1 Ocak 2026 Ehliyet Sınav Soruları

Bu soruda, bilinci kapalı bir kazazedenin nefes alıp almadığını anlamak için ilk yardımcının yaptığı standart kontrol yönteminin ne olduğu sorulmaktadır. Sorudaki metin, ilk yardımcının pozisyonunu ve ne yaptığını adım adım tarif ediyor: başını yana çevirip göğse bakması, yüzünü kazazedenin ağzına yaklaştırması ve bu kontrolü 10 saniye boyunca yapması. Bu eylemlerin tümü, belirli bir ilk yardım tekniğini oluşturur.

Doğru Cevap: a) bak-dinle-hisset yöntemi

Soruda boş bırakılan yere gelmesi gereken doğru ifade "bak-dinle-hisset yöntemi"dir. Bu yöntem, temel yaşam desteğinin en kritik adımlarından biridir ve solunumun olup olmadığını kesin olarak anlamak için kullanılır. Soruda anlatılan her hareket, bu yöntemin bir parçasını oluşturur ve bu üç eylem aynı anda 10 saniye boyunca yapılır.

• Bak: İlk yardımcı, başını kazazedenin göğsüne bakacak şekilde çevirir. Bu sırada göğüs kafesinin solunumla birlikte inip kalktığını gözlemlemeye çalışır.
• Dinle: Yüzünü kazazedenin ağzına ve burnuna yaklaştırarak nefes alıp verme sırasında çıkan sesleri dinlemeye çalışır.
• Hisset: Kulağı ve yanağı kazazedenin ağzına yakın olduğu için, nefesin sıcaklığını ve havanın hareketini yanağında hissetmeye çalışır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

b) Heimlich manevrası: Bu manevra, solunum yoluna yabancı bir cisim kaçması (örneğin yemek veya oyuncak parçası) sonucu tam tıkanma yaşayan ve nefes alamayan kişilere uygulanır. Bu bir solunum değerlendirme yöntemi değil, boğulmayı önlemek için yapılan bir müdahaledir. Dolayısıyla bu seçenek yanlıştır.

c) Turnike uygulaması: Turnike, kol ve bacaklardaki çok şiddetli ve durdurulamayan atardamar kanamalarını kontrol altına almak için son çare olarak kullanılan bir sargı yöntemidir. Solunum kontrolü ile hiçbir ilgisi yoktur. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

d) Şok pozisyonu: Şok pozisyonu, dolaşım sisteminin yetersizliği durumunda (şok) kazazedenin hayati organlarına kan akışını artırmak için verilen bir pozisyondur. Bu pozisyonda kişi sırt üstü yatırılır ve bacakları 30 cm kadar yukarı kaldırılır. Bu bir solunum kontrol yöntemi değil, bir tedavi pozisyonudur ve bu yüzden yanlıştır.

Bu soruda, bir darbe veya düşme gibi dış etkenler sonucunda kemiğin yapısında meydana gelen bozulmanın tıbbi adının ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, hasarın doğrudan kemik bütünlüğünde olmasıdır. Bu tanımı anladığımızda doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu kolayca ayırt edebiliriz.

Doğru cevap a) Kırık seçeneğidir. Kırık, kemik dokusunun bütünlüğünün herhangi bir darbe, düşme veya zorlama sonucu bozulması durumudur. Bu durum, kemikte bir çatlaktan tam bir ayrılmaya kadar değişen seviyelerde olabilir. Soruda tam olarak "kemik bütünlüğünün bozulması" ifadesi kullanıldığı için, bu tanıma en uygun ve doğru terim kırıktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak, ilk yardım bilginizi pekiştirmek için önemlidir.

• b) Çıkık: Çıkık, kemiğin kendisinde bir bozulma değildir. Çıkık, eklemi oluşturan kemiklerin uçlarının kalıcı olarak birbirinden ayrılmasıdır. Yani sorun kemiğin kırılması değil, eklemin yerinden oynamasıdır. Bu nedenle, "kemik bütünlüğünün bozulması" tanımına uymaz ve yanlış bir cevaptır.

• c) Zorlama: Zorlama, genellikle kaslar ve tendonlar (kasları kemiklere bağlayan dokular) ile ilgili bir durumdur. Kasların aşırı gerilmesi veya yırtılması sonucu meydana gelir. Zorlama kemiklerle değil, yumuşak dokuyla ilgili bir yaralanmadır. Dolayısıyla, kemik bütünlüğünü ifade etmediği için bu seçenek de yanlıştır.

• d) Burkulma: Burkulma, eklem bağlarının (ligamentlerin) anlık olarak aşırı gerilmesi veya yırtılması durumudur. Genellikle ayak bileği gibi eklemlerde görülür ve eklemin normal hareket sınırlarının ötesine zorlanmasıyla oluşur. Burkulma da kemiğin kendisiyle değil, eklem bağlarıyla ilgili olduğu için sorunun doğru cevabı olamaz.

Özet olarak, bu dört terim arasındaki temel fark şudur:

1. Kırık: Kemik bütünlüğü bozulur.
2. Çıkık: Eklem yüzeyleri kalıcı olarak ayrılır.
3. Zorlama: Kas veya tendonlar zarar görür.
4. Burkulma: Eklem bağları (ligamentler) zarar görür.

Bu terimleri doğru bilmek, bir kaza anında yaralıya doğru ilk yardım müdahalesinde bulunabilmek için hayati önem taşır. Ehliyet sınavında bu tür sorular, sürücü adaylarının temel ilk yardım bilgilerini ölçmeyi amaçlar.

Bu soruda, kan şekeri aniden düşen (hipoglisemi) bir kişide hangi belirtinin görüleceği sorulmaktadır. Kan şekeri düşüklüğü, vücudun ve özellikle beynin ana enerji kaynağı olan glikozun kanda tehlikeli derecede azalması durumudur. Bu durum, vücutta acil bir durum sinyali oluşturur ve bir dizi belirtiye yol açar.

Doğru cevap d) Yüzeysel solunum seçeneğidir. Kan şekeri ciddi şekilde düştüğünde, beynin fonksiyonları olumsuz etkilenir. Beynin solunum merkezinin etkilenmesiyle birlikte, kişinin bilinci bulanıklaşabilir veya tamamen kaybolabilir. Bu ileri durumlarda, solunum normal derinliğini ve ritmini kaybederek hızlı ve yüzeysel bir hal alır. Bu, vücudun oksijen alımının zayıfladığı ve durumun kritikleştiği anlamına gelen önemli bir belirtidir.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Tokluk hissi: Bu seçenek tamamen yanlıştır. Vücut enerji (şeker) eksikliği yaşadığında, beyin acil olarak "yakıt al" sinyali gönderir. Bu nedenle kan şekeri düşen bir kişide tokluk hissi değil, tam tersine ani ve şiddetli bir açlık hissi görülür.
• b) Yavaş nabız: Bu da yanlış bir bilgidir. Kan şekeri düştüğünde vücut, bir stres tepkisi olarak adrenalin gibi hormonlar salgılar. Adrenalin, kalp atışını hızlandırır. Bu yüzden kan şekeri düşen birinde yavaş nabız (bradikardi) değil, hızlı ve güçlü bir nabız (taşikardi) beklenir.
• c) Görmede netlik: Beynin düzgün çalışması için glikoza ihtiyacı vardır ve görme fonksiyonu da beyin tarafından kontrol edilir. Kan şekeri düştüğünde, beyne yeterli enerji gitmediği için görmede bulanıklık, çift görme veya "siyah noktalar" gibi sorunlar yaşanır. Görmede netlik, sağlıklı bir durumun işaretidir, bir belirti değildir.

Özetle, kan şekeri düşüklüğü yaşayan bir kazazedede terleme, titreme, ani açlık hissi, hızlı nabız, kafa karışıklığı gibi belirtiler görülür. Durum ilerledikçe bilinç bulanıklığı, kasılmalar ve yüzeysel solunum gibi daha ciddi belirtiler ortaya çıkar. Bu nedenle doğru cevap "Yüzeysel solunum" seçeneğidir.

Bu soruda, ilk yardımın en temel uygulamalarından biri olan şok pozisyonunun arkasındaki mantık sorgulanmaktadır. Hastanın ayaklarının neden yaklaşık 30 cm kadar yukarıya kaldırıldığının ana amacı sorulmaktadır. Bu, dolaşım sistemiyle ilgili kritik bir müdahaledir.

Doğru cevap d) Beyne yeterince kan gitmesini sağlamak seçeneğidir. Şok, tıbbi anlamda, kan basıncının düşmesi ve dolaşımın yavaşlaması sonucu hayati organlara (özellikle beyin, kalp, böbrekler) yeterli miktarda kan ve oksijen gitmemesi durumudur. Bu durum, organların işlevlerini yerine getirememesine ve hayati tehlikeye yol açar.

Hastanın ayaklarını 30 cm kadar yukarı kaldırdığımızda, yer çekiminden faydalanmış oluruz. Bacaklarda bulunan kan, vücudun merkezine ve üst kısmına doğru yönlendirilir. Bu basit hareket, beyin ve kalp gibi hayati organlara giden kan miktarını geçici olarak artırarak, bu organların oksijensiz kalıp hasar görmesini engellemeye yardımcı olur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Sindirime yardımcı olmak: Bu seçenek yanlıştır. Şok gibi acil bir durumda vücut, enerjisini hayati fonksiyonlara odaklar ve sindirim gibi ikincil faaliyetleri yavaşlatır. Kan, sindirim organlarından çekilerek beyin ve kalp gibi organlara yönlendirilir, bu nedenle bu pozisyonun sindirime yardımcı olmak gibi bir amacı yoktur.
• b) Vücut sıcaklığını düşürmek: Bu da hatalı bir bilgidir. Şok durumundaki hastalarda genellikle dolaşım bozukluğuna bağlı olarak vücut ısısı düşer ve üşüme görülür. İlk yardımcının amacı hastanın vücut sıcaklığını korumak ve onu sıcak tutmaktır (örneğin üzerini bir battaniye ile örterek). Ayakları kaldırmak vücut sıcaklığını düşürmez, aksine amaç ısıyı korumaktır.
• c) Solunumun düzenli olmasını sağlamak: Solunumu güvence altına almak ilk yardımın temel önceliği olsa da, ayakları yukarı kaldırma eyleminin doğrudan amacı bu değildir. Solunumu rahatlatmak için genellikle baş-çene pozisyonu verilir ve hava yolu açıklığı sağlanır. Şok pozisyonu öncelikli olarak dolaşımı desteklemeye yöneliktir.

Özetle, şok pozisyonu, vücuttaki mevcut kanı en kritik organ olan beyne yönlendirmek için tasarlanmış, hayat kurtarıcı bir ilk yardım manevrasıdır. Bu pozisyon, profesyonel tıbbi yardım gelene kadar hastanın hayati fonksiyonlarını desteklemeyi hedefler.

Bu soruda, çok sayıda yaralının olduğu bir kaza ortamında, ilk yardım ve taşıma önceliklerinin nasıl belirlenmesi gerektiği sınanmaktadır. Bu durumlarda uygulanan sisteme triyaj (yaralı seçimi ve öncelik belirleme) denir. Triyajın temel amacı, kısıtlı imkanlarla mümkün olan en fazla sayıda insanın hayatını kurtarmaktır. Bu nedenle, yaralılar durumlarının aciliyetine göre sıralanır.

Öncelik sıralaması yapılırken temel kural, hayati tehlikesi en yüksek olan yaralıya ilk müdahalenin yapılması ve ilk olarak onun taşınmasıdır. Hayati tehlike, kişinin solunumunu, dolaşımını veya bilincini doğrudan etkileyen durumlardır. Bu yaralılar müdahale edilmezse kısa süre içinde hayatlarını kaybedebilirler.

Şimdi diğer seçeneklerin neden daha öncelikli olduğuna bakalım:

• a) Bilincini kaybeden: Bilinç kaybı, beyin kanaması, şok veya solunum yolunun tıkanması gibi çok ciddi bir durumun habercisi olabilir. Ayrıca, bilinci kapalı bir yaralının dili geriye kaçarak kendi solunum yolunu tıkayabilir. Bu nedenle, bilinci kapalı yaralılar hayati tehlike taşıdığı için ilk taşınması gerekenler arasındadır.
• b) Açık karın yarası olan: Açık karın yaralanmaları, iç organların zarar görmesi ve ciddi iç kanama riski nedeniyle son derece tehlikelidir. Bu durum, yaralının hızla şoka girmesine ve hayatını kaybetmesine neden olabilir. Bu yüzden bu tür yaralılar da acilen hastaneye sevk edilmelidir.
• c) Solunum zorluğu olan: Solunum, yaşamın en temel fonksiyonudur. Solunum zorluğu çeken bir yaralı, dakikalar içinde hayatını kaybedebilir. İlk yardımın ABC'si (Hava yolu, Solunum, Dolaşım) kuralına göre solunum her zaman en yüksek önceliğe sahiptir. Bu nedenle, bu yaralı kesinlikle ilk taşınması gerekenlerdendir.

Doğru cevabın neden "Ayak bileğinde çıkık olan" olduğuna gelirsek:

d) Ayak bileğinde çıkık olan: Ayak bileğindeki bir çıkık, acı verici ve hareket kabiliyetini kısıtlayan bir durum olsa da, yaralının hayatını doğrudan tehdit etmez. Bu yaralının solunumu, dolaşımı ve bilinci yerindedir. Diğer seçeneklerdeki gibi kısa sürede ölüm riski taşımaz. Bu nedenle, kaynakların daha acil durumdaki yaralılara yönlendirilmesi için, genel durumu stabil olan bu yaralı en sona bırakılır.

Özetle, bir kaza yerinde öncelik sıralaması yapılırken; solunumu durmuş veya zorlananlar, durdurulamayan kanaması olanlar ve bilinci kapalı olanlar ilk sıralarda yer alır. Ayak bileği çıkığı gibi hayati tehlike oluşturmayan yaralanmalar ise bu kritik hastalar sevk edildikten sonra taşınır. Bu yüzden doğru cevap d seçeneğidir.

Bu soruda, kemiğin bütünlüğünün bir kuvvet etkisiyle bozulmasını tanımlayan tıbbi terimin ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun metnindeki "kemiğin anatomik bütünlüğünün ve devamlılığının bozulması" ifadesi, doğru cevabı bulmak için en önemli ipucudur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.

Doğru Cevap: a) kırık

Sorudaki tanım, doğrudan kırık kelimesini açıklamaktadır. Kırık, kemiğin üzerine dayanabileceğinden daha fazla bir kuvvet (darbe, düşme, burulma gibi) uygulanması sonucu kemik dokusunun bütünlüğünün bozulmasıdır. Kemikte bir ayrılma, çatlama veya parçalanma meydana gelir. Bu nedenle, boş bırakılan yere gelmesi gereken en uygun ifade "kırık" kelimesidir.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• b) çıkık: Çıkık, kemiğin bütünlüğünün bozulması değildir. Çıkık, eklemi oluşturan kemiklerin uçlarının birbirinden kalıcı olarak ayrılması ve normal eklem pozisyonunu kaybetmesidir. Yani sorun kemiğin kendisinde değil, kemiklerin birleştiği eklem bölgesindedir. Bu yüzden bu seçenek yanlıştır.

• c) donma: Donma, aşırı soğuğa maruz kalma sonucu vücut dokularının, özellikle de deri ve altındaki dokuların donmasıdır. Bu durum bir kuvvet veya darbe sonucu oluşmaz ve kemik bütünlüğünün bozulmasını ifade etmez. Tamamen farklı bir tıbbi durum olduğu için bu seçenek de yanlıştır.

