4 Ocak 2026 Ehliyet Sınav Soruları

Bu soruda, 1-8 yaş arası olarak kabul edilen **çocuklarda temel yaşam desteği (TYD)** uygulamalarına dair doğru bilginin hangisi olduğu sorulmaktadır. Ehliyet sınavlarında ilk yardım bilgisi, acil durumlarda doğru müdahalede bulunabilmek için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle her bir seçeneği dikkatle inceleyerek doğru ve yanlışları net bir şekilde anlamak gerekir.

d) Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına bir elin topuğu yerleştirilir.

Bu seçenek doğrudur. Çocuklarda kalp masajı yaparken doğru noktayı bulmak hayati önem taşır. Bunu yapmak için, göğüs kemiğinin (iman tahtası olarak da bilinir) alt ve üst uçları hayali bir çizgiyle birleştirilir. Bu çizginin tam ortası bulunur ve bu noktanın alt yarısına, tek elin topuğu yerleştirilir. Bu yöntem, basının doğrudan kalbin üzerine uygulanmasını ve kaburgalar ile iç organlara zarar verme riskinin en aza indirilmesini sağlar.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Solunum yapıp yapmadığı Heimlich manevrası ile kontrol edilir.

  Bu ifade yanlıştır. Heimlich manevrası, solunum yoluna yabancı bir cisim kaçması sonucu oluşan tam tıkanmalarda uygulanan bir yöntemdir. Bilinci kapalı bir kişinin solunumunu kontrol etmek için kullanılan yöntem ise "Bak-Dinle-Hisset" yöntemidir. Bu yöntemde, ilk yardımcı yanağını kazazedenin ağzına ve burnuna yaklaştırarak 10 saniye boyunca nefes alıp almadığını kontrol eder.

• b) Kalp masajı uygulamasının hızı, dakikada 50 bası olacak şekilde ayarlanır.

  Bu ifade yanlıştır. Hem yetişkinlerde hem de çocuklarda etkili bir kalp masajı için hedeflenen hız, dakikada 100 ila 120 bası arasında olmalıdır. Dakikada 50 bası, kalbin vücuda yeterli kanı pompalaması için çok yavaş bir ritimdir ve hayat kurtarmada etkisiz kalır. Bu hız, neredeyse saniyede iki basıya denk gelir ve bu ritmi tutturmak önemlidir.

• c) Göğüs kemiğine yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin ½’si kadar kalp basısı uygulanır.

  Bu ifade yanlıştır. Çocuklarda kalp masajı sırasında göğüs kemiğine uygulanacak bası derinliği, göğüs yüksekliğinin (ön-arka çapının) 1/3’ü kadar olmalıdır. Bu derinlik yaklaşık olarak 5 cm'ye denk gelir. Göğüs yüksekliğinin yarısı (½’si) kadar bastırmak, aşırı bir derinliktir ve akciğer, karaciğer gibi iç organlara ciddi zararlar verme riskini artırır.

Özetle, çocuklarda temel yaşam desteği uygularken doğru el pozisyonunu bulmak, doğru hızda (100-120/dk) ve doğru derinlikte (göğsün 1/3'ü) kalp masajı yapmak kritik önem taşır. Bu sorudaki doğru cevap, kalp masajı için elin yerleştirileceği doğru noktayı tarif eden d seçeneğidir.

Bu soruda, solunum yolu tıkanıklığı yaşayan farklı belirtilere sahip dört kazazededen hangilerine "Heimlich manevrası" uygulanması gerektiğini bulmamız isteniyor. Bu soruyu doğru cevaplayabilmek için ilk yardımda solunum yolu tıkanıklığının iki türünü ve bu durumlarda yapılması gerekenleri bilmemiz çok önemlidir: Kısmi Tıkanma ve Tam Tıkanma.

Öncelikle kısmi tıkanmayı ve belirtilerini inceleyelim. Kısmi tıkanmada, soluk borusuna kaçan yabancı cisim hava yolunu tam olarak kapatmamıştır. Bu durumda kişi nefes alabilir, öksürebilir ve konuşabilir. Sorudaki I. (Konuşabiliyor) ve II. (Öksürüyor ve nefes alabiliyor) numaralı belirtiler, kısmi tıkanmayı tarif etmektedir. Kısmi tıkanma yaşayan bir kişiye Heimlich manevrası yapılmaz; tam tersine, kişinin kendi kendine cismi çıkarması için öksürmeye teşvik edilir.

Şimdi de tam tıkanmayı ve belirtilerini ele alalım. Tam tıkanmada ise hava yolu tamamen kapanmıştır ve bu çok daha tehlikeli bir durumdur. Kişi kesinlikle nefes alamaz, konuşamaz ve öksüremez. Oksijen yetersizliğinden dolayı bir süre sonra yüzde, dudaklarda ve tırnaklarda morarma başlar. Panik halinde, kişi acı çekerek evrensel boğulma işareti olan ellerini boynuna götürme hareketini yapar. Sorudaki III. (Rengi morarmış ve nefes alamıyor) ve IV. (Konuşamıyor ve acı çekerek ellerini boynuna götürüyor) numaralı belirtiler, tam tıkanma durumunu açıkça göstermektedir.

Bu bilgilere göre soruyu değerlendirdiğimizde:

• I ve II numaralı kazazedeler kısmi tıkanma yaşamaktadır ve onlara Heimlich manevrası uygulanmaz, sadece öksürmeye teşvik edilir.
• III ve IV numaralı kazazedeler ise tam tıkanma yaşamaktadır. Bu durum, acil müdahale gerektirir ve hayat kurtarıcı olan Heimlich manevrası (karına bası uygulama) derhal uygulanmalıdır.

Sonuç olarak doğru cevap D seçeneğidir. Çünkü Heimlich manevrası, sadece tam tıkanma belirtileri gösteren III ve IV numaralı kazazedelere uygulanmalıdır. Diğer seçenekler (a, b, c) yanlıştır çünkü bu seçeneklerde kısmi tıkanma yaşayan (I ve II) ve Heimlich manevrası gerektirmeyen kazazedeler de yer almaktadır.

Bu soruda, yetişkin bir kazazedeye uygulanan Temel Yaşam Desteği (TYD) adımlarının doğruluğu sorgulanmaktadır. Temel Yaşam Desteği, kalbi durmuş veya solunumu olmayan bir kişiye, profesyonel yardım gelene kadar hayatta kalma şansını artırmak için yapılan müdahaleler bütünüdür. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu anlayalım.

b) Suni solunum yapmak için ilk yardımcının, kazazedenin ağzını kendi ağzının içine alacak şekilde yerleştirmesi

Bu ifade doğrudur. Yetişkinlerde ağızdan ağıza suni solunum yapılırken, ilk yardımcının kendi ağzı ile kazazedenin ağzını tamamen kapatması gerekir. Bu yöntemin amacı, verilen havanın dışarıya sızmasını engelleyerek tamamının kazazedenin akciğerlerine ulaşmasını sağlamaktır. Bu sırada kazazedenin burnu da elle kapatılmalıdır ki hava burundan geri çıkmasın. Bu teknik, etkili bir suni solunum için kritik öneme sahiptir.

a) Her 2 kurtarıcı nefesten sonra, havanın geriye çıkmasına izin vermeden tekrar suni solunum yapılması

Bu ifade yanlıştır. Suni solunum, normal nefes alıp verme ritmini taklit etmelidir. Her bir kurtarıcı nefes verdikten sonra, ilk yardımcının ağzını kazazedenin ağzından çekmesi ve havanın pasif olarak dışarı çıkmasına, yani göğsün tekrar inmesine izin vermesi gerekir. Havanın çıkmasına izin vermeden üst üste nefes vermek, midenin havayla dolmasına ve akciğerlere yeterli oksijen gitmemesine neden olabilir.

c) Kazazedeye 20 kalp masajı yaptıktan sonra suni solunuma geçilmesi

Bu ifade yanlıştır. Yetişkinlerde Temel Yaşam Desteği uygulamasında uluslararası kabul görmüş standart oran 30 kalp masajı ve 2 suni solunumdur (30:2). Bu döngü, profesyonel yardım gelene veya kazazede tepki verene kadar kesintisiz devam ettirilir. 20 kalp masajı, güncel ilk yardım kılavuzlarına göre doğru bir sayı değildir.

d) Göğüs kemiği 4 cm aşağı inecek şekilde kalp basısı uygulanması

Bu ifade yanlıştır. Yetişkin bir kazazedede etkili bir kalp masajı için göğüs kemiğinin (sternum) en az 5 cm çökmesi hedeflenir, ancak bu çökme 6 cm'yi geçmemelidir. 4 cm çökme derinliği genellikle çocuklar için uygulanan bir ölçüdür. Yetişkinlerde 4 cm'lik bası, kalbe yeterli basıncı uygulayarak kanın vücuda pompalanmasını sağlamak için yetersiz kalacaktır.

• Özetle: Doğru suni solunum tekniği, hava kaçağını önlemek için ağzın tam kapatılmasını gerektirir (b şıkkı). Diğer şıklar ise yanlış nefes verme tekniği (a şıkkı), yanlış kalp masajı sayısı (c şıkkı) ve yanlış göğüs bası derinliği (d şıkkı) gibi hatalı bilgileri içermektedir.

Bu soruda, ciddi kanamaları durdurmak için kullanılan bir ilk yardım yöntemi olan turnike uygulamasının doğru adımları ve dikkat edilmesi gereken önemli noktalar sorgulanmaktadır. Turnike, son çare olarak başvurulan ve yanlış uygulandığında ciddi zararlara yol açabilen bir yöntem olduğu için kurallarını bilmek hayati önem taşır. Şimdi verilen öncülleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

I. İp, tel gibi kesici malzemelerin kullanılması

Bu ifade KESİNLİKLE YANLIŞTIR. Turnike uygulamasında amaç, kan damarlarına baskı yaparak kanamayı durdurmaktır. İp, tel, misina gibi ince ve kesici malzemeler, baskıyı dar bir alana yoğunlaştırarak cildi, kasları, sinirleri ve hatta damarları kesebilir. Bu durum, kanamayı durdurmak yerine çok daha ciddi ve kalıcı hasarlara yol açar. Turnike malzemesi, en az 8-10 cm genişliğinde, esnemeyen, sağlam bir bez (kravat, fular, kemer gibi) olmalıdır.

II. Uygulamanın yapıldığı saatin bir kâğıda yazılıp kazazedenin üzerine asılması

Bu ifade KESİNLİKLE DOĞRUDUR. Turnike, uygulandığı bölgeye kan akışını tamamen kestiği için uzun süre kalması doku ölümüne (kangren) neden olabilir. Bu nedenle, uygulamanın yapıldığı saat ve dakika net bir şekilde not edilmeli ve kazazedenin alnına veya görülebilir bir yerine yazılmalıdır. Bu bilgi, hastaneye ulaşıldığında sağlık görevlilerinin ne kadar süredir kan akışının kesik olduğunu bilmesini ve doğru tedaviyi planlamasını sağlar.

III. Uzvun koptuğu bölgeye en yakın ve deri bütünlüğü bozulmamış olan yere uygulanması

Bu ifade de KESİNLİKLE DOĞRUDUR. Turnike, kanamanın olduğu yerin üst kısmına, yani vücuda (kalbe) daha yakın bir noktaya uygulanmalıdır. Uygulama yeri, yaranın hemen üzeri değil, yara ile kalp arasında kalan ve tercihen tek kemiğin bulunduğu (üst kol, üst bacak gibi) bir bölge olmalıdır. En önemli kurallardan biri de turnikenin açık bir yaranın veya kırığın üzerine değil, sağlam ve deri bütünlüğü bozulmamış bir bölgeye yapılmasıdır. Bu, enfeksiyon riskini ve ek doku hasarını önler.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• a) Yalnız I: Bu seçenek yanlıştır, çünkü I numaralı öncül turnike uygulamasında yapılmaması gereken tehlikeli bir davranışı belirtir.
• b) I ve II: Bu seçenek de yanlıştır. II numaralı öncül doğru olsa da, I numaralı öncülün yanlış olması bu seçeneği geçersiz kılar.
• c) II ve III: Bu seçenek DOĞRUDUR. Hem uygulamanın saatinin not edilmesi (II) hem de uygulama yerinin doğru seçilmesi (III), turnike uygulamasının hayati ve doğru kurallarıdır.
• d) I, II ve III: Bu seçenek de yanlıştır. II ve III doğru olsa bile, yanlış olan I numaralı öncülü içerdiği için elenir.

Özetle; turnike uygularken asla ip, tel gibi kesici malzemeler kullanılmamalı, mutlaka geniş bir bez tercih edilmelidir. Uygulamanın saati kaydedilmeli ve kanayan bölgenin üst tarafında, sağlam deri üzerine uygulanmalıdır. Bu nedenle doğru cevap II ve III numaralı öncülleri içeren C seçeneğidir.

Bu soruda, ilk yardım uygulamalarından biri olan şok pozisyonu verilirken, kazazedenin bacaklarının yerden ne kadar yükseltilmesi gerektiği bilgisi sorgulanmaktadır. Bu, ehliyet sınavlarında sıkça karşılaşılan ve hayat kurtarma zinciri açısından önemli bir bilgidir. Doğru müdahale için standart ölçüyü bilmek kritik öneme sahiptir.

Şok, en basit tanımıyla dolaşım sisteminin yetersizliği nedeniyle vücuttaki yaşamsal organlara (beyin, kalp vb.) yeterli miktarda kan ve oksijenin gitmemesi durumudur. Şok pozisyonunun amacı, bacaklardaki kanı yer çekimi yardımıyla vücudun merkezine, yani hayati organların bulunduğu göğüs ve baş bölgesine yönlendirmektir. Bu sayede beyin ve kalp gibi organların kanlanması artırılarak, durumun kötüleşmesi engellenmeye çalışılır.

a) 30 cm (Doğru Cevap): Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, 30 cm'nin ilk yardımda kabul edilen standart ve en etkili yükseklik olmasıdır. Bacakları yaklaşık 30 cm (bir karış veya bir omuz genişliği kadar) yükseltmek, bacaklardaki kanın yaşamsal organlara yönlendirilmesi için yeterlidir. Bu yükseklik, aynı zamanda kazazedenin solunumunu olumsuz etkilemeden maksimum faydayı sağlar.

b), c) ve d) 40 cm, 50 cm, 60 cm (Yanlış Cevaplar): Bu seçenekler yanlıştır çünkü bacakları gereğinden fazla yukarı kaldırmak faydadan çok zarar getirebilir. Bacaklar 30 cm'den daha fazla kaldırıldığında, karın içi organlar göğüs boşluğuna doğru baskı yapar. Bu baskı, diyaframın hareketini kısıtlayarak kazazedenin nefes alıp vermesini zorlaştırabilir. Zaten şok durumundaki bir kazazedenin solunumunu riske atmak son derece tehlikelidir. Bu nedenle, daha yüksek mesafeler etkili değil, aksine potansiyel olarak zararlıdır.

Özetle, şok pozisyonunda amaç, solunumu engellemeden kan dolaşımını desteklemektir ve bu dengeyi en iyi sağlayan yükseklik 30 cm olarak belirlenmiştir. Bu nedenle ehliyet sınavında bu soruyla karşılaştığınızda, standart ve güvenli ölçü olan 30 cm'yi seçmelisiniz. Unutmayın, ilk yardımda yapılan her hareketin bilimsel bir dayanağı ve standart bir ölçüsü vardır.

Bu soruda, bir kazazedenin gösterdiği çok belirgin fiziksel belirtiler sıralanmış ve bu belirtilerin hangi acil tıbbi duruma işaret ettiği sorulmuştur. Soruyu doğru cevaplamak için her bir belirtinin ne anlama geldiğini bilmek ve bunları bir araya getirerek doğru tanıyı koymak gerekir. Verilen belirtiler, ilk yardımda "tam tıkanma" olarak bilinen çok kritik bir durumu tarif etmektedir.

Doğru Cevap: c) Solunum yolunun yabancı cisimle tıkanması

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, soruda verilen tüm belirtilerin solunum yolunun bir cisimle tamamen tıkandığı bir durumu birebir yansıtmasıdır. Akciğerlere hava girişi ve çıkışı tamamen engellendiğinde ortaya çıkan tablo tam olarak budur. Gelin belirtileri tek tek inceleyelim:

• Konuşamıyor: Sesin oluşabilmesi için akciğerlerden gelen havanın ses tellerini titretmesi gerekir. Soluk yolu tıkalı olduğunda hava geçişi olmaz, bu nedenle kişi ses çıkaramaz ve konuşamaz.
• Nefes alamıyor: Bu, tıkanmanın en temel sonucudur. Soluk borusunu kapatan cisim, havanın akciğerlere ulaşmasını engeller.
• Rengi morarıyor: Vücudun yeterli oksijen alamaması durumunda kandaki oksijen seviyesi hızla düşer. Oksijensiz kalan kan koyu bir renk alır ve bu durum özellikle dudaklar, yüz ve parmak uçlarında morarma (siyanoz) olarak görülür.
• Acı çekerek ellerini boğazına götürüyor: Bu, boğulma yaşayan bir insanın yaptığı evrensel ve içgüdüsel bir harekettir. Kişi panik halindedir ve nefes alamadığı için acı içinde boğazını işaret eder. Bu hareket, tam tıkanmanın en tipik işaretidir ve ilk yardım uygulayacak kişiye önemli bir ipucu verir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

1. a) Koma hâli: Koma, derin bir bilinç kaybı durumudur. Komadaki bir kişi çevresine tepki vermez, genellikle yatar pozisyondadır ve bilinçli bir şekilde ellerini boğazına götürmek gibi bir hareket yapamaz. Sorudaki kazazede ise bilinçli ve panik halindedir.
2. b) Uykuya eğilim: Bu, soruda tarif edilen hayati tehlike durumuyla tamamen alakasızdır. Uykuya eğilim, yorgunluk veya farklı bir tıbbi durumun belirtisi olabilir ancak ani nefes kesilmesi, morarma ve panik gibi belirtilerle kesinlikle ilişkili değildir.
3. d) Dolaşımın durması, kalp atımlarının alınamaması: Bu durum kalp durmasını ifade eder. Kalp durduğunda kişi aniden bilincini kaybeder ve yere yığılır; nabız ve solunum durur. Oysa sorudaki kazazede ayaktadır, bilinçlidir ve nefes almak için mücadele vermektedir. Unutulmamalıdır ki, solunum yolundaki tam tıkanmaya zamanında müdahale edilmezse, bu durum bir süre sonra kalp durmasına yol açabilir. Ancak sorudaki belirtiler, olayın başlangıç anını, yani tıkanmanın kendisini tarif etmektedir.

Bu soruda, bilinç kaybı durumları arasındaki şiddet farkı sorgulanmaktadır. Seçenekler arasında bilinç kaybının en ağır, en derin ve en tehlikeli seviyesinin hangisi olduğunu belirlememiz isteniyor. Bu tür sorular, ilk yardım bilgisinin temelini ölçmeyi amaçlar.

