13 Ağustos 2024 Ehliyet Sınav Soruları

Bu soruda, bir trafik kazası meydana geldikten sonra hem kazazedelerin hem de yardıma gelenlerin güvenliğini sağlamak için atılması gereken ilk adımlardan hangisinin doğru olduğu sorulmaktadır. Buradaki temel amaç, mevcut durumu daha da kötüleştirebilecek ek tehlikeleri (ikinci bir kaza, yangın, patlama vb.) ortadan kaldırmaktır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim.

a) Yardımı güçleştirecek meraklı kişilerin olay yerinden uzaklaştırılması

Bu seçenek doğru cevaptır. Kaza sonrası olay yerinde toplanan meraklı kalabalıklar, ciddi sorunlara yol açabilir. Bu kişiler, panik ve kargaşa yaratarak profesyonel yardım ekiplerinin (ambulans, itfaiye, polis) olay yerine ulaşmasını ve çalışmasını engelleyebilir. Ayrıca, yaralılara yapılacak ilk yardımı zorlaştırabilir ve bilinçsiz müdahalelere neden olabilirler. Bu nedenle, sakin ve kontrollü bir şekilde kalabalığı olay yerinden uzaklaştırmak, güvenli bir çalışma ortamı oluşturmanın en önemli adımlarından biridir.

b) Olay yerinin diğer araç sürücüleri tarafından görünmesinin engellenmesi

Bu seçenek yanlıştır. Tam tersine, kaza yerinin diğer sürücüler tarafından mümkün olduğunca erken ve net bir şekilde görülmesi gerekir. Olay yerinin görünürlüğünü sağlamak, arkadan gelen araçların zamanında yavaşlayıp durmasını sağlayarak zincirleme kazaları önler. Bu amaçla, kaza yapan aracın önüne ve arkasına, yolun durumuna göre uygun mesafelere üçgen reflektörler konulmalıdır.

c) Araç LPG’li ise bagajında bulunan tüpün vanasının kapatılmaması

Bu seçenek yanlıştır ve son derece tehlikeli bir durumu ifade eder. LPG (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı) yanıcı ve patlayıcı bir maddedir. Kaza sırasında aracın yakıt sisteminde veya LPG tankında bir hasar oluşmuşsa, gaz sızıntısı riski vardır. En küçük bir kıvılcım bile büyük bir yangına veya patlamaya neden olabileceği için, eğer güvenli bir şekilde ulaşılabiliyorsa, LPG'li aracın bagajındaki tüpün vanası derhal kapatılmalıdır. Bu, olası bir yangın veya patlama riskini ortadan kaldırmak için hayati bir önlemdir.

d) Kazaya uğrayan aracın kontağının açık bırakılması

Bu seçenek de yanlıştır. Kazaya karışan bir aracın kontağı derhal kapatılmalıdır. Çünkü kaza anında aracın elektrik aksamında hasar meydana gelmiş olabilir. Açık bırakılan kontak, kısa devreye neden olarak yakıt sızıntısı gibi durumlarda yangın çıkma riskini artırır. Güvenliği sağlamak için aracın motoru durdurulmalı, kontak kapatılmalı ve el freni çekilmelidir.

Bu soruda, vücudumuzda kanı temizleyen, bu sırada faydalı maddeleri geri emip zararlı atıkları dışarı atan ve vücudun genel dengesini (su, tuz, mineral dengesi gibi) sağlayan sistemin hangisi olduğu sorulmaktadır. Bu görevleri yerine getiren sistemi ve onun temel işlevlerini bilmek, doğru cevabı bulmak için anahtardır.

Doğru cevap c) Boşaltım sistemi seçeneğidir. Çünkü boşaltım sisteminin ana organı olan böbrekler, tam olarak soruda tarif edilen işlevleri yerine getirir. Böbrekler, dolaşım sistemi tarafından kendilerine getirilen kanı sürekli olarak süzer. Bu süzme işlemi sırasında su, mineral, glikoz gibi vücut için gerekli maddeleri geri emerken; üre, fazla tuz ve diğer metabolik atıkları ayırarak idrar yoluyla vücuttan dışarı atar. Bu sayede vücudun sıvı ve elektrolit dengesi korunur, yani iç denge (homeostazi) sağlanmış olur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

1. a) Sinir sistemi: Bu sistem beyin, omurilik ve sinirlerden oluşur. Vücudu yönetme, organlar arası iletişimi sağlama, düşünme, öğrenme ve refleks gibi işlevlerden sorumludur. Kanı süzme veya atık maddeleri vücuttan uzaklaştırma gibi bir görevi yoktur.
2. b) Hareket sistemi: Kemikler, kaslar ve eklemlerden oluşan bu sistem, vücuda destek olur, ona şeklini verir ve hareket etmemizi sağlar. İç organları koruma gibi görevleri de vardır ancak kanın temizlenmesi veya iç dengeyi düzenleme ile doğrudan bir ilgisi bulunmaz.
3. d) Dolaşım sistemi: Kalp, damarlar ve kandan oluşan bu sistem, vücutta madde taşınmasından sorumludur. Oksijeni, besinleri ve hormonları hücrelere taşır; hücrelerde oluşan atık maddeleri (örneğin karbondioksit ve üre) ise ilgili organlara (akciğerler ve böbrekler) götürür. Yani dolaşım sistemi, kirli kanı boşaltım sistemine "taşıyan" sistemdir, ancak kanı "süzme ve temizleme" işini kendisi yapmaz. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Bu soruda, başa alınan bir darbe sonrası kulaktan kan gelmesi gibi çok ciddi bir durumla karşılaşıldığında yapılması gereken doğru ilk yardım müdahalesi sorgulanmaktadır. Bu tür bir kanama, genellikle bir kafa tası kırığının ve beyin hasarının işareti olabilir. Bu nedenle, yapılacak müdahale hayati önem taşır ve temel amacı daha fazla zarar vermeyi önlemektir.

d) Kan akan bölgesi altta kalacak şekilde yan yatırılır ve kanama engellenmez ✓ (DOĞRU)

Bu seçenek, bu tür ciddi bir yaralanma için uygulanması gereken en doğru ilk yardım yöntemini açıklamaktadır. Kazazedenin kanayan kulağının üzerine, yani kan akan bölge altta kalacak şekilde yan yatırılması, içeride biriken kanın ve olası beyin-omurilik sıvısının dışarıya akmasını sağlar. Bu akış, kafa içi basıncının artmasını engelleyerek beyne daha fazla zarar gelme riskini azaltır.

Kanamanın engellenmemesi ilkesi burada kritik öneme sahiptir. Kulak bir pamukla veya bezle tıkanırsa, dışarı akması gereken sıvı içeride birikir ve kafa içi basıncını tehlikeli seviyelere yükseltir. Yan yatış pozisyonu aynı zamanda kazazedenin kusması durumunda solunum yolunun açık kalmasına da yardımcı olur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Oturtulup kulağına pamuk tıkanır: Bu seçenek iki büyük hata içerir. Birincisi, kulağı pamukla tıkamak, yukarıda açıklandığı gibi kafa içi basıncını artırarak durumu çok daha kötü hale getirir. İkincisi, baş ve boyun yaralanması şüphesi olan bir kazazedeyi oturtmak, olası bir omurga hasarını ağırlaştırabilir.
• b) Sırtüstü yatırılarak ayakları yukarı kaldırılır: Bu pozisyon "şok pozisyonu" olarak bilinir ve genellikle kan basıncı düşüklüğünde uygulanır. Ancak kafa travmalarında kesinlikle yanlıştır. Ayakları yukarı kaldırmak, kanın baş bölgesine hücum etmesine neden olur, bu da kafa içi kanamayı ve basıncı artırır.
• c) Kan akan bölgesi üstte kalacak şekilde yan yatırılır ve kulak pamukla tıkanır: Bu şıkta da birden fazla yanlış bulunmaktadır. Kanayan bölgeyi üste getirmek, sıvının dışarı akmasını engeller ve içeride birikmesine neden olur. Ayrıca, kulağı pamukla tıkamak yine kafa içi basıncını artıracağı için son derece tehlikelidir.

Özetle, başa darbe sonrası kulaktan kan gelmesi durumunda temel kural; kanamanın akışına izin vermek, kazazedeyi kanayan kulak altta kalacak şekilde yan yatırmak ve kesinlikle kulağı tıkamamaktır. Bu müdahale, tıbbi yardım gelene kadar kazazedenin durumunun kötüleşmesini önlemeye yardımcı olur.

Bu soruda, ilk yardımın en kritik uygulamalarından biri olan kalp masajının (kardiyopulmoner resüsitasyon - CPR) hangi acil durumda yapılması gerektiği sorgulanmaktadır. Doğru müdahaleyi bilmek hayat kurtarırken, gereksiz veya yanlış bir uygulama sağlıklı bir kişiye ciddi zararlar verebilir. Bu nedenle, kalp masajının sadece ve sadece belirli bir koşulda uygulanması gerektiğini anlamak çok önemlidir.

Doğru Cevap: a) Kalbi duran

Kalp masajının temel amacı, durmuş olan kalbin görevini geçici olarak üstlenerek kanı vücuda, özellikle de beyne pompalamaktır. Kalp durduğunda, beyin ve diğer hayati organlara kan ve oksijen akışı kesilir. Birkaç dakika içinde oksijensiz kalan beyinde kalıcı hasar oluşmaya başlar, bu yüzden kalp masajı, profesyonel tıbbi yardım gelene kadar hayati organları korumak için yapılan yaşamsal bir müdahaledir. Bu nedenle, bir kişiye kalp masajı uygulanabilmesi için kesinlikle kalbinin durmuş olması, yani nabzının alınamıyor olması gerekir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer seçenekler, ilk yardım gerektiren durumlar olsalar da kalp masajı için doğru koşullar değillerdir. Bu seçeneklere "çeldirici" denir ve doğru bilgiyi ayırt etme yeteneğinizi ölçerler. Şimdi bu seçenekleri tek tek inceleyelim:

• b) Bilinç kaybı olan: Bilinç kaybı, kişinin bayılması veya çevresine tepki vermemesi durumudur. Ancak bilinci kapalı olan her kişinin kalbi durmuş demek değildir. Bilinci kapalı bir kazazedeye yaklaştığımızda ilk yapmamız gereken solunumunu ve nabzını kontrol etmektir. Eğer kişi nefes alıyorsa ve nabzı varsa, kalp masajı yapılmaz. Bu durumda kişiye Koma (İyileşme) Pozisyonu verilir ve ambulans beklenir. Çalışan bir kalbe masaj yapmak, ciddi iç yaralanmalara ve kalp ritim bozukluklarına yol açabilir.
• c) Solunum güçlüğü olan: Solunum güçlüğü çeken bir kişi, nefes almak için mücadele ediyor demektir. Bu kişinin bilinci açıktır ve kalbi çalışmaktadır. Kalp masajı yapmak, bu kişinin nefes alma çabasını engelleyerek durumunu daha da kötüleştirir. Bu durumdaki birine yapılacak doğru ilk yardım, onu rahat nefes alabileceği bir pozisyona (genellikle yarı oturur pozisyon) getirmek, sıkı giysilerini gevşetmek ve derhal 112'yi aramaktır.
• d) Nabız sayısı düşük olan: Nabız sayısının normalden düşük olması (bradikardi), bir sağlık sorununun belirtisi olabilir, ancak kalbin durduğu anlamına gelmez. Kalp yavaş da olsa atmaya ve kan pompalamaya devam etmektedir. Bu durumda olan bir kişiye kalp masajı uygulamak son derece tehlikelidir ve kesinlikle yapılmamalıdır. Bu durum tıbbi bir değerlendirme gerektirir, ilk yardım olarak kalp masajı uygulanmaz.

Özetle; kalp masajı, sadece kalbin durduğundan ve nabzın olmadığından emin olunan durumlarda uygulanır. Diğer tüm durumlarda farklı ilk yardım yöntemleri kullanılır. Bu ayrımı bilmek, ehliyet sınavında başarılı olmanız ve gerçek hayatta doğru müdahaleyi yapabilmeniz için kritik öneme sahiptir.

Bu soruda, vücudun dolaşım sisteminin yetersiz kalmasıyla ortaya çıkan ve organlara, özellikle de beyne, yeterli kanın ulaşamaması sonucu hayati fonksiyonların zayıfladığı durumun tanımı sorulmaktadır. Bu tanıma en uygun tıbbi terimi bulmamız isteniyor.

Doğru cevap a) Şok'tur. Şok, kalp ve damar sisteminin yaşamsal organlara yeterli düzeyde kan pompalayamaması sonucu ortaya çıkan ve tansiyon düşüklüğü ile seyreden ciddi bir dolaşım yetmezliğidir. Soruda belirtildiği gibi, bu durumda organlara, özellikle de oksijene en çok ihtiyaç duyan beyne yeterli kan gitmez. Bunun sonucunda da vücudun yaşamsal işlevlerinde (bilinç, solunum, dolaşım) belirgin bir azalma ve yavaşlama görülür. Bu tanım, şok durumunu tam olarak karşılamaktadır.

Peki, diğer seçenekler neden yanlıştır? Onları da tek tek inceleyelim:

• b) Tıkanma: Tıkanma, genellikle solunum yoluna bir cisim kaçması (boğulma) veya bir damarın pıhtı gibi bir nedenle kapanmasıdır. Tıkanma, şoka neden olabilecek bir durumdur ancak soruda tanımlanan genel fizyolojik durumun kendisi değildir. Soru, sebebi değil, kan dolaşımının yetersizliği sonucu ortaya çıkan genel durumu sormaktadır.
• c) Kalp durması: Kalp durması, kalbin pompalama işlevinin tamamen durmasıdır. Bu durumda dolaşım tamamen durur, kan akışı sıfırlanır. Şok ise dolaşımın tamamen durduğu değil, "yetersiz" veya "azalmış" olduğu bir durumdur. Kalp durması, şokun ilerlemiş bir sonucu olabilir ama ikisi aynı anlama gelmez. Sorudaki "yeterli miktarda kan gitmemesi" ifadesi, kan akışının azaldığını ama henüz tamamen durmadığını belirtir.
• d) Soluk durması: Soluk durması, kişinin nefes alıp vermesinin durmasıdır. Bu durum, kana oksijen alınamamasına neden olur ve tedavi edilmezse kısa sürede şoka ve ardından kalp durmasına yol açar. Ancak soruda temel sorun solunumun durması değil, kanın organlara "gitmemesi" yani doğrudan dolaşım sisteminin yetersizliğidir.

Özetle, soru vücuttaki kan dolaşımının kritik seviyede azalmasıyla ortaya çıkan genel durumu tanımlamaktadır ve bu durumun tıptaki adı şok'tur. Diğer şıklar ise ya şoka neden olan durumlar ya da şoktan daha ileri ve farklı durumlardır.

Bu soruda, bilinç kaybının en ileri seviyesi olan koma hâlinin belirtilerinden birini bulmamız isteniyor. Koma, beynin normal fonksiyonlarını yerine getiremediği, kişinin çevresine ve uyarılara hiçbir şekilde tepki veremediği derin bir bilinçsizlik durumudur. Bu durumda vücudun istemli (irademizle yaptığımız) hareketleri tamamen ortadan kalkar ve bazı temel refleksler de kaybolur.

Doğru cevap "c) İdrar kaçırmak" seçeneğidir. Koma durumundaki bir kişide, beyin vücut üzerindeki kontrolünü kaybeder. Bu kontrol kaybı, idrar ve dışkıyı tutmayı sağlayan kasları (sfinkterleri) da etkiler. Bu kasların gevşemesi sonucu kişi istemsiz olarak idrarını veya dışkısını kaçırabilir. Bu durum, derin bilinç kaybının ve vücut fonksiyonları üzerindeki kontrolün yitirildiğinin en net göstergelerinden biridir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Öksürmek ve b) Yutkunmak: Bu ikisi, vücudun kendini korumak için yaptığı önemli reflekslerdir. Öksürmek solunum yolunu, yutkunmak ise ağızdaki sıvıları temizler. Koma durumunda bu refleksler zayıflayabilir veya tamamen kaybolabilir. Ancak bu eylemlerin varlığı, beynin alt kısımlarının hâlâ bir miktar çalıştığını gösterir ve koma hâlinin tanımlayıcı bir belirtisi olarak kabul edilmezler. Hatta bu reflekslerin varlığı, durumun komadan daha hafif bir bilinç bozukluğu olabileceğine işaret edebilir.
• d) Sesli dürtülere tepki vermek: Bu seçenek, koma tanımının tam tersidir. Bir kişinin seslenildiğinde gözünü açması, inlemesi veya herhangi bir şekilde tepki vermesi, bilinç düzeyinin komadan daha iyi olduğunu gösterir. Koma hâlindeki kişi, sesli veya ağrılı uyaranlar dahil olmak üzere hiçbir dış uyarana yanıt vermez. Tepki vermesi, bilinç kaybının koma seviyesinde olmadığını kanıtlar.

Özetle, koma en derin bilinçsizlik hâlidir ve vücut kontrolünün tamamen kaybolmasıyla karakterizedir. İdrar kaçırmak bu kontrol kaybının bir sonucuyken; öksürme, yutkunma gibi refleksler veya sesli uyarılara tepki verme, komadan daha hafif bilinç bozukluklarında görülen durumlardır.