• d) burkulma: Burkulma, eklemlerin zorlanması sonucu eklem bağlarının (ligamentlerin) gerilmesi, yırtılması veya kopmasıdır. Tıpkı çıkık gibi, burkulma da kemiğin kendisiyle değil, eklem ve çevresindeki yumuşak dokularla ilgili bir yaralanmadır. Kemik bütünlüğü bozulmaz, bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, soru metni bir kemiğin yapısının bozulmasını tarif etmektedir. Bu durumu en doğru şekilde ifade eden terim kırık'tır. Çıkık ve burkulma eklem yaralanmalarıyken, donma ise soğuğa bağlı bir doku hasarıdır.

Bu soruda, ilk yardım bilgisinin önemli bir konusu olan "açık kırık" ile ilgili temel özelliklerin bilinip bilinmediği ölçülmektedir. Soruyu doğru cevaplamak için açık kırığın tanımını ve beraberinde getirdiği riskleri anlamak gerekir. Verilen iki öncülün (I ve II) açık kırık durumu için doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu değerlendirmemiz isteniyor.

Öncelikle açık kırığın ne olduğunu tanımlayalım. Kırıklar, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Eğer kırılan kemik uçları cildi delerek dışarı çıkarsa veya kemiğe kadar uzanan derin bir yara oluşursa bu duruma açık kırık denir. Kısacası, kırık bölgesi ile dış ortam arasında bir bağlantı vardır. Bu tanım, sorudaki ilk öncülü değerlendirmemize yardımcı olur.

I. "Deri bütünlüğü bozulmuştur." öncülünü inceleyelim. Açık kırığın tanımında da belirttiğimiz gibi, bu tür bir kırıkta kemik cildi deler ve bir yara oluşturur. Dolayısıyla deri bütünlüğü kesinlikle bozulmuştur. Bu ifade, açık kırığın en temel ve ayırt edici özelliğidir. Bu nedenle, I. öncül doğrudur.

II. "Kanama ve enfeksiyon tehlikesi yoktur." öncülünü inceleyelim. Deri bütünlüğü bozulduğu için, o bölgede damarlar da zarar görür ve bu durum kaçınılmaz olarak kanamaya yol açar. Ayrıca, yara dış ortama açık olduğu için toz, toprak ve mikropların vücuda girmesi çok kolaylaşır. Bu da ciddi bir enfeksiyon riskine neden olur. Dolayısıyla bu öncül, açık kırığın en tehlikeli sonuçlarını göz ardı etmektedir ve tamamen yanlıştır.

• a) I. doğru, II. yanlış: Yaptığımız analizlere göre birinci öncül doğru, ikinci öncül ise yanlıştır. Bu seçenek, durumumuzu tam olarak yansıtmaktadır. Bu nedenle doğru cevap budur.
• b) I. yanlış, II. doğru: Bu seçenek, açık kırığın tanımını yanlış kabul ederken, en büyük tehlikelerinin olmadığını iddia eder. Bu tamamen hatalıdır.
• c) Her ikisi de doğru: İkinci öncülün kesinlikle yanlış olduğunu bildiğimiz için bu seçenek de elenir. Açık kırıkta kanama ve enfeksiyon riski çok yüksektir.
• d) Her ikisi de yanlış: Birinci öncül, açık kırığın tanımı gereği doğru olduğu için bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, ehliyet sınavında karşınıza çıkabilecek bu tür sorularda temel tanımları bilmek çok önemlidir. Açık kırık, derinin yırtıldığı ve kemiğin dışarıyla temas ettiği bir durumdur. Bu nedenle deri bütünlüğü bozulmuştur (I. doğru) ve bu durum beraberinde ciddi kanama ve enfeksiyon tehlikelerini getirir (II. yanlış).

Bu soruda, bir ilk yardımcının yaralı bir kişiyi taşırken hangi temel ve hayati kurallara uyması gerektiği sorgulanmaktadır. İlk yardımda yaralı taşıma, hem kazazedenin durumunu kötüleştirmemeyi hem de ilk yardımcının kendi sağlığını korumayı amaçlayan özel teknikler ve kurallar bütünüdür. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu anlayalım.

Doğru Cevap: c) Yön değiştirirken ani dönme ve bükülmelerden kaçınması

Bu seçenek, yaralı taşımanın en temel prensiplerinden birini ifade eder. İlk yardımcı, yaralıyı kaldırırken veya taşırken kendi vücut mekaniğine çok dikkat etmelidir. Ani dönme ve bükülme hareketleri, özellikle bel bölgesinde ciddi yaralanmalara yol açabilir. Bunun yerine, ilk yardımcı ayaklarını kullanarak, adımlarla ve vücudunu bir bütün olarak döndürerek yön değiştirmelidir. Bu kural, hem ilk yardımcının kendi sağlığını korur hem de yaralının sarsılmasını önleyerek ona daha fazla zarar verme riskini azaltır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Kendi can güvenliğini riske atması: Bu, ilk yardımın en temel kuralına tamamen aykırıdır. İlk yardımın birinci ve en önemli kuralı, önce kendi can güvenliğini sağlamaktır. Kendini tehlikeye atan bir ilk yardımcı, yaralıya yardım edemeyeceği gibi kendisi de bir kazazede haline gelebilir. Olay yerinde gaz sızıntısı, yangın, trafik gibi tehlikeler varsa önce ortam güvenliği sağlanmalıdır.
• b) Kazazedeyi mümkün olduğunca çok hareket ettirmesi: Bu ifade de temel ilk yardım bilgisiyle çelişir. Yaralı bir kişi, özellikle omurga yaralanması şüphesi varsa, mümkün olduğunca az hareket ettirilmelidir. Gereksiz her hareket, mevcut bir kırığın yerinden oynamasına, iç kanamanın artmasına veya en kötüsü omurilik zedelenmesine bağlı kalıcı felçlere neden olabilir. Yaralı, sadece hayati bir tehlike (patlama riski, çökme vb.) varsa ve başka çare yoksa taşınmalıdır.
• d) Kazazedenin baş-boyun-gövde ekseninin korunmasına özen göstermemesi: Bu, yapılabilecek en tehlikeli hatalardan biridir. Özellikle trafik kazaları gibi durumlarda, yaralıda boyun ve omurga yaralanması olma ihtimali çok yüksektir. Bu nedenle, yaralıyı taşırken baş-boyun-gövde ekseninin düz bir hat şeklinde korunması hayati önem taşır. Bu eksenin bozulması, omuriliğe baskı yaparak felce veya ölüme yol açabilir. Bu kurala özen göstermemek, yaralıya en büyük zararı verme potansiyeli taşır.

Özetle, yaralı taşırken ilk yardımcının temel amacı, en güvenli şekilde ve en az hareketle, hem yaralının durumunu sabit tutarak hem de kendi sağlığını koruyarak taşıma işlemini gerçekleştirmektir. Bu nedenle doğru cevap, ani ve riskli hareketlerden kaçınmayı belirten 'c' seçeneğidir.

Bu soruda, bir kaza anında karşılaşılabilecek farklı yaralanma türleri arasında, taşıma yöntemi açısından hangisinin en kritik ve riskli olduğu sorgulanmaktadır. Sorudaki "kesinlikle" ifadesi, hangi yaralının yanlış taşınması durumunda hayati bir tehlike veya kalıcı bir sakatlık riskinin en yüksek olduğunu bulmamız gerektiğini vurgular. Bu, ilk yardımın en temel kurallarından birini test eden önemli bir sorudur.

Doğru Cevap: c) Omurgasında kırık olan

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, omurganın vücudumuzdaki hayati rolüdür. Omurga, beynimizle vücudumuz arasındaki iletişimi sağlayan ve hareket etmemizi mümkün kılan sinir ağı olan omuriliği koruyan bir kemik zinciridir. Eğer omurgasında kırık olan bir kazazede, başı, boynu veya gövdesi oynatılarak bilinçsizce taşınırsa, kırık kemikler omuriliğe baskı yapabilir, onu zedeleyebilir veya tamamen koparabilir.

Omuriliğin zarar görmesi, kazazedenin vücudunun bir kısmının veya tamamının kalıcı olarak felç olmasına (hareket ve his kaybı) yol açabilir. Hatta yaralanmanın seviyesine göre ölüme bile neden olabilir. Bu nedenle, omurga kırığı şüphesi olan bir yaralı, baş-boyun-gövde ekseni hiç bozulmadan, sert bir zemine (sedye) sabitlenerek taşınmalıdır. Bu, geri dönüşü olmayan bir hasarı önlemek için alınması gereken mutlak bir önlemdir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Kolunda yara ve kırık olan: Kol kırığı acil tıbbi müdahale gerektiren ciddi bir durumdur ve kolun sabitlenmesi önemlidir. Ancak bu yaralanma, kişinin omuriliği gibi hayati bir sistemini doğrudan tehdit etmez. Kazazede, kolu uygun şekilde sabitlendikten sonra genellikle destekle yürüyebilir veya oturur pozisyonda taşınabilir. Sedye kullanımı bir tercih olabilir ama "kesinlikle" zorunlu değildir.
• b) Birinci derece yanığı olan: Birinci derece yanık, derinin en yüzeysel tabakasının zarar gördüğü en hafif yanık türüdür. Genellikle deride kızarıklık ve hafif bir acı ile kendini gösterir. Bu durumdaki bir kazazedenin genel sağlık durumu ve hareket kabiliyeti etkilenmez, bu yüzden sedye ile taşınması gerekmez.
• d) Kaburgasında kırık olan: Kaburga kırığı oldukça ağrılıdır ve nefes almayı zorlaştırabilir. Ancak, kırık kaburganın akciğeri delmesi gibi ciddi bir komplikasyon olmadığı sürece, yaralının hayati bir tehlikesi yoktur. Hatta bu durumdaki kazazedeler genellikle oturur pozisyonda daha rahat nefes alırlar. Bu nedenle sedye ile taşınmaları mutlak bir zorunluluk değildir.

Özetle, ilk yardımda her zaman en kötü senaryo düşünülmeli ve "önce zarar verme" ilkesiyle hareket edilmelidir. Omurga yaralanması şüphesi, yanlış bir hareketin sonuçları felç veya ölüm olabileceği için, taşıma konusunda en fazla hassasiyet gösterilmesi gereken durumdur. Bu yüzden bu durumdaki bir kazazede kesinlikle sedye ile taşınmalıdır.

Bu soruda, kalbi durmuş, yani dolaşımı tamamen durmuş bir kazazedede ortaya çıkan en belirgin ve kesin belirtilerden birinin ne olduğu sorulmaktadır. Kalp durması, yaşamsal fonksiyonların sona erdiği en kritik acil durumdur ve bu belirtileri doğru tanımak, ilk yardım uygulaması için hayati önem taşır. Sorunun doğru ve yanlış seçeneklerini adım adım inceleyelim.

a) Göz bebeklerinin genişlemesi (Doğru Cevap)

Kalp durduğunda, vücuda ve en önemlisi beyne kan pompalanması durur. Beyin, oksijensizliğe karşı en hassas organımızdır ve saniyeler içinde fonksiyonlarını kaybetmeye başlar. Beynin oksijensiz kalması, göz bebeklerinin boyutunu kontrol eden otonom sinir sistemini etkiler ve bu durum göz bebeklerinin sabit bir şekilde genişlemesine (büyümesine) neden olur. Ayrıca bu göz bebekleri ışığa tepki vermez hale gelir. Bu belirti, beyin fonksiyonlarının durma noktasına geldiğini gösteren ciddi bir işarettir.

b) Solunumun yüzeyselleşmesi (Yanlış Cevap)

Solunumun yüzeyselleşmesi, genellikle solunum güçlüğü çeken veya bilinci zayıflayan bir kişide görülen bir durumdur. Ancak kalp tamamen durduğunda, solunum merkezi de oksijensiz kaldığı için solunum yüzeyselleşmez, kısa bir süre sonra tamamen durur. Bazen "agonal solunum" denilen, iç çekme veya horlama benzeri birkaç düzensiz nefes görülebilir, ancak bu etkili bir solunum değildir ve kısa sürede kesilir. Dolayısıyla kalp durmasının belirtisi, solunumun olmamasıdır.

c) Kan basıncının artması (Yanlış Cevap)

Bu seçenek, gerçekleşen durumun tam tersidir. Kan basıncı, kalbin kanı damarlara pompalarken oluşturduğu basınçtır. Kalp bir pompa gibi çalıştığı için, bu pompanın durması durumunda damarların içinde herhangi bir basınç oluşamaz. Bu nedenle, kalbi duran bir kazazedede kan basıncı artmak yerine ölçülemeyecek seviyeye düşer, yani sıfırlanır.

d) Nabzın yavaşlaması (Yanlış Cevap)

Nabız, kalbin her atışında kanın atardamarlara yaptığı vuruşun hissedilmesidir. Nabzın yavaşlaması (bradikardi), kalbin durmasından önceki bir aşama olabilir, ancak kalbin durduğu andaki belirti değildir. Kalp durduğunda, artık hiç atmadığı için damarlarda hissedilebilecek bir vuruş da olmaz. Dolayısıyla, kalbi durmuş bir kazazedede nabız yavaşlamaz, tamamen kaybolur ve nabız alınamaz.

Bu soruda, vücutta meydana gelebilecek farklı kanama çeşitlerinden hangisinin en hızlı ve en çok kan kaybına yol açarak kısa sürede hayati tehlikeye neden olduğu sorulmaktadır. Cevabı doğru anlayabilmek için damar tiplerini ve bu damarlardaki kanın akış özelliklerini bilmek gerekir. Vücudumuzda temel olarak üç tür damar bulunur: Atardamar, toplardamar ve kılcal damar.

b) Atardamar kanamaları: Bu seçenek doğru cevaptır. Atardamarlar, kanı kalpten alıp yüksek bir basınçla vücudun diğer bölgelerine taşıyan damarlardır. Bu damarlardan birisi yaralandığında, kan kalbin her atışıyla senkronize bir şekilde fışkırarak ve kesik kesik akar. Kanın rengi, oksijen açısından zengin olduğu için parlak ve açık kırmızıdır. Yüksek basınç nedeniyle kan kaybı çok hızlı ve miktar olarak çok fazladır, bu da diğer kanama türlerine göre çok daha kısa sürede şok ve hayati tehlikeye yol açar.

• a) Burun kanamaları: Bu seçenek yanlıştır. Burun kanamaları genellikle burun içindeki küçük ve yüzeysel kılcal damarların zarar görmesi sonucu oluşur. Kanama miktarı çoğunlukla azdır ve basit ilk yardım müdahaleleriyle kolayca durdurulabilir. Atardamar kanamasıyla kıyaslandığında hayati tehlike oluşturma riski ve hızı çok düşüktür.
• c) Kılcal damar kanamaları: Bu seçenek yanlıştır. Kılcal damarlar vücudumuzdaki en ince damarlardır ve kanama genellikle küçük noktacıklar veya sızıntı şeklinde olur. Basit sıyrıklarda gördüğümüz kanama bu tiptedir. Kanama hızı çok yavaştır, kan kaybı miktarı önemsizdir ve genellikle pıhtılaşma sayesinde kendi kendine kısa sürede durur. En hafif kanama türü olduğu için hayati tehlike oluşturmaz.
• d) Toplardamar kanamaları: Bu seçenek de yanlıştır. Toplardamarlar, vücuttaki kanı toplayarak kalbe geri getiren damarlardır ve içlerindeki kan basıncı atardamarlara göre oldukça düşüktür. Bu nedenle bir toplardamar yaralandığında kan fışkırmak yerine, sürekli ve yavaş bir şekilde akar. Rengi, oksijen bakımından fakir olduğu için koyu kırmızıdır. Toplardamar kanamaları da ciddi olabilir ancak kan kaybı atardamara göre daha yavaş olduğu için hayati tehlike daha uzun sürede gelişir.

Özetle, kanın akış basıncı ve hızı en yüksek olan damar türü atardamarlardır. Bu nedenle, bir atardamar kanaması durumunda kan kaybı diğer tüm seçeneklere göre çok daha hızlı ve fazla olur. Bu durum, yaralının en kısa sürede hayati tehlike altına girmesine neden olur.