Doğru Cevap: a) Koma

Doğru cevabın Koma olmasının sebebi, komanın tanımının tam olarak "bilinç kaybının en ileri durumu" olmasıdır. Koma halindeki bir kişide, dış dünyayla olan tüm bağlantı kesilmiştir. Kişi, sesli ve ağrılı uyaranlar dahil olmak üzere hiçbir uyarıya tepki vermez. Yutkunma, öksürme gibi hayati refleksler bile kaybolmuştur. Bu, beyin fonksiyonlarının en alt seviyede çalıştığı, derin ve uzun süreli bir bilinçsizlik halidir.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi

• c) Bayılma: Bayılma da bir bilinç kaybıdır ancak komadan önemli bir farkı vardır. Bayılma, beyne giden kan akışının anlık olarak azalması sonucu ortaya çıkan kısa süreli ve geçici bir durumdur. Bayılan kişi genellikle kısa bir süre sonra kendiliğinden ayılır. Bu nedenle, komaya göre çok daha hafif ve yüzeysel bir bilinç kaybı seviyesidir. Dolayısıyla "en ileri durum" tanımına uymaz.
• b) Üşüme ve d) Terleme: Bu iki seçenek bilinç kaybı durumu değildir. Üşüme ve terleme, vücudun sıcaklık dengesini sağlamak için veya hastalık, korku, heyecan gibi durumlara karşı verdiği fizyolojik tepkilerdir. Bilinci tamamen yerinde olan bir kişi de üşüyebilir veya terleyebilir. Bu sebeple, bu seçenekler bilinç durumuyla doğrudan ilgili olmadığından yanlış cevaplardır.

Özetle

Bilinç kaybı seviyelerini hafiften ağıra doğru sıralarsak; bayılma (kısa süreli ve geçici) en hafif seviyelerden biriyken, koma (derin, uzun süreli ve tepkisizlik hali) en ileri ve en ağır seviyedir. Bu yüzden sorunun doğru cevabı "Koma" seçeneğidir.

Bu soruda, ilk yardımın en temel ve hayati öneme sahip adımları olan "ABC" kuralının ne anlama geldiği ve hangi uygulamaları içerdiği sorgulanmaktadır. ABC, bir kazazedenin yaşamını tehdit eden en acil durumları kontrol etmek ve müdahale etmek için kullanılan uluslararası bir kısaltmadır. Bu adımların doğru bir sırayla uygulanması, kazazedenin hayatta kalma şansını önemli ölçüde artırır.

İlk yardımın ABC'si, kazazedenin yaşamsal fonksiyonlarını hızlıca değerlendirmek için kullanılan bir önceliklendirme sıralamasıdır. Bu sıralama, müdahale edilmesi gereken en acil durumdan daha az acil olana doğru ilerler. Şimdi bu adımların ne anlama geldiğini ve sorudaki seçeneklerle nasıl ilişkili olduğunu inceleyelim:

• A - Airway (Hava Yolu Açıklığı): Bu, ilk yardımın ilk ve en önemli adımıdır. Kazazedenin nefes alabilmesi için hava yolunun (ağız ve burundan akciğerlere giden yol) açık olup olmadığı kontrol edilir. Dilin geriye kaçması, yabancı bir cisim veya kan gibi unsurlar hava yolunu tıkayabilir. Bu nedenle, ilk olarak hava yolu açıklığının değerlendirilmesi ve sağlanması gerekir. Bu durum, (d) seçeneği ile doğrudan ilgilidir.
• B - Breathing (Solunum): Hava yolu açıldıktan sonraki ikinci adım, kazazedenin nefes alıp almadığını kontrol etmektir. "Bak-Dinle-Hisset" yöntemiyle 10 saniye boyunca göğüs kafesinin hareketine bakılır, nefes sesi dinlenir ve yanağımızda nefesi hissedilmeye çalışılır. Solunumun değerlendirilmesi, yaşamsal fonksiyonların devamı için kritiktir. Bu durum, (c) seçeneği ile doğrudan ilgilidir.
• C - Circulation (Dolaşım): Son olarak, vücutta kan dolaşımının olup olmadığı kontrol edilir. Bu adım, kalbin kanı vücuda pompalayıp pompalamadığını anlamak içindir. Dolaşım belirtileri arasında nabız, öksürük, yutkunma ve hareket gibi bulgular yer alır. Ayrıca büyük ve ciddi kanamaların kontrolü de bu aşamada yapılır. Bu durum, (b) seçeneği ile doğrudan ilgilidir.

Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında tekrar değerlendirelim:

1. d) Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi: Bu, ABC'nin "A" harfini temsil eder ve ilk adımdır. Bu nedenle yanlış cevaptır.
2. c) Solunumun değerlendirilmesi: Bu, ABC'nin "B" harfini temsil eder ve ikinci adımdır. Bu nedenle yanlış cevaptır.
3. b) Dolaşımın değerlendirilmesi: Bu, ABC'nin "C" harfini temsil eder ve üçüncü adımdır. Bu nedenle yanlış cevaptır.
4. a) Kırıkların tespit edilmesi: Kırıkların tespiti ve sabitlenmesi (tespiti) şüphesiz ilk yardımın önemli bir parçasıdır. Ancak bu, yaşamsal fonksiyonları güvence altına alan ABC adımlarından sonra gelir. Kırık, genellikle acil bir hayat tehdidi oluşturmazken; tıkalı bir hava yolu, durmuş bir solunum veya kalp dakikalar içinde ölüme neden olabilir. Bu nedenle kırıkların tespiti, "ikincil değerlendirme" aşamasında yapılır ve ABC içinde yer almaz.

Sonuç olarak, doğru cevap a) Kırıkların tespit edilmesi seçeneğidir. Çünkü ilk yardımda öncelik her zaman hayatı tehdit eden durumları ortadan kaldırmaktır ve ABC kuralı tam olarak bu amaca hizmet eder. Kırık, çıkık, kanama gibi diğer yaralanmaların kontrolü ve müdahalesi, ABC adımları tamamlandıktan ve hastanın durumu stabil hale getirildikten sonra gerçekleştirilir.

Bu soruda, bir kazazedenin en temel hayati fonksiyonlarından biri olan dolaşım sisteminin durması durumunda, onu tekrar faaliyete geçirmek için yapılması gereken ilk yardım uygulamasının ne olduğu sorulmaktadır. Dolaşım sisteminin durması demek, kalbin kan pompalamayı bırakması anlamına gelir. Bu durum, beyin ve diğer hayati organlara oksijen gitmemesine neden olduğu için acil müdahale gerektiren en kritik durumlardan biridir.

Doğru Cevap: a) Kalp masajı

Dolaşım sistemi durduğunda, yani kalp etkili bir şekilde kan pompalayamadığında, dışarıdan bir müdahale ile bu pompalama işleminin yapay olarak sürdürülmesi gerekir. Kalp masajı, göğüs kemiğine ritmik olarak baskı uygulayarak kalbi sıkıştırma ve gevşetme prensibine dayanır. Bu baskı, kalbin içindeki kanın vücuda, özellikle de beyne pompalanmasını sağlayarak, profesyonel tıbbi yardım gelene kadar hayati organların oksijensiz kalmasını önler. Bu nedenle, durmuş olan dolaşım sistemini yeniden çalışır hâle getirmek veya en azından kan dolaşımını yapay olarak devam ettirmek için yapılan temel uygulama kalp masajıdır. Bu uygulama, Temel Yaşam Desteği'nin (TYD) en önemli parçasıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Atelle tespit: Atel, kırık, çıkık veya burkulma gibi durumlarda, yaralı bölgeyi hareketsiz hâle getirmek için kullanılan bir malzemedir. Atelle tespit işlemi, kemik ve eklem yaralanmalarında daha fazla hasar oluşmasını engellemek ve ağrıyı azaltmak amacıyla yapılır. Dolaşım sisteminin durmasıyla doğrudan bir ilgisi yoktur.
• c) Köprü tekniği: Bu teknik, genellikle omurga yaralanması şüphesi olan bir kazazedeyi, en az dört ilk yardımcı ile güvenli bir şekilde sedyeye taşımak için kullanılan bir hasta taşıma yöntemidir. Amaç, hastanın vücut eksenini bozmadan hareket ettirmektir. Bu bir taşıma tekniğidir, dolaşımı yeniden başlatma yöntemi değildir.
• d) Rentek manevrası: Bu manevra, kaza yapmış bir araç içindeki yaralıyı, eğer araçta yangın veya patlama gibi bir tehlike varsa, omurgasına zarar vermeden hızlıca dışarı çıkarmak için kullanılır. Bu bir acil durum taşıma ve araçtan çıkarma tekniğidir. Kalbi durmuş birine uygulanan bir yeniden canlandırma yöntemi değildir, ancak araçtan çıkarıldıktan sonra dolaşımı durmuşsa kalp masajı yapılması gerekir.

Özetle, soru doğrudan "duran dolaşım sistemini çalıştırma" amacını sorduğu için, bu amaca hizmet eden tek uygulama kalp masajıdır. Diğer şıklar ise farklı ilk yardım durumlarında (kırıklar, hasta taşıma, araçtan çıkarma) kullanılan önemli ancak farklı amaçlara hizmet eden tekniklerdir.

Bu soruda, bir trafik kazası sonrası yaralı bir kişiyi araçtan çıkarırken dikkat edilmesi gereken en önemli önceliğin ne olduğu sorgulanmaktadır. İlk yardımın temel amacı, mevcut durumu daha kötüye götürmeden, profesyonel yardım gelene kadar yaralıya destek olmaktır. Bu nedenle, yapılan her müdahalenin yaralıya zarar vermemesi esastır.

Doğru Cevap: c) Yaralıda yeni bir yaralanma meydana gelmemesine

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, ilk yardımın en temel ilkesi olan "önce zarar verme" prensibine dayanmasıdır. Kaza geçirmiş bir yaralıda, özellikle boyun ve omurgada, dışarıdan görünmeyen ancak hayati tehlike taşıyan kırıklar veya zedelenmeler olabilir. Yaralıyı bilinçsizce ve yanlış bir teknikle araçtan çıkarmaya çalışmak, bu mevcut yaralanmaları ağırlaştırabilir ve kalıcı felçlere hatta ölüme yol açabilir. Bu nedenle, yaralının baş-boyun-gövde eksenini bozmadan, mümkün olan en az sarsıntıyla ve doğru teknikle (örneğin Rentek Manevrası) çıkarılması hayati önem taşır. Öncelik her zaman yaralının durumunu daha kötüye götürmemektir.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Hızlı ve aceleci davranmaya: Hızlı olmak, yaralının durumu acilse (örneğin, araçta yangın tehlikesi varsa) önemli olabilir. Ancak "aceleci" olmak, kontrolsüz ve dikkatsiz hareket etmeyi ifade eder. Aceleci davranmak, yaralıya yeni zararlar verme riskini en üst düzeye çıkarır. Bu yüzden, hızlı ama sakin, kontrollü ve dikkatli olunmalıdır; acelecilik kesinlikle kaçınılması gereken bir durumdur.
• b) Kaza yapan araca hasar verilmemesine: İnsan hayatı ve sağlığı, her zaman maldan (arabadan) daha önemlidir. Yaralıyı güvenli bir şekilde çıkarmak için camı kırmak, kapıyı zorlamak veya emniyet kemerini kesmek gibi eylemler gerekliyse, kesinlikle yapılmalıdır. Aracın hasar görmesi, yaralının sağlığının yanında hiçbir önem taşımaz. Bu seçenek, öncelik sıralamasında tamamen yanlıştır.
• d) Kazayı seyredenlerin uzaklaştırılmasına: Kaza yerinde güvenliği sağlamak ve kalabalığı dağıtmak önemlidir. Bu, hem yardım ekiplerinin rahat çalışmasını sağlar hem de olası ikincil kazaları önler. Ancak bu, genel bir güvenlik önlemidir. Yaralıyı araçtan çıkarma eylemi esnasında en çok dikkat edilmesi gereken nokta, doğrudan yaralının kendisiyle ilgilidir. Kalabalığı uzaklaştırmak önemli olsa da, yaralının omurgasını korumaktan daha öncelikli değildir.

Özetle, bir yaralıyı araçtan çıkarırken tüm dikkatinizi ve çabanızı, onun mevcut durumunu korumaya ve ona yeni bir zarar vermemeye odaklamalısınız. Diğer tüm unsurlar (hız, malın korunması, çevre güvenliği) bu temel ilkenin arkasından gelir.

Bu soruda, 112 Acil Çağrı Merkezi'ni aradığımızda yapmamamız gereken, yani yanlış olan davranışın hangisi olduğu sorulmaktadır. Sınavda bu tür "değildir" ile biten olumsuz sorulara özellikle dikkat etmek gerekir. Bu, doğru davranışları bilip, aralarından yanlış olanı seçmemiz gerektiği anlamına gelir.

Doğru Cevap: a) Kesin yer ve adres bilgilerini vermekten kaçınılması

Bu seçeneğin doğru cevap olmasının sebebi, 112 arandığında yapılması gereken en önemli şeyin tam tersini ifade etmesidir. Acil yardım ekiplerinin (ambulans, itfaiye, polis) olay yerine hızlı ve doğru bir şekilde ulaşabilmesi için kesin ve net adres bilgisi hayati önem taşır. Adres vermekten kaçınmak veya eksik bilgi vermek, yardımın gecikmesine hatta hiç ulaşamamasına neden olabilir. Bu nedenle, adres vermekten kaçınmak, yapılması gereken bir şey değil, kesinlikle yapılmaması gereken bir hatadır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Bu seçenekler, 112 arandığında yapılması gereken doğru davranışları belirttiği için sorunun cevabı olamazlar. Onları tek tek inceleyelim:

• b) Kimin, hangi numaradan aradığının bildirilmesi: Bu çok önemli bir adımdır. Arayan kişinin kim olduğunu ve hangi numaradan aradığını belirtmesi, yetkililerin geri arama yapabilmesi için gereklidir. Telefon hattı kesilirse veya ek bilgiye ihtiyaç duyulursa, size bu numaradan tekrar ulaşabilirler. Bu yüzden bu, yapılması gereken doğru bir davranıştır.
• c) 112 merkezi tarafından sorulan sorulara net bir şekilde cevap verilmesi: 112 çağrı merkezi görevlisi, durumu hızlıca analiz etmek ve en uygun ekibi yönlendirmek için size standart sorular sorar. "Hastanın bilinci açık mı?", "Kanama var mı?" gibi sorular, durumun ciddiyetini anlamak için kritiktir. Bu sorulara sakin, net ve doğru cevaplar vermek, müdahalenin kalitesini artırır. Bu da yapılması gereken doğru bir davranıştır.
• d) Herhangi bir ilk yardım uygulaması yapıldıysa nasıl bir yardım verildiğinin belirtilmesi: Olay yerinde bir ilk yardım uygulaması (örneğin kalp masajı, turnike, suni solunum) yapıldıysa, bunu 112 görevlisine bildirmek çok önemlidir. Bu bilgi, olay yerine gelecek sağlık ekibinin hazırlıklı olmasını ve müdahaleye kaldığı yerden doğru bir şekilde devam etmesini sağlar. Bu da yine yapılması gereken doğru bir davranıştır.

Özetle, soru bizden 112'yi ararken yapılmaması gerekeni bulmamızı istiyor. Adres vermekten kaçınmak, yardımın temelini engellediği için kesinlikle yanlış bir davranıştır ve bu nedenle sorunun doğru cevabıdır. Diğer seçenekler ise acil durumda hayat kurtarmaya yardımcı olan doğru ve gerekli adımlardır.

Bu soruda, eklemi yerinden çıkmış bir kemiğin, bu konuda eğitimi olmayan kişiler tarafından yerine oturtulmaya çalışılmasının ne gibi tehlikeli sonuçlar doğurabileceği sorgulanmaktadır. İlk yardımın temel kurallarından biri olan "bilmiyorsan dokunma" prensibinin önemini vurgulayan bir sorudur. Şimdi öncülleri ve doğru cevabı adım adım inceleyelim.

I. Damar ve sinir sıkışmasına

Eklemler, vücudumuzun hareketli kavşak noktalarıdır ve bu bölgelerin yakınından önemli atardamarlar, toplardamarlar ve sinir ağları geçer. Kemik yerinden çıktığında zaten bu hassas dokulara baskı yapabilir. Uzman olmayan bir kişinin, kemiği doğru anatomi bilgisi olmadan, körü körüne ve kuvvet uygulayarak yerine oturtmaya çalışması, bu damar ve sinirlerin ezilmesine, yırtılmasına veya kalıcı olarak hasar görmesine neden olabilir. Bu durum, bölgede kangrene, his kaybına veya kalıcı felçlere yol açabilecek çok ciddi bir risktir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.

II. Çıkığın sık sık tekrar etmesine

Bir eklemi yerinde tutan yapılar, eklem kapsülü ve eklem bağlarıdır. Çıkık meydana geldiğinde bu bağlar zaten gerilir ve zedelenir. Kemiğin bir uzman tarafından doğru teknikle yerine oturtulması ve ardından bölgenin dinlendirilmesi, bu bağların düzgün bir şekilde iyileşmesini sağlar. Ancak bilinçsiz bir müdahale, bu zedelenmiş bağları daha da gevşetir veya yırtar. Yeterince iyileşemeyen ve gevşek kalan bağlar, eklemi sağlam bir şekilde tutamaz ve bu durum, gelecekte çok daha kolay bir şekilde aynı eklemin tekrar çıkmasına (tekrarlayan çıkık) zemin hazırlar. Dolayısıyla bu ifade de doğrudur.

III. Eklem bağlarının düzelmeyecek ölçüde tahrip olmasına

Bu madde, ikinci maddeyle yakından ilişkilidir ancak hasarın boyutunu vurgular. Uzman olmayan bir kişinin uygulayacağı yanlış bir hareket veya aşırı kuvvet, zaten gerilmiş ve hassas olan eklem bağlarının tamamen kopmasına neden olabilir. Kopan eklem bağları kendi kendine iyileşemeyebilir ve eklemin kalıcı olarak dengesiz (stabil olmayan) bir hale gelmesine yol açar. Bu tür durumlarda, eklemin eski fonksiyonunu kazanabilmesi için cerrahi müdahale (ameliyat) gerekebilir. Yani, basit bir ilk yardım hatası, kişiyi ameliyatlık duruma getirebilir. Dolayısıyla bu ifade de doğrudur.

• Neden Diğer Seçenekler Yanlış?
  • a) Yalnız I: Sadece damar ve sinir sıkışması riskini kabul eder, ancak eklem bağlarındaki uzun vadeli hasarları ve tekrarlama riskini göz ardı eder. Bu yüzden eksiktir.
  • b) I ve II: İlk iki riski kabul etse de, bağların onarılamayacak düzeyde tahrip olabileceği gerçeğini içermez. Bu da eksik bir cevaptır.
  • c) II ve III: Eklemin stabilitesiyle ilgili uzun vadeli riskleri kabul ederken, en acil ve tehlikeli risklerden biri olan damar ve sinir hasarını dışarıda bırakır. Bu nedenle eksiktir.

Sonuç olarak, uzman olmayan bir kişinin çıkığa müdahalesi; hem anlık ve hayati bir tehlike olan damar ve sinir sıkışmasına (I), hem eklemin gelecekteki sağlığını etkileyen tekrarlayan çıkıklara (II), hem de durumu ameliyatlık hale getirebilecek kalıcı bağ hasarlarına (III) yol açabilir. Bu nedenle tüm öncüller doğru olduğundan, doğru cevap D) I, II ve III seçeneğidir.