Bu soruda, vücudumuza şeklini veren, dik durmamızı ve hareket etmemizi sağlayan üç temel yapı olan kemikler, eklemler ve kasların bir araya gelerek hangi sistemi oluşturduğu sorulmaktadır. Bu, vücudumuzun temel işleyişiyle ilgili bir bilgiyi ölçmeyi amaçlayan bir ilk yardım sorusudur. Cevapları inceleyerek doğru seçeneği ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu adım adım açıklayalım.

a) Hareket sistemi - DOĞRU CEVAP

Doğru cevap Hareket Sistemi'dir. Vücudumuzun hareket etme yeteneği, birbiriyle uyum içinde çalışan üç temel yapı sayesinde mümkündür. Bu yapılar kemikler, eklemler ve kaslardır. Kemikler vücudun iskeletini oluşturarak ona destek olur ve iç organları korur. Eklemler, kemiklerin birleştiği noktalardır ve bükülme, dönme gibi hareketlere izin verir. Kaslar ise kasılıp gevşeyerek kemiklere bağlı oldukları noktalardan hareket ettirir ve böylece yürüme, koşma, oturma gibi tüm eylemlerimiz gerçekleşir.

Özetle, bu üç yapı bir bütün olarak çalışarak vücudun hareketini sağlar ve bu sisteme "Hareket Sistemi" adı verilir. Bu nedenle bu seçenek doğrudur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Sindirim sistemi: Bu seçenek yanlıştır. Sindirim sisteminin görevi, yediğimiz besinleri parçalayarak vücudun kullanabileceği besin maddelerine dönüştürmek ve atıkları dışarı atmaktır. Bu sistemin ana organları mide, bağırsaklar, yemek borusu ve karaciğer gibi yapılardır. Kemikler, eklemler veya kaslar bu sistemin bir parçası değildir.

• c) Dolaşım sistemi: Bu seçenek de yanlıştır. Dolaşım sisteminin görevi, kanı vücutta dolaştırarak hücrelere oksijen ve besin taşımak, atık maddeleri ise uzaklaştırmaktır. Bu sistemin merkezinde kalp bulunur ve damarlar (atardamar, toplardamar) ile kan bu sistemin diğer temel elemanlarıdır. Hareketle doğrudan ilgili olan kemik ve eklemler bu sistemde yer almaz.

• d) Solunum sistemi: Bu seçenek de yanlıştır. Solunum sisteminin temel görevi, vücuda oksijen almak ve vücutta oluşan karbondioksiti dışarı atmaktır. Bu sistemin ana organları akciğerler, soluk borusu ve burundur. Dolayısıyla, soruda belirtilen kemik, eklem ve kas yapıları ile bir ilgisi yoktur.

Bu soruda, vücudumuzun adeta bir bilgisayar gibi çalışan ana kontrol merkezini oluşturan sistemin bir parçası sorulmaktadır. Soruda bahsedilen işlevler; bilinç, algılama, anlama, organların uyumlu çalışması ve denge gibi karmaşık görevlerdir. Bu görevlerin tamamı, sinir sistemi tarafından yönetilir. Dolayısıyla soru, bize şıklardan hangisinin sinir sistemine ait bir yapı olduğunu sormaktadır.

Doğru Cevap: a) Omurilik

Doğru cevap Omurilik'tir çünkü omurilik, beyin ile birlikte Merkezi Sinir Sistemi'ni oluşturan iki ana yapıdan biridir. Beyinden aldığı komutları vücudun diğer bölgelerine iletir ve vücuttan gelen duyu bilgilerini beyne taşır. Aynı zamanda refleks gibi istemsiz hareketlerin de merkezidir, bu da hareketlerin uyumu ve kontrolü açısından kritik bir rol oynadığını gösterir. Soruda belirtilen tüm kontrol ve denge işlevleri, doğrudan sinir sisteminin görevidir ve omurilik bu sistemin temel bir parçasıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Pankreas: Pankreas, hem sindirim sistemi hem de endokrin (hormonal) sistem için çalışan bir organdır. Sindirim için enzimler üretir ve kan şekerini dengelemek için insülin gibi hormonlar salgılar. Sinir sisteminin bilinç, algı ve hareket kontrolü gibi görevleriyle doğrudan bir ilgisi yoktur.
• c) Böbrekler: Böbrekler, boşaltım sisteminin temel organlarıdır. Kanı süzerek zararlı ve atık maddeleri temizler, idrar üretir ve vücudun sıvı-tuz dengesini ayarlar. Vücudun kontrol ve komuta merkezi olan sinir sistemine ait bir yapı değildir.
• d) Akciğerler: Akciğerler, solunum sisteminin ana organıdır. Vücuda oksijen alınmasını ve karbondioksit atılmasını sağlarlar. Solunum eylemi sinir sistemi tarafından kontrol edilse de, akciğerlerin kendisi algılama, anlama veya hareket uyumu gibi işlevleri yöneten bir yapı değildir.

Özetle, soru vücudun yönetim ve kontrol mekanizmasını sormaktadır. Bu mekanizma sinir sistemidir. Şıklarda verilen organlardan sadece omurilik, bu sistemin temel bir parçasıyken; pankreas, böbrekler ve akciğerler sırasıyla sindirim/hormonal, boşaltım ve solunum gibi farklı sistemlere aittir.

Bu soruda, bir ilk yardımcı olarak hangi tür yaralanmalarda kazazedenin vücut bütünlüğünü, özellikle de omurgasını korumak için baş, boyun ve gövdesini tek bir düz hat üzerinde sabit tutmaya en fazla özen göstermemiz gerektiği sorulmaktadır. Bu düz hatta "baş-boyun-gövde ekseni" adı verilir ve bu eksenin korunması, bazı yaralanmalarda kalıcı hasarları önlemek için en kritik müdahaledir.

Doğru Cevap: d) Omurga yaralanmalarında

Doğru cevabın "Omurga yaralanmaları" olmasının sebebi, baş-boyun-gövde ekseninin doğrudan omurganın kendisini temsil etmesidir. Omurga, içerisinde beyinden vücuda giden tüm sinirlerin geçtiği omuriliği koruyan kemik bir yapıdır. Eğer bir kazada omurga zarar görmüşse, kazazedeyi bilinçsizce veya yanlış bir şekilde hareket ettirmek, kırık omur kemiklerinin omuriliğe baskı yapmasına veya onu kesmesine neden olabilir. Bu durumun sonucu ise kısmi veya tam felç olabilir.

Bu nedenle, özellikle trafik kazaları, yüksekten düşme gibi durumlarda kişide bir omurga yaralanması şüphesi varsa, profesyonel sağlık ekipleri gelene kadar kazazede kesinlikle hareket ettirilmemelidir. Eğer kazazedeyi taşımak zorunluysa (örneğin patlama tehlikesi varsa), baş-boyun-gövde ekseni asla bozulmadan, birkaç kişinin yardımıyla tek bir blok halinde hareket ettirilmelidir. Bu ekseni korumak, omuriliğin daha fazla zarar görmesini engelleyerek felç riskini en aza indirir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Karın yaralanmalarında: Karın yaralanmaları ciddidir ve genellikle iç kanama veya organ hasarı riski taşır. Bu durumda yapılacak ilk yardım, kanamayı durdurmak, yaralıyı şok pozisyonuna getirmek (bacakları yükseltmek) ve acil tıbbi yardım çağırmaktır. Baş-boyun-gövde eksenini korumak önemli olsa da, öncelikli ve en kritik müdahale değildir.
• b) Bacak yaralanmalarında: Bacak yaralanmalarında genellikle kırık, çıkık veya ciddi kanamalar görülür. İlk yardımın odak noktası, kanamayı kontrol altına almak ve kırık bacağı hareketsiz hale getirmektir (sabitlemektir). Kazazedeyi hareket ettirirken bacağın sarsılmamasına dikkat edilir, ancak omurga yaralanmasındaki kadar katı bir baş-boyun-gövde ekseni koruma zorunluluğu yoktur.
• c) Göğüs yaralanmalarında: Göğüs yaralanmaları, akciğer veya kalp gibi hayati organları etkileyebileceği için tehlikelidir. Bu tür yaralanmalarda öncelik, kazazedenin rahat nefes almasını sağlamaktır. Genellikle yaralı, nefes almasını kolaylaştırmak için yarı oturur pozisyona getirilir. Bu pozisyon, baş-boyun-gövde ekseninin düz bir çizgide olmasını gerektirmez.

Özetle, baş-boyun-gövde ekseninin korunması doğrudan omurilik sağlığı ile ilgilidir. Diğer yaralanmalar çok ciddi olsalar da, hiçbiri omurga yaralanmaları kadar doğrudan felç riski taşımaz. Bu yüzden, omurga yaralanması şüphesi olan bir kazazedeye yapılacak en önemli ilk yardım müdahalesi, bu ekseni koruyarak onu kesinlikle hareket ettirmemektir.

Bu soruda, bir trafik kazası sonucu yaralanan bir kişide (kazazedede) meydana gelen kırık ve ezilme gibi yaralanmaların, vücudumuzdaki hangi temel sistemle doğrudan ilişkili olduğu sorulmaktadır. Bu tür yaralanmaların hangi vücut sistemini etkilediğini bilmek, ilk yardım açısından büyük önem taşır. Soruyu ve cevap seçeneklerini adım adım inceleyelim.

Doğru Cevap: c) Hareket sistemini

Doğru cevabın neden "Hareket Sistemi" olduğunu açıklayalım. Hareket sistemi; kemikler, kaslar, eklemler, tendonlar ve bağlardan oluşur. Bu sistemin temel görevi, vücuda destek olmak, ona şekil vermek ve organları korumakla birlikte en önemli işlevi olan hareketi sağlamaktır. Kırık, bir kemiğin bütünlüğünün bozulmasıdır ve ezilme ise genellikle kasların ve yumuşak dokuların ciddi şekilde hasar görmesidir. Dolayısıyla, kemik ve kasları doğrudan etkileyen bu yaralanmalar, hareket sistemini ilgilendiren bir konudur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Boşaltım sistemini: Boşaltım sistemi; böbrekler, idrar torbası ve idrar kanallarından oluşur. Görevi, kandaki atık maddeleri süzerek vücuttan atmaktır. Kırık ve ezilmeler, boşaltım sisteminin ana organlarını doğrudan etkilemez. Çok şiddetli bir travma dolaylı olarak böbreklere zarar verebilse de, kırık ve ezilmenin kendisi bir boşaltım sistemi sorunu değildir.
• b) Dolaşım sistemini: Dolaşım sistemi; kalp, kan damarları ve kandan oluşur. Görevi, kan pompalayarak vücuda oksijen ve besin taşımak, atıkları da uzaklaştırmaktır. Bir kırık meydana geldiğinde kanama olabilir ve bu durum dolaşım sistemini etkiler. Ancak bu, kırığın bir sonucudur. Soruda yaralanmanın kendisinin hangi sistemi ilgilendirdiği sorulmaktadır; kırığın ait olduğu ana sistem hareket sistemidir.
• d) Sindirim sistemini: Sindirim sistemi; mide, bağırsaklar, karaciğer gibi organlardan oluşur ve yiyeceklerin sindirilerek enerjiye dönüştürülmesinden sorumludur. Kırık ve ezilmelerin bu sistemin organlarıyla doğrudan bir bağlantısı yoktur. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, kırıklar doğrudan kemikleri, ezilmeler ise kasları ve çevre dokuları ilgilendirir. Kemikler ve kaslar da vücudumuzun Hareket Sistemi'nin temel yapı taşlarıdır. Bu nedenle, bu tür yaralanmalar doğrudan hareket sistemini ilgilendiren bir konudur ve doğru cevap C seçeneğidir.

Bu soruda, ilk yardımın temel yaşam desteği uygulamalarının bir parçası olan ABC zincirinin "C" basamağında yapılması gereken işlem sorulmaktadır. İlk yardımda ABC, hayat kurtarmak için izlenen öncelik sırasını ifade eder. Bu adımları ve sorunun cevabını detaylı bir şekilde inceleyelim.

Öncelikle ilk yardımın ABC'sinin ne anlama geldiğini hatırlamak önemlidir. A (Airway), hava yolu açıklığının sağlanmasını ifade eder. B (Breathing), solunumun kontrol edilmesini (Bak-Dinle-Hisset yöntemiyle) belirtir. C (Circulation) ise kan dolaşımının varlığının kontrol edilmesini amaçlar. Soru, doğrudan bu "C" basamağını, yani dolaşımın değerlendirilmesini sormaktadır.

Doğru Cevabın Açıklaması (c seçeneği)

c) Kazazedenin şah damarından 5 saniye süreyle nabız alınması

Bu seçenek doğrudur çünkü dolaşımın en temel göstergesi kalbin atması ve kanı vücuda pompalamasıdır. Kalbin bu pompalama hareketinin damarlarda yarattığı vuru hissine nabız denir. Bilinci kapalı bir kazazedede dolaşımın olup olmadığını anlamanın en güvenilir yolu, nabzı kontrol etmektir. Yetişkinlerde nabız en belirgin olarak boynun iki yanındaki şah damarından (karotis arter) alınır. İlk yardımcının, işaret ve orta parmağıyla şah damarını bulup 5 saniye boyunca nabız atışını hissetmeye çalışması, doğrudan "C - Dolaşımın Değerlendirilmesi" aşamasının doğru bir uygulamasıdır.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması

• a) Kazazedeye "iyi misiniz?" diye sorulması
  Bu uygulama, ilk yardımın ABC'sinden bile önce yapılan bilinç kontrolü aşamasıdır. İlk yardımcı, olay yerine geldiğinde kazazedenin bilincinin açık olup olmadığını anlamak için önce sözlü olarak "İyi misiniz?" diye seslenir ve omuzlarından hafifçe sarsar. Bu, ABC'nin bir parçası değil, ilk değerlendirmenin başlangıcıdır.
• b) Kazazedeye baş-çene pozisyonu verilmesi
  Bu uygulama, ilk yardımın "A - Airway (Hava Yolu)" basamağına aittir. Bilinci kapalı kişilerde dil geriye kaçarak solunum yolunu tıkayabilir. Baş-çene pozisyonu, dili yerinden oynatarak hava yolunu açmak için yapılır. Bu işlem dolaşımı değil, hava yolunun açıklığını değerlendirmeye ve sağlamaya yöneliktir.
• d) İlk yardımcının yüzünü kazazedenin ağzına yaklaştırması
  Bu uygulama, "B - Breathing (Solunum)" basamağının bir parçasıdır ve "Bak-Dinle-Hisset" yöntemi olarak bilinir. İlk yardımcı, yanağını kazazedenin ağzına ve burnuna yaklaştırarak; nefes sesini dinler, nefesin sıcaklığını yanağında hisseder ve göğüs kafesinin inip kalktığına bakar. Bu hareketin amacı solunumun olup olmadığını kontrol etmektir, dolaşımı değil.

Özetle, ehliyet sınavında karşınıza çıkabilecek bu tür sorularda ABC sıralamasını ve her harfin hangi uygulamayı temsil ettiğini bilmek çok önemlidir. "C" harfi her zaman Circulation (Dolaşım) ile ilgilidir ve dolaşımın kontrolü de nabız alınarak yapılır. Bu nedenle doğru cevap "c" seçeneğidir.

Bu soruda, belirli özelliklere sahip bir bilinç kaybı durumunun tıbbi adının ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktaları; beyne giden oksijenin azalması, bu durumun kısa süreli ve geçici olması, bilinç kaybının ise tam veya kısmi yaşanmasıdır. Bu tanıma en uygun olan seçeneği bulmamız gerekmektedir.

Doğru Cevap: c) Bayılma

Doğru cevabın bayılma (senkop) olmasının sebebi, tanımının sorudaki ifadelerle birebir örtüşmesidir. Bayılma, beyne giden kan akışının ve dolayısıyla oksijenin geçici olarak azalması sonucu meydana gelen, kısa süreli ve ani bir bilinç kaybıdır. Kişi genellikle birkaç saniye veya dakika içinde kendine gelir. Bu durum soruda belirtilen "kısa süreli, geçici, tam veya kısmen olan bilinç kaybı" tanımına tam olarak uymaktadır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Şok: Şok, vücudun dolaşım sisteminin doku ve organlara yeterli kan (ve oksijen) gönderememesi durumudur. Bu, bayılmadan çok daha ciddi, hayati tehlike taşıyan ve uzun süren bir tablodur. Şokta bilinç bulanıklığı veya kaybı olabilir ancak bu durum "kısa süreli ve geçici" değildir; acil tıbbi müdahale gerektiren bir sistem çöküşüdür.

• b) Koma: Koma, kişinin uyandırılamadığı derin ve uzun süreli bir bilinçsizlik halidir. Bayılmanın aksine, koma saatler, günler, hatta yıllar sürebilir ve altta yatan çok ciddi bir beyin hasarı veya hastalığın belirtisidir. Sorudaki "kısa süreli ve geçici" tanımı ile tamamen zıttır.

• d) Kansızlık: Kansızlık (anemi), bir bilinç kaybı durumu değil, bir hastalıktır. Vücutta yeterli miktarda sağlıklı kırmızı kan hücresi bulunmaması durumudur. Şiddetli kansızlık, beyne yeterli oksijen taşınmasını zorlaştırarak baş dönmesine veya bayılmaya sebep olabilir, ancak bayılma eyleminin kendisinin adı değildir. Yani kansızlık bir neden, bayılma ise bir sonuçtur.

Özetle, soru beyne giden oksijenin azalmasıyla ortaya çıkan kısa ve geçici bilinç kaybını sormaktadır. Bu tanıma uyan tek durum bayılmadır. Şok ve koma çok daha uzun süreli ve ciddi durumlarken, kansızlık bu duruma neden olabilen bir hastalıktır, durumun kendisi değildir.

Bu soruda, özellikle yüksek risk taşıyan tehlikeli madde yüklü araçlarda, acil bir durumda hayati önem taşıyan yangın söndürme cihazlarının yerleşimi ile ilgili temel bir güvenlik kuralı sorgulanmaktadır. Sorunun amacı, olası bir yangına en hızlı ve etkili şekilde müdahale edebilmek için bu cihazların nerede konumlandırılması gerektiğini bilip bilmediğinizi ölçmektir.