Bu soruda, resimde gösterilen ve "turnike" (boğucu sargı) olarak adlandırılan ilk yardım uygulamasının hangi durumda **tercih edilmemesi** gerektiği sorulmaktadır. Turnike, atardamar kanaması gibi çok ciddi ve hayatı tehdit eden kanamaları durdurmak için kullanılan, ancak doku hasarına yol açma riski nedeniyle en son çare olarak başvurulan bir yöntemdir. Bu nedenle, soruyu yanıtlarken turnikenin ne zaman "zorunlu" ve ne zaman "gereksiz" olduğunu düşünmeliyiz.

Doğru cevap "b) Baskı noktalarına baskı uygulamak yeterliyse" seçeneğidir. İlk yardımda kanama kontrolü için belirli bir sıra izlenir. Öncelikle kanayan yerin üzerine temiz bir bezle doğrudan baskı uygulanır. Bu yeterli olmazsa, kanamayı besleyen ana atardamarın geçtiği baskı noktalarına (örneğin koltuk altı, kasık gibi) basınç uygulanır. Eğer bu yöntemler kanamayı kontrol altına almak için yeterli oluyorsa, turnike gibi riskli bir yönteme başvurmaya gerek yoktur. Dolayısıyla, daha basit ve daha az zararlı bir yöntem işe yararken turnike uygulamak tercih edilmez.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Uzuv kopması varsa: Uzuv kopması, atardamarların da koptuğu ve durdurulması çok zor, şiddetli kanamaların meydana geldiği bir durumdur. Bu, hayatı doğrudan tehdit eder ve kanamayı durdurmak için turnike uygulaması gereken en net durumlardan biridir. Bu yüzden bu seçenekte turnike tercih edilir.
• c) Çok sayıda kazazedenin bulunduğu bir ortamda tek ilk yardımcı varsa: Bu durum, bir triyaj (öncelik belirleme) senaryosudur. Eğer bir kazazedenin durdurulamayan bir kanaması varsa ve ilk yardımcının ilgilenmesi gereken başka yaralılar da bulunuyorsa, kanayan uzva hızlıca turnike uygulayıp diğer acil vakalara yönelebilir. Bu, kısıtlı zamanda daha fazla hayat kurtarmak için turnikenin tercih edildiği özel bir durumdur.
• d) Kanaması durdurulamayan kazazede güç koşullarda bir yere taşınacaksa: Eğer baskı uygulama gibi yöntemlerle kanama kontrol altına alınamıyorsa ve yaralının sarsıntılı veya zorlu bir şekilde taşınması gerekiyorsa, turnike en güvenli seçenektir. Çünkü taşıma sırasında uygulanan baskı gevşeyebilir ve kanama yeniden başlayabilir. Turnike, taşıma esnasında kanamanın kesin olarak durmasını sağlar.

Özetle, turnike uygulaması bir son çaredir. Kanamayı durdurmak için daha basit ve güvenli yöntemler (doğrudan baskı, baskı noktalarına basınç) yeterli oluyorsa, dokulara zarar verme riski taşıyan turnike kesinlikle tercih edilmemelidir. Bu nedenle "b" seçeneği doğru cevaptır.

Bu soruda, trafik kazasına karışan sürücülerin, polisi veya jandarmayı beklemeden, kendi aralarında tuttukları bir tutanak ile olay yerinden ayrılabilecekleri durumun hangi tür kazalar için geçerli olduğu sorulmaktadır. Bu uygulama, "Anlaşmalı Kaza Tespit Tutanağı" olarak bilinir ve belirli şartlar altında sürücülere büyük kolaylık sağlar.

Doğru Cevap: b) Maddi hasarlı kazalarda

Doğru cevabın "Maddi hasarlı kazalarda" olmasının sebebi, kanunların ve yönetmeliklerin bu kolaylığı sadece can kaybı veya yaralanmanın olmadığı durumlar için tanımasıdır. Eğer bir kazada sadece araçlarda, çit, duvar gibi eşyalarda hasar meydana gelmişse ve kazaya karışan tüm sürücüler kazanın oluş şekli konusunda anlaşıyorsa, Kaza Tespit Tutanağı düzenleyerek olay yerinden ayrılabilirler. Bu uygulamanın amacı, küçük çaplı kazalar için trafiği uzun süre meşgul etmemek ve polis kaynaklarını daha önemli olaylara yönlendirmektir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Maddi hasarlı ve yaralanmalı kazalarda: Bu seçenek yanlıştır çünkü içerisinde "yaralanmalı" ifadesi geçmektedir. Bir kazada en ufak bir yaralanma bile varsa, durum adli bir vaka haline gelir. Bu nedenle, yaralı kişiye ilk yardım yapılması ve derhal 112 Acil Çağrı Merkezi'nin (polis ve ambulans) aranması yasal bir zorunluluktur. Sürücüler kendi aralarında anlaşıp olay yerinden ayrılamazlar.
• c) Yaralanmalı kazalarda: Bu seçenek, yukarıda açıklanan nedenle tamamen yanlıştır. İnsan sağlığı ve can güvenliği her zaman önceliklidir. Yaralanmanın olduğu bir kazada olay yerine mutlaka sağlık ekipleri ve trafik polisi gelmelidir. Durumun resmi olarak kayıt altına alınması ve yaralının sağlık durumunun profesyoneller tarafından değerlendirilmesi gerekir.
• d) Ölümlü kazalarda: Bu seçenek en net şekilde yanlış olanıdır. Bir trafik kazasında ölüm meydana gelmişse, bu durum çok ciddi bir adli olaydır ve olay yeri bir suç mahalli olarak kabul edilir. Olay yeri inceleme ekipleri ve savcının gelmesi zorunludur. Araçların yerini değiştirmek veya olay yerinden ayrılmak çok ağır cezalara sebep olan bir suçtur.

Özetle, aklınızda tutmanız gereken en temel kural şudur: Kaza Tespit Tutanağı sadece ve sadece kazada kimsenin burnu bile kanamamışsa, yani hiçbir yaralanma veya can kaybı yoksa ve yalnızca araçlarda veya eşyalarda hasar oluşmuşsa düzenlenebilir. Eğer kazada bir insan bedensel olarak zarar görmüşse, anlaşma yolu kapanır ve yetkilileri çağırmak zorunlu hale gelir.

Bu soruda, verilen görseldeki kara yolunun trafik düzenine göre ne olarak adlandırıldığı sorulmaktadır. Görseli dikkatlice incelediğimizde, yolun ortasında kesik bir şerit çizgisi olduğunu ve farklı yönlere giden araçların aynı taşıt yolunu kullandığını görüyoruz. Bu durum, yolun tanımını yapmamız için en önemli ipucudur.

Doğru cevap b) İki yönlü kara yolu seçeneğidir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre iki yönlü kara yolu, taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı yollardır. Görselde de bir aracın bize doğru geldiğini, diğerinin ise ileri yönde gittiğini görüyoruz. Yani trafik akışı çift yönlüdür ve bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak, konuyu pekiştirmek için önemlidir. Bu seçenekleri tek tek inceleyelim:

• a) Bağlantı yolu: Bağlantı yolu, bir kavşak yakınında bulunan ve kara yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan kısa, tek yönlü yollardır. Örneğin, bir otoyoldan çıkıp başka bir yola girmek için kullanılan yan yollar bağlantı yoludur. Görseldeki yol, ana bir yol güzergahı gibi durmaktadır ve bir bağlantı yolu özelliği göstermemektedir.
• c) Tek yönlü kara yolu: Bu yol türünde, tüm trafik akışı sadece bir yöne doğrudur. Eğer bu yol tek yönlü olsaydı, görseldeki her iki aracın da aynı yöne gidiyor olması gerekirdi. Ancak araçlar zıt yönlerde hareket ettiği için bu seçenek yanlıştır.
• d) Bölünmüş kara yolu: Bu, en çok karıştırılan seçenektir. Bölünmüş kara yolu, gidiş ve geliş yönlerinin birbirinden fiziksel bir ayırıcı (refüj, bariyer veya yeşil alan gibi) ile ayrıldığı yollardır. Görseldeki yolda ise yönleri ayıran şey sadece bir boya, yani şerit çizgisidir. Fiziksel bir ayrım olmadığı için bu yola bölünmüş kara yolu denemez.

Bu soruda, üzerinde devamlı (kesiksiz) bir yol çizgisi bulunan bir kara yolunun özellikleri hakkında hangi ifadenin yanlış olduğu sorulmaktadır. Sorunun kökünde "söylenemez" ifadesi geçtiği için, şıklarda verilen bilgilerden bu yol tipi için geçerli olmayan, yani hatalı olanı bulmamız gerekiyor. Bu tür negatif soru köklerine ehliyet sınavında dikkat etmek çok önemlidir. Fotoğrafta gördüğümüz devamlı yol çizgisi, trafik kurallarında çok net ve önemli bir anlama sahiptir. Bu çizgi, şerit değiştirmenin ve öndeki aracı sollamanın (geçmenin) kesinlikle yasak olduğunu belirtir. Genellikle görüş mesafesinin kısıtlı olduğu tepe üstleri, virajlar, kavşaklar veya yaya geçitleri gibi tehlikeli olabilecek yerlere çizilir. Sürücüler, bu çizgi boyunca kendi şeritlerinde kalmak zorundadır.

Doğru Cevap: a) Öndeki aracın geçilebileceği

Bu seçeneğin doğru cevap olmasının sebebi, soruda "söylenemez" denmesidir. Devamlı çizginin en temel kuralı, öndeki aracın geçilmesinin, yani sollama yapılmasının yasak olmasıdır. Dolayısıyla, "öndeki aracın geçilebileceği" ifadesi bu yol için tamamen yanlış bir bilgidir. Soru da bizden yanlış olan bilgiyi bulmamızı istediği için doğru cevap budur.

Diğer Seçeneklerin Analizi

• b) İki yönlü kara yolu olduğu: Bu ifade doğrudur. Yolun ortasındaki tek bir çizgi (ister devamlı ister kesikli olsun), genellikle trafiğin her iki yönde de aktığını gösteren bir bölünmüş yol olmadığını belirtir. Bu çizgi, karşı yönlerden gelen araçların şeritlerini ayırır. Bu nedenle bu ifade, resimdeki yol için söylenebilir.
• c) Diğer şeride geçilemeyeceği: Bu ifade de doğrudur. Yukarıda belirttiğimiz gibi, devamlı çizginin asıl amacı, sürücülerin şerit değiştirmesini engellemektir. Yani, bu çizgi varken karşı şeride geçmek yasaktır. Bu ifade, yolun kuralını doğru bir şekilde tanımladığı için söylenebilir.
• d) Çizginin yolda ayırıcı görev yaptığı: Bu ifade de doğrudur. Yola çizilen tüm şerit çizgileri, şeritleri birbirinden ayırma (ayırıcı) görevi görür. Bu devamlı çizgi de karşı yönlerden gelen trafiği birbirinden ayırdığı için bir ayırıcıdır. Bu nedenle bu ifade de söylenebilir.

Özetle, devamlı yol çizgisi "sollama yapma" ve "şerit değiştirme" anlamlarına gelir. Soru bizden bu yol için söylenemeyecek, yani kurala aykırı olan ifadeyi istediğinden, "öndeki aracın geçilebileceği" seçeneği aradığımız cevaptır. Diğer üç seçenek ise bu yolun ve üzerindeki çizginin özelliklerini doğru bir şekilde tanımlamaktadır.

Bu soruda, bir trafik tanzim işaretinin anlamını doğru olarak bilmeniz istenmektedir. Trafik işaretlerini doğru yorumlamak, hem sınavda başarılı olmak hem de trafikte güvenli bir sürücü olmak için temel bir kuraldır. Şimdi bu işareti ve seçenekleri adım adım inceleyelim.

Öncelikle trafik işaretini analiz edelim. İşaretin genel yapısı, anlamını çözmek için bize önemli ipuçları verir. Gördüğümüz işaret, kırmızı çerçeveli yuvarlak bir levhadır. Trafik işaret dilinde, kırmızı çerçeveli yuvarlak levhalar genellikle bir yasaklama veya kısıtlama bildirir. Levhanın içinde sola doğru dönen bir ok ve bu okun üzerinde çapraz kırmızı bir çizgi bulunmaktadır. Bu çapraz çizgi, belirtilen eylemin "yasak" olduğunu kesinleştirir.

Bu bilgiler ışığında, levhanın anlamı "sola dönme eyleminin yasak olduğu" şeklinde ortaya çıkar. Yani, bu levhayı gördüğünüz bir yolda veya kavşakta aracınızla sola dönemezsiniz. Şimdi bu bilgiyle şıkları değerlendirelim.

• a) Sola dönülmez: Bu seçenek, levhanın anlamıyla birebir örtüşmektedir. Kırmızı çerçeve ve çapraz çizgi "yasak" anlamına gelirken, sola dönen ok da yasaklanan eylemin "sola dönmek" olduğunu belirtir. Bu nedenle bu seçenek doğru cevaptır.
• b) Sağa dönülmez: Bu seçenek yanlıştır. Çünkü levhadaki ok işareti açıkça sola yönü göstermektedir. "Sağa dönülmez" anlamını taşıyan levhada, sola değil sağa doğru dönen bir ok bulunurdu. Yönlerin doğru tanınması bu tip sorularda çok önemlidir.
• c) Sola zorunlu yön: Bu seçenek de yanlıştır. "Zorunlu yön" bildiren levhalar, sürücüleri bir eylemi yapmaya mecbur bırakır ve yasaklama levhalarından farklıdır. Sola zorunlu yön levhası, mavi renkli, yuvarlak zemin üzerinde beyaz bir sol ok şeklinde olur. Bu levha ise kırmızı çerçeveli bir yasaklama levhasıdır.
• d) Sağa zorunlu yön: Bu seçenek, hem yön (sağ yerine sol) hem de levhanın türü (yasaklama yerine zorunluluk) açısından yanlıştır. Sağa zorunlu yön levhası da aynı şekilde mavi zeminli olup içinde sağa dönük beyaz bir ok barındırır.

Özetle, trafik levhalarını yorumlarken renk ve şekil anahtar rol oynar. Kırmızı çerçeveli yuvarlak levhalar bir YASAK belirtirken, mavi zeminli yuvarlak levhalar bir ZORUNLULUK (mecburiyet) belirtir. Bu temel ayrımı bildiğinizde, soruyu kolayca çözebilirsiniz. Bu sorudaki işaret, sola dönüşü yasakladığı için doğru cevap "Sola dönülmez" seçeneğidir.

Bu soruda, Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre bir aracı çekerken yapılması **kesinlikle yasak olan** durumun hangisi olduğu sorulmaktadır. Çekme ve çekilme işlemleri, acil ve zorunlu durumlarda yapıldığı için çok katı güvenlik kurallarına tabidir. Sorunun amacı, bu güvenlik kurallarından en temel olanını bilip bilmediğinizi ölçmektir.