Bu soruda, ambulans, itfaiye, polis gibi geçiş üstünlüğüne sahip araçların bu özel hakkı hangi durumda kullanamayacakları sorulmaktadır. Geçiş üstünlüğü, bu araçların trafikteki diğer sürücülere göre öncelikli olarak hareket etme hakkıdır. Ancak bu hak, sınırsız değildir ve belirli bir koşula bağlıdır.

Doğru Cevap: a) Görev hâli dışında

Doğru cevabın 'a' şıkkı olmasının sebebi, geçiş üstünlüğü hakkının sadece ve sadece aracın aktif bir görevde olmasına bağlı olmasıdır. Örneğin, bir ambulansın içinde hasta veya yaralı taşıması ya da bir vakaya acil olarak gidiyor olması "görev hâli" sayılır. Aynı şekilde bir itfaiye aracının yangına müdahale etmek için yola çıkması veya bir polis aracının bir olayı takip etmesi de görev hâlidir. Bu durumlar dışında, örneğin ambulans şoförü aracını yıkatmaya götürüyorsa veya itfaiye ekibi görev sonrası istasyona dönüyorsa, bu araçlar normal bir araç statüsündedir ve trafik kurallarına uymak zorundadır. Bu nedenle, geçiş üstünlüğü görev hâli dışında kullanılamaz.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Şehirler arası kara yollarında: Bu seçenek yanlıştır çünkü acil durumlar sadece şehir içinde değil, şehirler arası yollarda da meydana gelir. Bir trafik kazası veya acil bir hasta nakli şehirler arası yollarda da olabilir. Bu nedenle geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, görevde oldukları sürece yolun türüne bakılmaksızın bu hakkı kullanabilirler.

• c) Trafiğin yoğun olduğu kara yollarında: Bu seçenek de yanlıştır. Hatta geçiş üstünlüğü hakkının en çok gerekli olduğu durumlar, trafiğin yoğun olduğu zamanlardır. Bu hakkın temel amacı, acil durumlarda aracın trafikte sıkışıp kalmasını önlemek ve hedefine en kısa sürede ulaşmasını sağlamaktır. Diğer sürücülerin yolu açma zorunluluğu tam da bu yüzden vardır.

• d) Yolların buzlu ve kaygan olması hâlinde: Bu seçenek de yanlıştır. Yolun buzlu ve kaygan olması, geçiş üstünlüğü hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak bu durum, geçiş üstünlüğünü kullanan sürücünün çok daha dikkatli ve kontrollü olmasını gerektirir. Sürücü, hem kendi can güvenliği hem de diğer sürücülerin güvenliği için hızını ve manevralarını yol şartlarına göre ayarlamalıdır, fakat öncelik hakkı devam eder.

Özetle, geçiş üstünlüğü bir araca değil, o aracın yürüttüğü göreve tanınan bir haktır. Görev bittiğinde veya araç görevde değilken, bu özel hak da ortadan kalkar ve araç tüm diğer araçlar gibi genel trafik kurallarına tabi olur.

Bu soruda, sürücünün resimde gördüğü trafik levhası ve yol durumuna göre nasıl bir davranış sergilemesi gerektiği sorgulanmaktadır. Doğru ve güvenli sürüş tekniğini belirlemek için öncelikle resimdeki uyarı levhasını ve yolun durumunu doğru analiz etmemiz gerekir.

Resimde gördüğümüz sarı zeminli, eşkenar dörtgen şeklindeki levha bir tehlike uyarı işaretidir. İçindeki piktogram, tekerleklerinden iz bırakan kayan bir aracı göstermektedir. Bu levhanın anlamı "Kaygan Yol"dur. Sürücüye, ilerideki yol kesiminin yağmur, kar, buz, dökülmüş yağ veya benzeri nedenlerle kaygan olabileceği ve dikkatli olması gerektiği konusunda önceden uyarıda bulunur.

Kaygan bir yol yüzeyi, lastiklerin yola tutunma kabiliyetini (aderans) ciddi şekilde azaltır. Bu durum, aracın kontrolünü zorlaştırır, fren mesafesini uzatır ve ani manevralarda savrulma riskini artırır. Bu nedenle, sürücünün bu tür bir yola yaklaşırken alması gereken en temel ve en önemli önlem, aracın kontrolünü kaybetmemek için hızını düşürmektir.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi

• a) Hızını azaltması: Bu seçenek doğrudur. Kaygan yol levhasını gören bir sürücünün yapması gereken ilk şey, güvenli bir seviyeye kadar yavaşlamaktır. Düşük hız, hem olası bir tehlike anında durmak için daha fazla zaman tanır hem de aracın yol tutuşunu artırarak savrulma riskini en aza indirir.
• b) Hız sınırını aşması: Bu seçenek kesinlikle yanlıştır. Hız sınırını aşmak her koşulda yasak ve tehlikelidir. Kaygan bir yolda hız sınırını aşmak, adeta bir kazaya davetiye çıkarmaktır, çünkü araç kontrolü neredeyse imkânsız hale gelir.
• c) Önündeki aracı geçmesi (Sollama yapması): Bu seçenek yanlıştır. Sollama, hızlanma ve şerit değiştirme gibi riskli manevralar içerir. Kaygan bir zeminde bu tür ani manevralar yapmak, aracın kaymasına ve sürücünün kontrolü kaybetmesine neden olabilir. Bu nedenle, kaygan yol kesimlerinde sollama yapmaktan kaçınılmalıdır.
• d) Takip mesafesini azaltması: Bu seçenek de kesinlikle yanlıştır ve çok tehlikelidir. Kaygan yolda fren mesafesi normal bir yola göre çok daha fazla uzar. Bu yüzden sürücü, önündeki araçla arasındaki mesafeyi azaltmak yerine tam tersine artırmalıdır. Böylece, öndeki aracın ani bir fren yapması durumunda durmak için yeterli mesafeye sahip olur.

Özetle; "Kaygan Yol" uyarı levhası, sürücüyü potansiyel bir tehlikeye karşı uyarır. Bu durumda sürücünün alması gereken en doğru ve güvenli önlem, aracın kontrolünü sağlamak ve fren mesafesini hesaba katarak hızını azaltmaktır.

Bu soruda, kamyon gibi araçların kasasında yük ile birlikte yolcu taşınmasının kuralları sorgulanmaktadır. Trafik kanunları, insan hayatını korumak amacıyla bu tür taşımacılık için çok net ve katı kurallar belirlemiştir. Soru, bu kurallar arasında hangisinin "yasak" olduğunu, yani kesinlikle yapılmaması gerektiğini bulmanızı istemektedir.

Doğru Cevap: c) Yolcuların yüklerin üzerine oturtulması

Bu seçeneğin doğru cevap olmasının sebebi, can güvenliğini doğrudan ve büyük bir tehlikeye atmasıdır. Yükler, aracın hareketi sırasında (ani fren, viraj, hızlanma gibi durumlarda) yerinden oynayabilir, kayabilir veya devrilebilir. Yükün üzerine oturan bir yolcu, bu gibi durumlarda dengesini kaybederek sert bir şekilde düşebilir, yüklerin altında kalarak ezilebilir veya araçtan dışarı savrulabilir. Bu nedenle trafik yönetmelikleri, yolcuların yüklerin üzerine oturtulmasını kesin bir dille yasaklar.

Diğer Seçeneklerin Analizi:

• a) Yolcuların kasa içinde ayrılmış bir yere oturtulması: Bu seçenek yasak değildir, tam tersine yapılması gereken bir güvenlik önlemidir. Yolcuların, yüklerden ayrı, sabit ve güvenli bir alanda seyahat etmesi, onların sarsıntılardan ve yüklerin olası hareketlerinden korunmasını sağlar. Bu nedenle bu uygulama zorunlu ve doğrudur.
• b) Kasanın yan ve arka kapaklarının kapatılması: Bu da bir yasak değil, zorunlu bir güvenlik kuralıdır. Kasa kapaklarının açık bırakılması, hem yolcuların hem de yüklerin seyir halinde araçtan düşme riskini ortaya çıkarır. Bu durum, sadece araç içindekiler için değil, trafikteki diğer sürücüler için de büyük bir tehlike oluşturur. Dolayısıyla kapaklar mutlaka kapalı olmalıdır.
• d) Yüklerin bağlanması: Yüklerin sabitlenmesi, yani bağlanması da hayati bir güvenlik kuralıdır. Sağlam bir şekilde bağlanmamış yükler, aracın dengesini bozabilir ve savrularak hem kasadaki yolculara zarar verebilir hem de yola düşerek kazalara neden olabilir. Bu yüzden yüklerin bağlanması yasak olmak bir yana, yasal bir zorunluluktur.

Özetle, a, b ve d seçeneklerinde belirtilenler, yükle birlikte yolcu taşınırken alınması zorunlu olan güvenlik önlemleridir. c seçeneği ise yolcunun hayatını doğrudan riske atan son derece tehlikeli bir eylem olduğu için kanunlar tarafından kesin olarak yasaklanmıştır.

Bu soruda, duraklanan veya park edilen bir yerden ayrılarak trafiğe katılacak bir sürücünün yapmaması gereken, yani kurallara aykırı olan davranış sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası "kurallardan biri değildir" ifadesidir. Bu nedenle, şıklardaki dört davranıştan hangisinin yanlış olduğunu ve bir sürücünün yapmaması gerektiğini bulmamız gerekiyor.

Doğru Cevap: c) Yoldan geçen araç sürücülerini ikaz edip yavaşlatması

Bu seçeneğin doğru cevap olmasının temel nedeni, trafik kurallarında geçiş hakkının her zaman akan trafikteki araçlarda olmasıdır. Park yerinden çıkan bir sürücünün, yoldan geçen araçlara yol verme zorunluluğu vardır. Kendi manevrası için yoldaki trafiği durdurma, yavaşlatma veya korna gibi sesli ikazlarla rahatsız etme gibi bir hakkı veya yetkisi yoktur. Aksine, akan trafiğin güvenliğini tehlikeye atmamak için sabırla beklemeli ve tamamen güvenli bir boşluk bulduğunda yola çıkmalıdır.

Bu davranışı sergilemek, hem trafik akışını tehlikeli bir şekilde kesintiye uğratmak hem de kazalara davetiye çıkarmak anlamına gelir. Unutmayın, yola yeni katılan sürücü akan trafiğe uyum sağlamakla yükümlüdür; akan trafikteki araçların, yola çıkan sürücüye uyum sağlama gibi bir zorunluluğu bulunmaz. Bu nedenle bu davranış, yapılması gereken bir kural değil, tam aksine yasak ve tehlikeli bir harekettir.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması

Diğer seçenekler, sürücünün uyması gereken zorunlu ve doğru davranışları belirtmektedir. Soru bizden kural "olmayanı" istediği için bu şıklar elenir:

• a) Işıkla veya kolla çıkış işareti vermesi: Bu, yapılması zorunlu bir kuraldır. Sürücü, yola çıkma niyetini diğer sürücülere sinyal vererek önceden bildirmek zorundadır. Bu iletişim, trafikteki öngörülebilirliği artırır ve diğer sürücülerin tedbir almasını sağlayarak kazaları önler.
• b) Aracını ve aracının etrafını kontrol etmesi: Bu, en temel güvenlik önlemlerinden biridir. Sürücü, manevraya başlamadan önce aynalarını kontrol etmeli, "kör nokta" olarak tabir edilen ve aynalardan görünmeyen alanları kontrol etmek için başını çevirip bakmalı ve aracın etrafında (özellikle arkasında) çocuk, hayvan veya başka bir engel olup olmadığını mutlaka kontrol etmelidir.
• d) Sakıncalı bir durum olmadığında manevraya başlaması: Bu da uyulması gereken temel bir kuraldır. Sürücü, tüm kontrolleri yaptıktan sonra, hem kendisi hem de yoldaki diğer araçlar, yayalar veya bisikletliler için herhangi bir tehlike oluşturmayacak, güvenli bir anı bekleyerek manevrasına başlamalıdır. Aceleci davranmak büyük riskler taşır.

Özetle, soru bizden kurallara aykırı olan davranışı bulmamızı istiyor. Park yerinden çıkan bir sürücünün temel görevleri; niyetini belli etmek (sinyal), çevresini tam olarak kontrol etmek ve trafik için en güvenli anda yola çıkmaktır. Yoldaki araçları yavaşlatmaya veya durdurmaya çalışmak ise bu görevlerin tam tersi, tehlikeli ve kural dışı bir davranıştır.

Bu soruda, trafikte sıkça karşılaşılan bir trafik tanzim işaretinin ne anlama geldiğini doğru bir şekilde bilmemiz istenmektedir. Levhanın şekli, rengi ve içindeki sembol, onun anlamını çözmek için bize ipuçları verir. Bu tür işaretleri doğru yorumlamak, hem sınav başarısı hem de trafikte can ve mal güvenliği için hayati önem taşır.

Doğru cevap b) Kamyonun giremeyeceğini seçeneğidir. Trafik işaretlerini anlamak için genel kuralları bilmek işimizi kolaylaştırır. Kırmızı renkli yuvarlak çerçeveye sahip levhalar, genellikle bir yasaklama veya kısıtlama bildirir. Bu levhalara "Trafik Tanzim İşaretleri" denir ve sürücüleri uymaları gereken kurallar hakkında bilgilendirir. Levhanın içindeki kamyon figürü, bu yasağın özellikle kamyonlar için geçerli olduğunu belirtir. Dolayısıyla bu levha, görüldüğü yola kamyonların girişinin yasak olduğunu ifade eder.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Kamyon garajını: Kamyon garajı gibi bilgilendirme amaçlı yerleri gösteren levhalar genellikle mavi veya yeşil renkli, kare veya dikdörtgen şeklindedir. Bu levha ise kırmızı çerçeveli ve yuvarlak olduğu için bir yasaklama bildirir, bir yer göstermez.
• c) Kamyon için geçme yasağının sona erdiğini: Bir yasağın sona erdiğini bildiren levhalar genellikle beyaz veya gri zemin üzerine, yasağı temsil eden sembolün soluk bir şekilde yer aldığı ve üzerinden siyah bir çapraz çizgi geçen levhalardır. Bu levha bir yasağın başlangıcını bildirmektedir, sonunu değil.
• d) Kamyon için azami hız sınırlaması olduğunu: Hız sınırlaması levhaları da kırmızı çerçeveli ve yuvarlaktır ancak içlerinde bir araç figürü yerine, izin verilen en yüksek hızı belirten bir sayı (örneğin 50, 70 gibi) bulunur. Bu levhada bir sayı olmadığı için hız sınırlaması anlamına gelmez.

Özetle, trafik levhalarını yorumlarken şekil ve renk kodlarına dikkat etmek gerekir. Yuvarlak ve kırmızı çerçeveli levhalar bir "YASAK" bildirir. İçindeki sembol ise bu yasağın ne ile ilgili olduğunu açıklar. Bu sorudaki levha, "Kamyon Giremez" levhasıdır ve bu yola kamyonların giriş yapmasının yasak olduğunu net bir şekilde belirtir.

Bu soruda, trafiğin en riskli anlarından biri olan gece ve görüşün zayıf olduğu bir kavşak senaryosu ele alınmaktadır. Sürücüden, bu tehlikeli duruma yaklaşırken diğer yol kullanıcılarını (araçlar, yayalar) kendi varlığından nasıl haberdar etmesi gerektiği, yani en doğru ve güvenli iletişim yönteminin ne olduğu istenmektedir. Amaç, olası bir kazayı önlemek için önceden uyarıda bulunmaktır.

Doğru Cevap: d) Birkaç defa selektör yaparak

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, selektör yapmanın (uzun farları anlık olarak yakıp söndürme) gece koşullarında en etkili görsel uyarı olmasıdır. Görüşün yetersiz olduğu bir kavşakta, farlarınızın ışığı siz daha kavşağa girmeden binalardan, ağaçlardan veya diğer yüzeylerden yansıyarak karşı yönden veya yan yoldan gelenleri uyarabilir. Bu yöntem, hem sessizdir hem de uzaktan kolayca fark edilebilen, evrensel bir "ben geliyorum, dikkatli ol" mesajı verir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde de bu gibi durumlar için uyarı amaçlı selektör yapılması belirtilmiştir.

• Neden a) Dönüş ışıklarını yakarak yanlış?

  Dönüş ışıkları, yani sinyaller, sadece ve sadece dönüş niyetini bildirmek için kullanılır. Kavşağa yaklaşırken gelişini haber vermek amacıyla sinyal yakmak, diğer sürücülerin sizin sağa veya sola döneceğinizi zannetmesine neden olur. Bu durum, yanlış anlaşılmalara ve ciddi kazalara yol açabilecek tehlikeli bir iletişim hatasıdır.

• Neden b) Birkaç defa korna çalarak yanlış?

  Korna, temel olarak gündüz ve çok acil tehlike anlarında kullanılan bir sesli uyarı sistemidir. Soru "geceleyin" durumunu özellikle belirttiği için korna çalmak doğru bir davranış değildir. Yerleşim yerleri içinde gece vakti gereksiz yere korna çalmak hem yasaktır hem de çevredeki insanları rahatsız eden bir gürültü kirliliğidir. Geceleyin öncelikli uyarı yöntemi her zaman ışıktır.

• Neden c) Acil uyarı ışıklarını yakarak yanlış?

  Acil uyarı ışıkları (dörtlü flaşörler), aracın bir arıza nedeniyle yolda kaldığı, tehlikeli bir şekilde park edildiği veya trafikte ani bir yavaşlama/durma gibi acil bir durumu bildirmek için kullanılır. Hareket halinde bir kavşağa yaklaşırken bu ışıkları yakmak, diğer sürücülere yanlış bir mesaj verir. Aracınızın arızalı olduğunu veya bir konvoyun parçası olduğunuzu düşünebilirler, bu da asıl niyetinizin anlaşılmasını engeller.

Özetle; gece, görüşün zayıf olduğu bir kavşak, tepe üstü veya viraja yaklaşırken varlığınızı diğerlerine bildirmenin en güvenli, yasal ve etkili yolu birkaç defa selektör yapmaktır. Bu, hem kuraldır hem de trafikteki en doğru iletişim dilidir.

Bu soruda, trafik kuralları içerisindeki en temel ve hayati konulardan biri olan geçiş önceliği sorgulanmaktadır. Özellikle sinyalizasyon (trafik ışığı) veya trafik polisinin bulunmadığı, sadece yol çizgileriyle belirlenmiş yaya ve okul geçitlerinde, trafiğin akışını düzenleyen hiyerarşinin ne olduğu bilinmelidir. Bu durum, sürücülerin en çok dikkat etmesi gereken anlardan biridir.

Doğru cevap b) Yayalara seçeneğidir. Karayolları Trafik Kanunu'nun 74. maddesi bu durumu çok net bir şekilde düzenler. Bu maddeye göre, görevli bir kişi veya trafik ışığı bulunmayan ancak trafik işareti veya yol çizgileri ile belirlenmiş yaya veya okul geçitlerine yaklaşan sürücüler, hızlarını azaltmak ve bu geçitlerden geçen veya geçmek üzere olan yayalara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Bu kural, trafikte daha savunmasız olan yayanın güvenliğini sağlamayı amaçlar ve "yayanın üstünlüğü" ilkesini temel alır.