Doğru cevap c) Görülebilen ve erişilmesi kolay olan bir yerde seçeneğidir. Bir yangın anında panik ve kargaşa yaşanması çok olasıdır ve müdahale için her saniye kritik öneme sahiptir. Yangın söndürme cihazının herkes tarafından kolayca görülebilen bir yerde olması, onu arayarak zaman kaybetmeyi önler. Aynı şekilde, erişimin kolay olması, herhangi bir engel olmadan veya bir şeyleri yerinden oynatmak zorunda kalmadan cihaza anında ulaşılabilmesini sağlar. Bu durum, yangının büyümeden söndürülmesi için en temel şarttır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Özel olarak yapılmış kilitli bir yerde: Bu seçenek yanlıştır çünkü "kilitli" olması acil duruma müdahaleyi imkansız hale getirebilir. Yangın anında panikle anahtar aramak veya bir kilidi açmaya çalışmak, felaketle sonuçlanabilecek değerli saniyelerin kaybedilmesine neden olur. Güvenlik ekipmanları asla kilit altında tutulmamalıdır.
• b) Sadece aracı kullananın bildiği bir yerde: Bu da çok tehlikeli ve yanlış bir uygulamadır. Bir kaza anında sürücü yaralanabilir, bayılabilir veya şokta olabilir. Bu durumda, olay yerindeki başka kişilerin (ilk yardım ekipleri, diğer sürücüler, yolcular) yangın söndürücüyü bulup kullanması imkansız hale gelir. Güvenlik ekipmanları evrensel olarak tanınmalı ve herkes tarafından bulunabilecek şekilde konumlandırılmalıdır.
• d) Motor kaputunun altında veya yangın çıkma ihtimali olan bir yerde: Bu seçenek, mantığa en aykırı ve en tehlikeli olanıdır. Araç yangınlarının önemli bir kısmı motor bölümünde başlar. Yangın söndürme cihazını, yangının en olası olduğu yere koymak, ona en çok ihtiyaç duyulduğu anda ulaşmayı imkansız kılar. Güvenlik ekipmanı, tehlike bölgesinden uzakta ama kolayca erişilebilir bir yerde olmalıdır.

Özetle, tehlikeli madde taşıyan bir araçta yangın söndürme cihazının konumu, "hız" ve "kolay erişim" ilkelerine dayanmalıdır. Bu nedenle, sürücünün ve çevredeki diğer kişilerin anında görebileceği ve zorlanmadan alabileceği bir noktada bulunması yasal bir zorunluluk ve hayati bir güvenlik önlemidir.

Bu soruda, trafikte daha önce belirtilmiş olan bütün yasaklama ve kısıtlamaların sona erdiğini bildiren trafik işaret levhasının hangisi olduğu sorulmaktadır. Bu tür levhalar, sürücülere belirli bir bölgedeki geçici veya kalıcı kısıtlamaların artık geçerli olmadığını ve yolun standart kurallarına geri dönüldüğünü anlatır. Sorunun kilit noktası "bütün" kelimesidir; yani tek bir yasağın değil, tüm yasakların bittiğini belirten levhayı bulmamız gerekmektedir.

Doğru Cevap: D seçeneği

D seçeneğinde yer alan levha, "Yasaklama ve Kısıtlamaların Sonu" levhasıdır. Bu levha, üzerinde herhangi bir sembol olmaksızın, beyaz zemin üzerine çapraz siyah bir çizgiden oluşur. Bu sadelik, onun genel bir anlama sahip olduğunu gösterir. Bu levhayı gördüğünüzde, daha önce konulmuş olan hız limiti, sollama yasağı gibi tüm yerel kısıtlamaların sona erdiğini ve artık o yol tipi için geçerli olan genel trafik kurallarına uymanız gerektiğini anlamalısınız.

Diğer Seçeneklerin Açıklamaları:

• a) Kamyon Giremez Levhası: Bu levha, kırmızı daire çerçevesiyle bir yasaklama bildirir. İçindeki kamyon figürü, bu yola kamyonların girmesinin yasak olduğunu belirtir. Dolayısıyla bu levha bir yasağı sona erdirmek yerine, yeni bir yasak başlatır. Bu nedenle yanlış cevaptır.

• b) Kamyonlar İçin Öndeki Taşıtı Geçme Yasağı Sonu Levhası: Bu levha, bir yasağın sonunu bildirir ancak bu yasak spesifiktir. Üzerindeki kamyon figürü, sadece kamyonlar için geçerli olan sollama yasağının sona erdiğini ifade eder. Diğer araçlar için bir sollama yasağı veya farklı bir hız limiti devam ediyor olabilir. Soru "bütün" yasaklamaları sorduğu için bu cevap yanlıştır.

• c) Öndeki Taşıtı Geçme Yasağı Sonu Levhası: Bu levha da B seçeneğindekine benzer şekilde, spesifik bir yasağın bittiğini gösterir. Levha üzerindeki sembol, otomobiller için konulmuş olan "sollama yasağının" (öndeki taşıtı geçme yasağının) sona erdiğini bildirir. Ancak bu levha, o yolda geçerli olabilecek diğer kısıtlamaları (örneğin hız limiti) kaldırmaz. Bu nedenle "bütün" kısıtlamaları sona erdirmediği için yanlış cevaptır.

Özetle, içinde özel bir sembol barındırmayan ve sadece çapraz bir siyah çizgiden oluşan D seçeneğindeki levha, kendisinden önce gelen tüm yerel yasak ve kısıtlamaları (hız, sollama vb.) ortadan kaldıran genel bir levhadır. Diğer seçenekler ise ya yeni bir yasak koyar (A) ya da sadece belirli bir yasağı (B ve C) sona erdirir.

Bu soruda, arıza yapmış bir aracı çekerken uyulması gereken önemli bir güvenlik kuralı sorgulanmaktadır. Özellikle, iki araç arasındaki bağlantının (çeki halatı, zincir vb.) ne kadar uzun olursa, diğer sürücülerin ve yayaların güvenliği için ek bir önlem alınması gerektiğini bilmeniz beklenir. Bu kural, aradaki bağlantının fark edilmeyip araya girilmesini ve olası kazaları önlemeyi amaçlar.

Doğru cevap d) 2,5 metredir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, çeken ve çekilen araçlar arasındaki bağlantı bir çeki halatı veya zincir ise ve bu bağlantının uzunluğu 2,5 metreyi geçiyorsa, bağlantının tam ortasına gündüzleri kırmızı bir bez veya gece ve gündüz görülebilen kırmızı bir yansıtıcı (reflektör) asılması zorunludur. Bu işaretleme, diğer yol kullanıcılarının iki araç arasında bir bağlantı olduğunu net bir şekilde görmesini sağlar ve aradan geçmeye çalışmalarını engeller.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) 1 metre, b) 1,5 metre ve c) 2 metre: Bu uzunluklar, yönetmelikte belirtilen kritik eşik olan 2,5 metrenin altındadır. Bağlantı bu mesafelerden daha kısa olduğunda, araçlar birbirine yeterince yakın kabul edilir ve araya başka bir aracın girme riski daha düşük görülür. Bu nedenle, 2,5 metreye kadar olan bağlantılar için ek bir işaretleme zorunluluğu getirilmemiştir. Bu seçenekler, sınavda adayın doğru ve kesin bilgiyi bilip bilmediğini ölçmek için konulmuş çeldiricilerdir.

Özetle, ehliyet sınavı için unutmamanız gereken kritik rakam 2,5 metredir. Çeki halatının veya zincirinin uzunluğu bu rakamı aştığı anda, gündüz vaktinde dahi olsa, görünürlüğünü artırmak için tam ortasına kırmızı bir işaretleme yapmak yasal bir zorunluluktur. Ayrıca, bu bağlantının uzunluğunun hiçbir şekilde 5 metreyi geçemeyeceğini de ek bir bilgi olarak aklınızda tutmanız faydalı olacaktır.

Bu soruda, taşıt yolu üzerine çizilmiş olan "50" rakamının ne anlama geldiği ve sürücünün bu işaretlemeye göre nasıl davranması gerektiği sorulmaktadır. Bu tür işaretlemeler, sürücüleri yolun o bölümündeki özel bir kural hakkında bilgilendiren yatay trafik işaretleridir. Sürücünün bu işareti doğru yorumlayarak trafik kurallarına uygun şekilde hareket etmesi beklenir.

Doğru Cevap: c) Azami (en fazla) 50 km/saat hızla gitmeli

Yol üzerine çizilen bu tür rakamlar, o yoldaki azami hız sınırını belirtir. Yani, bu işareti gören bir sürücü, hızını en fazla saatte 50 kilometreye düşürmelidir. Bu hızın üzerine çıkmak trafik kuralı ihlalidir ve tehlikeli durumlara yol açabilir. Genellikle bu işaretlemeler, ileride tehlikeli bir viraj, okul geçidi, kavşak veya yerleşim yeri gibi hız düşürülmesi gereken yerlere yaklaşırken sürücüyü önceden uyarmak amacıyla kullanılır.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) 50 metre sonra durmalı: Bu seçenek yanlıştır. Durulması gerektiğini belirten işaret "DUR" levhası veya yol üzerindeki kalın beyaz dur çizgisidir. Yola çizilen "50" rakamı, durma mesafesi ile değil, hız limiti ile ilgilidir.
• b) Asgari (en az) 50 km/saat hızla gitmeli: Bu seçenek de yanlıştır. Asgari hız limitleri genellikle mavi zeminli yuvarlak levhalarla belirtilir ve trafiği yavaşlatmamak için otoyol gibi belirli yollarda kullanılır. Yol üzerine çizilen bu işaretleme, gidilebilecek en düşük hızı değil, en yüksek hızı gösterir.
• d) Öndeki araçla arasında 50 metre mesafe bırakmalı: Bu seçenek yanlıştır. Bu durum, takip mesafesi ile ilgilidir. Takip mesafesi, hız ve yol koşullarına göre sürücü tarafından ayarlanır ve genellikle "hızın yarısı kadar metre" veya "iki saniye kuralı" ile hesaplanır. Yoldaki "50" rakamı, takip mesafesini değil, hız sınırını belirtir.

Özetle, yol üzerinde gördüğünüz "50" gibi rakamlar, o bölgede izin verilen en yüksek hızı, yani azami hız sınırını ifade eder. Bu işareti gördüğünüzde yapmanız gereken, hızınızı kontrol edip en fazla 50 km/saat hıza uymaktır. Bu kural, hem sizin hem de trafikteki diğer kişilerin güvenliği için çok önemlidir.

Bu soruda, Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alan temel bir araç tanımı sorgulanmaktadır. Sorunun kilit noktaları, aracın **üretim amacı** (insan taşımak) ve **yolcu kapasitesidir** (sürücü dahil en fazla dokuz oturma yeri). Bu iki kriteri karşılayan doğru araç sınıfını bulmanız beklenmektedir.

Doğru cevap b) Otomobil seçeneğidir. Türk trafik mevzuatına göre, yapısı itibarıyla sürücüsü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak amacıyla üretilmiş motorlu taşıtlar otomobil olarak tanımlanır. Bu tanım, ehliyet sınavlarında sıkça karşılaşılan temel bir bilgidir ve sorudaki ifadeyle birebir örtüşmektedir. Günlük hayatta kullandığımız binek arabalar, sedan, hatchback, station wagon gibi araçların tamamı bu sınıfa girer.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Otobüs: Bu seçenek yanlıştır çünkü otobüsler de insan taşımak için üretilmiş olsalar da, oturma yeri kapasiteleri çok daha fazladır. Yasal olarak, sürücüsü dahil 10 ila 17 oturma yeri olan taşıtlara "minibüs", 17'den fazla oturma yeri olanlara ise "otobüs" denir. Dolayısıyla, soruda belirtilen "en fazla dokuz oturma yeri" sınırı otobüs tanımını tamamen dışarıda bırakır.
• c) Kamyon: Bu seçenek de yanlıştır. Kamyonların temel üretim amacı insan değil, yük taşımaktır. Yasal tanımına göre kamyon, izin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramdan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Hem kullanım amacı ("insan taşımak" yerine "yük taşımak") hem de kapasite tanımı bakımından sorudaki ifadeye uymaz.
• d) Kamyonet: Kamyonet seçeneğinin yanlış olmasının sebebi de kamyon ile benzerdir; temel amacı yük taşımaktır. Kamyondan ayrıldığı nokta ise ağırlığıdır; izin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen yük taşıma araçlarına kamyonet denir. Soruda açıkça "insan taşımak için imal edilmiş" denildiği için bu seçenek de elenmelidir.

Özetle, bu soruyu doğru cevaplamak için araçların yasal tanımlarındaki iki temel ayrımı bilmek gerekir: Taşıdığı Şey (İnsan/Yük) ve Kapasite (Koltuk Sayısı/Ağırlık). Sorudaki "insan taşıma" amacı kamyon ve kamyoneti elerken, "en fazla 9 koltuk" sınırı da otobüsü elemektedir. Geriye kalan tek doğru tanım otomobile aittir.

Bu soruda, Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre hangi araç türünde takograf cihazının bulundurulmasının mecburi olduğu sorgulanmaktadır. Takograf, temel olarak sürüş güvenliğini artırmak amacıyla kullanılan bir denetim cihazıdır. Bu nedenle hangi araçların bu denetime tabi olduğunu bilmek ehliyet sınavı için önemlidir.

Takograf cihazı, aracın hızını, katettiği mesafeyi, sürücünün aracı ne kadar süre kullandığını ve ne kadar mola verdiğini kaydeden bir alettir. Bu cihazın temel amacı, özellikle ticari taşımacılık yapan sürücülerin yasal çalışma ve dinlenme sürelerine uymasını sağlamaktır. Böylece uzun yolda yorgunluğa bağlı kazaların önüne geçilmesi hedeflenir.

Doğru cevap "d) Otobüs" seçeneğidir. Çünkü otobüsler, yolcu taşımacılığı yapan ticari araçlardır ve genellikle uzun mesafelerde çalışırlar. Sürücülerin yorgunluğu, hem kendileri hem de taşıdıkları onlarca yolcu için büyük bir risk oluşturduğundan, takograf kullanımı bu araçlarda yasal bir zorunluluktur. Bu kural, sadece otobüsler için değil, aynı zamanda belirli bir ağırlığın üzerindeki kamyon ve çekiciler için de geçerlidir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Otomobil: Otomobiller, hususi (özel) kullanım için tasarlanmış araçlardır. Ticari yük veya yolcu taşımacılığı yapmadıkları için takograf bulundurma zorunlulukları yoktur.
• b) Traktör: Traktörler genellikle tarım veya inşaat işlerinde kullanılan, düşük hızlarda ve kısa mesafelerde çalışan araçlardır. Bu nedenle takograf denetimi kapsamı dışındadırlar.
• c) Motosiklet: Motosikletler de otomobiller gibi kişisel ulaşım araçlarıdır. Ticari taşımacılıkta kullanılmadıkları için bu zorunluluk onları kapsamaz.

Özetle, takograf zorunluluğu kuralı, ticari amaçla yolcu veya yük taşıyan ve uzun süre trafikte kalan büyük araçları hedeflemektedir. Bu tanıma en uygun araç, verilen seçenekler arasında otobüstür. Bu bilgiyi aklınızda tutarak benzer soruları kolayca çözebilirsiniz.

Bu soruda, bir sürücünün trafik kurallarını ihlal ederek biriktirdiği ceza puanlarının belirli bir sınırı aşması durumunda uygulanacak yaptırım sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, bu durumun "bir yıl içinde" ve "birinci defa" gerçekleşmesidir. Karayolları Trafik Kanunu'na göre ceza puanı sisteminin nasıl işlediğini bilmek, doğru cevabı bulmak için esastır.

Doğru cevap a) 2 seçeneğidir. Türkiye'deki trafik mevzuatına göre, bir sürücü, trafik kuralı ihlalinin yapıldığı tarihten geriye doğru son bir yıl içinde toplam 100 ceza puanına ulaşır veya bu puanı aşarsa ve bu durum ilk kez tespit edilirse, sürücü belgesine iki (2) ay süreyle el konulur. Bu sürenin sonunda sürücünün belgesini geri alabilmesi için belirli bir trafik ve çevre bilgisi eğitimini başarıyla tamamlaması gerekmektedir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim. 3 ay, 6 ay ve 7 ay gibi süreler, 100 ceza puanının ilk kez aşılması durumunda uygulanan standart ceza süresi değildir. Örneğin, 6 ay süreyle ehliyete el konulması, genellikle ilk defa alkollü araç kullanırken yakalanma gibi daha ciddi ve tekil suçlar için geçerlidir. 3 ve 7 ay ise bu ceza puanı sistematiğinde yer almayan, kafa karıştırmak amacıyla verilmiş çeldirici şıklardır.

Bu konuyu daha iyi anlamak için ceza puanı sisteminin aşamalarını bilmek önemlidir. Bu sistem, sürücüleri kurallara uymaya teşvik etmek için kademeli bir yaptırım uygular:

• Birinci Defa 100 Puanı Aşmak: Ehliyete 2 ay süreyle el konulur ve sürücü trafik eğitimine tabi tutulur.
• İkinci Defa 100 Puanı Aşmak (aynı yıl içinde): Ehliyete 4 ay süreyle el konulur ve sürücü psiko-teknik değerlendirmeye gönderilir.
• Üçüncü Defa 100 Puanı Aşmak (aynı yıl içinde): Sürücü belgesi süresiz olarak iptal edilir.

Dolayısıyla, soruda "birinci defa" vurgusu yapıldığı için doğru cevap net bir şekilde 2 aydır.

Bu soruda, herhangi bir trafik ışığı, trafik levhası veya trafik polisi bulunmayan, yani bir kontrolsüz kavşakta karşılaşan dört aracın geçiş hakkı sıralamasının ne olması gerektiği sorulmaktadır. Bu tür kavşaklarda geçiş üstünlüğünü belirlemek için Karayolları Trafik Kanunu'nda belirtilen kuralları adım adım uygulamamız gerekir.