Doğru Cevap: a) Çeken ve çekilen araçta yük veya yolcu taşımak

Bu seçeneğin doğru olmasının temel sebebi güvenliktir. Çekme işlemi, normal bir sürüşten çok daha risklidir ve aracın manevra kabiliyeti ciddi şekilde azalır. Bu esnada çeken veya çekilen araçta şoförler dışında yolcu veya yük bulunması, aracın ağırlık merkezini değiştirir, fren mesafesini uzatır ve olası bir ani manevra veya kaza anında çok ciddi tehlikeler yaratır. Özellikle çekilen, yani arızalı olan araçta bulunan yolcuların can güvenliği büyük bir riske atılmış olur, bu nedenle bu durum kanunen kesinlikle yasaktır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Freni bozuk aracı çeki demiriyle çekmek: Bu ifade yasak değil, aksine zorunlu bir kuraldır. Freni çalışmayan bir araç, çekme halatı gibi esnek bir bağlantı ile çekilemez; çünkü çeken araç yavaşladığında arkadaki araç duramayarak ona çarpar. Bu nedenle, freni bozuk araçlar arasındaki bağlantının, iki araç arasındaki mesafeyi sabit tutan çeki demiri gibi sert bir malzemeyle yapılması gerekir. Dolayısıyla bu işlem yasak değildir.
• c) Kurtarıcı olmayan araçlarla çekmek: Profesyonel kurtarıcı (çekici) çağırmak en güvenli yöntem olsa da, yönetmeliklere göre gerekli şartları sağlayan (ağırlık, çeki donanımı vb.) normal araçlar da başka bir aracı çekebilir. Örneğin, bir otomobil başka bir otomobili çekebilir. Bu yüzden "kurtarıcı olmayan araçlarla çekmek" tamamen yasaklanmış bir durum değildir, bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• d) Kamyon ile kamyoneti çekmek: Çekme işlemindeki temel kural, çeken aracın gücünün ve ağırlığının, çekilen araca en azından eşit veya ondan daha fazla olmasıdır. Kamyon, kamyonetten çok daha büyük ve güçlü bir araç olduğu için bir kamyonun bir kamyoneti çekmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Bu durum tamamen kurallara uygun ve güvenli bir işlemdir, bu yüzden yasak olamaz.

Bu soruda, size gösterilen trafik işaret levhasının ne anlama geldiği sorulmaktadır. Bu tür sorular, ehliyet sınavının en temel konularından olan trafik işaretlerinin anlamlarını bilme becerinizi ölçer. Gösterilen levha, kırmızı çerçeveli yuvarlak yapısıyla bir Tanzim İşareti grubuna aittir. Tanzim işaretleri, sürücülere trafikte uymaları gereken yasaklama, kısıtlama ve mecburi durumları bildirir.

Doğru cevap d) Öndeki taşıtı geçme yasağını seçeneğidir. Levhayı incelediğimizde, kırmızı daire çerçevesi bir yasağı ifade eder. Levhanın içinde, sağda siyah, solda ise kırmızı renkte iki otomobil figürü bulunmaktadır. Bu kompozisyon, sollama (geçme) anını sembolize eder. Sola geçerek öndeki aracı geçen aracın kırmızı renkte gösterilmesi, bu eylemin yani öndeki taşıtı geçmenin yasaklandığını net bir şekilde anlatır. Bu işareti gördüğünüz yollarda, aksi belirtilene kadar sollama yapmamanız gerekir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak da konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır. Bu seçenekleri ve ilgili trafik işaretlerini inceleyelim:

• a) Geçme yasağı sonunu: Bu levha, öndeki taşıtı geçme yasağının sona erdiğini bildirir. Genellikle gri veya beyaz zemin üzerinde, yasak levhasındaki figürlerin siyah renkte olduğu ve üzerlerinde çapraz bir siyah şerit bulunduğu bir levhadır. Yasak sonu levhaları, kırmızı yasaklama çerçevesi taşımaz.
• b) Hız sınırlaması sonunu: Bu levha da bir yasağın bittiğini belirtir. Gri veya beyaz zeminli yuvarlak bir levha içinde, daha önce geçerli olan hız limitinin (örneğin 70) üzeri çapraz bir çizgiyle çizilmiş şekilde gösterilir. Görsel olarak sorudaki levha ile hiçbir benzerliği yoktur.
• c) Araç trafiğine kapalı yolu: Bu durumu bildiren levha, genellikle içinde hiçbir figür olmayan, tamamen kırmızı renkli yuvarlak bir levhadır. Bu işaret, o yola motorlu taşıtların girmesinin yasak olduğunu belirtir. Bazen bu işaret yerine, kırmızı daire içinde beyaz yatay bir şerit bulunan "Girilmez" işareti de kullanılabilir.

Sonuç olarak, soruda gösterilen kırmızı çerçeveli ve içinde kırmızı bir otomobilin sollama yaptığı figürü barındıran levha, açıkça "Öndeki taşıtı geçmek yasaktır" anlamına gelir. Ehliyet sınavında ve trafikte güvenliğiniz için bu tür yasaklama işaretlerini doğru tanımak ve kurallarına uymak hayati önem taşır.

Bu soruda, görev halindeki ambulans, itfaiye, polis gibi belirli araçların, acil durumlar nedeniyle trafikteki bazı kural ve yasaklara uymama hakkının ne olarak isimlendirildiği sorulmaktadır. Bu hakkın en önemli şartı ise bu sırada diğer insanların can ve mal güvenliğini kesinlikle tehlikeye atmamalarıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.

Doğru Cevap: c) Geçiş üstünlüğü

Doğru cevap geçiş üstünlüğü'dür. Çünkü Karayolları Trafik Kanunu'na göre, görev sırasında belirli araçların (ambulans, itfaiye, polis aracı, organ nakil araçları vb.) trafikteki yasak ve kısıtlamalara uymama hakkı bulunur. Bu hak, acil bir duruma müdahale ederken zaman kazanmaları için tanınmıştır. Ancak bu hakkı kullanırken siren ve tepe lambası gibi uyarıcı işaretleri kullanmaları ve en önemlisi kimsenin can ve mal güvenliğini tehlikeye atmamaları zorunludur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Gabari: Gabari, bir aracın karayolunda güvenle seyredebilmesi için belirlenmiş olan genişlik, yükseklik ve uzunluk gibi maksimum ölçüleridir. Örneğin, bir köprünün altından geçebilecek maksimum araç yüksekliği o köprünün gabarisini belirtir. Bu konunun sorudaki trafik önceliği ile hiçbir ilgisi yoktur.
• b) Geçiş hakkı: Bu kavram, geçiş üstünlüğü ile sıkça karıştırılır. Geçiş hakkı, trafikteki tüm sürücülerin ve yayaların belirli durumlarda (örneğin kavşaklarda, yaya geçitlerinde) yolu kullanma sırasını belirleyen genel bir kuraldır. Geçiş üstünlüğü olan bir araca yol vermek ise geçiş hakkı kuralının bir parçasıdır ama kavramın kendisi değildir. Kısacası, geçiş hakkı genel bir kural iken, geçiş üstünlüğü belirli araçlara tanınan özel bir ayrıcalıktır.
• d) Geçiş kolaylığı: Bu, resmi bir trafik terimi değildir. Trafikteki diğer sürücülerin, geçiş üstünlüğüne sahip bir araca yol açarak onun ilerlemesini sağlamasına "geçiş kolaylığı sağlamak" denir. Ancak bu durum, geçiş üstünlüğüne sahip aracın sahip olduğu yasal hakkın adı değil, diğer sürücülerin yapması gereken bir davranıştır.

Özetle: Görev halindeki bir ambulansın kırmızı ışıkta durmaması, geçiş üstünlüğü hakkını kullandığını gösterir. Kavşakta ilk geçme sırasının kimde olduğunu belirleyen kural ise geçiş hakkı'dır. Bu iki kavram arasındaki farkı bilmek, ehliyet sınavında benzer sorularda doğru cevabı bulmanızı kolaylaştıracaktır.

Bu soruda, trafikte kazalara neden olan iki farklı hatalı davranış verilmiş ve bu davranışların kaza faktörleri sınıflandırmasında hangi kategoriye girdiği sorulmuştur. Soruyu doğru cevaplamak için, verilen eylemleri kimin gerçekleştirdiğini ve sorumluluğun kimde olduğunu analiz etmemiz gerekir. Bu analiz, bizi doğru şıkka ulaştıracaktır.

Doğru cevap d) Sürücü kusurları seçeneğidir. Çünkü soruda listelenen her iki madde de doğrudan aracı yöneten kişinin, yani sürücünün karar ve eylemlerine bağlıdır. Trafikte güvenli bir şekilde yön değiştirmek, sinyal vermek, şerit değiştirmek ve öndeki araçla aradaki takip mesafesini doğru ayarlamak gibi kritik görevler tamamen sürücünün sorumluluğundadır. Bu eylemlerdeki bir yanlışlık veya ihmal, sürücünün dikkatsizliği, tecrübesizliği veya kural ihlalinden kaynaklanır ve bu nedenle "sürücü kusuru" olarak değerlendirilir.

• Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak: Bu, sürücünün aynalarını kontrol etmeden, sinyal vermeden veya tehlikeli bir şekilde şerit değiştirmesi ya da dönmesidir. Bu eylemin sorumlusu sürücüdür.
• Önde giden bir aracı güvenli ve yeterli mesafeden izlememek: "Takip mesafesi" kuralını ihlal etmek anlamına gelir. Bu mesafe, sürücünün dikkatine ve öngörüsüne bağlıdır. Bu kurala uymamak da sürücünün hatasıdır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

1. a) Araç kusurları: Bu seçenek, kazanın nedeninin sürücü değil, aracın kendisindeki bir teknik arıza olduğunu belirtir. Örneğin, frenlerin tutmaması, lastiğin patlaması veya farların aniden sönmesi gibi durumlar araç kusurudur. Soruda verilen maddeler ise teknik bir arızayı değil, bir insan hatasını tanımlamaktadır.
2. b) Yaya kusurları: Bu seçenek, kazaya bir yayanın hatalı davranışının sebep olduğunu ifade eder. Yayaların yola aniden çıkması, kırmızı ışıkta geçmesi veya taşıt yolunda yürümesi gibi durumlar yaya kusurlarıdır. Sorudaki eylemler bir araç sürücüsü tarafından yapıldığı için bu seçenek de yanlıştır.
3. c) Yolcu kusurları: Bu seçenek, kazaya araç içindeki bir yolcunun neden olduğunu belirtir. Yolcunun aniden kapıyı açması, sürücünün dikkatini dağıtacak hareketler yapması gibi durumlar yolcu kusuru sayılabilir. Ancak şerit değiştirmek ve takip mesafesini korumak, yolcunun değil, tamamen sürücünün görevidir.

Özetle, soruda belirtilen "yanlış manevra yapmak" ve "takip mesafesine uymamak" gibi eylemler, aracın kontrolünü elinde bulunduran sürücünün doğrudan sorumluluğunda olan davranışlardır. Bu nedenle, bu tür hatalar trafik kazası faktörleri içinde sürücü kusurları başlığı altında değerlendirilir.

Bu soruda, geceleyin karayolunda araç kullanırken yapılması kesinlikle yasak olan ve trafik güvenliğini tehlikeye atan bir davranışı bulmamız isteniyor. Gece sürüşünün en temel kuralı, hem yolu görmek hem de diğer sürücüler tarafından görünür olmaktır. Şimdi seçenekleri bu temel kural çerçevesinde inceleyelim.

a) Karşılaşmalarda ışıkların söndürülmesi

Bu seçenek doğru cevaptır. Gece yolculuğunda karşı yönden gelen bir araçla karşılaşıldığında yapılması gereken, eğer uzun farlar yanıyorsa, diğer sürücünün gözünü kamaştırmamak için kısa farlara geçmektir. Işıkları tamamen söndürmek, aracınızı o an için görünmez hale getirir ve bu durum, hem sizin için hem de karşıdaki sürücü için çok büyük bir kaza riski oluşturur. Bu nedenle ışıkları tamamen kapatmak kesinlikle yasaktır ve son derece tehlikelidir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Geçme sırasında öndeki aracın ışıkla uyarılması: Bu davranış yasak değildir, aksine sollama (geçme) manevrasına başlarken öndeki sürücüyü haberdar etmek için kullanılan yaygın ve güvenli bir yöntemdir. Genellikle kısa süreli selektör (uzun farları yakıp söndürme) yapılarak öndeki sürücüye "sizi geçmek istiyorum" mesajı verilir. Bu, iletişimi artırarak güvenli bir geçişe yardımcı olur.
• c) Öndeki araç yakından izlenirken kısa hüzmeli farların yakılması: Bu, yasak olmak bir yana, yapılması zorunlu olan doğru bir davranıştır. Öndeki aracı takip ederken uzun hüzmeli farlar kullanılırsa, ışıklar öndeki sürücünün dikiz aynasından ve yan aynalarından yansıyarak gözünü kamaştırır ve sürüş güvenliğini tehlikeye atar. Bu sebeple takip mesafesindeyken daima kısa farlar kullanılmalıdır.
• d) Sis ışıklarının sadece sis, kar ve şiddetli yağmur sebebiyle görüşün yetersiz olduğu hallerde kullanılması: Bu ifade, sis ışıklarının doğru ve yasal kullanımını tarif etmektedir. Sis ışıkları, normal hava koşullarında gereksiz yere kullanıldığında diğer sürücülerin gözünü rahatsız edebilir. Dolayısıyla bu seçenekte belirtilen durum, yasak bir davranışı değil, tam tersine bir kuralın doğru uygulamasını anlatmaktadır.

Özetle, gece sürüşünde temel amaç "görmek ve görünmek" ilkesini korumaktır. Karşılaşma anında ışıkları tamamen kapatmak, bu ilkeyi en tehlikeli şekilde ihlal ettiği için kesinlikle yasaktır.

Bu soruda, trafikte sıkça karşılaşılan bir durumun yasal tanımı sorulmaktadır. Sürücünün, bir yolcuyu indirmek gibi belirli ve kısa süreli bir amaçla aracını durdurması eyleminin, Karayolları Trafik Kanunu'ndaki doğru karşılığının ne olduğu bilinmelidir. Bu kavramları doğru anlamak, hem sınav başarısı hem de trafikte doğru ve güvenli davranışlar sergilemek için temel bir gerekliliktir.

Doğru cevap c) Duraklama seçeneğidir. Trafik kanununa göre duraklama, bir aracın yolcu indirip bindirmek, eşya yükleyip boşaltmak veya kısa süreli beklemek amacıyla, sürücüsünün kontrolü altında geçici olarak durdurulmasıdır. Soruda verilen "yolcu indirmek amacıyla kısa süreli durdurulma" ifadesi, duraklama tanımının tam karşılığıdır. Duraklamanın en önemli özellikleri, sürücünün isteğiyle yapılması, kısa sürmesi ve belirli bir amaca yönelik olmasıdır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

a) Durma: Bu seçenek yanlıştır çünkü "durma" eylemi, sürücünün kendi iradesi dışında, bir trafik zorunluluğu nedeniyle gerçekleşir. Kırmızı ışıkta beklemek, öndeki aracın durması nedeniyle ilerleyememek veya bir trafik polisinin işaretiyle durmak gibi durumlar "durma" olarak adlandırılır. Sorudaki eylem ise sürücünün kendi kararıyla yaptığı bir eylem olduğu için bu tanıma uymaz.

d) Park etme: Bu seçenek de doğru değildir. "Park etme", araçların durma ve duraklama halleri dışında, genellikle 5 dakikadan daha uzun sürelerle bırakılmasıdır. Park etme eyleminde sürücü genellikle aracını terk eder ve bu durum daha uzun sürelidir. Yolcu indirmek gibi anlık bir işlem, park etme olarak kabul edilmez.

b) Bekleme: Bu seçenek, hukuki bir terim olmaktan çok günlük dilde kullanılan genel bir ifadedir. Trafik kanununda "bekleme" adıyla özel olarak tanımlanmış bir eylem bulunmaz. Bir aracın beklediği durum, süresine ve nedenine göre ya durma, ya duraklama ya da park etme olarak sınıflandırılır. Bu nedenle, teknik ve doğru bir cevap değildir.

Özet olarak, bu kavramları birbirinden ayıran temel noktalar şunlardır:

• Durma: Zorunluluktan kaynaklanır (kırmızı ışık, trafik).
• Duraklama: Sürücünün isteğiyle, kısa süreli ve amaçlıdır (yolcu indirme).
• Park etme: Sürücünün isteğiyle, uzun sürelidir (5 dakikayı aşan durumlar).