Bu kuralın arkasındaki mantık, can güvenliğini her şeyin önünde tutmaktır. Yayalar, bir aracın çarpması durumunda en savunmasız olan yol kullanıcılarıdır. Bu nedenle, kanun koyucu sürücülere özel bir sorumluluk yüklemiştir. Türkiye'de "Öncelik Hayatın, Öncelik Yayanın" gibi kampanyalarla da bu kuralın önemi sıkça vurgulanmaktadır. Sürücü adayı olarak, bir yaya geçidine yaklaşırken ayağınızı gazdan çekip frene yakın tutmanız ve bir yaya gördüğünüzde durmaya hazır olmanız gerektiğini asla unutmamalısınız.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Araçlara: Bu seçenek, kuralın tam tersidir. Belirtilen yerlerde geçiş önceliği araçlarda değil, yayalardadır. Sürücü, yayaya yol vermekle yükümlüdür.
• c) Yolculara: Yolcu, bir aracın içinde seyahat eden kişidir. Trafikteki geçiş önceliği, aracın dışındaki yayalar ile araçlar arasında bir konudur. Yolcunun bu durumda doğrudan bir geçiş hakkı veya sorumluluğu yoktur.
• d) Sürücülere: Sürücü, aracı idare eden kişidir ve geçiş hakkına sahip olan değil, geçiş hakkını vermekle yükümlü olan taraftır. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, "aksine bir durum" (örneğin trafik polisinin "geç" işareti veya yayalar için yanan kırmızı ışık) olmadığı sürece, çizgilerle belirlenmiş yaya ve okul geçitlerinde mutlak öncelik her zaman yayalara aittir. Bu, hem bir yasal zorunluluk hem de önemli bir insanlık görevidir.

Bu soruda, bir kavşakta sola dönüş yapmak isteyen bir sürücünün uyması gereken kurallar sıralanmıştır. Trafikte güvenli bir dönüş manevrası için belirli adımların doğru bir sırayla ve eksiksiz olarak uygulanması hayati önem taşır. Soruda verilen üç öncülün her biri, bu güvenli dönüş prosedürünün temel bir parçasını oluşturmaktadır.

Şimdi bu öncülleri tek tek inceleyerek neden gerekli olduklarını açıklayalım:

• I- Sola dönüş lambasını yakmalı: Bu, dönüş manevrasının ilk ve en önemli adımlarından biridir. Sürücü, dönüş yapma niyetini diğer yol kullanıcılarına (diğer sürücüler, yayalar, bisikletliler) önceden bildirmek zorundadır. Sinyal vermek, trafikte bir iletişim dilidir ve diğerlerinin sizin ne yapacağınızı tahmin ederek kendi pozisyonlarını ve hızlarını ayarlamalarına olanak tanır. Sinyal verilmeden yapılan ani bir dönüş, arkadan gelen veya karşı yönden gelen araçlar için büyük bir sürpriz ve kaza riski oluşturur.
• II- Hızını azaltmalı: Dönüşler, düz gidişe göre daha fazla kontrol ve dikkat gerektiren manevralardır. Yüksek hızla bir viraja veya dönüşe girmek, aracın savrulmasına ve kontrolünün kaybedilmesine neden olabilir. Bu nedenle sürücü, kavşağa yaklaşırken ve dönüşe başlamadan önce mutlaka hızını güvenli bir seviyeye düşürmelidir. Hızı azaltmak, hem aracı kontrol altında tutmayı kolaylaştırır hem de olası bir tehlike anında durmak için yeterli zaman ve mesafe kazandırır.
• III- Geniş bir kavisle dönmeli: Sola dönüşlerin temel kuralı budur. Sürücü, kavşağın ortasına doğru ilerledikten sonra dönüşünü geniş bir açıyla yapmalıdır. Bunun sebebi, dönüşü tamamladığında gireceği yolun doğru şeridine (sağ şeridine veya kendi gidiş yönü şeridine) yerleşmektir. Eğer sürücü "dar bir kavisle" dönerse, karşı yönden gelen araçların şeridini ihlal etmiş olur ki bu da çok tehlikeli bir kafa kafaya çarpışma riskine yol açar.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

1. a) Yalnız I: Sadece sinyal vermek yeterli değildir. Hızı azaltmadan ve doğru bir kavisle dönmeden yapılacak manevra son derece tehlikelidir.
2. b) I ve II: Sinyal vermek ve hızı azaltmak doğru adımlardır ancak eksiktir. Geniş kavisle dönme kuralına uyulmazsa, sürücü yanlış şeride girerek yine büyük bir tehlike yaratır.
3. c) II ve III: Hızı azaltıp geniş bir kavisle dönmek teknik olarak doğru olsa da, sinyal vermemek diğer sürücüleri haberdar etmemek anlamına gelir. Bu durum, özellikle arkadan gelen araçlar için ani frenleme veya kaza riskini doğurur.
4. d) I, II ve III: Bu seçenek, güvenli ve kurallara uygun bir sola dönüş için gerekli olan tüm adımları içermektedir. Sürücü önce niyetini sinyalle bildirmeli, ardından kontrolü sağlamak için hızını azaltmalı ve son olarak karşı şeridi ihlal etmemek için geniş bir kavisle dönüşünü tamamlamalıdır. Bu nedenle doğru cevap budur.

Sonuç olarak, trafikte güvenli bir sola dönüş manevrası, bu üç kuralın bir bütün olarak uygulanmasını gerektirir. Her biri, hem sürücünün kendi güvenliği hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliği için vazgeçilmezdir.

Bu soruda, herhangi bir trafik ışığı, levhası veya trafik görevlisi bulunmayan bir kontrolsüz kavşakta araçların geçiş önceliği sıralamasının nasıl olması gerektiği sorulmaktadır. Bu tür kavşaklarda geçiş hakkını belirleyen kurallar, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde açıkça belirtilmiştir. Doğru sıralamayı bulmak için bu kuralları adım adım uygulamamız gerekir. Kontrolsüz kavşaklarda geçiş üstünlüğünü belirlemek için üç temel kural vardır ve bunlar bir öncelik sırasına göre uygulanır:

• Kural 1: Bütün sürücüler, motorsuz araçlara (at arabası, bisiklet vb.) ve iş makinelerine göre geçiş önceliğine sahiptir. Yani motorsuz araçlar, motorlu araçların geçmesini beklemek zorundadır.
• Kural 2: Dönüş yapan sürücüler, doğru gitmekte olan (düz giden) araçlara yol vermek zorundadır.
• Kural 3: Yukarıdaki kurallar eşitliği bozmuyorsa, her sürücü kendi sağındaki araca yol vermek zorundadır. Buna "sağdaki aracın geçiş üstünlüğü" kuralı denir.

Şimdi bu kuralları resimdeki araçlara uygulayalım. Öncelikle at arabası, bir motorsuz taşıt olduğu için diğer tüm motorlu taşıtlara (otomobil, kamyonet, motosiklet) yol vermek zorundadır. Bu nedenle at arabası en son geçecektir ve ilk geçiş hakkına sahip olamaz. Bu durum, d) At arabası seçeneğini eler. Geriye kalan üç motorlu aracı kendi aralarında değerlendirmemiz gerekir. Geriye kalan otomobil, kamyonet ve motosiklete baktığımızda, motosikletin sola dönüş yaptığını, otomobil ve kamyonetin ise düz gittiğini görüyoruz. İkinci kuralımıza göre, dönüş yapan araçlar düz gidenlere yol vermelidir. Bu sebeple motosiklet, düz gitmekte olan otomobil ve kamyonetin geçmesini beklemek zorundadır. Böylece ilk geçiş hakkının motosiklete ait olmadığı anlaşılır ve c) Motosiklet seçeneği de elenmiş olur.

Son olarak elimizde düz gitmekte olan otomobil ve kamyonet kalmıştır. Bu iki aracın geçiş üstünlüğünü belirlemek için üçüncü kuralımızı, yani "sağdaki aracın önceliği" kuralını uygularız. Kamyonetin sürücü koltuğundan baktığımızda, otomobil onun sağında kalmaktadır. Bu durumda kamyonet, sağındaki otomobile yol vermek zorundadır. Dolayısıyla, ilk geçiş hakkı otomobile aittir. Bu nedenle a) Otomobil cevabı doğrudur ve b) Kamyonet seçeneği yanlıştır.

Özetle, araçların geçiş sıralaması şu şekilde olmalıdır:

1. Otomobil (Düz gidiyor ve kamyonetin sağında)
2. Kamyonet (Düz gidiyor ancak otomobilin solunda)
3. Motosiklet (Dönüş yaptığı için düz gidenlere yol verir)
4. At arabası (Motorsuz taşıt olduğu için tüm motorlu taşıtlara yol verir)

Bu soruda, trafikte güvenli ve kurallara uygun bir sürüş için sürücülerin yapmaması gereken, yani yasak olan davranışlar sorulmaktadır. Verilen üç maddeyi tek tek inceleyerek hangilerinin tehlikeli ve yasak olduğunu, hangisinin ise doğru bir davranış olduğunu belirlememiz gerekiyor. Bu tür sorular, sadece kural ezberi değil, aynı zamanda trafikteki mantığı ve güvenliğin önemini anlamanızı ölçer.

Şimdi maddeleri ayrıntılı olarak ele alalım:

• I- İşaret vermeden şerit değiştirmeleri: Bu, trafik kurallarının en temel ve en önemli ihlallerinden biridir. Sinyal vermek, trafikteki diğer sürücülere ve yayalara ne yapacağınızı önceden bildirmektir. Sinyal vermeden aniden şerit değiştirmek, arkanızdaki veya yanınızdaki sürücüleri şaşırtır, ani fren yapmalarına veya kaza riskine neden olur. Bu nedenle, işaret vermeden şerit değiştirmek kesinlikle yasaktır ve tehlikelidir.
• II- Kavşaklara yaklaşırken hızlarını azaltmaları: Bu davranış, yasak olmak bir yana, sürücülerin yapması gereken zorunlu ve doğru bir harekettir. Kavşaklar, farklı yönlerden gelen araçların ve yayaların karşılaştığı, kaza riskinin yüksek olduğu noktalardır. Kavşağa yaklaşırken hızı azaltmak, olası bir tehlikeye karşı durabilmek veya manevra yapabilmek için sürücüye zaman kazandırır. Bu yüzden bu madde, yasak değil, aksine güvenli bir sürüş gerekliliğidir.
• III- İşaret verdiği anda aniden şerit değiştirmeleri: Sinyal vermenin amacı, niyetinizi diğer sürücülere önceden bildirmektir. Sinyali yaktığınız anda, düşünmek ve tepki vermek için kimseye zaman tanımadan aniden şerit değiştirirseniz, sinyal vermenin hiçbir anlamı kalmaz. Bu davranış, tıpkı sinyal vermeden şerit değiştirmek gibi tehlikelidir ve diğer sürücüleri hazırlıksız yakalar. Doğru olan, şerit değiştirmeyi planladığınızda sinyalinizi önceden vermek, aynalarınızı kontrol etmek ve trafik müsait olduğunda şerit değiştirmektir. Dolayısıyla bu davranış da yasaktır.

Sonuç ve Seçeneklerin Değerlendirilmesi

Analizimiz sonucunda I. ve III. maddelerdeki davranışların sürücüler için yasak olduğunu, II. maddedeki davranışın ise doğru ve gerekli olduğunu gördük. Soru bize "hangilerinin yapılması yasaktır?" diye sorduğu için cevabımız I ve III olmalıdır.

1. a) Yalnız I: Bu seçenek eksiktir, çünkü III. maddedeki davranış da yasaktır.
2. b) I ve II: Bu seçenek yanlıştır, çünkü II. maddedeki "hız azaltma" eylemi yasak değil, tam tersine zorunlu bir güvenlik önlemidir.
3. c) I ve III: Bu seçenek doğrudur. Hem sinyal vermeden şerit değiştirmek (I) hem de sinyal verdiği anda aniden şerit değiştirmek (III) trafik güvenliğini tehlikeye atan yasaklanmış davranışlardır.
4. d) I, II ve III: Bu seçenek de yanlıştır, çünkü doğru bir davranış olan II. maddeyi de yasaklar listesine dahil etmiştir.

Bu soruda, araç ışıklarının kullanımıyla ilgili iki temel kural hakkındaki bilginiz test edilmektedir. Trafik güvenliği için ışıkların doğru ve amacına uygun kullanılması hayati önem taşır. Şimdi bu iki bilgiyi ve seçenekleri detaylıca inceleyelim.

I. Bilginin Değerlendirilmesi: Dönüş ışıklarının "geç" anlamında kullanılması yasaktır.

Bu ifade kesinlikle doğrudur. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, dönüş ışıkları (sinyaller) sadece ve sadece dönüş yapılacağını veya şerit değiştirileceğini bildirmek amacıyla kullanılır. Bazı sürücülerin, özellikle sol şeritteyken arkalarındaki aracın kendilerini geçebileceğini belirtmek için sol sinyali yakıp söndürmesi yaygın bir alışkanlık olsa da bu, yasaktır ve son derece tehlikelidir. Bu hatalı kullanım, diğer sürücüler için kafa karışıklığına yol açabilir ve aniden sola dönüleceği veya şerit değiştirileceği izlenimi yaratarak kazalara sebep olabilir. Unutmayın, sinyallerin tek anlamı yön değiştirmektir.

II. Bilginin Değerlendirilmesi: Sadece park veya sis ışıkları yakılarak da araç sürülebilir.

Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Araç kullanırken gece veya görüşün yetersiz olduğu durumlarda (yağmur, sis, tünel vb.) mutlaka kısa veya uzun farların yakılması zorunludur. Park ışıkları, adından da anlaşılacağı gibi, araç park halindeyken veya kısa süreli duraklamalarda aracın yerini belli etmek için kullanılır ve seyir halinde yeterli aydınlatmayı sağlamaz. Sis ışıkları ise sadece yoğun sis, kar veya şiddetli yağmur gibi görüş mesafesinin çok düştüğü durumlarda, kısa farlarla birlikte kullanılması gereken yardımcı ışıklardır. Tek başlarına kullanılarak araç sürülmesi yasaktır ve yetersiz aydınlatma nedeniyle tehlikelidir.

Sonuç ve Seçeneklerin Analizi

• I. bilgi doğrudur: Dönüş ışıkları "geç" demek için kullanılamaz.
• II. bilgi yanlıştır: Araç sadece park veya sis ışıklarıyla sürülemez.

Bu değerlendirmelere göre, "I. doğru, II. yanlıştır" sonucuna ulaşırız. Bu da bizi doğrudan a) seçeneğine götürür.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince:

• b) Her ikisi de yanlıştır: Bu seçenek yanlıştır, çünkü I. bilgi doğrudur.
• c) I. yanlış II. doğrudur: Bu seçenek de yanlıştır, çünkü durum tam tersidir; I. doğru, II. yanlıştır.
• d) Her ikisi de doğrudur: Bu seçenek de yanlıştır, çünkü II. bilgi açıkça yanlıştır.

Dolayısıyla, trafik kurallarının doğru uygulanışını sorgulayan bu sorunun net cevabı a) I. doğru II. yanlıştır seçeneğidir.

Bu soruda, bir motosiklet kazası anında spesifik olarak kafa yaralanmalarının sayısını ve şiddetini azaltan en önemli güvenlik ekipmanının hangisi olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, korumanın vücudun hangi bölümüne yönelik olduğudur. Bu durumda odak noktası "kafa" olduğu için, doğrudan başı koruyan ekipmanı bulmamız gerekir.

Doğru Cevap: a) Kask

Doğru cevap kask'tır. Çünkü kask, motosiklet sürücüleri için özel olarak tasarlanmış ve üretilmiş tek baş koruma ekipmanıdır. Olası bir kaza anında, başa gelecek darbelerin şiddetini emerek enerjiyi dağıtır ve böylece beyin sarsıntısı, kafatası kırıkları gibi hayati tehlike oluşturan yaralanmaların önüne geçer. Bu nedenle, kafa yaralanmalarını azaltmadaki en etkili ve doğrudan çözüm kasktır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer seçeneklerde belirtilen ekipmanlar da motosiklet sürüş güvenliği için çok önemlidir, ancak sorunun sorduğu spesifik amaca, yani kafa korumasına hizmet etmezler:

• b) Eldiven: Eldivenler, sürücünün ellerini soğuktan, rüzgardan ve olası bir düşme anında avuç içlerinin ve parmakların sürtünmeden dolayı yaralanmasından korur. Ayrıca gidon hakimiyetini artırır. Ancak başın korunmasıyla hiçbir ilgisi yoktur.
• c) Yansıtıcı giysi: Yansıtıcı giysiler, sürücünün özellikle gece veya düşük ışık koşullarında diğer araç sürücüleri tarafından fark edilmesini sağlar. Bu bir kaza önleyici tedbirdir, ancak kaza meydana geldikten sonra sürücünün kafasına alacağı darbeye karşı fiziksel bir koruma sağlamaz.
• d) Dayanıklı bot: Motosiklet botları, ayak bileğini burkulmalardan, ayakları ve kaval kemiğini ise olası darbelerden korur. Yere sağlam basmayı ve vites ile freni rahat kontrol etmeyi sağlar. Tıpkı eldiven gibi, botların da kafa yaralanmalarını önleme gibi bir işlevi bulunmamaktadır.

Özetle; soruda listelenen tüm ekipmanlar güvenli bir sürüş için gerekli olsa da, soru net bir şekilde "kafa yaralanmalarını" hedef almaktadır. Bu görevi yerine getiren tek ekipman kask'tır. Bu yüzden doğru cevap 'a' şıkkıdır.

Bu soruda, size gösterilen trafik tanzim işaretinin hangi yasağı belirttiği sorulmaktadır. Trafik tanzim işaretleri, sürücülerin trafikte uyması gereken zorunlu kuralları, yasaklamaları ve kısıtlamaları bildirir. Bu işaretleri doğru bir şekilde anlamak, hem sınavda başarılı olmak hem de trafikte güvenli bir şekilde araç kullanmak için kritik öneme sahiptir.

Doğru cevap c) U dönüşü yapmayı seçeneğidir. Şimdi bu cevabın neden doğru olduğunu ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu detaylıca inceleyelim. İşaret levhası, kırmızı renkli yuvarlak bir çerçeveye sahiptir. Trafik işaretlerinde kırmızı daire her zaman bir yasaklama veya kısıtlama anlamına gelir. Levhanın içinde ise 180 derecelik bir dönüşü, yani aracın geldiği istikametin tam tersine dönmesini simgeleyen bir ok sembolü bulunmaktadır. Bu sembol, halk arasında ve trafik dilinde "U dönüşü" olarak bilinen manevrayı temsil eder.