Kontrolsüz kavşaklarda geçiş hakkını belirleyen temel kurallar şunlardır:

• Bütün sürücüler, geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara (ambulans, itfaiye vb.) yol verir. (Bu resimde geçiş üstünlüğüne sahip bir araç yoktur.)
• Dönüş yapan araçlar, doğru gitmekte olan araçlara yol verir.
• Her sürücü, sağındaki araca geçiş hakkını vermek zorundadır.
• Traktör, iş makinesi gibi motorsuz veya yavaş giden araçlar, diğer motorlu araçlara yol verir. (Ancak bu kural genellikle "sağdaki araç" kuralından sonra gelir.)

Bu kuralları resimdeki duruma uygulayarak doğru sıralamayı bulalım:

1. İlk Geçmesi Gereken Araç: 2 Numaralı Traktör

   Kontrolsüz kavşaklardaki en temel kural "herkes sağındakine yol verir" kuralıdır. Bu kurala göre her araç, kendi sağındaki yolun boş olup olmadığını kontrol eder. Resme baktığımızda, 1 numaralı aracın sağında 4 numara, 4 numaralı aracın sağında 2 numara, 2 numaralı aracın sağında ise kimse yoktur. Sağı boş olan tek araç 2 numaralı traktör olduğu için kavşağı ilk kullanma hakkı ona aittir. Bu nedenle, ilk geçecek araç 2'dir.

2. İkinci ve Üçüncü Geçmesi Gereken Araçlar: 1 ve 3 Numaralı Otomobiller

   2 numaralı traktör geçtikten sonra geriye 1, 3 ve 4 numaralı araçlar kalır. Burada devreye "dönüş yapan araçlar, düz gidenlere yol verir" kuralı girer. 3 numaralı araç sola dönüş yaptığı için, karşı yönden düz gelen 1 numaralı araca yol vermek zorundadır. Bu, 1'in 3'ten önce geçmesi gerektiği anlamına gelir. Bu kural, 1 ve 4 arasındaki "sağdaki araç" kuralından daha öncelikli olarak değerlendirilir çünkü bu ikisi doğrudan birbiriyle kesişen bir manevra içerisindedir. Bu sebeple ikinci olarak 1 numaralı araç geçer. 1 numaralı araç geçtikten sonra, dönüş yapmak için bekleyen 3 numaralı araç geçişini tamamlar ve üçüncü olur.

3. Son Geçmesi Gereken Araç: 4 Numaralı Motosiklet

   Diğer tüm araçlar geçişini tamamladıktan sonra, kavşakta kalan son araç 4 numaralı motosiklettir. Diğer araçların geçmesini beklediği için kavşağı en son o terk eder. Bu nedenle, son geçecek araç 4'tür.

Sonuç olarak, tüm kuralları birleştirdiğimizde ortaya çıkan doğru geçiş hakkı sıralaması 2 - 1 - 3 - 4 şeklindedir. Bu sıralama, B seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) 1 - 2 - 4 - 3 : 1 numaralı araç ilk geçemez, çünkü sağında 4 numaralı araç vardır ve ona yol vermelidir.
• c) 2 - 3 - 4 - 1 : 3 numaralı araç ikinci geçemez, çünkü dönüş yaptığı için karşıdan düz gelen 1 numaralı araca yol vermek zorundadır.
• d) 3 - 1 - 2 - 4 : 3 numaralı araç ilk geçemez, çünkü hem dönüş yapmaktadır hem de sağında araçlar bulunmaktadır. En az önceliğe sahip araçlardan biridir.

Bu soruda, trafik kurallarına göre bir kavşakta sağa dönüş yapan bir sürücünün yapmaması gereken, yani **yanlış** olan davranış sorulmaktadır. Görselde, bir otomobilin sağa dönüş yapmak için hazırlandığı bir kavşak ve yaya geçidi bulunmaktadır. Bu durumu göz önünde bulundurarak şıkları inceleyelim.

Doğru cevap c) Geniş kavisle dönülmesi seçeneğidir. Çünkü trafik kurallarına göre sağa dönüşler her zaman dar kavisle yapılır. Sürücü, dönüş yapacağı yolun en sağ şeridine mümkün olduğunca yakın bir şekilde girmelidir. Geniş kavisle dönmek, aracın gereksiz yere orta şeritlere veya karşı yönden gelen trafiğin şeridine taşmasına neden olabilir. Bu durum, hem diğer araçlar hem de sürücünün kendisi için ciddi bir kaza riski oluşturur ve bu nedenle kesinlikle yanlış bir davranıştır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış (yani yapılması gereken doğru davranışlar) olduğuna bakalım:

• a) Dönülen kara yolunun gidiş şeridine girilmesi: Bu ifade, bir dönüşün en temel ve doğru adımıdır. Sağa döndüğünüzde, doğal olarak gideceğiniz yöndeki trafik şeridine girmelisiniz. Aksi takdirde karşı yönden gelen trafiğin içine girmiş olursunuz ki bu da bir kazaya sebep olur. Bu nedenle bu davranış doğrudur.
• b) Karşıya geçen yayalara yol verilmesi: Trafikte yaya önceliği esastır. Özellikle kavşaklarda ve yaya geçitlerinde, dönüş yapan araçlar karşıdan karşıya geçen yayalara yol vermek zorundadır. Bu, hem yasal bir zorunluluk hem de güvenli sürüşün temel bir kuralıdır. Dolayısıyla bu davranış da doğrudur.
• d) Dar kavisle dönülmesi: Yukarıda açıklandığı gibi, bu ifade sağa dönüşler için doğru ve güvenli olan tekniktir. Dar bir kavisle dönerek kendi şeridinizde kalır, diğer araçların yolunu işgal etmez ve trafiğin akışını tehlikeye atmazsınız. Bu davranış, soruda istenen "yanlış" davranışın tam tersi, yani doğru olanıdır.

Özetle, bu sorunun ana fikri sağ ve sol dönüş manevraları arasındaki temel farkı bilmektir. Unutulmaması gereken en önemli kural şudur:

1. Sağa Dönüşler: Daima dar kavisle yapılır.
2. Sola Dönüşler: Daima geniş kavisle yapılır.

Bu soruda, yerleşim yerleri içerisinde bir aracı, trafik işaret levhasının ne kadar yakınına kadar park edebileceğimiz veya duraklatabileceğimiz ile ilgili bir kural sorgulanmaktadır. Sorunun özü, trafik levhalarının diğer sürücüler tarafından görülmesini engellememek için uyulması gereken minimum mesafeyi bilmektir. Bu kural, trafikteki akıcılığın ve güvenliğin sağlanması için kritik bir öneme sahiptir.

Doğru cevap a) 15 seçeneğidir. Türkiye'deki Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, yerleşim yerleri içinde trafik işaret levhalarına yaklaşım yönünde 15 metre mesafe içinde duraklamak kesinlikle yasaktır. Bu kuralın konulmasındaki temel amaç, arkanızdan gelen veya diğer yönlerden yaklaşan sürücülerin, önemli bilgiler içeren bu levhaları (örneğin "Dur", "Yol Ver", "Hız Sınırı" gibi) zamanında ve net bir şekilde görebilmesidir. Eğer bir araç bu levhalara çok yakın bir noktada duraklarsa, levhanın görünürlüğünü engelleyerek kazalara davetiye çıkarabilir.

Bu 15 metrelik mesafenin neden önemli olduğunu bir örnekle düşünelim. Büyük bir kamyonetin, bir "Dur" levhasının hemen 5 metre önüne park ettiğini hayal edin. Kamyonetin arkasından gelen bir otomobil sürücüsü, levhayı son ana kadar göremeyecek ve kavşağa geldiğinde durması gerektiğini fark edemeyebilir. Bu durum, kavşaktaki diğer araçlar için büyük bir tehlike oluşturur. İşte bu yüzden 15 metrelik bir görüş mesafesi, sürücülerin levhayı fark edip güvenli bir şekilde tepki verebilmesi için standart olarak belirlenmiştir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince:

• b) 20, c) 30, d) 50 metre: Bu mesafeler, trafik kurallarında başka durumlar için geçerli olabilir. Örneğin, demiryolu geçitlerine park etme mesafesi veya yerleşim yeri dışında arıza durumunda reflektör koyma mesafesi gibi farklı kurallarda bu rakamlarla karşılaşabilirsiniz. Ancak soru specifically "yerleşim yeri içinde" ve "trafik işaret levhalarına" olan mesafeyi sorduğu için, bu özel durumun doğru cevabı 15 metredir. Diğer seçenekler, adayın bilgisini ölçmek için konulmuş güçlü çeldiricilerdir.

Özet olarak, ehliyet sınavı için bu bilgiyi aklınızda tutarken şu şekilde kodlayabilirsiniz: "Yerleşim yeri içi + İşaret Levhası = 15 Metre". Bu basit kural, sadece sınavı geçmenize yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda trafikte sorumlu ve güvenli bir sürücü olmanızın da temelini oluşturur.

Bu soruda, trafikte kullanılan levhalardan hangisinin "azami hız sınırlaması" yani bir yolda yasal olarak yapılabilecek en yüksek hızı gösterdiği sorulmaktadır. Sürücülerin bu levhaları doğru bir şekilde tanıyıp anlamlarına göre hareket etmesi, trafik güvenliği için hayati önem taşır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu açıklayalım.

a) Doğru Cevap: Bu seçenekteki levha, etrafı kırmızı bir çemberle çevrili ve içinde "50" yazan bir trafik işaretidir. Trafik işaret dilinde, kırmızı çember yasaklama veya kısıtlama anlamına gelir. Bu nedenle bu levha, görüldüğü yolda motorlu taşıtların yapabileceği en yüksek hızın, yani azami hızın saatte 50 kilometre olduğunu belirtir. Sürücüler bu levhayı gördüklerinde hızlarını 50 km/s veya altına düşürmek zorundadırlar. Bu yüzden sorunun doğru cevabı budur.

b) Yanlış Cevap: Bu levha, "a" seçeneğindeki levhanın aynısı olup üzerinde baştan başa siyah bir çizgi bulunmaktadır. Trafikte bir yasaklama veya kısıtlama bildiren levhanın üzerindeki bu çizgi, o yasağın veya kısıtlamanın sona erdiğini ifade eder. Dolayısıyla bu levha, "Hız Sınırlaması Sonu" levhasıdır. Bu işareti gören sürücü, daha önce geçerli olan 50 km/s hız sınırının artık bittiğini ve yolun kendi türü için belirlenmiş yasal hız limitine (örneğin, şehirlerarası yolda 90 km/s) dönebileceğini anlar. Bu nedenle bir sınırlama değil, sınırlamanın bitişini belirttiği için yanlıştır.

c) Yanlış Cevap: Bu seçenekteki levha, mavi zeminli daire şeklinde ve içinde "50" yazan bir işarettir. Mavi renkli daire şeklindeki levhalar, sürücülere bir mecburiyet bildirir. Bu levha, "Mecburi Asgari Hız" levhasıdır ve sürücülerin bu yolda, trafik güvenliğini tehlikeye düşürmemek şartıyla, saatte en az 50 kilometre hızla gitmeleri gerektiğini belirtir. Yani azami (en yüksek) hızın tam tersi olarak asgari (en düşük) hızı ifade ettiği için yanlış bir seçenektir.

d) Yanlış Cevap: Bu seçenekteki levha, kare şeklinde ve üzerinde iki araç ile "50 km" (genellikle metre olarak "50 m" yazar) ifadesi bulunan bir bilgi işaretidir. Kare veya dikdörtgen şeklindeki levhalar genellikle sürücülere bilgi verir. Bu levha, öndeki araçla aradaki takip mesafesinin en az 50 metre olması gerektiğini hatırlatan bir levhadır. Hız ile değil, araçlar arasındaki güvenli mesafe ile ilgili olduğu için bu seçenek de yanlıştır.

Bu soruda, trafikte hangi durumlarda sinyal lambalarının (dönüş ışıklarının) kullanılmasının yasal bir zorunluluk olduğu sorulmaktadır. Sinyal lambalarının temel amacı, sürücünün yapacağı manevrayı yani niyetini trafikteki diğer sürücülere, yayalara ve bisikletlilere önceden bildirmektir. Bu iletişim, trafiğin güvenli ve akıcı bir şekilde ilerlemesi için hayati önem taşır.

Doğru cevap d) I, II ve III seçeneğidir. Şimdi bu durumların her birini ve neden sinyal kullanmanın zorunlu olduğunu detaylı bir şekilde inceleyelim.

• I. Şerit değiştirmelerde: Bulunduğunuz şeritten başka bir şeride geçmek, trafikteki en yaygın manevralardan biridir. Şerit değiştirmeden önce sinyal vermek, arkanızdaki ve geçeceğiniz şeritteki sürücüleri niyetiniz hakkında uyarır. Bu sayede, diğer sürücüler hızlarını ve pozisyonlarını ayarlayarak size güvenli bir geçiş alanı bırakabilir ve ani fren veya tehlikeli manevraların önüne geçilmiş olur. Sinyal vermeden aniden şerit değiştirmek, ciddi kazalara yol açabilir.

• II. Sağa ve sola dönüşlerde: Bir kavşaktan veya yoldan sağa ya da sola döneceğiniz zaman sinyal kullanmak mutlak bir zorunluluktur. Sinyal verdiğinizde, arkanızdan gelen sürücüler yavaşlayacağınızı ve döneceğinizi anlar, böylece arkadan çarpma riskini azaltırlar. Aynı zamanda, karşı yönden gelen sürücüler ve yolun karşısına geçmek isteyen yayalar da sizin dönüş yapacağınızı görerek kendi hareketlerini buna göre planlarlar. Bu, hem sürücünün hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliği için esastır.

• III. Bir aracın geçilmesi esnasında (Sollama): Bir aracı geçme yani sollama manevrası, aslında birden fazla şerit değiştirme hareketini içerir. Önce sol şeride geçmek için sol sinyal, aracı geçtikten sonra tekrar kendi şeridinize dönmek için ise sağ sinyal vermeniz gerekir. Her iki aşamada da sinyal kullanmak, hem solladığınız araca hem de diğer sürücülere ne yaptığınızı açıkça gösterir. Bu, sollama gibi riskli bir manevranın güvenli bir şekilde tamamlanmasını sağlar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer seçenekler (a, b ve c) eksiktir çünkü sinyal kullanımının zorunlu olduğu durumların sadece bir kısmını içerirler.

• a) Yalnız I: Bu seçenek, sadece şerit değiştirmenin zorunlu olduğunu söyler ama dönüşleri ve sollamayı göz ardı eder. Bu, trafikteki en temel kurallardan ikisini yok saymaktır.
• b) I ve II: Bu seçenek, şerit değiştirmeyi ve dönüşleri kapsar ancak sollama (bir aracı geçme) esnasındaki sinyal zorunluluğunu dışarıda bırakır. Halbuki sollama, en çok dikkat ve iletişim gerektiren manevralardan biridir.
• c) II ve III: Bu seçenek ise dönüşleri ve sollamayı kabul ederken, basit bir şerit değiştirme eyleminde sinyal verme zorunluluğunu atlar. Oysa şerit değiştirmek de sinyal gerektiren temel bir manevradır.

Sonuç olarak, trafikte güvenliği sağlamak ve diğer sürücülerle doğru bir iletişim kurmak için şerit değiştirirken, dönüş yaparken ve bir aracı geçerken sinyal lambalarını kullanmak zorunludur. Bu nedenle, her üç durumu da içeren d seçeneği doğru cevaptır.

Bu soruda, sürücülerin yerleşim yerleri içindeyken, trafik işaret levhalarına ne kadar mesafede duraklama yapamayacakları, yani yasal olarak bırakmaları gereken minimum mesafe sorulmaktadır. Bu kural, trafik levhalarının diğer sürücüler tarafından rahatça görülebilmesini sağlamak ve trafik akışının güvenliğini artırmak için konulmuştur.

Doğru cevap a) 15 metredir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, yerleşim yerleri içinde trafik işaret levhalarına yaklaşım yönünde 15 metrelik mesafe içinde duraklamak kesinlikle yasaktır. Bu kuralın temel amacı, park etmiş bir aracın, arkadan gelen diğer sürücülerin "Dur", "Yol Ver" veya hız limiti gibi hayati öneme sahip levhaları görmesini engellemesinin önüne geçmektir. Bu sayede olası kazalar engellenmiş olur.

Diğer seçeneklerin yanlış olmasının sebebi, bu mesafelerin yasal düzenlemede farklı durumlar için belirtilmiş olması veya tamamen yanıltma amaçlı verilmesidir. Örneğin, 20, 25 ve 30 metre gibi değerler, trafik işaret levhaları için belirlenmiş yasal duraklama mesafesi değildir. Sınavda bu tür yakın rakamlar, sürücü adayının kuralı net bir şekilde bilip bilmediğini ölçmek için kullanılır. Bu yüzden doğru ve yasal olan mesafeyi ezberlemek önemlidir.

Özetle, bu kuralı aklınızda tutmak için şu mantığı kullanabilirsiniz: Bir aracın levhanın önüne park etmesi, o levhayı "görünmez" kılar ve bu durum büyük bir tehlike yaratır. Bu tehlikeyi önlemek için kanun koyucu, yeterli bir görüş mesafesi bırakılmasını zorunlu kılmıştır ve bu mesafeyi yerleşim yeri içinde 15 metre olarak belirlemiştir. Bu kural sadece yaklaşım yönü için değil, levhayı geçtikten sonraki 15 metrelik mesafe için de geçerlidir.