Bu soruda, yeni bir araç satın alındığında veya gümrükten çekildiğinde, bu aracın noter tarafından resmi olarak adınıza kaydedilmesi (yani tescil edilmesi) için kanunen yerine getirilmesi gereken ilk ve en temel şartın ne olduğu sorulmaktadır. Tescil işlemi, aracın yasal olarak size ait olduğunu ve trafiğe çıkabileceğini gösteren resmi bir kayıttır. Bu işlemi yapabilmek için bazı belgelerin ve şartların tamamlanmış olması gerekir.

Doğru cevap a) Mali sorumluluk sigortasının yaptırılmasıdır. Bu sigortanın halk arasında bilinen ve daha yaygın kullanılan adı "Zorunlu Trafik Sigortası"dır. Bu sigorta, aracınızla trafikte başka bir araca, kişiye veya mülke zarar vermeniz durumunda, karşı tarafın masraflarını karşılamak için devlet tarafından zorunlu tutulmuştur. Noterde aracın devir veya tescil işlemleri yapılırken, o araç için düzenlenmiş ve geçerli bir Zorunlu Trafik Sigortası poliçesi olmadan işlem kesinlikle yapılmaz.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Araç teknik muayenesinin: Araç muayenesi, trafiğe çıkan araçların güvenli ve çevreye zararsız olup olmadığını kontrol eden çok önemli bir işlemdir. Ancak, sıfır kilometre olarak satın alınan bir aracın ilk üç yıl boyunca muayene zorunluluğu yoktur. Soru hem "satın alınan" (bu sıfır veya ikinci el olabilir) hem de "gümrükten çekilen" araçları kapsadığı için, muayene her durumda ilk şart değildir. Oysa trafik sigortası, sıfır kilometre bir araç için bile tescil anında zorunludur.
• c) Servis bakımlarının: Servis bakımları, aracın üreticisi tarafından tavsiye edilen periyodik kontrollerdir ve aracın garantisinin devam etmesi, performansının korunması için önemlidir. Ancak bu bakımların yasal bir zorunluluğu yoktur ve tescil işlemiyle hiçbir ilgisi bulunmaz. Bu tamamen araç sahibi ile yetkili servis arasındaki bir ilişkidir.
• d) Kasko sigortasının: Kasko, Zorunlu Trafik Sigortası'nın aksine isteğe bağlı bir sigortadır. Zorunlu sigorta sizin başkalarına verdiğiniz zararı karşılarken, kasko sizin kendi aracınızın çalınma, yanma, kaza yapma gibi durumlarda oluşan masraflarını karşılar. Devlet sizi kendi malınızı korumaya zorunlu tutmaz, bu yüzden kasko yaptırmak tescil için bir şart değildir.

Özetle, Türkiye'de bir aracı yasal olarak adınıza kaydettirebilmek için atmanız gereken ilk ve vazgeçilmez adım, o araca ait Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nı (Trafik Sigortası) yaptırmaktır. Bu sigorta olmadan noterler tescil işlemini başlatmazlar. Bu kural, trafikteki tüm tarafların olası bir kaza durumunda mağduriyetini en aza indirmeyi amaçlayan temel bir güvenlik önlemidir.

Bu soruda, trafiğin en riskli anlarından biri olan gece ve görüşün zayıf olduğu bir kavşak senaryosu ele alınmaktadır. Sürücüden, bu tehlikeli duruma yaklaşırken diğer yol kullanıcılarını (araçlar, yayalar) kendi varlığından nasıl haberdar etmesi gerektiği, yani en doğru ve güvenli iletişim yönteminin ne olduğu istenmektedir. Amaç, olası bir kazayı önlemek için önceden uyarıda bulunmaktır.

Doğru Cevap: d) Birkaç defa selektör yaparak

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, selektör yapmanın (uzun farları anlık olarak yakıp söndürme) gece koşullarında en etkili görsel uyarı olmasıdır. Görüşün yetersiz olduğu bir kavşakta, farlarınızın ışığı siz daha kavşağa girmeden binalardan, ağaçlardan veya diğer yüzeylerden yansıyarak karşı yönden veya yan yoldan gelenleri uyarabilir. Bu yöntem, hem sessizdir hem de uzaktan kolayca fark edilebilen, evrensel bir "ben geliyorum, dikkatli ol" mesajı verir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde de bu gibi durumlar için uyarı amaçlı selektör yapılması belirtilmiştir.

• Neden a) Dönüş ışıklarını yakarak yanlış?

  Dönüş ışıkları, yani sinyaller, sadece ve sadece dönüş niyetini bildirmek için kullanılır. Kavşağa yaklaşırken gelişini haber vermek amacıyla sinyal yakmak, diğer sürücülerin sizin sağa veya sola döneceğinizi zannetmesine neden olur. Bu durum, yanlış anlaşılmalara ve ciddi kazalara yol açabilecek tehlikeli bir iletişim hatasıdır.

• Neden b) Birkaç defa korna çalarak yanlış?

  Korna, temel olarak gündüz ve çok acil tehlike anlarında kullanılan bir sesli uyarı sistemidir. Soru "geceleyin" durumunu özellikle belirttiği için korna çalmak doğru bir davranış değildir. Yerleşim yerleri içinde gece vakti gereksiz yere korna çalmak hem yasaktır hem de çevredeki insanları rahatsız eden bir gürültü kirliliğidir. Geceleyin öncelikli uyarı yöntemi her zaman ışıktır.

• Neden c) Acil uyarı ışıklarını yakarak yanlış?

  Acil uyarı ışıkları (dörtlü flaşörler), aracın bir arıza nedeniyle yolda kaldığı, tehlikeli bir şekilde park edildiği veya trafikte ani bir yavaşlama/durma gibi acil bir durumu bildirmek için kullanılır. Hareket halinde bir kavşağa yaklaşırken bu ışıkları yakmak, diğer sürücülere yanlış bir mesaj verir. Aracınızın arızalı olduğunu veya bir konvoyun parçası olduğunuzu düşünebilirler, bu da asıl niyetinizin anlaşılmasını engeller.

Özetle; gece, görüşün zayıf olduğu bir kavşak, tepe üstü veya viraja yaklaşırken varlığınızı diğerlerine bildirmenin en güvenli, yasal ve etkili yolu birkaç defa selektör yapmaktır. Bu, hem kuraldır hem de trafikteki en doğru iletişim dilidir.

Bu soruda, resimde gösterilen trafik sahnesine göre hangi davranışın yasak olduğu sorulmaktadır. Doğru cevabı bulmak için resimdeki yol çizgilerinin ve araçların durumunu trafik kuralları çerçevesinde analiz etmemiz gerekir. Resimdeki en kritik unsur, iki trafik şeridini birbirinden ayıran devamlı (düz) yol çizgisidir.

Doğru Cevap: c) 3 numaralı kamyonun önündeki araçları geçmesi

Doğru cevabın neden bu seçenek olduğunu açıklayalım. Trafik kurallarına göre, yolda devamlı (düz) bir çizgi varsa, bu çizginin diğer tarafındaki şeride geçmek, yani sollama yapmak yasaktır. Bu kural, görüş mesafesinin kısıtlı olduğu tepe üstleri, virajlar, kavşaklar gibi tehlikeli yerlerde trafiğin güvenliğini sağlamak için konulmuştur. Resimde 3 numaralı kamyonun, önündeki 2 ve 1 numaralı araçları geçebilmesi için sol şeride, yani karşı yönden gelen trafiğin şeridine girmesi gerekir. Devamlı yol çizgisi bu geçişe izin vermediği için bu davranış kesinlikle yasaktır.

Diğer Seçeneklerin Analizi:

• a) Araçların takip mesafesine uyması: Bu seçenek bir yasağı değil, tam tersine uyulması zorunlu olan, güvenli bir sürüş kuralını ifade eder. Sürücüler, ani fren durumlarında kazayı önlemek için öndeki araçla aralarında her zaman güvenli bir takip mesafesi bırakmak zorundadır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• b) 2 numaralı aracın 1 numaralı aracı geçmesi: Bu davranış da, tıpkı (c) seçeneğinde olduğu gibi, devamlı yol çizgisi nedeniyle yasaktır. 2 numaralı aracın sollama yapması için karşı şeride geçmesi gerekir ki bu da kural ihlalidir. Ancak, ehliyet sınavlarında bazen birden fazla yasak durum olabilir ve en belirgin veya kapsamlı olanı seçmeniz istenebilir. Bu soruda hem otomobilin hem de kamyonun sollama yapması yasak olsa da, cevap anahtarı (c) seçeneğini doğru kabul etmiştir. Her iki durumda da temel yasak sebebi aynıdır: devamlı yol çizgisi.
• d) 2 numaralı aracın 1 numaralı aracı geçerken hızını arttırması: Sollama (geçme) eylemi, yasal ve güvenli bir şekilde yapıldığında hız artırmayı gerektiren bir manevradır. Amaç, karşı şeritte mümkün olan en kısa süreyi geçirmektir. Dolayısıyla, hız artırmak sollama eyleminin bir parçasıdır ve yasak olan şey hız artırmak değil, sollama yapmanın kendisidir. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, resimdeki devamlı yol çizgisi, şerit değiştirmeyi ve öndeki aracı geçmeyi yasaklar. Bu yasağa uymayan her türlü sollama girişimi kural ihlalidir. (c) seçeneği bu kural ihlalini net bir şekilde ifade ettiği için doğru cevaptır.

Bu soruda, araç ışıklarının kullanımıyla ilgili iki temel kural hakkındaki bilginiz test edilmektedir. Trafik güvenliği için ışıkların doğru ve amacına uygun kullanılması hayati önem taşır. Şimdi bu iki bilgiyi ve seçenekleri detaylıca inceleyelim.

I. Bilginin Değerlendirilmesi: Dönüş ışıklarının "geç" anlamında kullanılması yasaktır.

Bu ifade kesinlikle doğrudur. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, dönüş ışıkları (sinyaller) sadece ve sadece dönüş yapılacağını veya şerit değiştirileceğini bildirmek amacıyla kullanılır. Bazı sürücülerin, özellikle sol şeritteyken arkalarındaki aracın kendilerini geçebileceğini belirtmek için sol sinyali yakıp söndürmesi yaygın bir alışkanlık olsa da bu, yasaktır ve son derece tehlikelidir. Bu hatalı kullanım, diğer sürücüler için kafa karışıklığına yol açabilir ve aniden sola dönüleceği veya şerit değiştirileceği izlenimi yaratarak kazalara sebep olabilir. Unutmayın, sinyallerin tek anlamı yön değiştirmektir.

II. Bilginin Değerlendirilmesi: Sadece park veya sis ışıkları yakılarak da araç sürülebilir.

Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Araç kullanırken gece veya görüşün yetersiz olduğu durumlarda (yağmur, sis, tünel vb.) mutlaka kısa veya uzun farların yakılması zorunludur. Park ışıkları, adından da anlaşılacağı gibi, araç park halindeyken veya kısa süreli duraklamalarda aracın yerini belli etmek için kullanılır ve seyir halinde yeterli aydınlatmayı sağlamaz. Sis ışıkları ise sadece yoğun sis, kar veya şiddetli yağmur gibi görüş mesafesinin çok düştüğü durumlarda, kısa farlarla birlikte kullanılması gereken yardımcı ışıklardır. Tek başlarına kullanılarak araç sürülmesi yasaktır ve yetersiz aydınlatma nedeniyle tehlikelidir.

Sonuç ve Seçeneklerin Analizi

• I. bilgi doğrudur: Dönüş ışıkları "geç" demek için kullanılamaz.
• II. bilgi yanlıştır: Araç sadece park veya sis ışıklarıyla sürülemez.

Bu değerlendirmelere göre, "I. doğru, II. yanlıştır" sonucuna ulaşırız. Bu da bizi doğrudan a) seçeneğine götürür.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna gelince:

• b) Her ikisi de yanlıştır: Bu seçenek yanlıştır, çünkü I. bilgi doğrudur.
• c) I. yanlış II. doğrudur: Bu seçenek de yanlıştır, çünkü durum tam tersidir; I. doğru, II. yanlıştır.
• d) Her ikisi de doğrudur: Bu seçenek de yanlıştır, çünkü II. bilgi açıkça yanlıştır.

Dolayısıyla, trafik kurallarının doğru uygulanışını sorgulayan bu sorunun net cevabı a) I. doğru II. yanlıştır seçeneğidir.

Bu soruda, 1 numaralı aracın önündeki aracı sollamasının (geçmesinin) neden yasak olduğunu belirlememiz isteniyor. Cevabı bulmak için hem trafik kurallarını bilmemiz hem de görseldeki yol durumunu dikkatlice incelememiz gerekir. Görselde, iki yönlü bir yolda tepe üstüne yaklaşan araçlar ve yolun ortasında devamlı (kesiksiz) bir çizgi görüyoruz.

Doğru Cevap: d) İki yönlü yollarda karşıdan gelen trafik dâhil, yolu kullananların tümü için tehlike yaratacak şekilde kullanacağı şeridin görüşe kapalı olması

Bu seçeneğin doğru olmasının temel sebebi, görseldeki yolun durumudur. Araçlar bir tepe üstüne yaklaşmaktadır. Tepe üstleri, ilerisinin görünmediği "kör noktalardır". 1 numaralı sürücü sollama yapmak için karşı şeride geçtiğinde, tepenin diğer tarafından gelen bir aracı görmesi imkansızdır. Bu durum, çok tehlikeli olan kafa kafaya çarpışma riskini doğurur. Karayolları Trafik Kanunu'na göre görüş yetersizliğinin olduğu tepe üstleri, virajlar, tüneller ve kavşaklarda öndeki aracı geçmek kesinlikle yasaktır. Görseldeki devamlı yol çizgisi de zaten bu yasağı belirtmektedir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Arkasından gelen bir başka sürücünün kendisini geçmeye başlamış olması: Bu durum normalde sollama yasağı için geçerli bir sebeptir. Ancak soruda "şekle göre" denilmektedir. Şekle baktığımızda 1 numaralı aracın arkasında başka bir araç veya onu geçmeye çalışan bir araç görmüyoruz. Bu yüzden bu seçenek, görseldeki duruma uymamaktadır.
• b) Kara yolunun öndeki araç için güçlük yaratmayacak şekilde geçişe uygun durumda bulunması: Bu ifade, bir yasağın sebebini değil, tam tersine geçişin yapılabileceği uygun bir durumu tanımlamaktadır. Yani bu seçenek, sorunun köküyle çelişmektedir ve mantıksal olarak yanlıştır.
• c) Önünde giden sürücünün bir başka aracı geçme niyetini belirten uyarma işaretini vermiş bulunması: Eğer öndeki araç sola sinyal vererek sollama yapmaya hazırlanıyorsa, onu sollamak yasaktır. Fakat görselde öndeki aracın böyle bir sinyal verdiğine veya sollama niyeti olduğuna dair bir işaret bulunmamaktadır. Bu nedenle bu seçenek de elenir.

Özetle, bu sorunun anahtarı görüş mesafesinin yetersizliğidir. Sürücü, sollama yapacağı şeridin tamamını güvenli bir mesafe boyunca net bir şekilde göremiyorsa, sollama yapmamalıdır. Tepe üstleri bu durumun en tipik örneklerinden biridir ve bu kural, trafik güvenliğinin temel taşlarından birini oluşturur.

Bu soruda, trafik kazalarında sürücünün temel ve en önemli hatayı yaptığı anlamına gelen "asli kusur" kavramı sorgulanmaktadır. Soru, verilen seçeneklerden hangisinin bir asli kusur durumu olmadığını bulmamızı istiyor. Yani, hangi davranışın kurallara uygun ve doğru bir davranış olduğunu tespit etmeliyiz.

Doğru cevap C seçeneğidir. Çünkü "kavşaklarda geçiş önceliğine uymak" bir hata veya kusur değil, tam tersine her sürücünün yapmakla yükümlü olduğu doğru bir davranıştır. Trafik kurallarına uymak, kazaları önlemek için yapılan bir eylemdir ve bu yüzden bir sürücüyü kusurlu yapmaz. Asli kusur, bir kuralın ihlal edilmesiyle ortaya çıkar; kurala uyulmasıyla değil.