Bu iki görsel bilgiyi birleştirdiğimizde, yani "yasaklama" anlamına gelen kırmızı daire ile "U dönüşü" anlamına gelen sembolü bir araya getirdiğimizde, levhanın net anlamı ortaya çıkar: "U dönüşü yapmak yasaktır". Sürücüler bu levhayı gördükleri yolda veya kavşakta araçlarını geri döndürerek geldikleri yöne doğru gidemezler. Bu kural genellikle trafiğin akışını tehlikeye atabilecek, görüşün yetersiz olduğu veya yolun dar olduğu yerlerde konulur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu da açıklayalım:

• a) Geri gitmeyi: Bu seçenek yanlıştır. Levhadaki sembol, geri geri gitme eylemini değil, aracın yönünü tamamen tersine çevirme manevrasını gösterir. Geri gitmek farklı bir eylemdir ve bu levha ile yasaklanmaz.
• b) Sola dönmeyi: Bu seçenek de doğru değildir. "Sola dönülmez" işareti, yine kırmızı daire içinde sola doğru kıvrılan bir okun üzerine çapraz kırmızı bir çizgi çekilmesiyle gösterilir. Bu sorudaki işaret ise 90 derecelik bir dönüşü değil, 180 derecelik tam bir dönüşü ifade eder.
• d) Ada etrafında dönmeyi: Bu seçenek de yanlıştır. Ada etrafında dönüşü gösteren veya düzenleyen işaretler farklıdır. Genellikle mavi zeminli, oklarla dönüş yönünü gösteren mecburi yön levhaları kullanılır. Bu levhanın bir dönel kavşak (ada) ile doğrudan bir ilişkisi yoktur.

Özetle, ehliyet sınavında trafik işaretlerini doğru okuyabilmek için temel prensipleri bilmek gerekir. Kırmızı dairenin bir yasaklama bildirdiğini ve içindeki sembolün de neyin yasaklandığını anlattığını unutmamalısınız. Bu sorudaki sembol açıkça U dönüşünü temsil ettiği için, doğru cevap "U dönüşü yapmayı" yasakladığıdır.

Bu soruda, Türkiye'de araçların teknik yeterliliklerini ve yasal standartlara uygunluğunu denetleyen iki temel görevin hangi kuruma ait olduğu sorulmaktadır. Bu görevler; birincisi, araçların periyodik olarak yapılması zorunlu olan fenni muayeneleri, ikincisi ise özellikle ticari araçların yollarda uyması gereken ağırlık ve boyut limitlerinin kontrolüdür. Soruyu doğru cevaplamak için bu görevlerin hangi kurumun yetki alanına girdiğini bilmek gerekir.

Doğru cevap "a) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına" seçeneğidir. Çünkü Türkiye'de ulaştırma politikalarını belirleyen, karayolu taşımacılığına ilişkin kural ve standartları koyan en üst yetkili merci bu bakanlıktır. Araç muayeneleri, araçların trafikte güvenli bir şekilde seyretmesini sağlamak amacıyla yapılan teknik bir kontroldür. Bakanlık, bu görevi doğrudan kendisi yapabileceği gibi, yetkilendirdiği özel kuruluşlar aracılığıyla da "yaptırabilir". Nitekim günümüzde araç muayeneleri, bu bakanlığın denetiminde olan TÜVTÜRK tarafından yapılmaktadır. Benzer şekilde, yolların ve köprülerin kapasitesini aşan, trafik güvenliğini tehlikeye atan aşırı yüklü veya gabari dışı (boyutları standart dışı) araçların denetimi de yine bu bakanlığın temel görev ve yetkileri arasındadır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Karayolları Genel Müdürlüğü: Bu kurum, adından da anlaşılacağı gibi, devlet yolları ve otoyolların yapımından, bakımından ve onarımından sorumludur. Görevi yol altyapısını oluşturmak ve korumaktır. Araçların teknik denetimi veya muayenesi doğrudan görev alanına girmez. Ağırlık kontrolleri yolların korunmasıyla ilgili olsa da, bu denetim sistemini kurma ve yönetme yetkisi bakanlığa aittir.
• c) Emniyet Genel Müdürlüğü: Bu kurum, trafik polisleri (Trafik Zabıtası) aracılığıyla trafikteki düzeni ve güvenliği sağlar. Trafik polisleri, yollarda denetim yaparak kurallara uyulup uyulmadığını kontrol eder, sürücülerin belgelerini ve araçların muayenesinin olup olmadığını denetler. Ancak soruda belirtilen "muayene yapmak veya yaptırmak" yani muayene sistemini kurmak ve işletmek, Emniyet'in değil, Bakanlığın görevidir. Soru metnindeki "Trafik zabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzere" ifadesi de bu ayrımı vurgulamaktadır.
• d) İçişleri Bakanlığı: Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığına bağlı bir kurumdur. Dolayısıyla, Emniyet Genel Müdürlüğünün görev alanı dışındaki bu yetki, onun bağlı olduğu İçişleri Bakanlığına da ait değildir. İçişleri Bakanlığının görevi daha çok ülkenin iç güvenliği ve kamu düzeni ile ilgilidir. Araçların teknik standartlarını belirlemek ve muayene sistemini yönetmek ise Ulaştırma Bakanlığının uzmanlık alanıdır.

Özetle, araç muayeneleri ve ağırlık/boyut kontrolleri gibi teknik ve yasal düzenlemeleri yapma, bu sistemleri kurma ve denetleme yetkisi en üst düzeyde Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına (güncel adıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) aittir. Diğer kurumlar ise bu sistem içinde kendi görev alanlarıyla ilgili (yol bakımı, trafik denetimi gibi) rolleri üstlenirler.

Bu soruda, bir aracın trafiğe çıkabilmesi için gerekli olan resmi kayıt işlemlerinin (tescil) kim tarafından yapıldığı ve bu işlem sonucunda verilen tescil belgesi (ruhsat) ile plakaların hangi kurumun sorumluluğunda olduğu sorgulanmaktadır. Bu işlem, aracın kimliğinin oluşturulması ve yasal olarak tanınması anlamına gelir.

Doğru cevap c) Emniyet Genel Müdürlüğü'dür. Uzun yıllar boyunca Türkiye'de araçların ilk tescil, devir, plaka değişikliği gibi tüm işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bağlı Trafik Tescil ve Denetleme Şube Müdürlükleri tarafından yürütülmüştür. Bu nedenle ehliyet sınavı müfredatında ve eski tip sorularda bu kurum sorumlu olarak belirtilmektedir.

ÖNEMLİ GÜNCELLEME: Bu sorunun ehliyet sınavı bilgi bankasında yer almasına rağmen, 2018 yılında yapılan bir yasal düzenleme ile araç tescil işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü'nden alınarak Türkiye Noterler Birliği'ne devredilmiştir. Günümüzde sıfır bir aracın tescili, ikinci el araçların satışı ve devri gibi tüm işlemler noterlerde yapılmaktadır. Ancak sınavda bu şekilde bir soru ile karşılaşırsanız, şıklarda "Noterler" yoksa sorunun eski müfredata göre hazırlandığını düşünerek "Emniyet Genel Müdürlüğü" seçeneğini işaretlemeniz doğru olacaktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Sağlık Bakanlığı: Bu bakanlığın görevi, toplum sağlığını korumak ve sağlık hizmetlerini düzenlemektir. Sürücülükle ilgili tek bağlantısı, ehliyet almak için gerekli olan "sürücü olur" sağlık raporlarının verilme sürecini denetlemektir. Araçların kaydı veya plakası ile bir ilgisi yoktur.
• b) Milli Eğitim Bakanlığı: Bu bakanlık, ülkedeki eğitim ve öğretim faaliyetlerinden sorumludur. Sürücülük alanındaki görevi, sürücü kurslarının açılmasına izin vermek, bu kursları denetlemek ve ehliyet için gerekli olan teorik ve direksiyon sınavlarını düzenlemektir. Yani sürücüyü eğitir ve belgeler, aracı değil.
• d) Karayolları Genel Müdürlüğü: Bu kurumun ana görevi, devlet ve il yollarını yapmak, bu yolların bakım ve onarımını sağlamak, yol çizgileri, trafik işaret levhaları gibi unsurları yerleştirmektir. Kısacası, araçların üzerinde hareket ettiği altyapıdan sorumludur, araçların kendisinin tescilinden sorumlu değildir.

Bu soruda, trafik hukukunun en ciddi sonuçlarından biri olan ölümlü kazalardaki cezai yaptırımlardan biri sorgulanmaktadır. Soru, bir sürücünün asli kusurlu, yani kazanın meydana gelmesindeki ana sorumlu olarak, ölümle sonuçlanan bir kazaya karışması durumunda ehliyetinin mahkeme tarafından ne kadar süreyle geri alınacağını bilmenizi gerektirir. Bu durum, hem sürücü adayları için önemli bir sınav bilgisi hem de trafikteki her sürücü için bilinmesi gereken hayati bir kuraldır.

Doğru Cevap: a) 1

Doğru cevabın "1 yıl" olmasının sebebi, Türkiye'deki 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda bu durumun açıkça belirtilmiş olmasıdır. İlgili kanun maddesine göre, ölümle sonuçlanan bir trafik kazasında, mahkeme kararıyla "asli kusurlu" olduğu tespit edilen sürücünün sürücü belgesi 1 (bir) yıl süre ile geri alınır. Bu, kanun tarafından bu ciddi ihlal için belirlenmiş standart ve net bir süredir ve yoruma açık değildir.

Bu cezanın temel amacı, trafikteki en ağır sonuç olan bir can kaybına sebep olan sürücüyü trafikten geçici olarak men etmektir. Aynı zamanda, diğer sürücüler için de caydırıcı bir etki yaratması hedeflenir. Unutulmamalıdır ki, bu idari işleme ek olarak sürücü hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu kapsamında "taksirle ölüme sebebiyet verme" suçundan adli soruşturma ve kovuşturma da yürütülür.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) 2 yıl, c) 3 yıl ve d) 4 yıl: Bu seçenekler yanlıştır, çünkü kanun bu özel durum için süreyi spesifik olarak 1 yıl olarak tanımlamıştır. Trafik hukukunda daha uzun süreli ehliyet geri alma cezaları (örneğin 2 yıl veya 5 yıl gibi) genellikle farklı ve tekrarlanan suçlar için uygulanır. Örneğin, alkollü araç kullanma suçunun 5 yıl içinde ikinci kez işlenmesi durumunda sürücü belgesi 2 yıl süreyle geri alınır. Dolayısıyla, bu süreler soruda belirtilen suç tanımı için geçerli değildir.

Özetle, ehliyet sınavı için aklınızda kalması gereken kilit bilgi şudur: Eğer bir sürücü, bir trafik kazasında ana sorumlu (asli kusurlu) olarak yer alırsa ve bu kaza maalesef ölümle sonuçlanırsa, mahkeme kararıyla ehliyetine tam olarak 1 yıl süreyle el konulur. Bu kural, sınavda sıkça karşılaşılan önemli ve net bir bilgidir.

Bu soruda, karayolları üzerinde bulunan ve trafiğin güvenli bir şekilde akmasını sağlayan trafik işaret levhalarına kasıtlı veya kasıtsız olarak zarar veren bir kişiye uygulanacak temel yaptırımın ne olduğu sorulmaktadır. Bu levhalar, tüm sürücülerin ve yayaların can ve mal güvenliği için hayati öneme sahiptir. Bu nedenle, onlara verilen zararın kanunlar çerçevesinde bir karşılığı olması gerekir.

Doğru cevap d) Zarar karşılıkları ve masraf ödetilir seçeneğidir. Çünkü trafik levhaları kamu malıdır ve bu mala zarar veren kişi, verdiği zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu durum, Karayolları Trafik Kanunu'nun 17. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Zararı veren kişi, levhanın yenilenme veya tamir bedelini ve bu işlem sırasında oluşan diğer tüm masrafları karşılamak zorundadır. Bu, uygulanan ilk ve en temel yaptırımdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) 6 ay hapis cezası verilir: Bu ceza, her durumda uygulanan standart bir yaptırım değildir. Hapis cezası, eylemin kasıtlı olarak kamu malına büyük zarar verme veya trafiği tehlikeye atma gibi çok daha ağır suçlar kapsamında değerlendirilmesi durumunda gündeme gelebilir. Ancak trafik levhasına zarar vermenin temel ve ilk yaptırımı bu değildir.
• b) Trafikten ömür boyu men edilir: Trafikten ömür boyu men edilme, genellikle alkollü araç kullanarak ölümlü kazaya sebep olma gibi çok ağır ve tekrarlanan suçlar için uygulanan bir cezadır. Bir levhaya zarar vermek, bu kadar ağır bir yaptırımı gerektirecek bir eylem olarak kabul edilmez. Bu ceza, işlenen fiil ile orantılı değildir.
• c) Sürücü belgesi varsa geri alınır: Sürücü belgesinin geri alınması, ceza puanı sisteminin dolması, alkol veya uyuşturucu madde etkisinde araç kullanmak gibi belirli kural ihlalleri sonucunda uygulanır. Levhaya zarar vermek tek başına ve doğrudan sürücü belgesinin geri alınmasını gerektirmez. Bu eylem için ceza puanı uygulanabilir ancak belgenin derhal geri alınması söz konusu değildir.

Özetle, trafik levhalarına zarar vermenin hukuktaki temel karşılığı, oluşan maddi zararın sorumlu kişi tarafından ödenmesidir. Bu uygulama, hem kamu malını korumayı hem de caydırıcılık sağlamayı amaçlar. Diğer cezalar ise eylemin niteliğine ve yarattığı tehlikeye göre ayrıca değerlendirilebilecek daha ağır yaptırımlardır ancak sorunun sorduğu temel sonuç, maddi tazminattır.

Bu soruda, size gösterilen trafik levhasının ne anlama geldiği ve hangi tür yol kesimlerinde kullanıldığı sorulmaktadır. Bu tür sorular, ehliyet sınavında sürücü adaylarının trafik işaretlerini tanıma ve anlamlandırma becerisini ölçmek için sorulur. Levhanın üzerindeki sembolü doğru yorumlamak, soruyu çözmek için anahtardır.

Öncelikle trafik işaretini dikkatlice inceleyelim. Bu levha, kırmızı üçgen çerçevesiyle bir "Tehlike Uyarı İşareti"dir. Tehlike uyarı işaretlerinin amacı, sürücüleri yoldaki bir tehlikeye karşı önceden bilgilendirerek hızlarını azaltmalarını ve daha dikkatli olmalarını sağlamaktır. Levhanın içinde, lastiklerinden kıvrımlı izler çıkararak kontrolünü kaybetmiş gibi görünen bir otomobil sembolü bulunmaktadır. Bu görsel, aracın yol tutuşunu kaybettiği bir durumu, yani kayma anını temsil eder.

Doğru Cevabın Açıklaması

d) Kaygan: Doğru cevap budur. Levhadaki kayan araba figürü, yol yüzeyinin çeşitli nedenlerle (yağmur, kar, buz, mıcırlı zemin, yapraklar veya yola dökülmüş yağ gibi) kaygan hale geldiğini ve araçların yol tutuşunun azalabileceğini bildirir. Bu işareti gören bir sürücü, potansiyel bir kayma tehlikesine karşı hazırlıklı olmalıdır. Bu nedenle hızını düşürmeli, ani direksiyon hareketlerinden, sert fren ve ani hızlanmalardan kaçınmalıdır.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğunun Açıklaması

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak, konuyu daha iyi kavramanıza yardımcı olacaktır. Her yol durumu için farklı bir tehlike uyarı işareti bulunur:

• a) Virajlı: Virajlı yolları belirtmek için kullanılan levhalarda, yolun dönüş yönünü ve şeklini gösteren kıvrımlı bir ok sembolü bulunur. Örneğin, "Sağa Tehlikeli Viraj" veya "Ardışık Tehlikeli Virajlar" gibi levhalar bu amaçla kullanılır. Sorudaki levhada bir ok değil, kayan bir araba vardır.
• b) Eğimli: Eğimli yolları, yani tehlikeli iniş veya çıkışları gösteren levhalarda, bir yokuş üzerinde bulunan bir araç figürü ve eğimin derecesini belirten bir yüzde (örneğin %10) yer alır. Bu levha, sürücüyü vitesini yola göre ayarlaması gerektiği konusunda uyarır. Sorudaki levha bu tanıma uymamaktadır.
• c) Kasisli: Kasisli yolu (tümsekli yolu) belirten levhada, yol yüzeyinde bir tümsek olduğunu gösteren basit bir enine kesit sembolü bulunur. Bu levha genellikle hız kesici kasislerden önce sürücüleri yavaşlamaları için uyarmak amacıyla konulur. Sorudaki sembol, bir tümseği değil, kaymayı ifade etmektedir.

Sonuç olarak, resimdeki kayan araba sembolü, yolun kaygan olma tehlikesini açıkça ifade etmektedir. Bu nedenle, bu trafik işareti kaygan yol bölümlerinde bulunur ve sürücüleri dikkatli olmaları konusunda uyarır. Bu işaretleri doğru tanımak ve ne anlama geldiklerini bilmek, trafikte hem kendi güvenliğiniz hem de diğer sürücülerin güvenliği için çok önemlidir.

Bu soruda, bir otomobile römork takıldığında yasal olarak uyması gereken azami hız sınırının, römorksuz durumuna kıyasla nasıl değiştiği sorgulanmaktadır. Bu, doğrudan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen özel bir kurala dayanan bir bilgi sorusudur. Sürücü adayının, araçların cinsine ve durumuna göre değişen hız limitlerini bilip bilmediği ölçülmektedir.

Doğru cevap c) 10 km/saat daha az seçeneğidir. Türkiye'deki trafik kurallarına göre, bir araca römork veya yarı römork takıldığında, o aracın ilgili yol için belirlenmiş olan azami hız sınırından 10 km/saat daha düşük bir hızla gitmesi zorunludur. Bu kuralın temel amacı, artan ağırlık ve uzunluk nedeniyle ortaya çıkan güvenlik risklerini azaltmaktır.

Römork takılı bir aracın fren mesafesi uzar, manevra kabiliyeti zorlaşır ve özellikle yüksek hızlarda "yalpalama" veya "salınım" yapma riski artar. Bu nedenle yasa koyucu, bu tehlikeleri en aza indirmek için standart bir hız düşürme limiti belirlemiştir. Örneğin, bir otomobil için hız sınırı 90 km/saat olan bölünmüş bir yolda, aynı otomobil römork çektiğinde azami 80 km/saat hızla gidebilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Aynı: Bu seçenek yanlıştır çünkü römork, aracın sürüş dinamiklerini (frenleme, denge, ivmelenme) tamamen değiştirir. Hız limitinin aynı kalması, fren mesafesinin uzaması gibi riskleri göz ardı etmek anlamına gelir ve bu durum trafik güvenliğiyle çelişir.
• b) Yarısı kadar: Bu seçenek de yanlıştır çünkü bu kadar büyük bir hız düşüşü pratik değildir. Trafiğin akışını tehlikeli bir şekilde yavaşlatarak arkadan çarpma gibi farklı kaza riskleri yaratabilir. Kural, güvenliği sağlarken trafiğin akıcılığını da korumayı hedefler.
• d) 10 km/saat daha fazla: Bu seçenek mantık dışıdır. Araca ek bir yük ve ağırlık getiren, kontrolünü zorlaştıran bir durum varken hız limitini artırmak, kazaya davetiye çıkarmak demektir. Güvenlik önlemleri hızı azaltmayı gerektirir, artırmayı değil.

Özetle, ehliyet sınavında karşınıza çıkabilecek bu kuralı unutmamanız önemlidir. Bir otomobile römork taktığınızda, gidebileceğiniz yasal en yüksek hız, o yol için belirlenmiş olan normal hız sınırından her zaman 10 km/saat daha azdır. Bu, hem sizin hem de trafikteki diğer sürücülerin güvenliği için hayati bir kuraldır.