• Kural: Trafik işaret levhalarına 15 metre mesafe içinde duraklamak yasaktır.
• Yer: Yerleşim yeri içinde.
• Amaç: Levhaların diğer sürücüler tarafından görülmesini sağlamak ve trafik güvenliğini artırmak.

Bu soruda, bir aracın periyodik (düzenli) muayene tarihi henüz gelmemiş olsa bile, hangi özel durumda muayeneye girmesinin zorunlu olduğu sorgulanmaktadır. Bu durumlar genellikle aracın temel özelliklerinde veya güvenliğinde bir değişiklik olduğunda ortaya çıkar. Sorunun amacı, sürücü adayının periyodik muayene ile özel durum muayenesi arasındaki farkı bilip bilmediğini ölçmektir.

Doğru Cevap: a) Üzerinde teknik değişiklik yapıldığında

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, bir araç üzerinde yapılan teknik değişikliklerin, aracın fabrika çıkışı orijinal özelliklerini ve güvenlik standartlarını değiştirmesidir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, aracın renginin değiştirilmesi, motor veya şasi değişikliği, LPG sistemi takılması veya sökülmesi, çeki demiri eklenmesi gibi aracın kimliğini ve niteliğini etkileyen her türlü tadilat sonrası, bu değişikliğin yasal ve güvenli olduğunun tescil edilmesi gerekir. Bu tescil işlemi için de aracın "Tadilat Sonrası Muayene" olarak bilinen özel bir muayeneden geçmesi ve onay alması zorunludur.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• b) Sürücüsü veya işleticisi değiştiğinde: Bu seçenek yanlıştır. Aracın sürücüsünün veya işleticisinin (örneğin bir şirketin) değişmesi, aracın fiziksel veya teknik yapısıyla ilgili bir durum değildir. Bu, tamamen idari bir değişikliktir ve aracın yeniden muayeneye girmesini gerektirmez. Aracın güvenliği, onu kimin kullandığından bağımsızdır.
• c) Motoru bakımdan geçirildiğinde: Bu seçenek de yanlıştır çünkü "bakım" ile "teknik değişiklik" arasında önemli bir fark vardır. Motor bakımı, yağın değiştirilmesi, filtrelerin yenilenmesi, bujilerin kontrolü gibi aracın mevcut durumunu korumaya ve performansını iyileştirmeye yönelik rutin işlemlerdir. Bu işlemler aracın tescil edilmiş özelliklerini değiştirmez, bu nedenle özel bir muayene gerektirmezler. Ancak motor tamamen farklı bir modelle değiştirilseydi, bu bir teknik değişiklik olur ve muayene zorunlu hale gelirdi.
• d) Sahibi değiştiğinde: Bu seçenek de yanlıştır. Aracın satılması ve el değiştirmesi, noter kanalıyla yapılan hukuki bir işlemdir. Bir aracın satılabilmesi için geçerli bir muayenesinin olması şarttır, ancak satış işleminin kendisi, süresi devam eden muayeneyi geçersiz kılmaz veya yeni bir muayene zorunluluğu doğurmaz. Yeni sahibi, aracın mevcut muayene süresi dolana kadar aracı kullanmaya devam edebilir.

Özetle, bir aracın periyodik muayene süresi dolmadan özel muayeneye girmesini zorunlu kılan tek durum, onun tescil belgesinde (ruhsat) yer alan bilgilerini etkileyen, yani aracın yapısını veya niteliğini değiştiren teknik bir değişiklik yapılmasıdır.

Bu soruda, bir otomobilin yasal olarak trafiğe çıkabilmesi için devlet tarafından zorunlu tutulan temel şartın ne olduğu sorulmaktadır. Yani, bu seçeneklerden hangisi yapılmazsa aracın yola çıkması kanunen yasaktır ve cezai işleme tabidir. Cevapları incelerken hangisinin bir tercih değil, bir mecburiyet olduğunu bulmamız gerekmektedir.

Doğru Cevap: a) Zorunlu mali sorumluluk sigortası

Doğru cevabın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası olmasının sebebi, bu sigortanın kanunla zorunlu kılınmış olmasıdır. Halk arasında daha çok "Trafik Sigortası" olarak bilinen bu poliçenin temel amacı, sizin değil, kaza anında sizin kusurunuzla zarar gören üçüncü şahısların (diğer sürücü, yolcu, yaya veya araçların) maddi ve bedensel zararlarını karşılamaktır. Devlet, trafikteki olası mağduriyetleri önlemek ve zarar gören tarafı güvence altına almak için her araç sahibini bu sigortayı yaptırmaya mecbur kılar. Bu sigorta olmadan aracın muayenesi yapılmaz ve trafikte yakalanması durumunda araç trafikten men edilir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• Koltuk ferdi kaza sigortası: Bu sigorta, kaza anında aracın içindeki sürücü ve yolcuların vefat veya kalıcı sakatlık gibi durumlarını teminat altına alır. Genellikle ticari yolcu taşıyan araçlar için zorunlu olsa da, özel otomobiller için tamamen isteğe bağlı bir sigorta türüdür. Bu nedenle trafiğe çıkmak için bir zorunluluk değildir.
• Kasko sigortası: Kasko, Zorunlu Trafik Sigortası'nın aksine karşı tarafı değil, sigorta yaptıran kişinin kendi aracını güvence altına alır. Çarpma, çalınma, yanma gibi durumlarda aracınızda oluşacak hasarı karşılar. Aracınızı korumak için çok faydalı olsa da, yaptırılması tamamen sürücünün kendi tercihine bağlıdır ve yasal bir zorunluluğu yoktur.
• Aracın bakımı: Aracın periyodik bakımlarını (yağ değişimi, fren kontrolü vb.) yaptırmak, sürüş güvenliği ve aracın ömrü için son derece önemlidir. Ancak "bakım yaptırmak" bu sorunun cevabı değildir. Yasal zorunluluk olan, aracın belirli aralıklarla "periyodik fenni muayeneden" geçmesidir. Bakım, bu muayeneden başarıyla geçmek için gerekli bir ön hazırlık ve güvenlik adımıdır, fakat sigorta gibi tek başına zorunlu bir poliçe veya işlem değildir.

Özetle, trafiğe çıkan her motorlu taşıt, öncelikle başkalarına verebileceği zararları karşılayabilmek zorundadır ve devlet bunu Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile garanti altına alır. Diğer sigortalar ve bakım ise sürücünün kendini, yolcularını veya aracını korumaya yönelik, çoğunlukla isteğe bağlı olan önemli adımlardır.

Bu soruda, Türkiye'deki otoyollarda standart, yani yolcu sepeti olmayan iki tekerlekli bir motosikletin yasal olarak yapabileceği en yüksek hızın ne olduğu sorulmaktadır. Sorudaki "aksine bir durum yoksa" ifadesi önemlidir; bu, trafik levhalarıyla daha düşük bir hız sınırı belirtilmediği durumlar için geçerli olan genel kuralı bilmemiz gerektiği anlamına gelir. Bu tür sorular, sürücü adaylarının farklı yol tiplerine göre farklı araçlar için belirlenmiş hız limitlerini ezbere bilip bilmediğini ölçmeyi amaçlar.

Doğru cevap olan "d) 100" seçeneğinin açıklaması:

Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, Türkiye'deki otoyollarda (erişme kontrollü karayolu) yolcu sepetsiz iki tekerlekli motosikletler (L3 sınıfı) için belirlenen azami hız sınırı saatte 100 kilometredir. Bu kural, otoyolların yüksek standartlı ve daha güvenli yapısı göz önünde bulundurularak belirlenmiştir. Dolayısıyla, herhangi bir trafik işaretiyle farklı bir hız limiti belirtilmediği sürece, bir motosiklet sürücüsü otoyolda en fazla 100 km/s hızla gidebilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunun açıklaması:

• c) 90 km/s: Bu hız limiti, motosikletler için otoyollarda değil, bölünmüş yollarda geçerli olan azami hız sınırıdır. Otoyollar ve bölünmüş yollar farklı yol tipleridir ve hız limitleri de buna göre değişir. Bu seçenek, iki yol tipini birbiriyle karıştıran sürücü adayları için bir çeldiricidir.
• b) 80 km/s: Bu hız limiti ise motosikletler için şehirlerarası çift yönlü karayollarında geçerli olan azami hızdır. Bu yollar, bölünmüş yollara veya otoyollara göre daha düşük standartlara sahip olduğundan hız limiti de daha düşüktür. Bu seçeneği işaretlemek, şehirlerarası yol ile otoyol hız limitini karıştırdığınız anlamına gelir.
• a) 70 km/s: Bu hız limiti genellikle yolcu sepetli motosikletler (L4 sınıfı) veya bazı özel ticari araçlar için farklı yol tiplerinde geçerli olabilir. Standart iki tekerlekli bir motosiklet için otoyolda geçerli bir hız limiti değildir ve bu nedenle yanlış bir cevaptır.

Özetle, ehliyet sınavına hazırlanan bir adayın motosikletler için temel hız limitlerini şu şekilde ezberlemesi gerekir:

1. Otoyollarda: 100 km/s
2. Bölünmüş Yollarda: 90 km/s
3. Şehirlerarası Çift Yönlü Yollarda: 80 km/s
4. Yerleşim Yeri İçinde: 50 km/s

Bu soruyu doğru cevaplamak, farklı yol tipleri arasındaki hız limiti farklarını bildiğinizi gösterir.

Bu soruda, size gösterilen trafik uyarı levhasının ne anlama geldiğini ve sürücüyü hangi duruma karşı uyardığını bulmanız istenmektedir. Levhanın üzerindeki sembolü doğru yorumlayarak, ileride karşılaşılacak duruma hazırlıklı olmanız beklenir.

Doğru cevap a) Okul geçidine seçeneğidir. Şimdi neden bu cevabın doğru olduğunu ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu detaylıca inceleyelim.

Şekildeki levha, bir Tehlike Uyarı İşareti'dir. Kırmızı çerçeveli üçgen levhalar, sürücüleri ilerideki yolda bulunan bir tehlikeye karşı önceden uyarmak amacıyla kullanılır. Levhanın içindeki sembol ise tehlikenin türünü belirtir. Bu levhada el ele tutuşmuş ve koşan iki çocuk figürü bulunmaktadır, bu da sürücülere özellikle çocukların ve öğrencilerin yola çıkma ihtimalinin yüksek olduğu bir bölgeye yaklaştıklarını bildirir. Bu bölge de genellikle bir okul çevresi veya okul geçididir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu ise şu şekilde açıklayabiliriz:

• b) Yürüyüş yoluna: Bu seçenek yanlıştır. Genel yaya geçitlerini belirten levhalar, genellikle mavi zeminli kare bir levha üzerinde beyaz bir yaya figürü veya tehlike uyarı işareti olarak üçgen içinde yürüyen tek bir yetişkin yaya figürü içerir. Sorudaki levhada özellikle "çocuk" figürlerinin kullanılması, buranın sıradan bir yaya geçidi olmadığını, okul gibi çocukların yoğun olduğu bir yer olduğunu vurgular.
• c) Gençlik kampına: Bu seçenek de doğru değildir. Trafik işaretleri sisteminde doğrudan "gençlik kampı" anlamına gelen standart bir tehlike uyarı işareti yoktur. Bir kamp alanı yakınında çocuk tehlikesi varsa yine bu levha kullanılabilir, ancak levhanın birincil ve en yaygın anlamı okul geçididir ve ehliyet sınavlarında bu şekilde kabul edilir.
• d) Alt veya üst geçitlere: Bu seçenek tamamen hatalıdır. Alt ve üst geçitler, yayaların trafiğe girmeden yolu güvenli bir şekilde geçmelerini sağlayan yapılardır. Bu geçitleri gösteren levhalar bir tehlike değil, bir bilgilendirme amacı taşır. Genellikle mavi renkli bilgi levhalarıdır ve üzerinde merdiven inen veya çıkan bir yaya figürü bulunur.

Özetle, kırmızı üçgen içindeki koşan çocuk figürlerini gördüğünüzde, bir okul geçidine yaklaştığınızı anlamalısınız. Bu levhayı gördüğünüz andan itibaren hızınızı düşürmeli, daha dikkatli olmalı ve her an yola fırlayabilecek öğrencilere karşı hazırlıklı olmalısınız. Bu nedenle doğru cevap a) Okul geçidine seçeneğidir.

Bu soruda, Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre hangi araç türünde yangın söndürme cihazı bulundurmanın yasal bir zorunluluk olduğu sorulmaktadır. Sorunun doğru çözümü için araçların sınıflandırılması ve bu sınıflara göre zorunlu olan teçhizatların bilinmesi gerekir. Bu bilgi, sürücülerin hem yasal sorumluluklarını yerine getirmesi hem de acil durumlara hazırlıklı olması açısından çok önemlidir.

Doğru cevap a seçeneğidir. Resimde bir otobüs görülmektedir. Türkiye'deki trafik mevzuatına göre, yolcu taşımacılığı yapan otobüs, minibüs ve sürücü dahil 9'dan fazla oturma yeri olan otomobillerde yangın söndürme cihazı bulundurulması zorunludur. Bu kuralın temel amacı, bir yangın anında araçta bulunan çok sayıda insanın can güvenliğini sağlamak ve yangına hızlıca müdahale etme imkanı tanımaktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim. b seçeneğindeki motosiklet için yangın söndürme cihazı zorunluluğu yoktur. Motosikletlerin yapısı gereği bu cihazı taşımak için uygun bir yer bulunmamaktadır ve yönetmelik bu araçları zorunluluk kapsamı dışında tutmuştur. Benzer şekilde, d seçeneğindeki bisiklet motorsuz bir taşıt olduğu için yangın riski taşımaz ve bu nedenle herhangi bir yangın söndürme ekipmanı gerektirmez.

c seçeneğinde gösterilen traktör de genellikle bu zorunluluktan muaftır. Tarım veya iş makinesi olarak kullanılan standart traktörlerde yangın söndürme cihazı bulundurma şartı aranmaz. Ancak, tehlikeli madde taşıyan veya özel amaçlarla donatılmış bazı iş makinelerinde farklı güvenlik donanımları istenebilmektedir, fakat genel kural traktörler için bir zorunluluk olmaması yönündedir.

Özetle, yangın söndürme cihazı bulundurma zorunluluğu, taşıdığı yolcu sayısı veya yükün cinsi ve ağırlığı nedeniyle daha yüksek risk taşıyan araçlar için getirilmiştir. Bu kuralın geçerli olduğu başlıca araçlar şunlardır:

• Otomobil, minibüs ve otobüsler
• Kamyon, kamyonet ve çekiciler
• Tehlikeli madde taşıyan araçlar (Bu araçlarda daha özel ve fazla sayıda cihaz gerekebilir)

Bu soruda, Türkiye'deki Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre hangi araçta ilk yardım çantası bulundurma zorunluluğu olmadığını bilmeniz istenmektedir. Bu, trafikte can güvenliği ile ilgili temel kurallardan biridir ve ehliyet sınavlarında sıkça karşınıza çıkabilir. Soruyu doğru cevaplamak için hangi araçların bu kuraldan muaf tutulduğunu hatırlamanız gerekir.

Doğru cevap c) Motosiklet seçeneğidir. Türk trafik mevzuatına göre, motorlu bisiklet, motosiklet ve lastik tekerlekli traktör gibi araçlarda ilk yardım çantası bulundurmak zorunlu değildir. Bunun temel nedenlerinden biri, bu araçlarda çantayı güvenli ve korunaklı bir şekilde taşımak için yeterli alanın olmamasıdır. Ayrıca, olası bir kazada sürücünün araçtan savrulma ihtimali yüksek olduğundan, çantanın araçta kalması bir fayda sağlamayabilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Otobüs: Otobüsler, çok sayıda yolcu taşıyan ticari araçlardır. Bu nedenle, olası bir kaza veya acil durumda yolculara ilk müdahalede bulunabilmek için standartlara uygun ve tam donanımlı bir ilk yardım çantası bulundurmaları kanunen zorunludur.
• b) Minibüs: Minibüsler de yolcu taşımacılığı yaptığı için otobüslerle aynı kurala tabidir. İçindeki yolcu sayısının birden fazla olması, ilk yardım çantası bulundurma zorunluluğunu beraberinde getirir.
• d) Otomobil: Tüm hususi ve ticari otomobillerde, sürücü ve yolcuların güvenliği için ilk yardım çantası bulundurmak mecburidir. Trafik denetimlerinde ilk yardım çantasının eksikliği veya bulunmaması bir kusur olarak kabul edilir.

Özetle, bu sorunun anahtarı, kuralın genelini ve istisnalarını bilmektir. Genel kural, otomobil, minibüs, otobüs gibi yolcu taşıyan motorlu araçlarda ilk yardım çantasının zorunlu olmasıdır. Motosiklet ve traktör gibi araçlar ise bu kuralın dışında bırakılan temel istisnalardır.

Bu soruda, bir sürücünün trafikteki en temel kurallardan biri olan kırmızı ışık kuralına ne kadar hakim olduğu ölçülmektedir. Sorunun kökünde yer alan "Aksine bir durum yoksa" ifadesi önemlidir. Bu ifade, trafiği yöneten bir polis memurunun geçmenizi işaret etmesi gibi istisnai durumlar haricinde, standart kuralın ne olduğunu sorgulamaktadır.

