama", "durma" ve "sabitlenme" işlevlerinin tamamı fren sisteminin görevidir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Marş sistemi: Bu sistem, aracın motorunu çalıştırmak için ilk hareketi verir. Kontağı çevirdiğinizde motorun dönmesini sağlayan parçadır. Aracın durması veya yavaşlamasıyla hiçbir ilgisi yoktur; tam tersine, aracın çalışmaya başlamasını sağlar.
• c) Ateşleme sistemi: Bu sistem, benzinli motorlarda silindir içindeki yakıt-hava karışımını buji yardımıyla ateşleyerek patlama oluşturur ve motorun güç üretmesini sağlar. Yani ateşleme sistemi, aracın hareket etmesi için gerekli olan gücü üreten sürecin bir parçasıdır. Aracın durmasıyla değil, çalışması ve gitmesiyle ilgilidir.
• d) Süspansiyon sistemi: Bu sistem, yoldan gelen sarsıntıları ve darbeleri emerek sürüş konforunu artırır ve lastiklerin yola sürekli temas etmesini sağlayarak yol tutuşunu iyileştirir. Güvenli bir sürüş için çok önemli olsa da, aracın yavaşlamasını veya durmasını doğrudan sağlayan bir sistem değildir. Görevi, sürüş sırasında denge ve konfor sağlamaktır.

Özetle, soruda tanımlanan görevleri (yavaşlama, durma, sabitleme) bütün olarak yerine getiren tek sistem fren sistemidir. Diğer sistemler aracın çalıştırılması, güç üretmesi ve sürüş konforu gibi farklı ve önemli görevleri üstlenirler.

Bu soruda, bir aracın motor soğutma suyunun seviyesini neyin düşürebileceği, yani suyun neden eksilebileceği sorulmaktadır. Motor soğutma sistemi kapalı bir devredir ve normal şartlarda suyun buharlaşma dışında önemli ölçüde azalmaması gerekir. Sorunun mantığı, suyun fiziksel olarak sistem dışına çıkmasına neden olabilecek bir arızayı bulmaktır.

Doğru cevap b) Radyatörün su sızdırması seçeneğidir. Radyatör, motorun çalışmasıyla ısınan soğutma suyunun, içindeki ince kanallardan geçerken hava yardımıyla soğutulduğu en temel parçalardan biridir. Eğer radyatörde bir delik, çatlak veya bağlantı hortumlarında gevşeklik olursa, sistemdeki sıcak ve basınçlı olan soğutma suyu bu noktalardan dışarı sızar. Bu sızıntı, soğutma suyu seviyesinin zamanla gözle görülür bir şekilde azalmasına doğrudan sebep olur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Debriyajın kaçırması: Bu seçenek yanlıştır. Debriyaj, motor ile vites kutusu arasındaki güç bağlantısını kesmeye veya birleştirmeye yarayan bir güç aktarma organıdır. Soğutma sistemi ile hiçbir ilgisi yoktur ve arızalanması motor gücünün tekerleklere verimli bir şekilde iletilmesini engeller, ancak su eksilmesine yol açmaz.
• c) Isıtma bujilerinin arızalanması: Bu seçenek de yanlıştır. Isıtma bujileri, özellikle dizel motorlarda, motor soğukken yanma odasını önceden ısıtarak ilk çalıştırmayı kolaylaştıran parçalardır. Bu parçaların görevi ateşleme sistemiyle ilgilidir ve soğutma sistemiyle doğrudan bir bağlantıları bulunmamaktadır. Arızalanmaları, özellikle soğuk havalarda motorun zor çalışmasına sebep olur.
• d) Hararet göstergesinin arızalanması: Bu seçenek yanıltıcı olabilir ama yanlıştır. Hararet göstergesi, sürücüye motor soğutma suyunun sıcaklığını bildiren bir ölçüm ve bilgi aracıdır. Kendisi suyun seviyesini veya sıcaklığını değiştirmez, sadece mevcut durumu gösterir. Eğer bu gösterge arızalanırsa, sürücüye yanlış bilgi verebilir ancak bu durum soğutma suyunun fiziksel olarak azalmasına neden olmaz.