Diğer seçeneklerin neden yanlış (yani neden asli kusur) olduğuna bakalım:

• a) Kurallara uygun olarak park etmiş araçlara çarpmak: Durmakta olan ve kurallara uygun park etmiş bir araca çarpmak, hareket halindeki sürücünün aracını kontrol edemediğini, dikkatsiz olduğunu veya hızını ayarlayamadığını gösterir. Bu durum, Karayolları Trafik Kanunu'na göre açık bir asli kusur sayılır. Sorumluluk tamamen çarpan sürücüye aittir.

• b) Geçme yasağı olan yerlerden geçmek: Trafik levhaları, yol çizgileri veya görüşün yetersiz olduğu tepe üstü, viraj gibi yerlerde sollama yapmak (geçmek) kesinlikle yasaktır. Bu yasağı çiğneyerek kazaya sebep olmak, trafiği tehlikeye atan en temel ihlallerden biridir ve doğrudan asli kusur kabul edilir.

• d) Arkadan çarpmak: Trafikte en temel kurallardan biri, öndeki araçla arada güvenli bir "takip mesafesi" bırakmaktır. Bir sürücü öndeki araca arkadan çarpıyorsa, bu genellikle takip mesafesini korumadığı veya hızını yol durumuna göre ayarlamadığı anlamına gelir. Bu nedenle, arkadan çarpma kazaları neredeyse her zaman çarpan sürücünün asli kusuru olarak değerlendirilir.

Özetle, a, b ve d seçenekleri sürücünün yaptığı ve kazaya doğrudan sebep olan bariz kural ihlallerini tanımlarken, c seçeneği kurallara uyulan olumlu bir davranışı ifade etmektedir. Bu yüzden asli kusur sayılmaz.

Bu soruda, bize gösterilen trafik tanzim işaretinin ne anlama geldiği ve hangi davranışı yasakladığı sorulmaktadır. Trafik işaretlerini doğru yorumlamak, hem ehliyet sınavında başarılı olmak hem de trafikte güvenli bir sürücü olmak için temel bir gerekliliktir. Şimdi bu işareti ve seçenekleri detaylı bir şekilde inceleyelim.

Öncelikle trafik işaretinin kendisini analiz edelim. Kırmızı çerçeveli, yuvarlak trafik işaretleri genellikle bir yasaklama veya kısıtlama bildirir. İşaretin içinde, 180 derecelik bir dönüşü simgeleyen, yani "U" harfine benzeyen bir manevrayı gösteren siyah bir ok bulunmaktadır. Bu okun üzeri ise yine kırmızı bir çizgi ile çizilmiştir, bu da bu hareketin yasak olduğu anlamına gelir.

Bu analiz doğrultusunda doğru cevabın neden c) U dönüşü yapmayı seçeneği olduğunu açıklayalım. İşaretin içindeki sembol, bir aracın bulunduğu yolda tam bir geri dönüş yaparak geldiği istikametin tersine yönelmesini ifade eder. Bu manevraya trafikte "U dönüşü" denir. Dolayısıyla bu levha, görüldüğü yolda U dönüşü yapmanın kesinlikle yasak olduğunu sürücüye bildirir. Bu kurala uymamak, özellikle karşı yönden gelen araçlar için büyük bir tehlike oluşturabilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu da anlamak önemlidir:

• a) Geri gitmeyi: Geri gitmek, aracı vitesi geriye takarak arkaya doğru sürmektir. Bu levha ise ileri yönde yapılan bir dönüş manevrasını konu alır. Geri gitmenin yasak olduğu yerler ve durumlar Karayolları Trafik Kanunu'nda ayrı olarak belirtilmiştir ve bu işaretle bir ilgisi yoktur.
• b) Sola dönmeyi: Bu seçenek, U dönüşü ile en çok karıştırılan manevradır. Sola dönüş, genellikle bir kavşakta veya bir ara yola girmek için yapılan yaklaşık 90 derecelik bir manevradır. U dönüşü ise 180 derecelik bir manevradır. "Sola Dönülmez" işareti, bu işarete benzese de içindeki ok sadece sola doğru kıvrılır, tam bir geri dönüş yapmaz.
• d) Ada etrafında dönmeyi: Ada (veya dönel kavşak), trafiğin bir merkez etrafında döndüğü bir kavşak türüdür. Ada etrafında dönüşü düzenleyen işaretler genellikle mavi renkli, yuvarlak ve mecburi yön bildiren işaretlerdir. Bu işaret ise belirli bir manevrayı yasaklamaktadır, bir kavşak düzenlemesini değil.

Özet olarak, soruda gösterilen işaret, şekli itibarıyla "U" harfine benzeyen bir dönüşü yasakladığı için net bir şekilde U dönüşü yasağını ifade eder. Sınavda bu ve benzeri işaretlerle karşılaştığınızda, işaretin şekli ile temsil ettiği hareket arasındaki bağlantıyı kurmanız doğru cevabı bulmanızı kolaylaştıracaktır.

Bu soruda, kırmızı bir daire içerisinde yaya figürü bulunan bir trafik levhasının anlamı sorulmaktadır. Trafik işaretlerini doğru yorumlayabilmek için levhaların renklerinin ve şekillerinin ne anlama geldiğini bilmek, ehliyet sınavında başarının anahtarlarından biridir. Bu levha, trafik tanzim işaretleri grubuna aittir ve sürücülere veya yayalara belirli bir yasaklama veya kısıtlama getirir.

Doğru cevap d) Yola yayanın giremeyeceğini seçeneğidir. Trafik işaretlerinde daire şekli ve kırmızı renk birleştiğinde, bu genellikle bir "YASAK" anlamına gelir. Levhanın içindeki sembol ise neyin yasaklandığını belirtir. Bu levhada yürüyen bir insan (yaya) sembolü bulunmaktadır. Dolayısıyla, kırmızı daire içindeki yaya figürü, "Yayaların bu yola veya alana girmesi yasaktır" mesajını verir. Bu işaret, genellikle sadece motorlu taşıtların kullanımına izin verilen otoyol gibi yolların girişlerinde veya yayalar için tehlikeli olabilecek inşaat sahası gibi alanlarda kullanılır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak, konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır:

• a) Yaya yolunu: Yaya yolunu veya daha doğru bir ifadeyle "Yaya Mecburi Yolu"nu gösteren levha, mavi zemin üzerine beyaz yaya figürü olan yuvarlak bir levhadır. Mavi renkli levhalar yasaklama değil, bir mecburiyet veya bilgilendirme belirtir. Bu işaret, o yolun sadece yayaların kullanımına ayrıldığını gösterir.
• b) Yaya geçidini: Yaya geçidini belirten levha, genellikle mavi renkli kare bir zemin üzerinde, yaya geçidi çizgileri üzerinde yürüyen bir insan figüründen oluşur. Bu bir bilgilendirme işaretidir ve sürücülere ileride bir yaya geçidi olduğunu bildirir. Ayrıca yaya geçidine yaklaşıldığını bildiren üçgen şeklinde bir tehlike uyarı levhası da vardır.
• c) Yola yayanın çıkabileceğini: Bu bir yasaklama değil, bir uyarıdır. Sürücüleri potansiyel bir tehlikeye karşı bilgilendiren işaretler, kırmızı kenarlı üçgen şeklindedir. İçerisinde yaya figürü bulunan üçgen levha, sürücülere "ileride kontrolsüz bir şekilde yola yaya çıkabilir, dikkatli olun" mesajını verir.

Özet olarak, trafik levhalarını doğru anlamak için temel kuralları hatırlamak önemlidir. Kırmızı daire bir YASAKLAMA, kırmızı kenarlı üçgen bir TEHLİKE UYARISI ve mavi renkli levhalar ise bir MECBURİYET veya BİLGİLENDİRME ifade eder. Bu sorudaki kırmızı daireli levha bir yasaklama olduğu için, doğru cevap yaya girişinin yasak olduğunu belirten seçenektir.

Bu soruda, "trafik kazası" tanımına hukuki ve pratik olarak hangi durumun uyduğunu bulmamız istenmektedir. Bir olayın trafik kazası sayılabilmesi için temel bazı unsurları barındırması gerekir. Bu unsurlar; olayın karayolu üzerinde meydana gelmesi, en az bir hareketli aracın olaya karışması ve sonucunda can veya mal kaybının yaşanmasıdır. Buradaki kilit nokta, olayın trafik ve hareket ile doğrudan bir bağlantısının olmasıdır.

a) Virajı alamayan aracın devrilmesi (Doğru Cevap)

Bu seçenek, bir trafik kazasının tüm temel özelliklerini taşımaktadır. Olay, bir karayolu üzerinde (virajda) gerçekleşmektedir. Araç, seyir yani hareket hâlindedir ve sürücünün kontrolünü kaybetmesi gibi trafiğe özgü bir nedenle kaza yapmıştır. Bu devrilme olayı sonucunda maddi hasar, yaralanma veya ölüm meydana gelmesi kaçınılmazdır. Bu nedenle bu durum, tanıma tam olarak uyan tek taraflı bir trafik kazasıdır.

b) Kara yolunda park etmiş olan aracın yanması (Yanlış Cevap)

Bu seçenekte araç karayolu üzerinde olsa da en önemli unsur olan hareket faktörü eksiktir. Araç park hâlinde, yani durmaktadır. Yangının sebebi büyük ihtimalle teknik bir arıza veya dış bir müdahaledir ve trafik akışıyla (çarpma, devrilme gibi) bir ilgisi yoktur. Bu olay, bir trafik kazası olarak değil, mala zarar verme veya bir asayiş olayı olarak sınıflandırılır.

c) Kara yolunun doğal nedenlerle trafiğe kapanması (Yanlış Cevap)

Bu durumda, heyelan, sel veya çığ düşmesi gibi doğal bir afet söz konusudur. Olayın merkezinde bir aracın karıştığı çarpma, çarpışma veya devrilme gibi bir durum yoktur. Karayolunun kapanması, trafiği etkileyen bir sonuçtur ancak olayın kendisi bir trafik kazası değildir. Bu durum, bir "doğal afet" veya "yol durumu" olarak rapor edilir.

d) Duran otomobil üzerine inşaat hâlindeki binadan tuğla düşmesi (Yanlış Cevap)

Bu seçenekte de araç hareketsizdir ve olayın kaynağı trafikle tamamen ilgisizdir. Hasara neden olan etken, trafik akışının bir parçası değil, yol dışındaki bir inşaat faaliyetidir. Bu durum, trafik hukuku kapsamında değil, bir iş kazası veya borçlar hukuku kapsamında değerlendirilebilecek bir haksız fiildir. Dolayısıyla bir trafik kazası sayılmaz.

Bu soruda, fotoğrafta gösterilen yolun trafik kurallarına göre hangi türe ait olduğunu bulmamız isteniyor. Resme dikkatlice baktığımızda, gidiş ve geliş yönlerinin birbirinden fiziksel bir ayırıcı (orta refüj) ile ayrıldığını görüyoruz. Bu özellik, yolun türünü belirlemedeki en önemli ipucudur.

Doğru cevap d) Bölünmüş yol seçeneğidir. Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre bölünmüş yol, bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli bir şekilde diğer yöndeki taşıt yolundan ayrılmasıyla meydana gelen karayoludur. Fotoğraftaki yolda, iki farklı yönde ilerleyen araçların arasına çim ve bariyerlerden oluşan bir ayırıcı konulmuştur. Bu yapı, karşı yönden gelen araçlarla kafa kafaya çarpışma riskini ortadan kaldırdığı için trafik güvenliğini önemli ölçüde artırır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Tali yol: Tali yol, trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az öneme sahip olan yoldur. Genellikle ana yola bağlanırken "Yol Ver" veya "Dur" levhaları ile belirtilir. Fotoğraftaki yolun yapısı, onun tali mi yoksa ana yol mu olduğunu değil, fiziksel özelliğini göstermektedir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• b) Geçiş yolu: Geçiş yolu, araçların bir mülke (örneğin bir benzin istasyonu, bir otopark veya bir tarla) girip çıkması için yapılmış özel yollardır. Fotoğrafta görülen yol, genel trafiğin aktığı uzun ve sürekli bir yol olup, bir mülke giriş çıkışı sağlayan kısa bir yol değildir.
• c) Bağlantı yolu: Bağlantı yolu, kavşaklarda veya farklı karayollarını birbirine bağlayan kısa, genellikle tek yönlü yollardır (örneğin otoyol katılım ve ayrılma rampaları). Resimdeki yol ise bir kavşak kolu veya rampa değil, yolun ana gövdesini oluşturmaktadır.

Sonuç olarak, resimdeki yolun en belirgin özelliği, trafik yönlerini fiziksel olarak ayıran bir orta refüje sahip olmasıdır. Bu özellik, doğrudan bölünmüş yol tanımına uymaktadır. Bu nedenle doğru cevap "d" seçeneğidir.

Bu soruda, size bir trafik işaret levhası gösterilmiş ve bu levhanın ne anlama geldiği sorulmuştur. Trafik işaretlerini doğru tanımak, hem sınavda başarılı olmak hem de trafikte güvenli bir şekilde araç kullanmak için çok önemlidir. Bu işaret, kavşaklardaki geçiş üstünlüğünü düzenleyen en temel levhalardan biridir.

Doğru cevap a) Yol ver seçeneğidir. Resimde gördüğünüz ters üçgen şeklindeki bu levha, "Yol Ver" işaretidir. Bu levha, sürücünün tali bir yoldan ana yola yaklaştığını belirtir. Sürücü bu levhayı gördüğünde hızını azaltmalı, ana yoldan gelen araç olup olmadığını kontrol etmeli ve ana yoldaki araçlara geçiş hakkını tanımalıdır. Gerekli durumlarda, ana yol boşalana kadar durup beklemesi zorunludur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) İleri mecburi yön: Bu işaret, mavi zemin üzerine beyaz bir ok şeklinde olan yuvarlak bir levhadır. Sürücüye sadece ileri yönde hareket etme zorunluluğu olduğunu bildirir. Şekil ve anlam olarak sorudaki işaretten tamamen farklıdır.
• c) Girişi olmayan yol: Bu işaret, kırmızı zemin üzerinde beyaz ve yatay kalın bir çizgi bulunan yuvarlak bir levhadır. Bir sokağın veya yolun ters yön olduğunu ve o yola girilmesinin yasak olduğunu belirtir. Bu da sorudaki işaretle ilgisizdir.
• d) Taşıt trafiğine kapalı yol: Bu işaret, genellikle beyaz zeminli ve kırmızı çerçeveli yuvarlak bir levhadır ve ortası boştur. Bu yolun motorlu taşıtların girişine kapalı olduğunu ifade eder. Anlamı ve şekli, sorudaki "Yol Ver" levhasından farklıdır.

Özetle, soruda gösterilen ters üçgen şeklindeki levha her zaman "Yol Ver" anlamına gelir. Bu işareti gördüğünüzde, kontrolsüz bir kavşağa yaklaştığınızı ve geçiş önceliğinin ana yoldaki diğer araçlarda olduğunu unutmamanız gerekir. Bu kurala uymak, olası kazaları önlemek için hayati önem taşır.

Bu soruda, bir trafik denetimi sırasında trafik polisinin sizden istemesi durumunda göstermekle yükümlü olduğunuz belgelerin hangileri olduğunu bilmeniz istenmektedir. Soru, bu zorunlu belgeler arasında olmayanı bulmanızı amaçlamaktadır. Bu nedenle, seçenekleri değerlendirirken hangisinin yasal bir zorunluluk olmadığını düşünmelisiniz.