Doğru Cevap: a) Aracını durdurmalı

Işıklı trafik işaret cihazında yanan sabit kırmızı ışık, trafiğin o yönde akışının durması gerektiğini bildiren kesin ve net bir emirdir. Karayolları Trafik Kanunu'na göre kırmızı ışık, sürücülerin araçlarını durma çizgisi varsa bu çizginin gerisinde, yoksa yaya geçidinin veya kavşağın ilerisine geçmeden durdurmalarını zorunlu kılar. Bu kural, hem sürücülerin hem de yayaların güvenliğini sağlamak ve trafik akışını düzenlemek için konulmuş en temel kurallardan biridir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Durmadan geçmeli: Bu seçenek, kırmızı ışık kuralının tam tersidir ve çok tehlikeli bir trafik ihlalidir. Durmadan geçmek, yeşil ışık yandığında yapılması gereken davranıştır. Kırmızı ışıkta durmadan geçmek, ciddi kazalara yol açabilir ve ağır trafik cezaları gerektirir.
• c) Gelen araç yoksa dikkatli geçmeli: Bu davranış, fasılalı olarak yanıp sönen sarı ışık için geçerlidir. Fasılalı sarı ışık, "yol ver" anlamı taşır ve kavşağa dikkatlice yaklaşıp, gelen araç yoksa geçilebileceğini belirtir. Ancak sabit yanan kırmızı ışık, sürücüye böyle bir tercih hakkı tanımaz; durmayı emreder.
• d) Yayalar geçebileceği için yavaş gitmeli: Trafikte her zaman yayalara karşı dikkatli olmak gerekse de, kırmızı ışığın emri "yavaşlamak" değil, "durmak"tır. Sadece yavaşlayarak kavşağa girmek, hem diğer yönlerden yeşil ışıkta geçen araçlar hem de yaya geçidini kullanan yayalar için büyük bir risk oluşturur. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, bir trafik ışığında kırmızı ışık yanıyorsa ve trafiği yöneten bir polis memuru gibi aksi bir durum belirtilmemişse, sürücünün yapması gereken tek ve doğru hareket, güvenli bir şekilde aracını durdurmaktır. Bu kural, trafik düzeninin ve can güvenliğinin temel taşıdır.

Bu soruda, Türkiye'deki şehirler arası karayollarında geçerli olan asgari, yani en düşük hız sınırının ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktaları "zorunlu hâller dışında" ve "araç cinsi gözetilmeksizin" ifadeleridir. Bu, normal trafik akışında, herhangi bir arıza, yoğun trafik veya tehlikeli hava koşulu olmadan, bir otomobilin, kamyonun veya otobüsün bu yolda inebileceği en düşük yasal hızın ne olduğunu bilmemiz gerektiği anlamına gelir.

Doğru Cevap: c) 15

Doğru cevabın 15 km/s olmasının sebebi, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde açıkça belirtilmiş bir kural olmasıdır. Yönetmeliğe göre, aksine bir işaret bulunmadıkça ve zorunlu bir sebep olmadıkça, şehirler arası karayollarında motorlu araçların kullanabileceği en düşük hız saatte 15 kilometredir. Bu kuralın amacı, trafiğin akıcılığını sağlamak ve çok yavaş giderek tehlike yaratan araçları engellemektir. Normal seyrin 90-110 km/s olduğu bir yolda 5-10 km/s gibi bir hızla giden bir araç, arkadan gelen araçlar için ciddi bir kaza riski oluşturur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) 5 ve b) 10: Bu hızlar, bir şehirler arası karayolunun akışı için aşırı yavaştır. Neredeyse durma noktasına yakın olan bu hızlar, trafik güvenliğini sağlamak yerine ciddi şekilde tehlikeye atar. Bu nedenle yasa koyucu, minimum sınırı bu kadar düşük belirlememiştir.
• d) 20: Bu seçenek doğru cevaba yakın olsa da, yönetmelikte belirtilen net rakam değildir. Ehliyet sınavlarında trafik kurallarıyla ilgili net ve ezbere dayalı bilgiler sorulabilir, bu yüzden doğru rakamı bilmek önemlidir. Yasal sınır 20 değil, 15 km/s'tir.

Önemli Bir Not ve Sık Yapılan Hata

Bu soruda en çok karıştırılan konu, otoyollar (otobanlar) ile şehirler arası karayolları arasındaki farktır. Her iki yol tipi için asgari hız sınırları farklıdır. Bu soruda "şehirler arası karayolu" sorulmuştur, ancak sınavda karşınıza "otoyol" da çıkabilir. Bu iki önemli kuralı unutmamalısınız:

1. Şehirler arası karayollarında asgari hız sınırı: 15 km/s
2. Otoyollarda (Erişme Kontrollü Karayolu) asgari hız sınırı: 40 km/s

Dolayısıyla, soruda hangi yol tipinin sorulduğuna çok dikkat etmek, doğru cevabı bulmak için hayati önem taşır. Bu sorunun cevabı, şehirler arası karayolu için belirlenen 15 km/s'tir.

Bu soruda, emniyet kemerinin trafikteki temel işlevinin ne olduğu ve neyi azalttığı sorulmaktadır. Emniyet kemeri, bir aracın en temel güvenlik donanımlarından biridir ve kullanım amacı doğrudan bir kazanın sonuçlarıyla ilgilidir. Sorunun doğru cevabını ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak için emniyet kemerinin çalışma prensibini bilmek önemlidir.

Doğru Cevap: d) Kaza anında ölüm ve yaralanmaların

Emniyet kemeri, bir "pasif güvenlik" önlemidir. Bu, kazanın olmasını engellemediği, ancak kaza meydana geldiğinde sürücü ve yolcuları korumaya yönelik olduğu anlamına gelir. Bir çarpışma anında, araç aniden durur fakat içindeki insanlar eylemsizlik prensibi gereği aynı hızla ileri doğru hareket etmeye devam eder. Emniyet kemeri tam bu noktada devreye girerek, vücudun koltukta sabit kalmasını sağlar ve kişinin başını cama, direksiyona veya ön panele çarpmasını engeller. Ayrıca, kişiyi araçtan dışarı fırlamaktan korur ki bu, kazalardaki en ölümcül senaryolardan biridir. Dolayısıyla, emniyet kemeri kullanımı, kaza anında oluşabilecek ciddi yaralanmaları ve ölümleri büyük ölçüde azaltır.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması:

• a) Trafik kazalarının: Bu seçenek yanlıştır çünkü emniyet kemeri takmak, bir trafik kazasının meydana gelme olasılığını azaltmaz. Kazalar; sürücü hataları, yol koşulları, hava şartları veya diğer araçların hataları gibi sebeplerden kaynaklanır. Emniyet kemeri, bu sebepleri ortadan kaldıran bir etkiye sahip değildir; sadece kazanın sonucunu hafifletir.
• b) Trafik işaret levhalarının: Bu seçenek, soruyla tamamen alakasızdır. Trafik işaret levhalarının sayısı veya durumu, yolun yapısına, trafik yoğunluğuna ve yasal düzenlemelere göre belirlenir. Sürücülerin emniyet kemeri takıp takmaması, yollardaki levha sayısını hiçbir şekilde etkilemez. Bu, dikkati dağıtmak için konulmuş bir çeldirici şıktır.
• c) Trafikteki görevli sayısının: Bu seçenek de mantıksızdır. Trafikteki polis veya jandarma gibi görevlilerin sayısı, trafik denetimi, asayiş ve trafik akışını düzenleme ihtiyaçlarına göre belirlenir. Emniyet kemeri kullanımı, bu görevlilerin sayısının azalmasında veya artmasında doğrudan bir etken değildir. Aksine, emniyet kemeri takmamak bir kural ihlali olduğu için görevliler tarafından cezai işlem uygulanmasına neden olabilir.

Özetle, ehliyet sınavındaki bu soru, sürücü adayının güvenlik donanımlarının işlevini doğru anlayıp anlamadığını ölçmeyi hedefler. Emniyet kemerinin temel amacı, bir kaza meydana geldikten sonra sürücü ve yolcuları korumak, çarpmanın şiddetinden kaynaklanacak olumsuz sonuçları en aza indirmektir. Bu yüzden, kaza sayısını değil, kazanın sonucundaki can kaybı ve yaralanma riskini azaltır.

Bu soruda, herhangi bir trafik polisi, levha veya ışıkla yönetilmeyen bir kavşakta, yani bir kontrolsüz kavşakta hangi davranışın kurallara aykırı olduğu sorulmaktadır. Bu tür sorularda dikkat etmeniz gereken en önemli nokta, şıklardan hangisinin "yanlış" bir eylem olduğudur. Yani, şıklardan üç tanesi doğru ve uyulması gereken trafik kurallarını belirtirken, bir tanesi hatalı bir bilgiyi içermektedir.

d) Motorlu araçlardan sağdakinin, soldan gelen araca yol vermesi

Bu seçenek, sorunun doğru cevabıdır çünkü ifade edilen davranış trafik kurallarına göre tamamen yanlıştır. Kontrolsüz kavşaklardaki en temel kural, "sağdan gelen aracın geçiş önceliği" olmasıdır. Yani, bir kavşağa yaklaşan sürücü, kendi sağından gelen araca yol vermek zorundadır. Bu şık ise durumun tam tersini, yani sağdaki aracın soldakine yol vermesi gerektiğini söyleyerek kuralı ihlal etmektedir. Bu nedenle, kontrolsüz bir kavşakta yapılması yanlış olan davranış budur.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması

Diğer seçeneklerin neden cevap olmadığını, yani neden doğru trafik kurallarını ifade ettiklerini inceleyelim:

• a) Tali yoldan ana yola çıkan sürücülerin, ana yoldan geçen araçlara yol vermesi: Bu ifade doğrudur. Trafik kurallarına göre, ana yol ve tali yolun kesiştiği bir kavşakta geçiş önceliği her zaman ana yoldaki araçlardadır. Tali yoldan gelen sürücü, ana yoldaki trafik müsait olana kadar beklemek ve ana yoldan geçen araçlara yol vermek zorundadır. Bu, yapılması gereken doğru bir davranıştır.
• b) Dönüş yapan sürücülerin, doğru geçmekte olan araçlara yol vermesi: Bu ifade de doğrudur. Kavşaklarda genel bir kural olarak, dönüş yapan araçlar, karşı yönden gelen ve düz gitmekte olan araçlara yol vermek zorundadır. Düz giden aracın geçiş önceliği vardır. Dolayısıyla bu, yapılması gereken doğru bir davranıştır.
• c) Bütün sürücülerin geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermesi: Bu ifade de kesinlikle doğrudur. Ambulans, itfaiye, polis aracı gibi "geçiş üstünlüğüne sahip" araçlar, görev halindeyken (sirenleri ve ışıkları açıkken) her zaman ve her yerde geçiş önceliğine sahiptir. Diğer tüm sürücüler, kavşağın kontrollü veya kontrolsüz olduğuna bakılmaksızın bu araçlara yol vermekle yükümlüdür. Bu da yapılması zorunlu ve doğru bir davranıştır.

Özetle, soru bizden yanlış olan davranışı bulmamızı istiyor. A, B ve C şıkları trafikte uyulması gereken doğru kuralları belirtirken, D şıkkı kontrolsüz kavşaklardaki en temel geçiş hakkı kuralını ("sağdaki önceliklidir" kuralını) tersine çevirdiği için yapılması yanlış olan davranıştır ve bu yüzden sorunun doğru cevabıdır.

Bu soruda, araçların egzoz sisteminin önemli bir parçası olan egzoz susturucusunun (diğer adıyla susturucu veya egzoz manifoldu) temel görevi ve işlevi hakkında doğru olan bilgi sorgulanmaktadır. Egzoz susturucusu, motorun çalışması sırasında ortaya çıkan yüksek sesin azaltılmasından sorumlu olan kritik bir parçadır. Soru, bu parçayla ilgili temel ve doğru bilgiyi tespit etmenizi istemektedir.

c) Gürültü kirliliğini azaltmaya yardımcı olur.

Bu ifade doğrudur çünkü egzoz susturucusunun temel ve en önemli görevi budur. Motorun yanma odalarında meydana gelen patlamalar, çok yüksek bir ses basıncı oluşturur ve bu ses doğrudan dışarı atılsaydı dayanılmaz bir gürültü ortaya çıkardı. Susturucu, bu ses dalgalarını özel olarak tasarlanmış iç odacıklar, delikli borular ve yalıtım malzemeleri aracılığıyla dağıtarak ve sönümleyerek aracın çok daha sessiz çalışmasını sağlar. Bu sayede hem çevreye yayılan gürültü kirliliği önlenir hem de sürüş konforu artar.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması:

• a) Motor hararet yaptığında çıkarılması uygundur. Bu ifade tamamen yanlıştır. Motorun hararet yapması, soğutma sistemiyle (radyatör, fan, termostat, su pompası vb.) ilgili bir arızadan kaynaklanır. Egzoz susturucusunun motorun soğutulmasıyla doğrudan hiçbir ilgisi yoktur. Aksine, susturucuyu çıkarmak sadece aşırı ve yasa dışı gürültüye neden olur, hararet sorununu ise kesinlikle çözmez.
• b) Yaz aylarında kullanılması motora zarar verir. Bu ifade de yanlıştır ve hiçbir teknik dayanağı yoktur. Egzoz susturucusu, mevsimlerden bağımsız olarak çalışmak üzere tasarlanmıştır ve her zaman araçta bulunması yasal bir zorunluluktur. Yaz veya kış aylarında kullanılmasının motora herhangi bir özel zararı veya faydası yoktur; görevi her zaman aynıdır: sesi azaltmak.
• d) Kış aylarında yakıttan tasarruf sağlar. Bu ifade de yanlıştır. Egzoz susturucusunun birincil amacı yakıt tasarrufu sağlamak değildir. Hatta tam tersi, zamanla tıkanmış veya arızalanmış bir susturucu, egzoz gazlarının rahatça dışarı atılmasını engelleyerek motorda geri basınç oluşturur. Bu durum motorun daha fazla zorlanmasına ve yakıt tüketiminin artmasına neden olabilir. Dolayısıyla, ne kış aylarında ne de başka bir zamanda yakıt tasarrufu sağlama gibi özel bir işlevi bulunmamaktadır.

Özetle, egzoz susturucusunun tek ve temel görevi, motorun çalışmasıyla oluşan gürültüyü yasal sınırların altına indirerek gürültü kirliliğini engellemektir. Diğer seçenekler, susturucunun işleviyle ilgisi olmayan, tamamen yanlış bilgiler içermektedir. Bu nedenle doğru cevap 'C' seçeneğidir.

Bu soruda, motorun soğutma sistemine eklenen ve birden fazla önemli görevi olan sıvının ne olduğu sorulmaktadır. Cümledeki boşluğa gelecek kelimenin, hem donmayı önlemesi hem de motorun metal parçalarını pas, korozyon ve kireç gibi zararlı etkenlerden koruması gerekmektedir. Bu tanıma uyan doğru sıvıyı seçenekler arasından bulmamız isteniyor.

Doğru cevap b) antifriz'dir. Antifriz, temel olarak suyun donma noktasını düşüren ve kaynama noktasını yükselten kimyasal bir karışımdır. Bu sayede motorun kışın çok soğuk havalarda donmasını, yazın ise sıcak havalarda kaynamasını (hararet yapmasını) önler. Ancak antifrizin görevi bununla sınırlı değildir. İçerdiği özel katkı maddeleri (inhibitörler) sayesinde, soğutma sıvısının dolaştığı radyatör, motor bloku ve devridaim pompası gibi metal yüzeylerde korozyonu (aşınmayı), paslanmayı ve kireç oluşumunu engeller. Bu koruyucu özelliği sayesinde motor parçalarının ömrünü uzatır ve soğutma sisteminin verimli çalışmasını sağlar.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Asit: Asitler, metaller için aşındırıcı (korozif) maddelerdir. Soğutma sistemine asit konulması, motor parçalarına ciddi zararlar verir, onları korumak yerine eritir ve delinmelerine yol açar. Bu nedenle tamamen yanlış bir seçenektir.
• c) Saf Su: Saf su, soğutma sisteminde antifriz ile karıştırılarak kullanılır ancak tek başına yeterli değildir. Çünkü saf su 0°C'de donar ve kış aylarında motorda genleşerek çatlaklara sebep olabilir. Ayrıca pas ve korozyona karşı koruyucu hiçbir katkı maddesi içermez.
• d) Elektrolit: Elektrolit, genellikle akülerde elektrik iletkenliğini sağlamak için kullanılan bir sıvıdır (akü asidi gibi). Soğutma sisteminin göreviyle hiçbir ilgisi yoktur. Hatta metal parçalar arasında istenmeyen bir elektrik akımı yaratarak korozyonu hızlandırabilir.

Özetle, sorudaki tanım tam olarak antifrizin görevlerini açıklamaktadır. Antifriz sadece bir "donma önleyici" değil, aynı zamanda motoru ve soğutma sistemini içten koruyan çok fonksiyonlu bir sıvıdır. Bu nedenle, araç bakımında antifriz seviyesinin ve kalitesinin dört mevsim boyunca düzenli olarak kontrol edilmesi büyük önem taşır.

Bu soruda, trafikte seyir hâlindeyken önümüzdeki bir aracın arka kısmında bulunan ışıkların ne anlama geldiğini bilip bilmediğimiz ölçülmektedir. Özellikle, aniden yanan kırmızı ışıkların hangi duruma işaret ettiği sorulmaktadır. Bu, trafikteki en temel ve hayati güvenlik kurallarından biridir çünkü öndeki aracın hareketlerini doğru yorumlamak, kazaları önlemek için kritik öneme sahiptir.