Bu soruda, trafikte daha önce belirtilmiş olan bütün yasaklama ve kısıtlamaların sona erdiğini bildiren trafik işaret levhasının hangisi olduğu sorulmaktadır. Bu tür levhalar, sürücülere belirli bir bölgedeki geçici veya kalıcı kısıtlamaların artık geçerli olmadığını ve yolun standart kurallarına geri dönüldüğünü anlatır. Sorunun kilit noktası "bütün" kelimesidir; yani tek bir yasağın değil, tüm yasakların bittiğini belirten levhayı bulmamız gerekmektedir.

Doğru Cevap: D seçeneği

D seçeneğinde yer alan levha, "Yasaklama ve Kısıtlamaların Sonu" levhasıdır. Bu levha, üzerinde herhangi bir sembol olmaksızın, beyaz zemin üzerine çapraz siyah bir çizgiden oluşur. Bu sadelik, onun genel bir anlama sahip olduğunu gösterir. Bu levhayı gördüğünüzde, daha önce konulmuş olan hız limiti, sollama yasağı gibi tüm yerel kısıtlamaların sona erdiğini ve artık o yol tipi için geçerli olan genel trafik kurallarına uymanız gerektiğini anlamalısınız.

Diğer Seçeneklerin Açıklamaları:

• a) Kamyon Giremez Levhası: Bu levha, kırmızı daire çerçevesiyle bir yasaklama bildirir. İçindeki kamyon figürü, bu yola kamyonların girmesinin yasak olduğunu belirtir. Dolayısıyla bu levha bir yasağı sona erdirmek yerine, yeni bir yasak başlatır. Bu nedenle yanlış cevaptır.

• b) Kamyonlar İçin Öndeki Taşıtı Geçme Yasağı Sonu Levhası: Bu levha, bir yasağın sonunu bildirir ancak bu yasak spesifiktir. Üzerindeki kamyon figürü, sadece kamyonlar için geçerli olan sollama yasağının sona erdiğini ifade eder. Diğer araçlar için bir sollama yasağı veya farklı bir hız limiti devam ediyor olabilir. Soru "bütün" yasaklamaları sorduğu için bu cevap yanlıştır.

• c) Öndeki Taşıtı Geçme Yasağı Sonu Levhası: Bu levha da B seçeneğindekine benzer şekilde, spesifik bir yasağın bittiğini gösterir. Levha üzerindeki sembol, otomobiller için konulmuş olan "sollama yasağının" (öndeki taşıtı geçme yasağının) sona erdiğini bildirir. Ancak bu levha, o yolda geçerli olabilecek diğer kısıtlamaları (örneğin hız limiti) kaldırmaz. Bu nedenle "bütün" kısıtlamaları sona erdirmediği için yanlış cevaptır.

Özetle, içinde özel bir sembol barındırmayan ve sadece çapraz bir siyah çizgiden oluşan D seçeneğindeki levha, kendisinden önce gelen tüm yerel yasak ve kısıtlamaları (hız, sollama vb.) ortadan kaldıran genel bir levhadır. Diğer seçenekler ise ya yeni bir yasak koyar (A) ya da sadece belirli bir yasağı (B ve C) sona erdirir.

Bu soruda, Türkiye'deki trafik kurallarına göre, dört veya daha fazla şeride sahip iki yönlü bir yolda, resimdeki gibi bir otomobil sürücüsünün normal seyrini hangi şeritten yapması gerektiği sorulmaktadır. Sorunun kilit noktaları "geçme ve dönme dışında" ve "iki yönlü dört veya daha fazla şeritli yol" ifadeleridir. Bu, sürücünün sollama veya bir yere sapma gibi özel bir manevra yapmadığı, sadece düz bir şekilde ilerlediği durumdaki zorunlu şeridini bulmamızı istiyor.

Doğru cevap c) En sağ şeritte seçeneğidir. Karayolları Trafik Kanunu'na göre, Türkiye'de trafik sağdan akar. Çok şeritli yollarda temel kural, yol ve trafik durumuna göre hızınıza uygun olan şeridi kullanmaktır. Ancak, herhangi bir geçme veya dönme durumu yoksa, sürücüler trafiği aksatmamak ve düzeni sağlamak için gidiş yönlerine göre en sağdaki şeridi kullanmak zorundadır. Bu kural, sol şeritlerin sadece sollama yapacak daha hızlı araçlar için açık kalmasını sağlar.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Bankette: Banket, yolun taşıt yolu kenarında kalan ve genellikle yayaların yürümesi veya araçların zorunlu hallerde (arıza, acil durum vb.) durması için ayrılmış kısımdır. Banketler, normal seyahat için kullanılan bir şerit değildir ve burada araç sürmek kesinlikle yasak ve tehlikelidir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• b) Orta şeritte: Gidiş yönünde ikiden fazla şerit bulunan yollarda (örneğin üç şeritli bir yolda) orta şerit, genellikle sağ şeritteki aracı sollamak için kullanılır. Sürekli olarak orta şeridi işgal etmek, sağ şerit boşken burada ilerlemek bir trafik kuralı ihlalidir. Orta şerit, geçiş amaçlıdır, sürekli seyir için değildir.
• d) En sol şeritte: Çok şeritli yollarda en sol şerit, sadece "sollama şeridi" olarak kullanılır. Bu şeridin amacı, diğer şeritlerdeki araçları geçmektir. Geçme işlemi bittikten sonra sürücü, güvenli bir şekilde tekrar sağdaki uygun şeride dönmek zorundadır. En sol şeridin sürekli olarak işgal edilmesi yasaktır çünkü bu durum, trafiğin akışını engeller ve arkadan gelen daha hızlı araçlar için tehlike yaratır.

Özetle, trafik kurallarımızdaki temel prensip "sağdan git, soldan geç" şeklindedir. Bu nedenle, özel bir durum (sollama, dönme) olmadıkça, tüm araçlar kendi gidiş yönlerindeki en sağ şeridi takip etmelidir. Bu, hem güvenli hem de düzenli bir trafik akışı için zorunludur.

Bu soruda, karayolundaki yol çizgilerinin anlamlarını ve hangilerinin sürücülere şerit değiştirme veya sollama gibi manevralar için geçiş hakkı tanıdığını bilmemiz istenmektedir. Yol çizgileri, trafiğin düzenli ve güvenli akmasını sağlayan en temel işaretlerdendir. Şimdi bu çizgileri ve anlamlarını tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

I. Kesik yol çizgisi: Bu çizgi türü, trafiğin akış yönü aynı veya farklı olan şeritleri ayırmak için kullanılır. En önemli özelliği, sürücülere belirli kurallara uymak şartıyla şerit değiştirme ve öndeki aracı geçme (sollama) izni vermesidir. Bu kurallar; görüş mesafesinin yeterli olması, karşıdan veya arkadan gelen bir aracın bulunmaması ve manevranın güvenli bir şekilde tamamlanabileceğinden emin olunmasıdır. Dolayısıyla, kesik yol çizgisi geçilebilir bir çizgidir.

II. Devamlı yol çizgisi: Bu çizgi, şerit değiştirmenin ve öndeki aracı geçmenin tehlikeli olduğu yerlerde kullanılır. Virajlar, tepe üstleri, kavşaklar ve görüşün kısıtlı olduğu alanlarda bu çizgiyi görürüz. Devamlı yol çizgisinin anlamı nettir: "Şerit değiştirme ve sollama yapmak yasaktır." Bu çizgi, sürücüler için adeta bir duvar görevi görür ve kesinlikle geçilmemelidir.

III. Yan yana iki devamlı yol çizgisi: Bu çizgi, yolu bölünmüş yol haline getirir ve taşıt yolunu iki farklı yöndeki trafik için ayırır. Tek devamlı çizgiden daha güçlü bir yasaklama anlamı taşır. Bu çizginin bulunduğu yerlerde, her iki yöndeki araçların da bu çizgiyi aşarak karşı şeride geçmesi kesinlikle yasaktır. Bu çizgi, yolu fiziksel bir ayırıcı (refüj) gibi böler.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• a) Yalnız I: Bu seçenek doğrudur. Çünkü yukarıdaki açıklamalara göre, kurallara uyulduğu takdirde geçişe izin veren tek çizgi türü kesik yol çizgisidir.
• b) I ve II: Bu seçenek yanlıştır. Çünkü II numaralı devamlı yol çizgisi geçişe izin vermez, tam tersine yasaklar.
• c) II ve III: Bu seçenek yanlıştır. Hem devamlı yol çizgisi (II) hem de yan yana iki devamlı yol çizgisi (III) geçilemez çizgilerdir.
• d) I, II ve III: Bu seçenek de yanlıştır. Çünkü II ve III numaralı çizgiler geçişi kesin olarak yasaklar.

Özetle, trafikte güvenli bir sürüş için unutmamanız gereken en temel kural şudur: Kesik çizgiler, şartlar uygunsa geçişe izin verirken, devamlı çizgiler (ister tek ister çift olsun) kesinlikle geçilmemesi gereken birer engeldir.

Bu soruda, bir akaryakıt istasyonundan çıkarak karayoluna katılmak isteyen 2 numaralı aracın, karayolunda ilerlemekte olan 1 numaralı araca göre nasıl bir davranış sergilemesi gerektiği sorgulanmaktadır. Bu durum, trafikte sıkça karşılaşılan ve "geçiş hakkı" kurallarını temel alan bir senaryodur. Sorunun doğru çözümü, anayol ve geçiş yolu arasındaki öncelik sıralamasını bilmekten geçer.

Doğru Cevap: d) 1 numaralı aracın geçmesini beklemeli

Trafik kurallarına göre, bir mülkten (akaryakıt istasyonu, otopark, apartman garajı, tarla vb.) veya bir geçiş yolundan karayoluna çıkan araç sürücüleri, karayolu üzerindeki araçlara yol vermek zorundadır. Şekilde 1 numaralı araç, ana trafik akışının olduğu karayolunda seyir halindedir ve bu nedenle geçiş önceliğine sahiptir. 2 numaralı araç ise bir mülkten yola çıktığı için beklemeli ve anayoldaki trafiği tehlikeye atmadan, yolun müsait olduğu bir anda geçiş yapmalıdır. Bu kural, anayoldaki trafik akışının kesintisiz ve güvenli bir şekilde devam etmesini sağlar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Geçiş hakkını kendi kullanmalı: Bu seçenek yanlıştır çünkü belirtilen kural gereği geçiş hakkı anayolda seyreden 1 numaralı araca aittir. Mülkten çıkan 2 numaralı aracın herhangi bir geçiş üstünlüğü veya önceliği bulunmamaktadır. Bu şekilde davranmak, trafik kuralı ihlalidir.
• b) Hızlanarak yoluna devam etmeli: Bu, son derece tehlikeli ve kazaya davetiye çıkaran bir davranıştır. Anayoldaki aracın hızını ve mesafesini doğru hesaplayamadan aniden önüne çıkmak, 1 numaralı aracın sürücüsünü zor durumda bırakır ve ciddi kazalara yol açabilir. Trafikte güvenlik her zaman önceliklidir.
• c) Korna çalıp 1 numaralı aracı durdurmalı: Korna, bir tehlikeyi bildirmek veya iletişim kurmak (örneğin geçilmek istendiğini bildirmek) için kullanılır; başkalarının yasal hakkını gasp etmek için kullanılamaz. Geçiş hakkı kendisinde olan bir aracı korna çalarak durdurmaya çalışmak, hem trafik kurallarına hem de trafik adabına aykırı, saldırgan bir sürücü davranışıdır.

Özetle, bir mülk veya tali yoldan anayola çıkarken temel prensip, anayoldaki trafiğin güvenliğini ve akıcılığını bozmamaktır. Bu nedenle 2 numaralı araç sürücüsü, sabırla 1 numaralı aracın geçmesini beklemeli ve ancak yol tamamen güvenli hale geldiğinde anayola katılmalıdır. Bu, hem yasal bir zorunluluk hem de güvenli sürüşün temel bir gereğidir.

Bu soruda, bir aracın elektrik sisteminde beklenmedik bir şekilde akım yükseldiğinde, yani bir kısa devre veya aşırı yüklenme durumunda, sistemi korumak için kendini feda eden parçanın ne olduğu sorulmaktadır. Bu parça, devreyi keserek daha pahalı ve önemli elektronik bileşenlerin yanmasını veya hasar görmesini önleyen bir güvenlik elemanıdır. Şimdi cevapları tek tek inceleyerek doğru seçeneği bulalım.

c) Sigorta (Doğru Cevap)

Sigorta, tam da soruda tarif edilen görevi yapar. İçerisinde, belirli bir akım değerine (amper) dayanacak şekilde tasarlanmış ince bir metal tel bulunur. Elektrik devresinden bu belirlenen değerden daha yüksek bir akım geçtiğinde, bu tel aşırı ısınır ve erir. Telin erimesiyle birlikte elektrik devresi fiziksel olarak kopar ve akım akışı anında durur.

Bu basit ama etkili mekanizma sayesinde, yüksek akımın neden olabileceği yangın tehlikesi veya aracın beyni (ECU), farları, radyosu gibi hassas elektronik parçaların yanması önlenmiş olur. Bu yüzden sigortaya "devrenin güvenlik elemanı" denir. Atan bir sigorta, çok düşük maliyetli olduğu için kolayca yenisiyle değiştirilebilir ve sistem tekrar güvenli bir şekilde çalışmaya devam eder.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer şıklarda verilen parçaların görevleri tamamen farklıdır ve soruda belirtilen "eriyerek güvenliği sağlama" işlevini yerine getirmezler. Bu parçaların görevlerini anlamak, neden yanlış cevap olduklarını netleştirecektir.

• a) Akü: Akü, aracın elektrik enerjisi deposudur. Motor çalışmıyorken merkezi kilit, radyo gibi sistemlere güç sağlar ve en önemlisi motoru çalıştırmak (marş basmak) için gerekli olan yüksek akımı verir. Görevi enerji depolamak ve sağlamaktır, devreyi korumak için erimek değildir.
• b) Platin: Platin, eski tip (distribütörlü) ateşleme sistemlerinde bulunan mekanik bir parçadır. Ateşleme bobininde, bujilerin kıvılcım çakması için gereken yüksek voltajın oluşmasını sağlamak amacıyla devreyi belirli aralıklarla açıp kapatır. Günümüz modern araçlarında bulunmaz ve görevi akım yükseldiğinde erimek değildir.
• d) Alternatör: Alternatör (şarj dinamosu olarak da bilinir), motor çalıştığı sürece mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren parçadır. Hem aracın tüm elektrik sisteminin ihtiyacını karşılar hem de aküyü sürekli olarak şarj eder. Yani, sistemin enerji üreticisidir; koruyucu bir eleman değildir.

Özetle; aracın elektrik devresinde yüksek akıma karşı koruma sağlayan, bu tehlikeli durumda eriyerek devreyi kesen ve böylece daha büyük hasarları önleyen parçanın adı sigortadır.

Bu soruda, araç aküsünün içinde bulunan ve oldukça tehlikeli bir kimyasal olan sülfürik asidin, cilt veya göz ile temas etmesi durumunda uygulanması gereken acil ve doğru ilk yardım müdahalesinin ne olduğu sorgulanmaktadır. Bu durum, ciddi yanıklara ve kalıcı hasarlara yol açabileceği için doğru adımı bilmek hayati önem taşır.

Doğru Cevap: b) Bol su ile yıkamak

Doğru cevabın "Bol su ile yıkamak" olmasının temel nedeni, kimyasal yanıklardaki en etkili ilk yardım yönteminin, zararlı maddeyi temas ettiği bölgeden en hızlı şekilde uzaklaştırmak ve etkisini azaltmak olmasıdır. Su, nötr bir maddedir ve asidin derişimini (konsantrasyonunu) hızla düşürür. Bu işleme seyreltme denir. Bol ve tazyiksiz akan su altında en az 15-20 dakika boyunca yıkama yapmak, asidin cildin daha derin katmanlarına işlemesini engeller ve oluşan hasarı en aza indirir. Bu, hem acıyı hafifletir hem de tıbbi müdahale için zaman kazandırır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlıştır?

Diğer şıklarda belirtilen maddeler, sülfürik asit temasında kesinlikle kullanılmamalıdır çünkü durumu çok daha kötüleştirebilirler. Bu maddelerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Tiner ile yıkamak: Tiner, güçlü bir çözücüdür ve kendisi de cildi tahriş eden tehlikeli bir kimyasaldır. Asit yanığı olan bir bölgeye tiner uygulamak, mevcut hasarı artırır, cildin koruyucu yağ tabakasını yok ederek asidin daha kolay emilmesine neden olur ve ikinci bir kimyasal yanığa yol açar.
• c) Antifriz ile yıkamak: Antifriz (genellikle etilen glikol içerir), zehirli bir maddedir. Cilt tarafından emilebilir ve sistemik zehirlenmelere yol açabilir. Asit ile temas etmiş ve savunmasız kalmış bir cilde antifriz sürmek, vücuda toksik bir maddenin girişini kolaylaştırmaktan başka bir işe yaramaz.
• d) Fren hidroliği ile yıkamak: Fren hidroliği de endüstriyel bir kimyasaldır ve cildi tahriş etme potansiyeline sahiptir. Asit yanığını tedavi edici hiçbir özelliği yoktur. Aksine, asitle reaksiyona girip girmeyeceği bilinmediği gibi, cilde ek bir kimyasal yük bindirerek iyileşme sürecini zorlaştırır ve enfeksiyon riskini artırır.

Özetle, herhangi bir kimyasal madde cilde veya göze temas ettiğinde, aklınıza gelmesi gereken ilk ve en önemli kural; başka bir kimyasal ile "nötrleştirmeye" veya "temizlemeye" çalışmamaktır. Yapılacak en güvenli ve doğru müdahale, kimyasalı bol temiz su ile yıkayarak bölgeden uzaklaştırmak ve derhal en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaktır.

Bu soruda, bir sürücünün aracıyla trafiğe çıkmadan önce yapması gereken temel ve zorunlu kontrollerin neler olduğu sorgulanmaktadır. Güvenli bir sürüş deneyimi için aracın hem mekanik olarak kusursuz hem de yolculuğu tamamlayabilecek durumda olması gerekir. Bu nedenle soruda verilen her bir maddenin neden önemli olduğunu ve neden hepsinin kontrol edilmesi gerektiğini inceleyelim.

Doğru cevap d) I, II ve III seçeneğidir. Çünkü güvenli ve sorunsuz bir yolculuk, aracın hem aktif güvenlik sistemlerinin (fren, lastik) hem de operasyonel devamlılığının (yakıt) sağlanmasıyla mümkündür. Bu üç unsurun her biri, yolculuğun farklı bir aşamasında hayati önem taşır ve herhangi birinin eksikliği sürücü, yolcular ve trafikteki diğer kişiler için ciddi riskler oluşturabilir.