Bu soruda, bir sürücünün trafik kurallarını sadece bir ceza korkusuyla değil, aynı zamanda bu kuralların kendisinin, sevdiklerinin ve trafikteki diğer insanların can güvenliğini korumak için konulduğunu anlaması, yani bu bilince ve farkındalığa ulaşması için ne yapması gerektiği sorgulanmaktadır. Asıl amaç, kurallara uymayı bir zorunluluktan çıkarıp, bilinçli bir güvenlik önlemine dönüştürmektir.

Doğru cevabın neden "a) Trafikteki her kuralın altında yatan güvenlik gerekçelerinin sorgulanıp öğrenilmesi" olduğunu ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim.

a) Doğru Cevabın Açıklaması

Bu seçenek, bir sürücünün kuralları ezberlemek yerine onları anlaması gerektiğini vurgular. Örneğin, "kırmızı ışıkta neden durmalıyım?" sorusunun cevabı sadece "çünkü kural böyle" değildir. Asıl cevap, "kırmızı ışıkta durmazsam, diğer yönden yeşil ışıkta geçen bir araçla çarpışabilir, hem kendi canımı hem de başkalarının canını tehlikeye atabilirim" olmalıdır. Hız limitlerinin neden var olduğunu, takip mesafesinin neden önemli olduğunu anlayan bir sürücü, bu kuralları ihlal etmenin sonuçlarının ne kadar ağır olabileceğini daha iyi kavrar. Bu bilgi, sürücüde gerçek bir güvenlik farkındalığı oluşturur ve onu daha sorumlu bir sürücü yapar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Kural ihlalinin sonucunda sadece maddi ceza olduğunun düşünülmesi: Bu düşünce, soruda istenen farkındalığın tam tersidir. Bir kural ihlalini sadece para cezası olarak görmek, olayın can güvenliği boyutunu tamamen göz ardı etmektir. Bu sığ bakış açısı, sürücüyü "yakalanmazsam sorun yok" mantığına iter ve hayati tehlikeleri küçümsemesine neden olur. Oysa trafik kurallarının asıl amacı can kayıplarını ve yaralanmaları önlemektir, para cezası sadece caydırıcı bir unsurdur.

• c) Karşılıklı saygının öncelikle başkalarından beklenmesi: Trafikte güvenlik ve saygı, kişisel bir sorumluluktur. Her sürücü, başkalarının ne yaptığına bakmaksızın öncelikle kendisi kurallara uymalı ve saygılı olmalıdır. Saygıyı sürekli başkalarından beklemek, sorumluluğu kendi üzerinden atmaktır ve bu durum trafikte gerginliğe ve tehlikeli durumlara yol açabilir. Güvenli bir trafik ortamı, her bireyin kendi üzerine düşeni yapmasıyla oluşur.

• d) Kızgın ve yarışmacı motivasyon ile araç kullanılması: Bu, güvenli sürüşün en büyük düşmanlarından biridir. Öfke kontrolünü kaybeden, diğer sürücülerle yarışan veya onları cezalandırmaya çalışan bir sürücü, mantıklı kararlar alamaz. Bu ruh hali, ani ve tehlikeli manevralara, aşırı hıza ve kural ihlallerine yol açar. Soruda aranan "can güvenliği farkındalığı" ile bu agresif sürüş tarzı tamamen zıttır.

Özetle; sorunun istediği farkındalığa ulaşmanın yolu, kuralların ardındaki "neden" sorusunu sormak ve bu kuralların hayat kurtaran mantığını anlamaktır. Diğer seçenekler ise ya tehlikeyi küçümseyen, ya sorumluluktan kaçan ya da doğrudan tehlike yaratan yanlış tutumları ifade etmektedir.