Doğru Cevap: c) Araçta frenleme yapıldığını

Doğru cevabın "Araçta frenleme yapıldığını" olmasının sebebi, araçların standart aydınlatma donanımıdır. Bir sürücü fren pedalına bastığında, aracın arkasında bulunan ve normalde sönük olan fren lambaları anında ve parlak bir kırmızı renkte yanar. Bu ışıklar, arkadan gelen sürücülere öndeki aracın yavaşladığını veya durmak üzere olduğunu bildirir. Bu sayede arkadaki sürücü de zamanında yavaşlayarak takip mesafesini korur ve olası bir çarpmayı engeller.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Aracın sola döneceğini & b) Aracın sağa döneceğini: Bu seçenekler yanlıştır çünkü bir aracın dönüş yapacağını bildiren ışıklar sinyal lambalarıdır. Sinyal lambaları genellikle turuncu (bazen kırmızı) renktedir ve sabit bir şekilde yanmak yerine, dönüş yapılacak yöne göre sadece sağ veya sol taraftaki lamba düzenli aralıklarla yanıp söner. Soruda ise kırmızı lambaların "aniden yanması" ifadesi kullanılmıştır, bu da sabit yanan fren lambalarını işaret eder.
• d) Aracın geri gelmekte olduğunu: Bu seçenek de yanlıştır. Bir araç geri vitese takıldığında, arkasındaki sürücüleri ve yayaları uyarmak için geri vites lambaları yanar. Geri vites lambalarının rengi standart olarak beyazdır, kırmızı değil. Bu beyaz ışıklar hem bir uyarıdır hem de gece manevra yaparken aracın arkasını aydınlatmaya yarar.

Özetle, seyir halindeki bir aracın arkasındaki kırmızı ışıkların aniden ve sabit bir şekilde yanması, sürücünün frene bastığının ve aracın yavaşladığının kesin bir göstergesidir. Bu nedenle doğru cevap 'c' şıkkıdır.

Bu soruda, bir aracın daha az yakıt tüketmesi, yani yakıt tasarrufu yapması için uygulanması gereken doğru davranışın hangisi olduğu sorulmaktadır. Yakıt tasarrufu, hem sürücünün bütçesine katkı sağlar hem de çevreye salınan zararlı gazları azaltır. Bu nedenle araç bakımı ve sürüş teknikleriyle ilgili doğru uygulamaları bilmek, ehliyet sınavı için oldukça önemlidir.

Doğru Cevap: b) Eskiyen buji kabloları değiştirilir.

Buji kabloları, ateşleme sisteminin önemli bir parçasıdır. Görevleri, motordaki bujilere ateşleme için gerekli olan yüksek elektrik akımını iletmektir. Zamanla bu kablolar eskir, yıpranır ve elektrik iletkenliğini kaybeder. Bu durumda bujilere yeterli akım gitmez ve silindir içindeki yakıt-hava karışımı tam olarak yanamaz.

Eskiyen kabloların yenileriyle değiştirilmesi, ateşlemenin verimli ve tam zamanında olmasını sağlar. Tam ve verimli yanma, motorun gücünü artırır ve yakıtın israf edilmesini önleyerek doğrudan yakıt tasarrufu sağlar. Bu seçenek, aracın periyodik bakımının yakıt ekonomisi üzerindeki olumlu etkisini vurgulamaktadır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Motor yüksek devirde kullanılır: Motoru yüksek devirde kullanmak, yani sürekli olarak bağırtmak, motorun daha fazla çalışmasına ve daha sık ateşleme yapmasına neden olur. Bu durum, yakıt tüketimini önemli ölçüde artırır. Tasarruf için ideal olan, aracı sakin kullanmak ve vitesleri doğru zamanda (genellikle 2000-3000 devir aralığında) değiştirerek motoru yormamaktır.
• c) Trafiğin yoğun olduğu yollar seçilir: Yoğun trafik, sürekli dur-kalk yapmayı gerektirir. Aracın en çok yakıt tükettiği anlardan biri, durur halden harekete geçtiği ilk kalkış anıdır. Ayrıca, trafikte rölantide (boşta) beklemek de yakıtın boşa harcanmasına neden olur. Tasarruf için akıcı trafiğin olduğu, daha az dur-kalk yapılacak yollar tercih edilmelidir.
• d) Araç, yokuş aşağı inerken vites boşa alınıp kontak kapatılır: Bu seçenek, yakıt tasarrufu sağlamadığı gibi son derece tehlikeli ve kesinlikle yapılmaması gereken bir davranıştır. Kontağı kapatmak, direksiyonun kilitlenmesine ve fren sisteminin (fren hidroliği desteği) devre dışı kalmasına neden olabilir. Ayrıca, yeni nesil enjeksiyonlu araçlarda yokuş aşağı inerken vites boşa alınmaz, aksine araç viteste bırakılır. Bu durumda "yakıt kesme" (cut-off) özelliği devreye girer ve araç hiç yakıt tüketmez. Aracı boşa almak ise motorun rölantide çalışmaya devam etmesi için yakıt harcamasına neden olur.

Bu soruda, araç gösterge panelinde bulunan ve üzerinde "km/h" ibaresi yer alan göstergenin ne işe yaradığı sorulmaktadır. Sürücünün aracı güvenli ve yasal sınırlar içinde kullanabilmesi için bu göstergenin anlamını bilmesi hayati önem taşır. Görseldeki gösterge, aracın anlık hareket durumunu bildiren temel bir bileşendir.

Doğru Cevap: a) Aracın hızını

Görselde yer alan gösterge bir hız göstergesidir (kilometre saati). Bu göstergenin üzerinde açıkça görülen "km/h" ifadesi, "kilometre/saat" anlamına gelir ve uluslararası bir hız birimidir. Bu gösterge, aracın tekerleklerinin dönüş hızını temel alarak, aracın o anki hızını sürücüye saatte kaç kilometre cinsinden olduğunu bildirir. Bu nedenle doğru cevap 'a' seçeneğidir.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• b) Yakıt miktarını: Yakıt miktarını gösteren göstergenin üzerinde genellikle bir benzin pompası simgesi bulunur. Ayrıca, gösterge üzerinde 'F' (Full - Dolu) ve 'E' (Empty - Boş) gibi harfler yer alır ve aracın deposundaki yakıt seviyesini gösterir. Sorudaki görsel bu tanıma uymamaktadır.
• c) Motor sıcaklığını: Motor soğutma suyu sıcaklığını gösteren göstergeye hararet göstergesi denir. Bu göstergenin üzerinde genellikle bir termometre simgesi ve 'C' (Cold - Soğuk) ile 'H' (Hot - Sıcak) harfleri bulunur. Sorudaki görsel bir hararet göstergesi değildir.
• d) Motor devir sayısını: Motorun dakikadaki devir sayısını (RPM - Revolutions Per Minute) gösteren panele devir saati (takometre) denir. Bu göstergenin üzerinde genellikle "x1000 rpm" gibi bir ibare bulunur ve rakamlar 1, 2, 3, 4 şeklinde ilerler. Sorudaki gösterge, motor devrini değil, aracın hızını gösterdiği için bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, gösterge panelindeki "km/h" birimi, o göstergenin aracın hızını ölçtüğünü kesin olarak belirtir. Sürücüler, hız sınırlarına uymak ve güvenli bir sürüş gerçekleştirmek için bu göstergeyi sürekli olarak kontrol etmelidir.

Bu soruda, park hâlindeki bir aracın flaşörlerinin (dörtlü ikaz lambalarının) uzun süre açık bırakılmasının ne gibi bir sonuca yol açacağı sorgulanmaktadır. Bu durum, aracın elektrik sistemi ve güç kaynağı hakkındaki temel bilginizi ölçmeyi amaçlar. Sorunun doğru ve yanlış cevaplarını adım adım inceleyelim.

Doğru Cevap: b) Akünün boşalması

Aracın motoru çalışmıyorken, farlar, radyo, iç aydınlatma ve flaşörler gibi tüm elektrikli aksamlar gücünü doğrudan aküden alır. Akü, aracın elektrik enerjisini depolayan bir bataryadır. Flaşörler de sürekli yanıp sönerek enerji tüketen lambalardır.

Motor çalışmadığı için, aküyü şarj eden alternatör (şarj dinamosu) de devre dışıdır. Bu nedenle, flaşörler uzun süre açık kaldığında aküdeki depolanmış enerji sürekli olarak harcanır ve yeniden doldurulmaz. Sonuç olarak, akünün şarjı tamamen biter ve boşalır; bu durum aracın tekrar çalıştırılmasını engelleyebilir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Jantın eğilmesi: Jant, tekerleğin metal kısmıdır ve sadece kaldırıma çarpma veya derin bir çukura girme gibi fiziksel darbelerle eğilebilir. Aracın elektrik sisteminin veya flaşörlerin açık kalmasının jant üzerinde hiçbir fiziksel etkisi yoktur. Bu nedenle bu seçenek tamamen ilgisizdir.
• c) Fren balatalarının aşınması: Fren balataları, araç hareket hâlindeyken frene basıldığında, disk veya kampanaya sürtünerek aşınan parçalardır. Park hâlindeki bir aracın fren sistemi aktif olarak kullanılmadığı için fren balataları aşınmaz. Flaşörlerin yanması ile fren sistemi arasında mekanik bir bağlantı yoktur.
• d) Lastik hava basıncının düşmesi: Lastik basıncı zamanla veya hava sıcaklığındaki değişimlerle yavaş yavaş düşebilir. Ancak bu durumun, aracın elektrik sistemiyle ya da flaşörlerin yanmasıyla hiçbir doğrudan ilgisi yoktur. Bu iki olay birbirinden tamamen bağımsızdır.

Özetle, motoru kapalı bir aracın elektrik tüketen herhangi bir donanımını (flaşör, far, radyo vb.) uzun süre açık bırakmak, enerjinin tek kaynağı olan akünün boşalmasına neden olur. Bu, ehliyet sınavında sıkça karşılaşılan ve her sürücünün bilmesi gereken temel bir bilgidir.

Bu soruda, aracı çalıştırmak için kontak anahtarını uzun süre "marş" konumunda tutmanın veya bu işlemi art arda defalarca tekrarlamanın hangi araç parçasına zarar vereceği, yani ömrünü kısaltacağı sorulmaktadır. Bu durumu daha iyi anlamak için marş yapma anında aracın elektrik sisteminde neler olduğunu bilmek önemlidir.

Doğru Cevap: b) Marş motorunun

Doğru cevabın neden marş motoru olduğunu açıklayalım. Marş motoru, aracın motorunu ilk hareketini vermek için tasarlanmış çok güçlü bir elektrik motorudur. Çalışmak için aküden çok yüksek miktarda elektrik akımı çeker. Bu parça, sadece birkaç saniyelik kısa çalışmalar için tasarlanmıştır; aracın motoru çalıştıktan sonra görevi biter ve devreden çıkar.

Eğer marşa uzun süre basılırsa veya sık sık art arda marş yapılırsa, marş motorunun içindeki sargılar aşırı akım nedeniyle çok fazla ısınır. Bu aşırı ısınma, motorun içindeki hassas parçalara, sargılara ve kömürlere zarar verir. Zamanla bu durum, marş motorunun yanmasına veya mekanik olarak arızalanmasına yol açar ve böylece ömrü önemli ölçüde kısalır. Bu nedenle, bir denemede motor çalışmazsa, birkaç saniye bekleyip tekrar denemek marş motorunun sağlığı için çok daha iyidir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Far ampulü: Far ampulleri, aracın aydınlatma sisteminin bir parçasıdır. Marş yapma işlemi sırasında doğrudan kullanılmazlar. Hatta birçok modern araçta, marş anında aküdeki tüm gücü marş motoruna yönlendirmek için farlar gibi elektrikli sistemler anlık olarak kapatılır. Dolayısıyla marşa basmak far ampulünün ömrünü etkilemez.
• c) Silecek motoru: Silecek motoru, cam sileceklerini çalıştıran ayrı bir elektrik motorudur. Marş sistemi ile hiçbir doğrudan bağlantısı yoktur ve motoru çalıştırma işlemi sırasında aktif değildir. Bu yüzden marş yapmanın silecek motorunun ömrüne bir etkisi bulunmamaktadır.
• d) Endüksiyon bobini: Endüksiyon bobini (ateşleme bobini), bujilerin ateşleme yapabilmesi için gereken yüksek voltajı üreten parçadır. Marş sırasında aktif olsa da, görevi motor çalıştığı sürece sürekli devam etmektir. Uzun süreli marş, endüksiyon bobini üzerinde marş motorundaki kadar yıkıcı bir etki yaratmaz. En büyük ve en zararlı yük, yüksek akım çeken marş motorunun üzerindedir.

Özetle, marş yapma işlemi doğrudan marş motorunu çalıştırır ve bu işlemin uzun sürmesi veya sık tekrarlanması, en büyük yükü taşıyan bu parçanın aşırı ısınarak yıpranmasına neden olur. Bu yüzden doğru cevap "Marş motoru" seçeneğidir.

Bu soruda, aracın motor soğutma sistemini kış aylarının dondurucu soğuklarından korumak için radyatöre eklenmesi gereken özel sıvının ne olduğu sorulmaktadır. Motorun içindeki su donduğunda genleşir ve bu durum motor bloğunu, radyatörü ve hortumları çatlatarak çok ciddi ve masraflı hasarlara yol açabilir. Bu nedenle, soğutma sıvısının donma noktasını düşürmek kritik bir öneme sahiptir.

Doğru Cevap: c) Antifriz

Antifriz, kelime anlamı olarak "donma karşıtı" demektir ve motor soğutma suyuna eklenen kimyasal bir maddedir. Temel görevi, suyun donma noktasını 0°C'nin çok daha altındaki derecelere (örneğin -30°C veya -40°C gibi) düşürmektir. Bu sayede en soğuk kış günlerinde bile radyatördeki ve motor bloğundaki suyun donması engellenmiş olur.

Antifrizin tek faydası donmayı önlemek değildir. Aynı zamanda, suyun kaynama noktasını da yükselterek yaz aylarında motorun hararet yapma riskini azaltır. Ayrıca içerdiği özel katkı maddeleri sayesinde soğutma sistemindeki metal parçaları paslanmaya ve korozyona (aşınmaya) karşı koruyarak sistemin ömrünü uzatır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Yağ: Yağ, motorun hareketli parçalarını (piston, krank mili vb.) yağlamak ve sürtünmeyi azaltmak için kullanılır. Soğutma sisteminde yeri yoktur. Su ile karışmaz ve radyatörün ince kanallarını tıkayarak motorun soğumasını engeller, bu da hararete yol açar.
• b) Asit: Asit, metal ve lastik gibi malzemeler için son derece aşındırıcı (korozif) bir maddedir. Radyatöre konulması durumunda motorun metal aksamını, hortumları ve contaları kısa sürede delerek soğutma sisteminin tamamen bozulmasına neden olur. Bu, araca yapılabilecek en büyük zararlardan biridir.
• d) Saf su: Saf su, soğutma sisteminin ana sıvısı olmasına rağmen kış koşulları için tek başına kesinlikle yeterli değildir. Çünkü 0°C'de donar ve yukarıda bahsedilen genleşme nedeniyle motorda çatlaklara yol açar. Bu nedenle soğuk iklimlerde suyun içine mutlaka antifriz karıştırılmalıdır.

Bu soruda, aracın motorunda üretilen gücü tekerleklere ileten sistemin bir parçası sorulmaktadır. Özellikle, motor ile vites kutusu (şanzıman) arasındaki bağlantıyı anlık olarak kesip vites değiştirmemizi sağlayan parçanın hangisi olduğu istenmektedir. Bu işlemi yapan parça, güç aktarma organları arasında kritik bir role sahiptir.

Doğru cevap a) Kavrama (Debriyaj) seçeneğidir. Kavrama sistemi, motor ile vites kutusu arasında yer alır ve temel görevi bu iki önemli parça arasındaki güç akışını kontrol etmektir. Sürücü debriyaj pedalına bastığında, kavrama sistemi motorun dönme hareketini vites kutusuna iletmeyi durdurur. Bu sayede, vites kutusundaki dişliler üzerindeki yük kalkar ve vites geçişi rahat ve sarsıntısız bir şekilde yapılabilir.

Debriyaj pedalını bıraktığınızda ise kavrama tekrar motor ile vites kutusunu birbirine bağlar ve motorun gücü seçilen vitesteki dişliler aracılığıyla tekerleklere iletilmeye devam eder. Kısacası, vites değiştirmek için motorun gücünü geçici olarak "boşa almamızı" sağlayan parça kavramadır. Bu nedenle sorunun tanımına tam olarak uymaktadır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Fren balatası: Fren balatası, bir güç aktarma organı değil, fren sisteminin bir parçasıdır. Görevi, tekerleklerle birlikte dönen fren diskine veya kampanasına sürtünerek aracın yavaşlamasını veya durmasını sağlamaktır. Motor ile vites kutusu arasında bir bağlantı kesme görevi yoktur.
• c) Helezon yay: Helezon yay, süspansiyon sisteminin bir elemanıdır. Aracın ağırlığını taşır ve yoldaki kasis veya çukurlardan kaynaklanan sarsıntıları emerek sürüş konforunu artırır. Güç aktarma organlarıyla herhangi bir bağlantısı veya görevi bulunmamaktadır.
• d) Amortisör: Amortisör de helezon yay gibi süspansiyon sisteminin bir parçasıdır. Helezon yayların salınımını (yaylanmasını) kontrol altına alarak aracın yola daha iyi tutunmasını sağlar ve sürüş güvenliğini artırır. Motor gücünün aktarılmasıyla ilgili bir işlevi yoktur.

Bu soruda, sürücünün yağmurlu bir havada su birikintisinin yanından geçerken yavaşlayarak veya dikkatli geçerek yayaları ıslatmamaya çalışması davranışının altında yatan temel trafik değeri sorulmaktadır. Bu davranış, sürücünün sadece kurallara uymasını değil, aynı zamanda diğer yol kullanıcılarına karşı olan tutumunu da gösteren bir trafik adabı örneğidir.