Doğru cevap "b) Araç bakım kartı" seçeneğidir. Araç bakım kartı, aracınızın periyodik bakımlarının (yağ değişimi, filtre değişimi vb.) ne zaman ve nerede yapıldığını gösteren bir servis kaydıdır. Bu belge, aracın sağlığı ve ikinci el değeri için önemli olsa da, yasal bir belge niteliği taşımaz ve trafik denetimlerinde ibraz edilmesi zorunlu değildir.

Trafik denetim görevlileri, sizin sürücü olarak yetkinliğinizi ve aracın trafiğe çıkmaya uygun olup olmadığını denetler. Araç bakım kartı, bu denetimin bir parçası değildir. Bu nedenle, polis sizden bu kartı yasal olarak talep edemez ve siz de göstermek zorunda değilsiniz.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu, yani neden ibraz edilmesi zorunlu belgeler olduğunu inceleyelim:

• a) Sürücü belgesi: Bu, bir aracı yasal olarak kullanabileceğinizi kanıtlayan en temel belgedir. Trafik denetiminde görevlilerin ilk isteyeceği belgedir ve yanınızda bulundurmanız ve istendiğinde göstermeniz kanunen zorunludur.
• c) Araç tescil belgesi: Genellikle "ruhsat" olarak bilinen bu belge, aracın kimliğidir. Aracın kime ait olduğunu, motor ve şasi numarası gibi teknik bilgilerini içerir. Tescil belgesini araçta bulundurmak ve denetimlerde beyan etmek yasal bir yükümlülüktür.
• d) Nüfus hüviyet cüzdanı: Sürücü belgesi aynı zamanda bir kimlik belgesi olsa da, polis kimliğinizi doğrulamak amacıyla nüfus cüzdanınızı (veya yeni kimlik kartınızı) talep etme yetkisine sahiptir. Özellikle şüpheli durumlarda veya kimlik teyidi için istenebilir ve sürücü bu belgeyi de göstermekle yükümlüdür.

Özetle, trafikte yanınızda mutlaka bulunması gereken üç temel belge vardır: sürücü belgeniz, aracınızın tescil belgesi (ruhsat) ve nüfus cüzdanınız (kimliğiniz). Araç bakım kartı ise kişisel bir kayıt olup, yasal bir zorunluluk taşımadığı için bu sorunun doğru cevabıdır.

Bu soruda, size gösterilen trafik tanzim levhasının anlamını doğru bir şekilde yorumlamanız istenmektedir. Levhanın üzerindeki semboller ve yazılar, yoldaki araçlar için bir "gabari" yani boyut sınırlaması getirmektedir. Sorunun amacı, bu sınırlamanın yükseklik, uzunluk, genişlik veya ağırlık türlerinden hangisi olduğunu belirlemenizdir.

Doğru Cevap: a) Yükseklik

Doğru cevabın "Yükseklik" olmasının sebebi, levhanın üzerindeki görsel ipuçlarıdır. Levhada "3,50 m" yazısının üstünde ve altında, birbirine dönük iki ok bulunmaktadır. Bu dikey oklar, bir nesnenin yerden en üst noktasına kadar olan mesafesini, yani yüksekliğini sembolize eder. Dolayısıyla bu levha, sürücülere ilerideki yol kesiminden (örneğin bir köprü, tünel veya üst geçit) yüksekliği 3,50 metreden fazla olan araçların geçemeyeceğini bildiren bir uyarıdır.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• b) Uzunluk: Eğer bu levha bir uzunluk sınırlaması belirtseydi, oklar aracın ön ve arka ucunda, yatay bir şekilde konumlandırılırdı. Uzunluk sınırlaması, genellikle keskin virajlar veya manevra alanı dar olan yerler için kullanılır ve aracın baştan sona toplam mesafesini ifade eder. Levhadaki oklar dikey olduğu için bu seçenek yanlıştır.
• c) Genişlik: Genişlik sınırlaması levhasında ise oklar aracın sağında ve solunda yer alır ve içeri doğru bakar. Bu, aracın en geniş noktasının belirtilen ölçüden (örneğin "2,30 m") fazla olmaması gerektiğini gösterir. Sorudaki levhada oklar yanlarda değil, üstte ve altta olduğu için bu seçenek de yanlıştır.
• d) Ağırlık: Ağırlık sınırlaması, boyut (gabari) ile ilgili değildir; aracın kütlesiyle ilgilidir. Ağırlık sınırlaması getiren levhalarda genellikle metre ("m") yerine ton ("t") birimi kullanılır (örneğin "7 t"). Sorudaki levhada "m" (metre) birimi kullanıldığı için bu seçenek de kesinlikle yanlıştır.

Özetle, trafik levhalarını doğru yorumlamak için üzerindeki sembollere dikkat etmek çok önemlidir. Bu levhadaki dikey oklar ve "m" birimi, bize sınırlamanın yükseklik ile ilgili olduğunu net bir şekilde göstermektedir. Bu tür levhalara uymamak, hem aracınızın hem de yol üzerindeki yapıların (köprü, tünel vb.) ciddi hasar görmesine neden olabilir.

Bu soruda, bir aracın motorundaki yağ miktarını ölçmek için kullanılan ve üzerinde seviye göstergeleri bulunan parçanın adı sorulmaktadır. Motorun sağlıklı çalışabilmesi için yağ seviyesinin belirli bir aralıkta olması kritik öneme sahiptir. Bu kontrolü yapmamızı sağlayan basit ama önemli bir alet motorun içinde bulunur.

Doğru cevap b) Yağ çubuğu'dur. Yağ çubuğu, motor bloğuna daldırılan ve ucu motorun alt kısmındaki yağ karterine kadar uzanan metal bir çubuktur. Çubuğun ucunda, genellikle "MIN" (minimum) ve "MAX" (maksimum) veya "L" (Low) ve "H" (High) şeklinde iki çizgi veya işaret bulunur. Motor yağı seviyesinin bu iki işaret arasında olması, motorda yeterli miktarda yağ olduğunu gösterir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Yağdanlık: Yağdanlık, motora yağ eklemek için kullanılan bir kaptır. Genellikle plastik veya metalden yapılmış, ucu huni şeklinde olan bir alettir. Motorun yağ seviyesini ölçmekle değil, eksilen yağı tamamlamakla ilgili bir araç olduğu için bu cevap yanlıştır.
• c) Yağ filtresi: Yağ filtresi, motor içinde dolaşan yağı temizlemekle görevlidir. Yağın içindeki metal parçacıkları, kurum ve diğer kirleticileri süzerek motor parçalarının aşınmasını önler. Görevi temizlik olduğu için yağ seviyesini ölçmez ve bu nedenle yanlış bir seçenektir.
• d) Yağ pompası: Yağ pompası, motor yağını karterden alarak basınçla motorun hareketli parçalarına (pistonlar, krank mili vb.) gönderen mekanik bir parçadır. Motorun yağlanmasını, yani yağın sistem içinde dolaşımını sağlar. Seviye kontrolü ile bir ilgisi yoktur, bu yüzden bu cevap da yanlıştır.

Özetle, motor yağlama sisteminde her parçanın farklı bir görevi vardır. Yağ pompası yağı dolaştırır, yağ filtresi yağı temizler, yağdanlık ile yağ eklenir. Ancak motor durdurulduktan bir süre sonra yağ seviyesini kontrol etmeye yarayan, üzerinde özel seviye işaretleri bulunan tek parça yağ çubuğu'dur.

Bu soruda, motorun içinde gerçekleşen yanma işlemi sonucunda ortaya çıkan yüksek basınçlı ve sıcak gazların, dışarı atılırken oluşturduğu gürültüyü hangi parçanın azalttığı sorulmaktadır. Motor, temel olarak kontrollü patlamalarla çalıştığı için oldukça gürültülü bir makinedir. Bu gürültünün azaltılması, hem sürüş konforu hem de çevre düzenlemeleri için zorunludur.

Doğru cevap b) Egzoz susturucusu'dur. Motorun silindirlerinde yakıt ve hava karışımının yanmasıyla büyük bir enerji ve basınç ortaya çıkar. Bu işlem bittiğinde, ortaya çıkan atık gazlar (yanmış gazlar) egzoz sisteminden dışarı atılır. Egzoz susturucusu, bu yüksek basınçlı ve gürültülü gazları, içindeki özel olarak tasarlanmış bölmeler, borular ve ses yutucu malzemeler sayesinde yavaşlatır, basıncını düşürür ve ses dalgalarını sönümler. Böylece, motordan çıkan o patlama benzeri yüksek ses, kabul edilebilir bir seviyeye indirilerek dışarı verilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Emme susturucusu: Bu parça, motorun dışarıdan temiz hava alırken çıkardığı emiş sesini azaltmak için kullanılır. Yani, yanmış gazların dışarı atılmasıyla (egzoz) değil, temiz havanın içeri alınmasıyla (emme) ilgilidir. Bu nedenle sorunun cevabı olamaz.
• c) Emme manifoldu: Emme manifoldu, hava filtresinden gelen temiz havayı (veya karbüratörden/enjektörden gelen yakıt-hava karışımını) motorun silindirlerine dağıtan boru sistemidir. Görevi yanma için gerekli karışımı silindirlere ulaştırmaktır. Ses azaltma gibi bir birincil görevi yoktur ve motorun giriş sisteminin bir parçasıdır.
• d) Egzoz supabı: Egzoz supabı, yanma işlemi tamamlandıktan sonra silindir içindeki basınçlı yanmış gazların dışarı çıkabilmesi için açılıp kapanan bir kapakçıktır. Sesi azaltmak yerine, gürültülü gazların silindirden çıkışını kontrol eden ve başlatan parçadır. Dolayısıyla sesi azaltmaz, aksine sesin dışarı çıkmasına izin verir.

Özetle, motordan çıkan yanmış gazların sesini azaltma görevi, adından da anlaşılacağı gibi doğrudan egzoz susturucusuna aittir. Diğer parçalar motorun farklı sistemlerinde (emme veya supap mekanizması) görev yaparlar ve egzoz gazının sesini düşürme fonksiyonuna sahip değillerdir.

Bu soruda, bir sürücünün yakıt tüketimini azaltmak, yani tasarruf yapmak için hangi doğru davranışı sergilemesi gerektiği sorulmaktadır. Ekonomik sürüş teknikleri ve araç bakımı, yakıt verimliliğini doğrudan etkileyen önemli faktörlerdir. Şimdi doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim.

d) Lastiklerin hava basıncının normal değerde olmasına dikkat edilir.

Bu seçenek, yakıt tasarrufu için en temel ve etkili yöntemlerden biridir. Lastiklerin hava basıncı düşük olduğunda, lastiğin yola temas eden yüzeyi artar ve bu durum "yuvarlanma direncini" yükseltir. Artan bu sürtünme, motorun aracı hareket ettirmek için daha fazla güç harcamasına ve dolayısıyla daha fazla yakıt tüketmesine neden olur. Lastikleri üreticinin tavsiye ettiği normal basınç değerlerinde tutmak, bu gereksiz direnci ortadan kaldırarak yakıt verimliliğini doğrudan artırır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlıştır?

• a) Aracın yükü ve ağırlığı artırılır.

  Aracın yükünü ve ağırlığını artırmak, motorun aracı hareket ettirmek için daha fazla enerji harcamasına sebep olur. Tıpkı ağır bir sırt çantasıyla yokuş çıkmanın daha zor olması gibi, ağır bir araç da hızlanmak ve sabit hızını korumak için daha fazla yakıta ihtiyaç duyar. Bu nedenle bu seçenek, yakıt tasarrufunun tam tersi bir etki yaratır.

• b) Trafiğin yoğun olduğu yollar seçilir.

  Trafiğin yoğun olduğu yollar, sık sık dur-kalk yapmayı gerektirir. Aracın en çok yakıt tükettiği anlar, durur halden harekete geçtiği ilk hızlanma anlarıdır. Yoğun trafikte sürekli durup kalkmak ve rölantide beklemek, yakıtı boşa harcar ve verimliliği ciddi şekilde düşürür.

• c) Motor daima yüksek devirde çalıştırılır.

  Motoru sürekli yüksek devirde çalıştırmak, motorun gereğinden fazla zorlanması ve silindirlere daha fazla yakıt püskürtülmesi anlamına gelir. Ekonomik sürüşün temel kuralı, aracı mümkün olan en düşük devirde, doğru viteste kullanmaktır. Yüksek devir, performansı artırabilir ancak yakıt tüketimini de önemli ölçüde artırır.

Özetle: Yakıt tasarrufu sağlamak, motorun üzerindeki yükü azaltmakla mümkündür. Doğru lastik basıncı motorun işini kolaylaştırırken; fazla yük, yoğun trafik ve yüksek devirde kullanım motorun daha çok çalışmasına ve dolayısıyla daha fazla yakıt tüketmesine neden olur.

Bu soruda, aracın geri vites lambalarından birinin normal parlaklıkta yanarken diğerinin neden daha zayıf, yani sönük yandığı sorgulanmaktadır. Bu durum, elektrik akımının lambalardan birine tam olarak ulaşamadığını, ancak diğerine sorunsuz bir şekilde ulaştığını gösterir. Sorunun kaynağı, tüm sistemi değil, sadece sönük yanan lambayı etkileyen yerel bir problem olmalıdır.

d) Lamba bağlantısında oksitlenme vardır.

Bu seçenek doğru cevaptır. Oksitlenme, metal yüzeylerin zamanla hava ve nem ile temas ederek paslanmasına benzer bir kimyasal reaksiyondur. Lambanın metal duy kısmında veya kablo bağlantı noktasında oluşan oksit tabakası, elektriksel bir direnç yaratır. Bu direnç, elektrik akımının ampule tam olarak ulaşmasını engeller. Ampule daha az akım gittiği için, ampulün içindeki tel (flaman) yeterince ısınamaz ve bu nedenle normalden daha sönük bir ışık verir. Diğer lamba bağlantısında oksitlenme olmadığı için o lamba normal parlaklığında yanmaya devam eder. Bu durum, soruda tarif edilen "biri parlak, diğeri sönük" senaryosunu tam olarak açıklar.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Flaşör arızalıdır: Flaşör, sinyal ve dörtlü ikaz lambalarının belirli bir ritimle yanıp sönmesini sağlayan parçadır. Geri vites lambaları sürekli yanar, yanıp sönmezler. Bu nedenle flaşörün geri vites lambalarıyla bir ilgisi yoktur ve bu seçenek yanlıştır.
• b) Akü gerilimi düşüktür: Akü, aracın tüm elektrik sisteminin güç kaynağıdır. Eğer akü gerilimi düşük olsaydı, bu durum sadece bir geri vites lambasını değil, aracın tüm elektrikli aksamlarını etkilerdi. Yani her iki geri vites lambası da, farlar da, iç aydınlatma da normalden daha sönük yanardı. Soruda sadece bir lambanın sönük olduğu belirtildiği için bu seçenek de yanlıştır.
• c) Geri vites müşiri arızalıdır: Geri vites müşiri, vites kolu geri vites konumuna getirildiğinde elektrik devresini kapatarak her iki geri vites lambasına aynı anda akım gönderen bir anahtardır. Eğer bu müşir arızalı olsaydı, ya hiç akım göndermez ve her iki lamba da yanmazdı ya da takılı kalarak sürekli yanmalarına neden olurdu. Müşir, lambalardan birine daha az, diğerine daha çok akım gönderme yeteneğine sahip değildir. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Bu soruda, bir araçtaki elektrik sisteminde tehlikeli bir durum olan "kısa devre" meydana geldiğinde, sistemi ve aracı bir yangın felaketinden koruyan parçanın hangisi olduğu sorulmaktadır. Kısa devre, elektrik akımının normal yolundan saparak kontrolsüz bir şekilde ve çok yüksek bir seviyede akmasıdır. Bu durum, kabloların aşırı ısınmasına ve sonuç olarak yangın çıkmasına neden olabilir.