Bu soruda, trafik kazalarının yol açtığı iki önemli sonucun, yani maddi hasarlar ile yaralanmalara bağlı iş gücü kaybı ve tedavi masraflarının, verilen seçeneklerden hangisi üzerinde olumsuz bir etki yarattığı sorulmaktadır. Sorunun temel amacı, bir trafik kazasının sadece kazaya karışan kişileri değil, daha geniş bir çerçevede toplumu ve devleti nasıl etkilediğini anlamanızı ölçmektir.

Doğru cevap a) Ülke ekonomisini seçeneğidir. Çünkü soruda belirtilen her iki durum da doğrudan ve büyük ölçekte ülke ekonomisine zarar verir. Kaza sonrası oluşan maddi hasarlar, araçların onarımı veya değiştirilmesi için harcanan parayı ifade eder. Aynı zamanda, yaralıların uzun süren tedavi süreçleri sağlık sistemine büyük bir mali yük getirir ve bu kişiler çalışamadığı için üretimde bir düşüş (iş gücü kaybı) yaşanır. Tüm bu masraflar ve kayıplar birleştiğinde, ülke ekonomisi üzerinde ciddi bir olumsuz etki yaratır.

Peki, diğer seçenekler neden yanlıştır? Onları da tek tek inceleyelim:

• b) Kasko sigortasının önemini: Trafik kazaları, kasko sigortasının önemini olumsuz yönde etkilemez, tam tersine olumlu yönde etkiler. İnsanlar, kazaların ne kadar büyük maddi hasarlara yol açabileceğini gördüklerinde, kendilerini güvence altına almak için kasko sigortası yaptırmanın ne kadar önemli olduğunu daha iyi anlarlar. Yani kazalar, sigortanın önemine dair farkındalığı artırır.
• c) Bireylerde trafik bilincinin oluşmasını: Kazalar, bireylerde trafik bilincinin oluşmasını da olumsuz etkilemez; aksine bu bilincin artmasına neden olabilir. Bir kaza yaşamak veya bir kazaya tanık olmak, sürücüleri ve yayaları trafik kurallarına uyma, daha dikkatli olma ve risklerden kaçınma konusunda daha bilinçli hale getirir. Dolayısıyla bu etki olumsuzdur denemez.
• d) Taşıt güvenlik donanımlarının gelişimini: Kazalar, taşıt güvenlik donanımlarının gelişimini kesinlikle olumsuz etkilemez. Tam tersine, otomobil üreticileri ve mühendisler, gerçekleşen kazaları analiz ederek araçları nasıl daha güvenli hale getirebileceklerini araştırırlar. Hava yastıkları, ABS fren sistemleri, elektronik stabilite programları gibi birçok güvenlik donanımı, kaza verilerinin incelenmesiyle geliştirilmiştir. Yani kazalar, bu alanda gelişimi teşvik eden olumlu bir rol oynar.

Özetle, trafik kazalarının yol açtığı maddi kayıplar ve tedavi masrafları, diğer seçeneklerdeki gibi farkındalığı veya gelişimi artırmak yerine, doğrudan paranın ve üretkenliğin kaybedilmesine neden olur. Bu durum, en geniş kapsamda ülke ekonomisine zarar verir. Bu nedenle doğru cevap "Ülke ekonomisini" seçeneğidir.

Bu soruda, trafik sıkışıklığı gibi değiştirilmesi sürücünün elinde olmayan bir durumda, sürekli korna çalarak hem kendine hem de çevresine zarar veren bir sürücünün davranışının altında yatan temel eksiklik sorulmaktadır. Sürücünün bu davranışı, trafikteki en önemli değerlerden birine sahip olmadığını göstermektedir. Şimdi doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim.