• I- Frenler: Frenler, bir aracın en temel ve en önemli aktif güvenlik sistemidir. Aracın hızını kontrol etmeyi, yavaşlamayı ve en önemlisi acil durumlarda güvenli bir şekilde durabilmeyi sağlar. Yola çıkmadan önce frenlerin tuttuğundan emin olmak, olası bir kazayı önlemenin ilk adımıdır. Fren sistemi arızalı bir araçla trafiğe çıkmak son derece tehlikelidir.
• II- Lastikler: Lastikler, aracın yolla temasını sağlayan tek parçadır. Lastiklerin hava basıncının doğru seviyede olması, diş derinliğinin yasal sınırlarda olması ve üzerinde herhangi bir yarık, balon veya hasar bulunmaması gerekir. Yanlış lastik basıncı fren mesafesini uzatır, yol tutuşunu zayıflatır ve yakıt tüketimini artırır. Yıpranmış veya hasarlı bir lastik ise patlama riski taşıyarak sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesine neden olabilir.
• III- Yakıt Seviyesi: Yakıt seviyesi, doğrudan bir güvenlik sistemi olmasa da yolculuğun güvenle tamamlanabilmesi için kritik bir unsurdur. Yetersiz yakıtla yola çıkmak, aracın otoyolun ortası, tünel içi veya viraj gibi tehlikeli bir noktada aniden durmasına neden olabilir. Bu durum, hem sürücünün çaresiz kalmasına hem de arkadan gelen araçlar için ciddi bir kaza riski oluşturmasına yol açar. Bu nedenle, planlanan yolculuğa yetecek kadar yakıtın olduğundan emin olunmalıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

a) Yalnız I: Bu seçenek yanlıştır çünkü sadece frenlerin iyi olması yeterli değildir. Frenleriniz mükemmel olsa bile, patlak veya havası inik bir lastikle aracı kontrol edemezsiniz. Aynı şekilde, yakıtınız bittiğinde frenlerinizin iyi olmasının bir anlamı kalmaz.

b) I ve II: Fren ve lastik kontrolü, aktif güvenlik için çok önemlidir ancak yakıt seviyesini göz ardı eder. Özellikle uzun bir yolculuğa çıkarken ya da trafiğin yoğun olduğu bir yerde yakıtın bitmesi, sizi ve diğer sürücüleri tehlikeli bir duruma sokabilir. Bu nedenle bu seçenek de eksiktir.

c) II ve III: Bu seçenek, en temel güvenlik sistemi olan frenleri yok saydığı için kesinlikle yanlıştır. Lastikleriniz yeni ve deponuz dolu olsa bile, çalışmayan frenlerle bir aracı kullanmak düşünülemez. Bu, bir kazaya davetiye çıkarmakla eşdeğerdir.

Özetle, sorumlu bir sürücü, her sürüş öncesinde aracının yola çıkmaya hazır olduğundan emin olmalıdır. Bu hazırlık; fren ve lastik gibi hayati güvenlik donanımlarının kontrolünü ve yakıt gibi yolculuğun sorunsuz devam etmesini sağlayacak unsurların gözden geçirilmesini kapsar. Bu yüzden üç maddenin de durumu iyi olmalıdır.

Bu soruda, dizel bir motorun yakıt sisteminin "hava yapması" olarak bilinen durumun temel sebebinin ne olduğu sorulmaktadır. Hava yapması, normalde tamamen yakıtla dolu olması gereken yakıt borularına ve sistem elemanlarına hava girmesi demektir. Bu durum, dizel motorların çalışmasını doğrudan engeller çünkü dizel yakıtı sıkıştırılamazken, hava kolayca sıkıştırılabilir ve bu da enjektörlerin yakıtı püskürtmesi için gereken yüksek basıncın oluşmasını önler.

Doğru Cevap: a) Depodaki yakıtın bitmesi

Dizel motorlarda yakıt, depodan yakıt pompası tarafından emilerek motora gönderilir. Bu sistem kapalı bir devre gibi çalışır ve içinde hiç hava olmaması gerekir. Eğer depodaki yakıt tamamen biterse, yakıt pompası yakıt yerine hava emmeye başlar. Bu hava, yakıt borularını, yakıt filtresini ve enjeksiyon pompasını doldurarak sistemin hava yapmasına neden olur. Bu durumda, depoya yakıt konulsa bile motor çalışmaz ve sistemdeki havanın özel bir işlemle (havasını alarak) boşaltılması gerekir.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması:

• b) Supap ayarının bozulması: Supaplar, motor silindirlerine hava-yakıt karışımının alınmasını (emme supabı) ve yandıktan sonra egzoz gazlarının dışarı atılmasını (egzoz supabı) kontrol eder. Supap ayarının bozulması, motorun kompresyonunu, performansını ve verimini etkiler. Ancak bu durum, yakıtın taşındığı kapalı yakıt sistemine hava girmesine neden olmaz. Bu, motorun hava ve egzoz sistemiyle ilgili bir sorundur.
• c) Hava filtresinin kirli olması: Hava filtresi, motorun yanma işlemi için ihtiyaç duyduğu dış havayı temizler. Filtre tıkalı veya kirli olduğunda, silindirlere yeterli miktarda temiz hava giremez. Bu durum, motorun çekişten düşmesine, fazla yakıt tüketmesine ve siyah duman atmasına neden olur. Görüldüğü gibi bu, motorun hava emiş sistemiyle ilgili bir arızadır, yakıt sistemine hava girmesiyle bir ilgisi yoktur.
• d) Yakıt pompasının ayarsız olması: Yakıt pompası (enjeksiyon pompası), yakıtı doğru zamanda ve doğru miktarda enjektörlere göndermekle görevlidir. Pompanın ayarının bozuk olması, motorun düzensiz çalışmasına, rölanti sorunlarına, güç kaybına veya aşırı duman yapmasına yol açar. Bu, yakıtın yönetimini etkileyen bir durumdur, yakıt hattına dışarıdan hava girmesine sebep olan bir durum değildir.

Özetle, dizel motorlarda yakıt sisteminin hava yapmasının en yaygın ve temel nedeni, sistemin yakıt yerine hava çekeceği bir durumun oluşmasıdır ve bu da en belirgin şekilde depodaki yakıtın tamamen bitmesiyle gerçekleşir.

Bu soruda, bir aracın ilerleyebilmesi için gereken temel enerjiyi, yani gücü üreten parçanın hangisi olduğu sorgulanmaktadır. Kısacası, arabanın "kalbi" olarak nitelendirilebilecek ve onu hareket ettiren ana sistemin ne olduğunu bulmamız isteniyor.

Doğru Cevap: b) Motor

Motor, aracın hareket etmesi için gerekli olan gücü üreten temel mekanizmadır. Yakıtı (benzin, dizel vb.) ve havayı kullanarak kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye, yani hareket enerjisine dönüştürür. Bu üretilen güç, daha sonra diğer aktarma organları vasıtasıyla tekerleklere iletilir ve aracın ilerlemesini sağlar. Bu nedenle, aracın güç kaynağı denildiğinde akla ilk gelen ve doğru olan cevap motordur.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması:

• a) Fren: Fren sistemi, aracın hareket etmesini sağlamak yerine, tam tersi bir görev üstlenir. Hareket halindeki aracı yavaşlatmak veya tamamen durdurmak için kullanılır. Tekerleklerde sürtünme yaratarak aracın hareket enerjisini ısı enerjisine dönüştürür ve bu yüzden güç kaynağı değildir.
• c) Egzoz: Egzoz sistemi, motorun çalışması sırasında ortaya çıkan yanmış gazların araçtan güvenli bir şekilde dışarı atılmasını sağlar. Aynı zamanda motorun gürültüsünü azaltma görevi de vardır. Güç üretmekle doğrudan bir ilgisi yoktur; motorun çalışmasının bir sonucudur.
• d) Diferansiyel: Diferansiyel, güç aktarma organlarından biridir ve çok önemli bir görevi vardır, ancak güç üretmez. Motordan gelen gücü tekerleklere dağıtır ve özellikle virajlarda iç ve dış tekerleklerin farklı hızlarda dönmesine izin vererek aracın güvenli bir şekilde yol almasını sağlar. Yani, var olan gücü "yöneten" ve "ileten" bir parçadır, gücü "üreten" parça değildir.

Özetle, motor gücü üretir, diferansiyel bu gücü tekerleklere aktarır, fren aracı durdurur ve egzoz ise atık gazları dışarı atar. Bu nedenle, aracın hareketi için gerekli gücü sağlayan tek parça motordur.

Bu soruda, bir içten yanmalı motorun çalışma prensibi adım adım tarif edilmekte ve bu tarifin hangi motor türüne ait olduğunu bulmanız istenmektedir. Sorunun kilit noktası, yanma işleminin nasıl gerçekleştiğini anlatan cümledir: "Kızgın havanın üstüne yakıt püskürtülür ve yanma işlemi başlar." Bu ifade, ateşlemenin nasıl yapıldığına dair en önemli ipucunu barındırır.

Doğru Cevap: b) Dizel

Dizel motorlarının çalışma prensibi, soruda anlatılanla birebir örtüşmektedir. Bu motorlarda 4 zamanlı çevrim şu şekilde işler:

1. Emme Zamanı: Piston aşağı hareket ederken silindirin içine sadece temiz hava alınır. Benzinli motorlardan farklı olarak bu aşamada yakıt yoktur.
2. Sıkıştırma Zamanı: Piston yukarı hareket ederek silindirdeki havayı çok yüksek bir oranda (yaklaşık 15:1 ila 22:1 arası) sıkıştırır. Bu yüksek basınç, havanın sıcaklığının 700-900°C gibi çok yüksek derecelere çıkmasına neden olur.
3. Yanma (İş) Zamanı: Piston en üst noktaya ulaştığı anda, enjektörler tarafından bu kızgın havanın üzerine yüksek basınçla motorin (dizel yakıtı) püskürtülür. Aşırı sıcak hava ile temas eden yakıt, herhangi bir bujiye (kıvılcıma) ihtiyaç duymadan kendi kendine tutuşur ve patlar. Sorudaki ifade tam olarak bu anı anlatmaktadır.
4. Egzoz Zamanı: Yanma sonucu oluşan gazlar, pistonun yukarı hareketiyle egzoz subabından dışarı atılır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Benzinli: Benzinli motorlarda emme zamanında silindire sadece hava değil, hava ve benzin karışımı alınır. Bu karışım sıkıştırıldıktan sonra ateşleme, bir buji tarafından üretilen kıvılcım ile sağlanır. Soruda bujiden veya kıvılcımla ateşlemeden bahsedilmediği için bu seçenek yanlıştır.

• c) Elektrikli: Elektrikli motorlar, içten yanmalı motorlardan tamamen farklı bir prensiple çalışır. Bu motorlarda silindir, piston, yakıt veya yanma işlemi bulunmaz. Elektrik enerjisi, bataryadan alınarak manyetik alan oluşturulur ve bu sayede mekanik hareket elde edilir. Dolayısıyla, soruda anlatılan emme, sıkıştırma ve yanma gibi adımlar elektrikli motorlarda yoktur.

• d) Buharlı: Buharlı motorlar, bir dıştan yanmalı motordur. Yani yakıt (genellikle kömür), motorun dışında bir kazanda yakılarak su ısıtılır ve buhar elde edilir. Elde edilen yüksek basınçlı buhar, silindirlere gönderilerek pistonları hareket ettirir. Soruda ise yanma işleminin silindirin içinde gerçekleştiği belirtildiği için (içten yanmalı) bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, sorudaki en belirleyici ipucu, ateşlemenin bir buji (kıvılcım) ile değil, yüksek basınçla aşırı ısınan havanın içine yakıt püskürtülmesiyle kendiliğinden başlamasıdır. Bu çalışma prensibi, sadece dizel motorlara özgüdür ve bu nedenle doğru cevap "Dizel" seçeneğidir.

Bu soruda, aracınızdaki far, radyo, korna veya cam sileceği gibi elektrikle çalışan bir parçanın aniden çalışmayı durdurması durumunda, sorunun kaynağını bulmak için atmanız gereken ilk adımın ne olduğu sorgulanmaktadır. Bu, temel bir arıza teşhisi bilgisini ölçen önemli bir sorudur. Mantıklı ve pratik olarak ilk kontrol edilmesi gereken en basit ve en olası arıza noktası hedeflenir.

Doğru Cevap: c) Sigorta panelindeki ilgili sigorta

Araçlardaki elektrik sistemi, hassas elektronik bileşenleri ve alıcıları yüksek akım gibi tehlikelerden korumak için sigortalarla donatılmıştır. Her bir elektrikli alıcının (far, radyo, silecek vb.) devresinde genellikle ayrı bir sigorta bulunur. Bir devrede anormal bir durum, örneğin bir kısa devre veya aşırı yüklenme olduğunda, bu durumun pahalı olan ana bileşene zarar vermesini önlemek için sigorta kendisini feda ederek devreyi keser, yani "atar".

Bu nedenle, bir elektrikli alıcı aniden çalışmayı durdurduysa, bunun en yaygın ve en basit sebebi o alıcıya ait sigortanın atmış olmasıdır. Sigorta paneli (veya sigorta kutusu) genellikle sürücünün kolayca ulaşabileceği bir yerdedir (direksiyonun altı, torpido gözü gibi). Sigortayı kontrol etmek ve gerekirse yenisiyle değiştirmek, genellikle herhangi bir alete ihtiyaç duymayan, sürücünün kendi başına yapabileceği basit bir işlemdir. Bu yüzden arıza aramadaki ilk ve en mantıklı adım sigortayı kontrol etmektir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Motordaki yağ seviyesi: Motor yağı, motorun hareketli parçalarını yağlayarak aşınmayı ve sürtünmeyi önler. Yağ seviyesinin elektrik sistemiyle (far, radyo, korna gibi) doğrudan hiçbir ilgisi yoktur. Yağ seviyesinin düşük olması motorda ciddi mekanik hasarlara yol açar, ancak bir lambanın yanmasını engellemez.
• b) Ateşleme sistemindeki ilgili buji: Buji, motorun ateşleme sisteminin bir parçasıdır ve silindir içindeki yakıt-hava karışımını bir kıvılcımla ateşler. Bir bujinin arızalanması, motorun teklemesine, sarsıntılı çalışmasına veya performansının düşmesine neden olur. Bu durum, aracın genel çalışmasını etkiler ancak radyo veya silecek gibi belirli bir elektrikli alıcının çalışmasını doğrudan durdurmaz.
• d) Yakıt deposundaki yakıt seviyesi: Yakıt, motorun çalışması için gerekli olan enerjiyi sağlar. Yakıtın bitmesi durumunda motor çalışmaz ve araç hareket etmez. Motor çalışmıyorken aküde enerji olduğu sürece bazı elektrikli alıcılar (örneğin dörtlü flaşörler, radyo) bir süre daha çalışabilir. Dolayısıyla yakıt seviyesi, tek bir elektrikli parçanın arızalanmasının doğrudan sebebi değildir.

Özet Olarak, bir elektrik problemiyle karşılaştığınızda, önce o problemin ait olduğu sistemi düşünmelisiniz. Farlar, radyo, korna gibi donanımlar aracın elektrik sistemine aittir. Bu sistemin koruma elemanı ise sigortalardır. Bu yüzden ilk bakılacak yer, problemin en basit ve en olası çözümü olan ilgili sigortadır.

Bu soruda, bir aracın yakıt sistemine standartlara uygun olmayan, içerisinde tortu, pas, su veya başka yabancı maddeler bulunan "kirli yakıt" konulduğunda ortaya çıkabilecek doğrudan sonuç sorulmaktadır. Bu durumu anlamak için yakıtın motordaki yolculuğunu ve görevini bilmek önemlidir. Yakıt, depodan motora ulaşana kadar ince borulardan, filtreden ve enjektör gibi hassas parçalardan geçer.

Doğru Cevap: c) Motorun düzensiz ve tekleyerek çalışması

Kirli yakıt, içerisindeki katı parçacıklar (pas, tortu vb.) nedeniyle yakıt sisteminin en hassas noktalarını tıkayabilir. Özellikle yakıtı silindirlere püskürten ve çok küçük deliklere sahip olan enjektörler veya eski tip araçlardaki karbüratör memeleri bu tıkanıklıktan en çok etkilenen parçalardır. Tıkanan bir enjektör, silindire yeterli miktarda veya düzenli bir şekilde yakıt püskürtemez. Bu durum, o silindirde yanmanın hiç gerçekleşmemesine veya zayıf olmasına neden olur ki bu duruma halk arasında "tekleme" denir. Motorun bir veya daha fazla silindiri düzgün çalışmadığında, motorun genel çalışması sarsıntılı, düzensiz ve güçsüz hale gelir. Bu nedenle kirli yakıtın en belirgin ve doğrudan sonucu motorun düzensiz ve tekleyerek çalışmasıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Motor rölanti devrinin yüksek olması: Bu durum genellikle kirli yakıttan kaynaklanmaz. Yüksek rölanti, daha çok hava sistemindeki bir sızıntı (vakum kaçağı), rölanti ayarlayıcı sensörün arızalanması veya gaz kelebeğiyle ilgili sorunlardan kaynaklanır. Kirli yakıt, tam tersine yakıt akışını engelleyeceği için rölantinin düşmesine veya motorun stop etmesine neden olabilir.
• b) Yağlama sisteminin görev yapamaması: Yağlama sistemi (motor yağı, yağ pompası, yağ filtresi) ile yakıt sistemi tamamen birbirinden ayrı iki sistemdir. Yakıtın kirli olması, motorun yağlanmasını doğrudan etkilemez. Yağlama sisteminin görev yapamaması, yağın azalması, kirlenmesi, yağ pompasının arızalanması gibi kendi içindeki sorunlardan kaynaklanır.
• d) Marş yapıldığında, marş motorunun yavaş dönmesi: Marş motorunun yavaş dönmesi, tamamen elektrik sistemiyle ilgili bir sorundur. Bu durumun en yaygın nedenleri akünün zayıf olması, akü kutup başlarının gevşek veya oksitlenmiş olması ya da marş motorunun kendisinin arızalı olmasıdır. Yakıtın temiz veya kirli olması, marş motorunun dönüş hızını hiçbir şekilde etkilemez.

Özetle, kirli yakıt doğrudan yakıtın motora iletilme sürecini bozar ve yanma odasındaki yanma kalitesini düşürür. Bu da motorun çalışmasında düzensizliklere ve teklemeye yol açar. Diğer şıklar ise farklı araç sistemlerindeki (elektrik, yağlama, hava) arızaları işaret etmektedir.

Bu soruda, motorun soğutma sistemine eklenen ve birden fazla önemli görevi olan sıvının ne olduğu sorulmaktadır. Cümledeki boşluğa gelecek kelimenin, hem donmayı önlemesi hem de motorun metal parçalarını pas, korozyon ve kireç gibi zararlı etkenlerden koruması gerekmektedir. Bu tanıma uyan doğru sıvıyı seçenekler arasından bulmamız isteniyor.