Doğru cevap c) Nezaket ve saygıya seçeneğidir. Çünkü sürücünün bu davranışı, tamamen başkalarını düşünme ve onlara saygı gösterme eylemidir. Yasal bir zorunluluktan çok, sürücünün empati kurarak "Ben o yayanın yerinde olsaydım ıslanmak istemezdim" diye düşünmesiyle ortaya çıkar. Bu düşünceli hareket, trafikteki diğer insanlara karşı gösterilen bir incelik, yani nezaket ve onların varlığına duyulan bir saygıdır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) İnatlaşmaya: İnatlaşma, trafikte genellikle olumsuz sonuçlar doğuran, başkalarıyla rekabete girme veya kendi istediğini zorla yapma durumudur. Sorudaki davranış ise bunun tam tersi, uzlaşmacı ve düşünceli bir tavırdır. Bu nedenle bu seçenek tamamen yanlıştır.
• b) Yardımlaşmaya: Yardımlaşma, trafikte zor durumda kalan birine (örneğin aracı bozulan bir sürücüye) yardım etmektir. Yayayı ıslatmamak bir yardım eylemi değil, ona zarar vermekten veya onu rahatsız etmekten kaçınma eylemidir. Bu yüzden, olumlu bir değer olsa da bu durum için en uygun tanım değildir.
• d) Konuşma üslubuna: Bu seçenek, sürücülerin birbirleriyle veya yetkililerle olan sözlü iletişimini ifade eder. Soruda anlatılan durum ise bir sürüş davranışıdır ve herhangi bir konuşma veya diyalog içermez. Dolayısıyla konuyla hiçbir ilgisi yoktur.

Sonuç olarak, bir sürücünün yayaları düşünerek su sıçratmamaya özen göstermesi, trafikteki diğer bireylerin haklarına ve konforuna değer verdiğini gösterir. Bu durum, trafikteki en temel sosyal değerlerden olan nezaket ve saygının en güzel örneklerinden biridir.

Bu soruda, bir sürücünün park ederken sergilediği düşünceli bir davranışın arkasında yatan temel insani değerin ne olduğu sorgulanmaktadır. Soru, sürücünün sadece kendi işini halletmekle kalmayıp, park ettiği yerin başkaları için bir zorluk yaratıp yaratmadığını düşünmesini sağlayan karakter özelliğini bulmamızı istiyor. Bu davranış, trafikteki güvenliğin ve düzenin temelini oluşturan önemli bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: d) Empati düzeyi yüksek

Doğru cevabın neden "Empati düzeyi yüksek" olduğunu açıklayalım. Empati, en basit tanımıyla, bir başkasının duygularını, durumunu veya düşüncelerini anlama ve kendini onun yerine koyabilme yeteneğidir. Trafikte empati sahibi bir sürücü, sadece kendi aracını ve yolculuğunu düşünmez; diğer sürücülerin, yayaların veya bisikletlilerin ne gibi zorluklar yaşayabileceğini de hesaba katar. Aracını park ederken "Ben buraya park edersem, şu köşeden dönecek olan araba beni görebilir mi?" veya "Bir bebek arabası ya da tekerlekli sandalyeli bir yaya bu kaldırımdan geçebilir mi?" gibi soruları kendine sorar. Bu düşünce tarzı, tam olarak soruda tarif edilen davranışın kaynağıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Bencil: Bencil bir sürücü, yalnızca kendi rahatını ve çıkarını düşünür. Diğer yol kullanıcılarının yaşayacağı zorluklar onun için bir önem taşımaz. Hatta tam tersine, en uygun yeri bulmak için bir yaya geçidini, bir garaj çıkışını veya bir engelli rampasını kapatmaktan çekinmez. Bu, soruda belirtilen düşünceli davranışın tam zıttıdır.
• b) Sorumsuz: Sorumsuz bir sürücü, eylemlerinin sonuçlarını düşünmez veya umursamaz. Park ettiği aracın bir kazaya veya bir anlaşmazlığa neden olma ihtimalini göz ardı eder. "Bana bir şey olmaz" veya "Herkes kendi başının çaresine baksın" gibi bir yaklaşıma sahiptir. Bu nedenle, başkalarının görme veya manevra alanını düşünüp dikkat etmesi beklenemez.
• c) Görgü seviyesi düşük: Görgü seviyesi düşük olmak, genellikle toplum içindeki yazılı olmayan kurallara uymamaktır. Hatalı park etmek bir görgüsüzlük örneği olabilir. Ancak bu seçenek, davranışın nedenini değil, sonucunu tanımlar. Bir kişinin düşünceli davranmasının arkasındaki temel değer "görgü" değil, görgülü olmasını sağlayan "empati" duygusudur. Empati daha derin ve temel bir değerken, görgü bu değerin dışa yansıyan bir şeklidir. Bu yüzden empati, daha doğru ve kapsayıcı bir cevaptır.

Özetle, aracını park ederken diğer insanların güvenliğini ve rahatını düşünen bir sürücü, kendini o insanların yerine koyabildiği için bunu yapar. Bu temel değer empatidir ve trafikte saygı, sabır ve nezaket gibi birçok olumlu davranışın da temelini oluşturur. Bu soru, ehliyet sınavında sadece kuralları ezberlemenin değil, aynı zamanda trafikte iyi bir insan olmanın önemini de vurgulamaktadır.

Bu soruda, trafikte hatalı bir davranış sergileyen başka bir sürücüye karşı sergilenmesi gereken en doğru tutumun ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, seçilecek davranışın hem hatayı yapan sürücünün hem de trafikteki diğer herkesin kaza yapma riskini azaltmasıdır. Amaç, durumu daha tehlikeli hale getirmek değil, tam tersine güvenli bir ortama geri döndürmektir.

Doğru Cevap: d) Nezaket ve saygı çerçevesinde uyarılması

Bu seçeneğin doğru olmasının temel sebebi, trafik ortamının gerginliği artırmaya değil, sakinliği ve güvenliği korumaya dayalı olması gerektiğidir. Hata yapan bir sürücüyü nazik bir şekilde uyarmak, örneğin kısa bir korna çalmak veya bir el işaretiyle yavaşlamasını istemek, o sürücünün hatasını panik yapmadan fark etmesini sağlar. Bu yapıcı yaklaşım, sürücünün savunmaya geçmesini veya agresifleşmesini engelleyerek olası bir tartışmanın ya da "trafik magandalığı"nın önüne geçer ve herkes için güvenliği artırır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Aşırı tepki gösterilmesi: Hata yapan bir sürücüye bağırmak, el kol hareketleri yapmak veya aracını tehlikeli bir şekilde sıkıştırmak gibi aşırı tepkiler, durumu anında daha tehlikeli bir hale getirir. Panikleyen veya sinirlenen sürücü, daha büyük ve ölümcül hatalar yapabilir. Bu davranış, riski azaltmak yerine katlayarak artırır.
• b) Kaba ve saldırgan davranılması: Bu seçenek, aşırı tepkinin bir adım ötesidir ve doğrudan trafik güvenliğini tehdit eder. Kaba ve saldırgan davranışlar, trafikteki diğer sürücüleri de strese sokar ve yol güvenliğini tamamen ortadan kaldırabilir. Bu tür bir davranış, bir hatayı kavgaya veya kasıtlı bir kazaya dönüştürme potansiyeli taşır.
• c) Kızgın biçimde kornaya basılması: Kornanın amacı uyarmaktır, taciz etmek veya öfke göstermek değil. Uzun ve öfkeli bir şekilde kornaya basmak, diğer sürücüyü korkutabilir, panikletebilir veya sinirlendirerek misilleme yapmasına neden olabilir. Nazik ve kısa bir "uyarı" kornası ile "öfke" kornası arasındaki fark, bir kazayı önlemek ile bir kazaya sebep olmak arasındaki fark kadar büyüktür.

Özetle; ehliyet sınavındaki bu soru, sürücü adayına sadece kuralları değil, aynı zamanda trafikteki doğru "insani tutumu" da öğretmeyi amaçlar. Unutmayın ki trafikteki en önemli öncelik, her koşulda sakin kalarak hem kendi can güvenliğinizi hem de başkalarının can güvenliğini korumaktır. Nezaket ve saygı, bir zayıflık değil, trafikteki en etkili güvenlik araçlarından biridir.

Bu soruda, trafik kazalarının yol açtığı zararların kapsamı test edilmektedir. Soru, bu zararların sadece kazaya karışan bireylerle sınırlı kalmayıp; toplumu, kamuya ait varlıkları ve doğal çevreyi de olumsuz etkilediğini anlamanızı beklemektedir. Şıkları tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

Öncelikle soruda verilen her bir maddeyi, "kişiye, topluma, kamuya ve çevreye" verilen zararlar çerçevesinde değerlendirelim:

1. I. Orta refüjlere ve yol kenarlarına dikilen ağaçların zarar görmesi: Bu durum, doğrudan bir kamu malına verilen zarardır. Çünkü bu ağaçlar belediyeler veya Karayolları Genel Müdürlüğü gibi kamu kurumları tarafından dikilir ve bakılır. Aynı zamanda ağaçlar ekosistemin bir parçası olduğu için bu durum dolaylı olarak çevreye de bir zarardır.
2. II. Köprü ve tünel gibi noktalarda yaşanan kazalarda ulaşımın aksaması: Ulaşımın aksaması, binlerce insanın işine, okuluna veya hastaneye geç kalmasına neden olur. Bu durum, zaman ve iş gücü kaybı yarattığı için doğrudan topluma verilen bir zarardır. Aynı zamanda bu aksaklıkların yönetimi ve giderilmesi için kamu kaynakları (polis, acil durum ekipleri) kullanıldığı için kamuya da bir yük oluşturur.
3. III. Trafo ve elektrik direğine çarpma gibi durumlarda kesintilerin yaşanması: Elektrik direkleri ve trafolar, devlete veya kamu hizmeti sunan şirketlere ait altyapı unsurlarıdır. Bunlara zarar vermek net bir şekilde kamuya verilen bir zarardır. Bunun sonucunda yaşanan elektrik kesintileri ise hastanelerden evlere, iş yerlerinden okullara kadar tüm toplumun hayatını olumsuz etkiler.
4. IV. Yakıt, kimyasal madde, tıbbi atık vs. yüklü araçların yaptığı kazalar neticesinde büyük ekolojik zararların görülmesi: Bu madde, kazaların en tehlikeli sonuçlarından birini açıkça ifade etmektedir. Dökülen kimyasallar veya yakıtlar toprağı, su kaynaklarını ve havayı kirleterek doğrudan çevreye çok büyük zararlar verir. Bu kirlilik aynı zamanda bölgedeki insanların sağlığını tehdit ederek kişiye ve topluma da zarar vermiş olur.

Doğru Cevabın Değerlendirilmesi:

Görüldüğü gibi, verilen dört maddenin hepsi de trafik kazalarının kişisel zararların ötesinde toplumsal, kamusal ve çevresel boyutları olduğunu göstermektedir. Her bir madde, soruda belirtilen zarar türlerinden en az birine örnek teşkil etmektedir. Bu nedenle, tüm öncüller doğrudur.

• d) I, II, III ve IV: Bu seçenek, tüm maddeleri içerdiği için sorunun doğru cevabıdır. Kazaların çok yönlü ve geniş kapsamlı zararlarını tam olarak yansıtan tek seçenektir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) I ve II: Bu seçenek, kazaların kamu altyapısına (III) ve çevreye (IV) verdiği büyük zararları göz ardı ettiği için eksiktir.
• b) I, III ve IV: Bu seçenek, kazaların ulaşımı aksatarak topluma verdiği önemli zararı (II) içermediği için eksiktir.
• c) II, III ve IV: Bu seçenek de kamu malı olan yol kenarındaki ağaçların zarar görmesini (I) dışarıda bıraktığı için tam bir cevap değildir.

Özetle, ehliyet sınavında bu tür bir soruyla karşılaştığınızda, trafik kazalarının etkilerini olabildiğince geniş düşünmeniz gerekir. Bir kaza sadece iki aracın çarpışması değil; trafiği durduran, elektrikleri kesen, doğayı kirleten ve kamu kaynaklarını tüketen zincirleme bir olaylar dizisidir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Bu soruda, trafikte öfkeli davranışlar sergileyen bir sürücünün yol açtığı sonuçlar ele alınmaktadır. Soru kökünde bizden istenen, bu sonuçlardan biri *olmayan* seçeneği bulmaktır. Yani, öfkeli bir sürücünün hangi durumu yaratmayacağını tespit etmeliyiz. Bu tür "değildir" ile biten olumsuz sorularda, seçenekleri dikkatle değerlendirmek çok önemlidir.

Doğru Cevap: b) Kazaya karışma olasılığının azalması

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, öfkenin trafikteki sonuçlarıyla tamamen zıt bir durum ifade etmesidir. Öfke, sürücünün muhakeme yeteneğini zayıflatan, risk alma eğilimini artıran ve ani, agresif tepkiler vermesine neden olan güçlü bir duygudur. Öfkeli bir sürücü, daha hızlı araç kullanır, diğer sürücülerle inatlaşır ve güvenli takip mesafesi gibi önemli kuralları hiçe sayar. Tüm bu olumsuz davranışlar, kazaya karışma olasılığını azaltmak yerine tam tersine ciddi şekilde artırır. Dolayısıyla, "kazaya karışma olasılığının azalması" öfkeli bir sürücünün yol açacağı bir durum olamaz.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu, yani neden öfkeli sürüşün birer sonucu olduklarını inceleyelim:

• a) Sabırsızlık ve tahammülsüzlüğün artması: Bu durum, öfkenin en temel ve doğrudan sonuçlarından biridir. Öfkelenen bir sürücü, trafikteki diğer yol kullanıcılarının en ufak hatasına veya yavaşlığına bile dayanamaz hale gelir. Sabrı ve toleransı azaldığı için kornayı gereksiz yere kullanma, sıkıştırma gibi tehlikeli davranışlar sergilemeye başlar. Bu yüzden bu seçenek, öfkeli sürüşün bir sonucudur.
• c) Kural ihlallerinin artması: Öfke, sürücünün kurallara olan saygısını azaltır. "Bana yol vermedi, o zaman ben de kırmızıda geçerim" veya "Çok yavaş gidiyor, sağdan sollayacağım" gibi düşüncelerle hareket edebilir. Hız limitlerini aşmak, emniyet şeridini ihlal etmek veya tehlikeli şerit değiştirmek gibi kural ihlalleri, öfkeli sürücülerde sıkça görülen davranışlardır. Bu nedenle bu seçenek de öfkeli sürüşün bir sonucudur.
• d) Dikkatin dağılması: Sürücünün zihni öfkeyle meşgul olduğunda, tüm dikkatini yola ve çevresine veremez. Aklı, kendisini sinirlendiren olayda veya kişide kalır. Bu durum, sürücünün yola çıkan bir yayayı, aniden duran bir aracı veya trafik işaretlerini fark etmesini geciktirir. Bu zihinsel meşguliyet, tıpkı telefonla konuşmak gibi bir dikkat dağınıklığı yarattığı için bu seçenek de öfkeli sürüşün bir sonucudur.

Bu soruda, "trafik adabı" kavramının doğru tanımının ne olduğu sorgulanmaktadır. Bize iki adet öncül verilmiş ve bu öncüllerden hangisinin trafik adabını doğru bir şekilde açıkladığını bulmamız istenmiştir. Bu kavramı doğru anlamak, soruyu çözmek için anahtardır.

Şimdi öncülleri tek tek inceleyelim:

I. Denetim ve ceza korkusuyla yazılı kurallara uymak

Bu ifade, trafik kurallarına uymanın arkasındaki motivasyonu "korku" olarak tanımlamaktadır. Yani bir sürücü, sırf polis görecek veya ceza yiyecek diye kırmızı ışıkta duruyorsa, bu davranış trafik adabından kaynaklanmaz. Bu sadece kurallara zorunlu bir itaattir. Trafik adabı ise içselleştirilmiş bir saygı ve sorumluluk duygusunu gerektirir, dışsal bir zorlama veya korkuyu değil. Bu nedenle bu tanım, trafik adabının özünü yansıtmamaktadır ve yanlıştır.

II. Yazılı olmayan, trafik içerisinde karşılıklı anlayış ve empati gerektiren davranışları oluşturmak ve bu davranışları alışkanlık hâline getirmektir.

Bu ifade ise trafik adabının tam olarak ne olduğunu açıklamaktadır. Trafik adabı, kanunlarda veya yönetmeliklerde her zaman açıkça belirtilmeyen, ancak trafiğin daha güvenli ve akıcı olmasını sağlayan davranışlardır. Örneğin, dar bir yolda karşıdan gelen araca yol vermek, fermuar sistemiyle birleşen yollarda sırasıyla geçiş hakkı tanımak veya bir yayanın geçmesine yardımcı olmak gibi davranışlar empati ve anlayış gerektirir. Bu davranışları bir alışkanlık haline getirmek, trafik adabına sahip olunduğunu gösterir. Dolayısıyla bu tanım doğrudur.

Sonuç ve Seçeneklerin Değerlendirilmesi

• a) I. doğru, II. yanlış: Bu seçenek yanlıştır, çünkü açıkladığımız gibi I. öncül trafik adabını yanlış tanımlarken, II. öncül doğru tanımlamaktadır.
• b) I. yanlış, II. doğru: Bu seçenek DOĞRU CEVAPTIR. Çünkü I. öncül korkuya dayalı itaati anlatır ve yanlıştır. II. öncül ise empati ve anlayışa dayalı, yazılı olmayan kuralları anlatır ve trafik adabının özünü oluşturur.
• c) Her ikisi de doğru: Bu seçenek yanlıştır, çünkü I. öncül trafik adabının tanımı değildir.
• d) Her ikisi de yanlış: Bu seçenek de yanlıştır, çünkü II. öncül trafik adabını çok isabetli bir şekilde tanımlamaktadır.

Özetle, trafik adabı ceza korkusuyla kurallara uymak değil, diğer yol kullanıcılarına saygı göstererek, empati kurarak ve yazılı olmayan nezaket kurallarını benimseyerek trafiği herkes için daha iyi bir yer haline getirmektir.