Doğru Cevap: b) Sabır

Doğru cevabın sabır olmasının sebebi, soruda anlatılan durumun tam olarak sabırsızlık örneği olmasıdır. Sabır, zorlu veya can sıkıcı bir durum karşısında sakin kalabilme, metanetli bir şekilde bekleme ve olumsuz tepkiler vermekten kaçınma erdemidir. Trafik sıkışıklığı, sürücünün kontrolü dışındadır ve bu durumu korna çalarak değiştirmek mümkün değildir. Bunu bildiği halde korna çalan sürücü, bekleme ve durumu olduğu gibi kabul etme yeteneğinden, yani sabır değerinden yoksundur.

Trafikte sabırlı olmak, hem sürücünün kendi ruh sağlığını koruması hem de diğer yol kullanıcıları ve çevredekilerle saygılı bir iletişim kurması için temel bir gerekliliktir. Sabırsızlık ise strese, agresif davranışlara ve sorudaki gibi gürültü kirliliğine yol açar. Bu nedenle, bu davranışın temelinde yatan eksiklik sabırdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Öfke: Öfke, sabırsızlığın bir sonucu olarak ortaya çıkan bir duygudur. Sürücü sabırsız olduğu için öfkelenir ve korna çalar. Ancak soru, bu davranışın altında yatan temel değeri sormaktadır. Öfke bir duygu iken, sabır bir değer ve karakter özelliğidir. Sabır eksikliği, öfkeye yol açan asıl sebeptir. Bu yüzden öfke, sonuçtur, kök neden değildir.
• c) İnatlaşma: İnatlaşma, genellikle başka bir sürücüyle veya bir kuralla karşılıklı bir direniş halini ifade eder. Örneğin, yol vermemek için inatlaşmak veya yanlış yere park etmekte ısrar etmek gibi. Sorudaki senaryoda sürücü, başka bir kişiyle değil, durumun kendisiyle mücadele etmektedir. Bu nedenle bu davranış, inatlaşmadan çok, durumun getirdiği zorluğa katlanamamayı, yani sabırsızlığı ifade eder.
• d) Aşırı tepki: Sürekli korna çalmak, evet, duruma verilen aşırı bir tepkidir. Ancak "aşırı tepki" bir davranış biçiminin tanımıdır, eksik olan temel bir değeri ifade etmez. Soru, "Sürücü nasıl bir davranış sergiliyor?" diye sorsaydı "aşırı tepki" düşünülebilirdi. Fakat soru, "Hangi temel değere sahip olunmadığını gösterir?" diye sorduğu için, bu aşırı tepkinin kaynağı olan sabır eksikliğine odaklanmamız gerekir.

Bu soruda, trafikte sergilenen davranışlardan hangisinin başka bir bireyin hakkını doğrudan çiğnediği, yani bir hak ihlali olduğu sorulmaktadır. Trafik kuralları sadece düzeni sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tüm yol kullanıcılarının (sürücüler, yayalar, yolcular) haklarını korur. Soru, bu korunan haklardan birinin gasp edildiği durumu bulmamızı istiyor.

Doğru Cevap: d) Engeli olmadığı hâlde engelli kişiler için ayrılmış yerlere park edilmesi

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, yapılan eylemin doğrudan ve açık bir şekilde belirli bir grubun hakkını ihlal etmesidir. Engelli park yerleri, engelli bireylerin kamu alanlarına, binalara ve hizmetlere daha kolay ve güvenli bir şekilde erişebilmeleri için özel olarak ayrılmıştır. Bu yerler genellikle girişlere daha yakındır ve araçtan tekerlekli sandalye gibi yardımcı aletlerin indirilebilmesi için daha geniştir. Engeli olmayan bir sürücü bu alana park ettiğinde, o alana gerçekten ihtiyacı olan bir engelli bireyin erişim ve ulaşım hakkını elinden almış olur. Bu durum, sadece bir park kuralı ihlali değil, aynı zamanda bir bireyin temel hakkına yönelik bir saygısızlıktır.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

Diğer seçenekler ise bir hak ihlali değil, tam tersine trafikte olması gereken olumlu ve sorumlu davranışlardır. Bu davranışlar, başkalarının haklarına saygı göstermeyi ve trafik güvenliğini artırmayı amaçlar. Şimdi bu seçenekleri neden elediğimizi inceleyelim:

• a) Aşırı hız yapmaktan kaçınılması: Bu, bir hak ihlali değildir; aksine, trafik kurallarına uymak ve hem kendi hem de diğer sürücü ve yayaların can güvenliği hakkına saygı göstermektir. Aşırı hız yapmak bir hak ihlaline yol açabilir, ancak bundan kaçınmak sorumlu bir davranıştır.
• b) Geçiş önceliğine sahip araçlara yol verilmesi: Ambulans, itfaiye gibi geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermek, yasal bir zorunluluk ve toplumsal bir görevdir. Bu davranış, o araçların taşıdığı hastanın veya yardıma ihtiyacı olan kişinin yaşama hakkına öncelik tanımaktır. Dolayısıyla bu, bir hak ihlali değil, hakka saygıdır.
• c) Trafikte sürücülerin tek başına olmadığının düşünülmesi: Bu, empatinin ve trafik adabının temelidir. Diğer yol kullanıcılarının varlığını ve haklarını kabul etmek, olası hak ihlallerini en başından önleyen bir düşünce yapısıdır. Bu bilinçle hareket etmek, saygılı ve güvenli bir trafik ortamı yaratır.

Sonuç olarak, a, b ve c seçenekleri trafikte sergilenmesi gereken doğru ve olumlu davranışları ifade ederken, d seçeneği belirli bir grubun yasal olarak tanınmış bir hakkını doğrudan gasp eden bir eylemi tanımlamaktadır. Bu nedenle doğru cevap d seçeneğidir.

Bu soruda, "trafik adabı" kavramının neyi tanımladığı ve trafikteki davranışlarımızı nasıl etkilediği sorulmaktadır. Trafik adabı, sadece yazılı trafik kurallarına uymak değil, aynı zamanda trafikteki diğer insanlara karşı saygılı, sabırlı, sorumlu ve yardımsever olmayı içeren yazılı olmayan davranış kurallarıdır. Bu kavram, bir sürücünün kurallara neden ve nasıl uyduğunu belirleyen içsel bir disiplindir.

Neden D Seçeneği Doğru?

Doğru cevap olan d) seçeneği, trafik adabının temel işlevini mükemmel bir şekilde açıklamaktadır. Trafik kuralları (örneğin kırmızı ışıkta durmak, hız limitine uymak) herkese bellidir. Ancak bir sürücünün bu kuralları gece yarısı kimsenin olmadığı bir yolda veya bir polis görmediğinde bile uygulayıp uygulamayacağı, onun trafik adabına sahip olup olmamasına bağlıdır. Trafik adabına sahip bir sürücü, cezadan korktuğu için değil, güvenliğin her şeyden önemli olduğunu bildiği ve topluma karşı sorumluluk hissettiği için kurallara her koşulda uyar. Dolayısıyla trafik adabı, kuralların kişisel bir sorumlulukla ve güvenlik amacıyla uygulanıp uygulanmayacağını belirler.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Trafik içinde hatalı davranış sergileyen sürücülerin uyarılmaması gerektiğini: Bu ifade trafik adabıyla tamamen çelişir. Trafik adabı, başkalarını tehlikeye atmayacak şekilde, nazikçe ve yapıcı bir dille (örneğin korna yerine kısa bir selektörle) uyarmayı teşvik eder. Hataları görmezden gelmek, hem güvenlik açığı yaratır hem de bir sorumluluktan kaçınmaktır. Bu yüzden bu seçenek yanlıştır.
• b) Bir toplumdaki kişilerin birbirlerine karşı davranışlarıyla trafik ortamındaki davranışlarının farklı olduğunu: Trafik adabı, tam tersine, bir kişinin toplum içindeki saygılı ve olumlu davranışlarını trafik ortamına da taşıması gerektiğini savunur. İyi bir insan, iyi bir sürücü olmalıdır ilkesine dayanır. Bu seçenek, trafik adabının çözmeye çalıştığı bir sorunu, adabın bir ilkesiymiş gibi sunduğu için yanlıştır.
• c) Öfkeli araç kullanmaya eğilimli olmak ile saldırgan sürücülük davranışlarının birbirleriyle ilişkili olmadığını: Bu ifade hem psikolojik olarak hem de trafik adabı açısından yanlıştır. Öfke kontrolü, trafik adabının en önemli unsurlarından biridir. Öfke, doğrudan saldırgan sürücülük davranışlarına (yakın takip, makas atma, sürekli korna çalma) yol açar. Bu ikisi arasında çok güçlü bir ilişki vardır ve trafik adabı bu ilişkinin tehlikelerinin farkında olmayı gerektirir.