Doğru cevap b) antifriz'dir. Antifriz, temel olarak suyun donma noktasını düşüren ve kaynama noktasını yükselten kimyasal bir karışımdır. Bu sayede motorun kışın çok soğuk havalarda donmasını, yazın ise sıcak havalarda kaynamasını (hararet yapmasını) önler. Ancak antifrizin görevi bununla sınırlı değildir. İçerdiği özel katkı maddeleri (inhibitörler) sayesinde, soğutma sıvısının dolaştığı radyatör, motor bloku ve devridaim pompası gibi metal yüzeylerde korozyonu (aşınmayı), paslanmayı ve kireç oluşumunu engeller. Bu koruyucu özelliği sayesinde motor parçalarının ömrünü uzatır ve soğutma sisteminin verimli çalışmasını sağlar.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Asit: Asitler, metaller için aşındırıcı (korozif) maddelerdir. Soğutma sistemine asit konulması, motor parçalarına ciddi zararlar verir, onları korumak yerine eritir ve delinmelerine yol açar. Bu nedenle tamamen yanlış bir seçenektir.
• c) Saf Su: Saf su, soğutma sisteminde antifriz ile karıştırılarak kullanılır ancak tek başına yeterli değildir. Çünkü saf su 0°C'de donar ve kış aylarında motorda genleşerek çatlaklara sebep olabilir. Ayrıca pas ve korozyona karşı koruyucu hiçbir katkı maddesi içermez.
• d) Elektrolit: Elektrolit, genellikle akülerde elektrik iletkenliğini sağlamak için kullanılan bir sıvıdır (akü asidi gibi). Soğutma sisteminin göreviyle hiçbir ilgisi yoktur. Hatta metal parçalar arasında istenmeyen bir elektrik akımı yaratarak korozyonu hızlandırabilir.

Özetle, sorudaki tanım tam olarak antifrizin görevlerini açıklamaktadır. Antifriz sadece bir "donma önleyici" değil, aynı zamanda motoru ve soğutma sistemini içten koruyan çok fonksiyonlu bir sıvıdır. Bu nedenle, araç bakımında antifriz seviyesinin ve kalitesinin dört mevsim boyunca düzenli olarak kontrol edilmesi büyük önem taşır.

Bu soruda, bir sürücünün davranışlarından hangisinin "trafik adabı" kavramına uygun olduğu sorgulanmaktadır. Trafik adabı, sadece yazılı kurallara uymak değil, aynı zamanda trafikteki diğer insanlara karşı saygılı, sabırlı, sorumlu ve düşünceli davranmaktır. En önemli noktası ise, bu doğru davranışları herhangi bir ceza veya denetim korkusu olmadan, içselleştirilmiş bir sorumluluk duygusuyla yapmaktır.

Doğru Cevap: c) Denetim korkusu olmadan emniyet kemerini takmak

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, trafik adabının temelini oluşturan içsel sorumluluğu yansıtmasıdır. Emniyet kemeri, bir kaza anında hayat kurtaran en önemli güvenlik önlemidir. Bu kurala bir polis veya kamera göreceği için değil, kendi can güvenliğine ve sevdiklerine karşı duyduğu sorumluluğa inandığı için uyan bir sürücü, trafik adabına sahip demektir. Bu davranış, kuralın neden konulduğunu anlamış ve onu bir alışkanlık haline getirmiş bilinçli bir sürücüyü tanımlar.

Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğu:

• a) Trafik polisi yoksa kırmızı ışıkta geçmek: Bu davranış, trafik adabının tam tersidir. Sürücünün kurallara sadece ceza korkusuyla uyduğunu, denetim olmadığında ise hem kendi hem de başkalarının hayatını hiçe saydığını gösterir. Bu, büyük bir sorumsuzluk ve saygısızlık örneğidir.
• b) Sürekli şerit değiştirerek araç kullanmak: Agresif sürüş olarak da bilinen bu davranış, trafikteki diğer sürücüleri tedirgin eder, tehlikeye atar ve trafik akışını olumsuz etkiler. Trafik adabına sahip bir sürücü, sabırlı olur, diğer sürücülerin haklarına saygı gösterir ve ani, tehlikeli manevralardan kaçınır. Bu davranış, bencillik ve sabırsızlık göstergesidir.
• d) Elektronik denetleme sisteminin olmadığı yerlerde hız limitlerini aşmak: Bu seçenek, 'a' şıkkı ile aynı mantıktadır. Hız limitleri, yolun yapısı ve çevresel faktörler göz önüne alınarak can güvenliği için belirlenir. Sadece ceza yazan bir kamera (EDS) varken yavaşlayıp, kamera olmadığında hız yapmak, sürücünün kuralın önemini anlamadığını ve sadece cezadan kaçındığını gösterir. Bu durum, trafik adabıyla bağdaşmaz.

Özetle, trafik adabı; kurallara denetim olmasa bile uymak, başkalarının haklarına saygı göstermek ve güvenliği her zaman ön planda tutmaktır. Doğru cevap olan 'c' şıkkı, bu tanıma uyan tek davranıştır.

Bu soruda, öfke duygusunun vücudumuzda istemsiz olarak ortaya çıkardığı fiziksel değişimleri, yani fizyolojik tepkileri anlamamız isteniyor. Soru, verilen seçeneklerden hangisinin böyle bir otomatik vücut tepkisi olmadığını bulmamızı amaçlıyor. Bu tür sorular, trafikte ani ve stresli durumlarla karşılaştığınızda vücudunuzun nasıl tepki vereceğini ve bu tepkileri nasıl yönetmeniz gerektiğini anlamanız için önemlidir.

Doğru cevap d) Kontrollü davranılması seçeneğidir. Çünkü kontrollü davranmak, öfke anında vücudun verdiği otomatik bir tepki değil, tam tersine, kişinin iradesini ve aklını kullanarak gösterdiği bilinçli bir çabadır. Bu, düşünerek ve karar vererek yapılan bir eylemdir ve bir bilişsel (zihinsel) süreçtir, fizyolojik (bedensel) bir tepki değildir. Öfkelendiğinizde sakin kalmaya çalışmak ve mantıklı kararlar vermek, vücudun doğal akışına karşı koyan bir irade göstergesidir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna, yani neden birer fizyolojik tepki olduğuna bakalım:

• a) Yüzün kızarması: Öfke, "savaş ya da kaç" tepkisini tetikleyen hormonların (özellikle adrenalin) salgılanmasına neden olur. Bu hormonlar kan basıncını artırır ve kan damarlarını genişletir. Yüz bölgesindeki kılcal damarlara daha fazla kan gitmesi sonucu yüzde kızarma meydana gelir ve bu tamamen istemsiz bir vücut tepkisidir.
• b) Kaşların çatılması: Bu, öfke ve gerginlik anında yüz kaslarının otomatik olarak kasılmasıyla ortaya çıkan evrensel bir ifadedir. Kişi genellikle farkında bile olmadan kaşlarını çatar. Bu durum, duyguların dışa vuran fiziksel bir yansımasıdır.
• c) Yumrukların sıkılması: Öfke anında vücut, kendini potansiyel bir tehdide veya fiziksel bir mücadeleye hazırlar. Bu hazırlık sürecinde kaslar gerilir ve bu gerilimin en belirgin yansımalarından biri de ellerin yumruk şeklinde sıkılmasıdır. Bu da genellikle düşünülmeden yapılan otomatik bir harekettir.

Özetle, yüzün kızarması, kaşların çatılması ve yumrukların sıkılması vücudun öfkeye verdiği doğal, otomatik ve bedensel tepkilerdir. Ancak kontrollü davranmak, bu otomatik tepkileri bastırıp yönetmeyi ifade eden bilinçli ve zihinsel bir eylemdir. Bu nedenle öfkenin bir fizyolojik tepkisi olarak kabul edilemez.

Bu soruda, bir trafik kazası sonrasında sürücülerin sergilemesi gereken en doğru tutumun ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, hangi davranışın sorunların "daha kısa sürede" çözülmesini sağlayacağıdır. Kaza anının yarattığı stres ve panik düşünüldüğünde, doğru davranış biçimi hem yasal sürecin hızlanmasına hem de gerginliğin azalmasına yardımcı olur.

Doğru cevap d) Saygılı ve nezaketli seçeneğidir. Çünkü bir kaza sonrası tarafların birbirine saygı ve nezaket çerçevesinde yaklaşması, paniği ve öfkeyi yatıştırır. Bu sakin ortam, tarafların sağlıklı bir iletişim kurarak durumu değerlendirmesine, sigorta ve ruhsat bilgilerini sorunsuzca paylaşmasına ve Kaza Tespit Tutanağı'nı birlikte doldurmasına olanak tanır. Böylece, yasal prosedürler hızlı ve sorunsuz bir şekilde tamamlanır.

Diğer seçenekler ise sorunları çözmek yerine daha da büyütecek davranışlardır. Bu tür olumsuz tavırlar, iletişimi tamamen koparabilir ve basit bir maddi hasarlı kazayı bile karmaşık bir hâle getirebilir. Anlaşma ve uzlaşma ortamını ortadan kaldırarak sürecin uzamasına neden olurlar.

• a) Asabi: Sinirli ve gergin bir tutum, karşı tarafın da savunmacı veya sinirli bir tavır takınmasına yol açar. Bu durum, sağlıklı bir diyalog kurulmasını engeller ve anlaşmayı imkânsızlaştırır.
• b) Aşırı tepkili: Bağırmak, panik yapmak veya abartılı tepkiler göstermek, durumu daha da karmaşıklaştırır. Mantıklı düşünmeyi ve hareket etmeyi zorlaştırarak çözüm sürecini yavaşlatır.
• c) Kaba ve saldırgan: Bu davranış, en tehlikelisidir. Sadece sorunun çözümünü geciktirmekle kalmaz, aynı zamanda tartışmanın büyümesine, hakarete ve hatta fiziksel şiddete dönüşmesine neden olabilir. Bu durum, kazanın yanı sıra ek hukuki sorunlar doğurur.

Sonuç olarak, trafik kazası gibi stresli bir durumda bile sakinliği korumak, saygılı ve nazik olmak sadece bir görgü kuralı değil, aynı zamanda sorunu en hızlı ve en az zararla atlatmanın en akılcı yoludur. Ehliyet sınavında bu tür sorular, sürücü adayının sadece kuralları değil, aynı zamanda trafikteki doğru tutum ve davranışları ne kadar benimsediğini ölçmeyi amaçlar.

Bu soruda, bir kavramın tanımı verilmekte ve bu tanımın trafik adabı açısından hangi davranış özelliğine karşılık geldiği sorulmaktadır. Sorunun kökünde yer alan "karşımızdaki kişi hakkında herhangi bir yargıda bulunmadan önce kendimizi onun yerine koyarak olayı/ durumu onun gibi yaşamamız" ifadesi, anahtar bir tanımı içermektedir. Bu tanımı doğru anlamak, seçenekler arasından doğru olanı bulmayı kolaylaştıracaktır.

Doğru Cevap: b) Empati

Soruda verilen açıklama, empati kavramının tam tanımıdır. Empati, bir başkasının duygularını, içinde bulunduğu durumu veya davranışlarının ardındaki motivasyonu anlamak için kişinin kendisini o kişinin yerine koymasıdır. Trafikte empati kurmak, diğer sürücülerin veya yayaların hatalarını veya beklenmedik hareketlerini kişisel bir saldırı olarak algılamak yerine, onların içinde bulunabileceği olası durumları (acemilik, yorgunluk, panik hali, acil bir duruma yetişme çabası vb.) düşünmektir. Bu sayede trafikte sabır, hoşgörü ve yardımlaşma artar, çatışmalar ve kazalar azalır.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Öfke: Öfke, engellenme, haksızlığa uğrama veya tehdit algısı gibi durumlarda ortaya çıkan güçlü bir duygudur. Sorudaki tanım, başkasını anlamaya yönelik pozitif bir çabayı anlatırken; öfke, genellikle anlayışsızlıktan kaynaklanan negatif bir tepkidir. Trafikte öfkeli bir sürücü, kendini başkasının yerine koymak yerine kendi duygularına kapılarak saldırgan davranışlar sergiler. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.

• c) Bastırma: Bastırma, kişinin istenmeyen düşüncelerini, anılarını veya duygularını bilinçdışına iterek onlardan habersiz hale gelmesidir. Bu, kişinin kendi içsel dünyasıyla ilgili bir savunma mekanizmasıdır ve başka birini anlamakla doğrudan bir ilgisi yoktur. Trafikte öfkesini göstermeyip içine atmak bir bastırma örneği olabilir, ancak bu, karşıdakini anlama çabası anlamına gelmez. Dolayısıyla bu seçenek de yanlıştır.

• d) Engellenme: Engellenme, bir amaca ulaşmanın önlenmesi veya geciktirilmesi durumunda yaşanan duygusal bir durumdur. Örneğin, aceleniz varken trafiğin sıkışması "engellenme" hissine yol açar. Bu, bir durumun sonucunda ortaya çıkan bir histir; başkasının bakış açısını anlama yeteneği olan bir davranış özelliği değildir. Hatta engellenme hissi, genellikle empati kurmayı zorlaştırır ve öfkeye yol açabilir. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, soruda verilen tanım, bir durumu başkasının gözünden görme ve hislerini anlama eylemini ifade eder ki bu da doğrudan empati kavramına karşılık gelir. Trafikte güvenli ve saygılı bir ortamın oluşması için sürücülerin empati yeteneğini geliştirmesi hayati bir öneme sahiptir.

Bu soruda, bir trafik kazasının sadece fiziksel sonuçlarını değil, aynı zamanda kazaya karışan kişiler ve çevreleri üzerindeki psikolojik ve sosyal etkilerini anlayıp anlamadığınız ölçülmektedir. Soru, size iki öncül (I ve II) sunmakta ve bu öncüllerin doğruluğunu değerlendirmenizi istemektedir. Şimdi bu öncülleri ve seçenekleri adım adım inceleyelim.

I. Öncülün Değerlendirilmesi: "Canlarına bir zarar gelmese bile psikolojik olarak zarar görürler."

Bu ifade kesinlikle doğrudur. Trafik kazası, saniyeler içinde gerçekleşen ve kişinin hayatını tehlikeye atan son derece stresli bir olaydır. Kaza anında yaşanan korku, şok ve panik, kişide derin izler bırakabilir. Fiziksel bir yara almamış olmak, bu olayın zihinsel ve duygusal etkilerinden muaf olunduğu anlamına gelmez. Kazadan sonra kişilerde travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), anksiyete, araç kullanma korkusu (vehophobia), uykusuzluk ve sinirlilik gibi psikolojik sorunlar görülebilir.

II. Öncülün Değerlendirilmesi: "Kişilerin bu bozuk psikolojileri ailelerine ve topluma olumsuz yansır."

Bu ifade de doğrudur ve birinci öncülün doğal bir sonucudur. Psikolojik olarak zor bir süreçten geçen bir bireyin davranışları ve ruh hali kaçınılmaz olarak sosyal çevresini etkiler. Örneğin, kaza sonrası sürekli gergin ve sinirli olan bir kişi, ailesiyle olan iletişiminde sorunlar yaşayabilir. İşine odaklanmakta zorlanabilir, bu da iş verimini düşürerek toplumsal hayata olumsuz yansır. Dolayısıyla, bireyin yaşadığı psikolojik travma, bir dalga gibi yayılarak önce ailesini, sonra da içinde bulunduğu toplumu etkiler.

Seçeneklerin İncelenmesi

• a) I. doğru, II. yanlış: Bu seçenek yanlıştır. Çünkü birinci öncülde belirtilen psikolojik zararın, kişinin sosyal çevresini etkilememesi düşünülemez. İnsan sosyal bir varlıktır ve yaşadığı olumsuzluklar çevresine yansır.
• b) I. yanlış, II. doğru: Bu seçenek de mantıksal olarak tutarsız ve yanlıştır. Eğer birinci öncülün yanlış olduğunu, yani kişilerin psikolojik olarak zarar görmediğini varsayarsak, ortada aileye ve topluma yansıyacak olumsuz bir psikoloji de olmazdı.
• c) Her ikisi de doğru: Bu seçenek doğru cevaptır. Yukarıda açıkladığımız gibi, trafik kazaları fiziksel hasar olmasa bile ciddi psikolojik travmalara yol açar (I. öncül) ve bu travmalar kişinin ailesini ve toplumu olumsuz etkiler (II. öncül).
• d) Her ikisi de yanlış: Bu seçenek, trafik kazalarının insani boyutunu tamamen göz ardı ettiği için yanlıştır. Kazaların sadece maddi hasar ve fiziksel yaralanmalardan ibaret olmadığını bilmek, sorumlu bir sürücü olmanın gereğidir.

Özetle, bu soru bize bir sürücü adayının sadece trafik kurallarını değil, aynı zamanda trafiğin insani ve toplumsal yönlerini de anlaması gerektiğini hatırlatır. Bir kaza, metal ve cam yığınından çok daha fazlasıdır; insanların ruhunda ve sosyal ilişkilerinde derin izler bırakabilen ciddi bir olaydır. Bu nedenle her iki ifade de doğrudur.

Bu soruda, trafikte öfkeli davranışlar sergileyen bir sürücünün yol açtığı sonuçlar ele alınmaktadır. Soru kökünde bizden istenen, bu sonuçlardan biri *olmayan* seçeneği bulmaktır. Yani, öfkeli bir sürücünün hangi durumu yaratmayacağını tespit etmeliyiz. Bu tür "değildir" ile biten olumsuz sorularda, seçenekleri dikkatle değerlendirmek çok önemlidir.

Doğru Cevap: b) Kazaya karışma olasılığının azalması

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, öfkenin trafikteki sonuçlarıyla tamamen zıt bir durum ifade etmesidir. Öfke, sürücünün muhakeme yeteneğini zayıflatan, risk alma eğilimini artıran ve ani, agresif tepkiler vermesine neden olan güçlü bir duygudur. Öfkeli bir sürücü, daha hızlı araç kullanır, diğer sürücülerle inatlaşır ve güvenli takip mesafesi gibi önemli kuralları hiçe sayar. Tüm bu olumsuz davranışlar, kazaya karışma olasılığını azaltmak yerine tam tersine ciddi şekilde artırır. Dolayısıyla, "kazaya karışma olasılığının azalması" öfkeli bir sürücünün yol açacağı bir durum olamaz.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu, yani neden öfkeli sürüşün birer sonucu olduklarını inceleyelim:

• a) Sabırsızlık ve tahammülsüzlüğün artması: Bu durum, öfkenin en temel ve doğrudan sonuçlarından biridir. Öfkelenen bir sürücü, trafikteki diğer yol kullanıcılarının en ufak hatasına veya yavaşlığına bile dayanamaz hale gelir. Sabrı ve toleransı azaldığı için kornayı gereksiz yere kullanma, sıkıştırma gibi tehlikeli davranışlar sergilemeye başlar. Bu yüzden bu seçenek, öfkeli sürüşün bir sonucudur.
• c) Kural ihlallerinin artması: Öfke, sürücünün kurallara olan saygısını azaltır. "Bana yol vermedi, o zaman ben de kırmızıda geçerim" veya "Çok yavaş gidiyor, sağdan sollayacağım" gibi düşüncelerle hareket edebilir. Hız limitlerini aşmak, emniyet şeridini ihlal etmek veya tehlikeli şerit değiştirmek gibi kural ihlalleri, öfkeli sürücülerde sıkça görülen davranışlardır. Bu nedenle bu seçenek de öfkeli sürüşün bir sonucudur.
• d) Dikkatin dağılması: Sürücünün zihni öfkeyle meşgul olduğunda, tüm dikkatini yola ve çevresine veremez. Aklı, kendisini sinirlendiren olayda veya kişide kalır. Bu durum, sürücünün yola çıkan bir yayayı, aniden duran bir aracı veya trafik işaretlerini fark etmesini geciktirir. Bu zihinsel meşguliyet, tıpkı telefonla konuşmak gibi bir dikkat dağınıklığı yarattığı için bu seçenek de öfkeli sürüşün bir sonucudur.