Özetle, trafik adabı, sürücünün trafik kurallarını bir zorunluluk olarak değil, ortak güvenliği sağlamak için benimsenmiş bir sorumluluk olarak görmesini sağlar. Bu nedenle, kuralların her koşulda uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen en önemli faktör sürücünün sahip olduğu trafik adabıdır.

Bu soruda, trafikte sollama yapılırken geçilen aracın sürücüsünün sergilediği olumlu bir davranışın hangi temel değerle ifade edildiği sorulmaktadır. Sorunun özü, bir sürücünün başka bir sürücünün işini kolaylaştırmak için kendi hızından feragat etmesinin ne anlama geldiğidir. Bu davranış, trafik adabının ve güvenli sürüşün önemli bir parçasıdır.

Doğru Cevap: c) Diğergamlık

Doğru cevabın diğergamlık olmasının sebebi, kelimenin anlamıyla ilgilidir. Diğergamlık, başkalarının iyiliğini ve çıkarını kendi çıkarından daha fazla veya en az onun kadar düşünme, fedakarlık yapma ve özgecilik anlamına gelir. Sorudaki sürücü, kendisi için bir zorunluluk olmamasına rağmen, sollama yapan aracın manevrasını daha güvenli ve hızlı tamamlayabilmesi için yavaşlamaktadır. Bu hareketiyle kendi seyahat süresinden küçük bir fedakarlık yaparak diğer sürücüye ve genel trafik akışının güvenliğine katkıda bulunmaktadır. Bu, tam olarak diğergamlık davranışının bir örneğidir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Bencillik: Bencillik, sadece kendi çıkarını ve rahatını düşünmektir. Eğer geçilen sürücü bencil olsaydı, yavaşlamak yerine hızını korur, hatta sollama yapan aracı engellemek için hızını artırabilirdi. Bu durum, soruda anlatılan davranışın tam tersidir.
• b) İnatlaşmak: İnatlaşmak, trafikte son derece tehlikeli bir davranıştır ve genellikle "yol vermeme" veya "yarışma" şeklinde ortaya çıkar. Geçilmekte olan bir sürücünün sollama yapan araçla inatlaşması, hızını artırması veya yolunu kapatması anlamına gelir. Sorudaki sürücü ise tam aksine yardımcı olmaktadır, bu yüzden bu seçenek de yanlıştır.
• d) Sorumsuzluk: Sorumsuzluk, trafik kurallarını ve güvenliği hiçe sayan davranışları ifade eder. Geçilen aracın yavaşlayarak sollama yapan araca yardımcı olması, tehlikeyi azaltan ve trafik güvenliğini artıran sorumlu bir davranıştır. Sorumsuz bir davranış, aniden hızlanmak veya şerit üzerinde tehlikeli hareketler yapmak olurdu.

Özetle; bir sürücünün, kendisini geçen başka bir araca yol vererek ve yavaşlayarak yardımcı olması, trafikteki diğer sürücüleri düşündüğünü ve onların güvenliğine önem verdiğini gösterir. Bu fedakar ve düşünceli davranış, diğergamlık olarak adlandırılır ve güvenli bir trafik ortamı için tüm sürücülerin sahip olması gereken önemli bir değerdir.