Doğru Cevap: b) Sigorta

Doğru cevap sigortadır. Sigorta, araçların elektrik sistemindeki en temel güvenlik elemanıdır. Tıpkı bir evdeki elektrik sigortaları gibi, aracın sigortası da devreden belirli bir amperden daha yüksek akım geçtiğinde kendini feda ederek erir ve devreyi keser. Bu sayede, kısa devre anında oluşan aşırı akımın kablolara ve diğer elektronik bileşenlere ulaşması engellenir, kabloların ısınıp alev almasının önüne geçilir ve olası bir yangın tehlikesi ortadan kaldırılır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Flaşör: Flaşör, sinyal lambalarının veya dörtlü ikaz lambalarının belirli bir ritimde yanıp sönmesini sağlayan elektronik bir devredir. Görevi, akımı kesintili olarak ileterek yanıp sönme efektini oluşturmaktır. Elektrik devresini aşırı akıma karşı koruma gibi bir güvenlik işlevi yoktur.
• c) Far Anahtarı: Far anahtarı, sürücünün farları, park lambalarını ve diğer aydınlatma birimlerini açıp kapatmasını sağlayan bir kontrol düğmesidir. Bu parça, devreyi manuel olarak açıp kapatır ancak kısa devre gibi otomatik bir koruma sağlamaz. Far anahtarının kendisi de bir sigorta ile korunur.
• d) Sinyal Ampulü: Sinyal ampulü, elektrik enerjisini ışık enerjisine dönüştüren bir alıcıdır. Yani, sistemin koruduğu parçalardan biridir, sistemi koruyan parça değildir. Bir kısa devre durumunda sigorta atarak sinyal ampulüne ve onun bağlı olduğu kablolara zarar gelmesini önler.

Özetle, soruda belirtilen "kısa devre sonucu yangın tehlikesine karşı koruma" görevini üstlenen tek parça sigortadır. Sigorta, elektrik devresinin güvenlik bekçisi olarak çalışır ve belirlenen akım değeri aşıldığında devreyi keserek tüm sistemi güvence altına alır.

Bu soruda, bir motorun ana gövdesini oluşturan silindir bloğunun temel görevi sorgulanmaktadır. Motorun en büyük ve en temel parçası olan silindir bloğunun ne işe yaradığını bilmek, motorun genel çalışma prensibini anlamak için çok önemlidir. Soruyu ve cevapları inceleyerek doğru seçeneğe ulaşalım. Doğru Cevap: c) Pistonlara yataklık yapmak

Silindir bloğu, motorun adeta iskeletidir ve en ağır parçasıdır. İçerisinde, pistonların dikey olarak aşağı ve yukarı hareket ettiği silindir adı verilen yuvarlak boşluklar bulunur. Pistonlar, yakıt-hava karışımının yanmasıyla oluşan patlama gücünü krank miline ileten kritik parçalardır ve bu önemli görevlerini silindirlerin içinde kayarak yaparlar. Dolayısıyla silindir bloğunun en temel ve birincil görevi, pistonların içinde düzenli ve sürtünmesiz bir şekilde çalışabileceği bir yatak, yani bir yuva oluşturmaktır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Şafta hareket vermek: Bu ifade yanlıştır çünkü hareketi üreten ve ileten parçalar farklıdır. Pistonlar, yanma gücüyle aşağı itilir ve biyel kolu aracılığıyla krank milini (krank şaftını) döndürür. Yani hareketi başlatan pistonlardır. Silindir bloğu ise bu hareketin gerçekleştiği sabit yapıyı oluşturur; kendisi doğrudan bir parçaya hareket vermez, sadece onlara ev sahipliği yapar.
• b) Rotlara hareket vermek: Rotlar, aracın direksiyon sistemine ait parçalardır ve tekerleklerin sağa veya sola dönmesini sağlarlar. Motor sistemi ile direksiyon sistemi birbirinden tamamen farklı iki mekanizmadır. Silindir bloğunun, aracın yönünü kontrol eden rotlarla hiçbir işlevsel bağlantısı yoktur.
• d) Vites dişlilerine yataklık yapmak: Vites dişlileri, şanzıman (vites kutusu) adı verilen ayrı bir sistemin içinde yer alır. Şanzıman, motordan aldığı dönme hareketini farklı hız ve torklarda tekerleklere iletmekle görevlidir ve kendine ait bir muhafazası (şanzıman kutusu) vardır. Silindir bloğu motorun gövdesiyken, vites dişlilerine yataklık yapan parça şanzıman kutusudur.

Özetle, silindir bloğunu motorun ana binası olarak düşünebilirsiniz. Bu binanın içindeki odalar (silindirler) ise pistonların yaşadığı ve çalıştığı yerlerdir. Bu nedenle bloğun temel görevi, motorun kalbi sayılan pistonlar ve krank mili gibi ana parçalar için sağlam bir yataklık ve koruyucu bir muhafaza görevi görmektir.

Bu soruda, bir araç lastiğini sökerken izlenmesi gereken adımların doğru ve güvenli bir şekilde sıralanması istenmektedir. Lastik değiştirme işlemi, hem doğru teknik bilgi hem de güvenlik önlemlerinin titizlikle uygulanmasını gerektiren bir süreçtir. Adımların yanlış sıralanması, hem araca zarar verebilir hem de işlemi yapan kişi için ciddi güvenlik riskleri oluşturabilir.

Doğru cevap d) V - I - IV - II - III seçeneğidir. Şimdi bu sıralamanın neden doğru ve güvenli olduğunu adım adım inceleyelim:

1. V - Aracın hareket etmemesi için gerekli güvenlik önlemleri alınır.

   Herhangi bir tamir işlemine başlamadan önce yapılacak ilk ve en önemli şey güvenliği sağlamaktır. Araç düz bir zemine park edilmeli, el freni çekilmeli, vites (otomatik ise "P" konumuna, manuel ise 1. veya geri vitese) takılmalıdır. Ayrıca, değiştirilecek lastiğin çaprazındaki tekerleğin önüne ve arkasına takoz konularak aracın kayması kesin olarak engellenmelidir. Bu adım, tüm sürecin temelini oluşturur ve her zaman ilk sırada yer almalıdır.

2. I - Jant kapağı çıkartılır.

   Güvenlik önlemleri alındıktan sonra, bijon somunlarına ulaşmak için jant kapağının sökülmesi gerekir. Bu, bijon anahtarının ucundaki özel bölümle veya bir tornavida yardımıyla kolayca yapılabilir. Bu adım, somunlara fiziksel olarak müdahale etmeden önce yapılması gereken bir hazırlık aşamasıdır.

3. IV - Bijon somunları gevşetilir.

   Bu, sürecin en kritik adımlarından biridir. Bijon somunları, araç henüz yerdeyken, yani kriko ile kaldırılmadan önce gevşetilmelidir. Çünkü tekerlek yerdeyken, lastiğin yerle olan sürtünmesi tekerleğin dönmesini engeller ve bijon anahtarına güç uygulamanızı kolaylaştırır. Eğer aracı kaldırdıktan sonra bijonları gevşetmeye çalışırsanız, tekerlek havada boşta döneceği için somunları sökemezsiniz.

4. II - Kriko ile araç kaldırılır.

   Bijon somunları yeterince gevşetildikten sonra, araç kriko kullanılarak lastik yerden kesilecek kadar kaldırılır. Kriko, aracın şasisinde belirtilen, kriko için güçlendirilmiş özel noktalara yerleştirilmelidir. Aracın güvenli bir şekilde havada durduğundan emin olunmalıdır.

5. III - Bijon somunları sökülür.

   Araç artık havadadır ve bijon somunları daha önceden gevşetildiği için kolayca elle bile sökülebilir duruma gelmiştir. Bijon anahtarı kullanılarak tüm somunlar tamamen sökülür ve lastik yerinden dikkatlice çıkarılır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) I - II - III - IV - V: Bu seçenekte güvenlik önlemi (V) en sona konulmuştur, bu kesinlikle yanlıştır. Ayrıca, bijon somunlarını söktükten (III) sonra gevşetmeye (IV) çalışmak mantıksal olarak imkansızdır.
• b) II - III - I - IV - V: Bu seçenek de güvenliği (V) sona bırakarak en büyük hatayı yapmaktadır. Aracı kaldırdıktan (II) sonra bijonları sökmeye (III) çalışmak, tekerlek döneceği için çok zordur ve tehlikelidir.
• c) III - II - IV - V - I: Bu sıralama tamamen hatalıdır. İşleme bijon somunlarını sökerek (III) başlamak, araç yerdeyken ve somunlar sıkıyken mümkün değildir. Adımların mantıksal bir akışı yoktur.

Sonuç olarak, lastik sökme işlemi önce güvenlik, sonra hazırlık (jant kapağı), ardından araç yerdeyken kuvvet gerektiren işlem (bijonları gevşetme), daha sonra aracı kaldırma ve son olarak sökme işlemini tamamlama şeklinde ilerlemelidir. Bu mantıksal ve güvenli akışı sağlayan tek seçenek "d" şıkkıdır.

Bu soruda, debriyaj balatasının normalden daha hızlı ve hatalı bir şekilde aşınmasına, yani "sıyrılarak aşınmasına" neden olan sürücü davranışının hangisi olduğu sorgulanmaktadır. Debriyaj sistemi, motorun gücünü tekerleklere ileten veya bu bağlantıyı kesen kritik bir parçadır. Bu sistemin en önemli elemanlarından biri olan debriyaj balatasının sağlığı, doğru kullanım alışkanlıklarına bağlıdır.

Doğru Cevap: c) Ani ve sert kalkış yapılması

Doğru cevabın neden "Ani ve sert kalkış yapılması" olduğunu detaylıca inceleyelim. Araçla kalkış yaparken motor yüksek devirde çalıştırılıp debriyaj pedalı aniden bırakıldığında, motorun dönüş hızı (volan aracılığıyla) ile şanzımanın duran haldeki hızı arasında çok büyük bir fark oluşur. Debriyaj balatası, bu iki farklı hızı eşitlemek için volan ile şanzıman arasında kayarak, yani "sıyrılarak" kavramaya çalışır. Bu esnada ortaya çıkan aşırı sürtünme, çok yüksek miktarda ısı üretir ve balatanın yüzeyini adeta yakarak eritir, bu da balatanın hızla aşınmasına ve ömrünün kısalmasına yol açar.

Diğer Seçeneklerin Analizi:

• a) Aracın hızlı kullanılması: Bu seçenek yanlıştır. Araç seyir halindeyken (vites değiştirme anları hariç) debriyaj pedalı tamamen bırakılmış durumdadır. Bu durumda debriyaj balatası volana tam olarak kenetlenmiştir ve birlikte dönerler. Arada herhangi bir kayma veya sürtünme olmadığı için, aracın hızlı kullanılması doğrudan debriyaj balatasının aşınmasına neden olmaz.
• b) Aracın yavaş kullanılması: Bu seçenek de yanlıştır. Tıpkı hızlı kullanımda olduğu gibi, araç uygun viteste yavaş bir şekilde ilerlerken de debriyaj balatası tam kavramış durumdadır ve bir sürtünme söz konusu değildir. Ancak, sürekli olarak yarım debriyaj yaparak çok yavaş ilerlemek (örneğin sıkışık trafikte) balataya zarar verir, fakat soruda belirtilen "sıyrılarak aşınma" en şiddetli şekilde ani kalkışlarda meydana gelir.
• d) Park hâlinde viteste bırakılması: Bu seçenek tamamen yanlıştır. Araç park halindeyken motor çalışmaz ve sistemde herhangi bir dönme hareketi yoktur. Aracı viteste bırakmak, el frenine ek olarak tekerleklerin dönmesini engelleyen bir güvenlik önlemidir. Bu durumun debriyaj balatasının aşınmasıyla hiçbir ilgisi yoktur çünkü hareket ve sürtünme mevcut değildir.

Özetle, debriyaj balatasının en büyük düşmanı, motor ile şanzıman arasında yüksek devir farkı varken gerçekleşen sürtünmedir. Ani ve sert kalkışlar, bu durumu en yoğun şekilde yaratan eylem olduğu için balatanın yüzeyinin sıyrılarak aşınmasına ve kısa sürede işlevini yitirmesine sebep olur. Konforlu ve uzun ömürlü bir sürüş için kalkışların sakin ve motor devrini aşırı yükseltmeden yapılması gerekir.

Bu soruda, bir otomobilin mekanik ve iskelet yapısını oluşturan motor, tekerlek ve şasi gibi temel parçalar hariç tutulduğunda, dışarıdan bakıldığında görülen gövde kısmının teknik adının ne olduğu sorulmaktadır. Kısacası, aracın estetik görünümünü veren ve iç aksamını koruyan dış kabuğun ismi istenmektedir.

Doğru Cevap: b) Karoseri

Karoseri, bir aracın dış iskeletini ve yüzeyini oluşturan parçaların bütününe verilen isimdir. Bu bölüm, aracın aerodinamik yapısını, estetik görünümünü sağlar ve en önemlisi, yolcuları ve mekanik aksamı yağmur, rüzgar, darbe gibi dış etkenlere karşı koruyan bir kabuk görevi görür. Aracın kapıları, kaputu, tavanı, çamurlukları ve bagaj kapağı gibi tüm dış yüzeyleri karoseriye dahildir.

Soru, tam olarak bu "görünen dış bölümü" sorduğu için doğru cevap Karoseri'dir. Genellikle şasi ile karıştırılsa da, şasi aracın temel iskelet yapısıdır ve karoseri bu iskeletin üzerine giydirilen dış gövdedir. Bu yüzden sorunun tanımına en uygun seçenek budur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Kavrama: Kavrama, halk arasında debriyaj olarak da bilinen sistemdir. Motorun ürettiği gücü vites kutusuna iletmek veya bu bağlantıyı kesmek için kullanılır. Aracın içinde, motor ile şanzıman arasında yer alan bir aktarma organıdır ve dışarıdan kesinlikle görülmez.
• c) Manifold: Manifold, motorun bir parçasıdır ve kaputun altında yer alır. Motora temiz hava ve yakıt karışımını dağıtan boru sistemine "emme manifoldu", yanma sonrası oluşan egzoz gazlarını motordan dışarı atan boru sistemine ise "egzoz manifoldu" denir. Aracın görünen dış bölümü ile hiçbir ilgisi yoktur.
• d) Süspansiyon: Süspansiyon sistemi, tekerlekleri aracın gövdesine bağlayan ve yoldaki bozukluklardan kaynaklanan sarsıntıları emerek sürüş konforunu ve yol tutuşunu artıran bir sistemdir. Amortisörler ve yaylar bu sistemin en bilinen parçalarıdır ve aracın altında, tekerleklerin çevresinde bulunurlar. Karoseri gibi aracın dış kabuğunu oluşturmazlar.

Sonuç olarak, soru bir otomobilin dış gövdesini tanımlamaktadır ve bu tanıma uyan tek teknik terim "Karoseri"dir. Diğer seçenekler ise aracın motor, güç aktarma ve yürüyen aksam gibi iç mekanik sistemlerine ait parçalardır. Bu temel ayrımı bilmek, ehliyet sınavındaki motor bilgisi soruları için oldukça önemlidir.

Bu soruda, trafikte sergilenen bir davranışın diğer yol kullanıcıları üzerindeki olumsuz etkileri sorgulanmaktadır. Soru, hangi sürücü hareketinin diğer insanları tehlikeye atacak şekilde dikkatlerini dağıtacağını veya korkuya kapılmalarına neden olacağını bulmanızı istiyor. Yani, seçenekler arasında güvenli sürüş ilkelerine aykırı, tehlikeli ve bencilce bir davranışı tespit etmelisiniz.

Doğru cevap olan b) seçeneği, trafikteki en tehlikeli ve sorumsuz davranışlardan birini ifade eder. Sürekli şerit değiştirerek, yani halk arasında bilinen adıyla "slalom yaparak" araç kullanmak, sürücünün bir sonraki hamlesini diğer sürücüler için tamamen öngörülemez kılar. Bu ani ve düzensiz hareketler, çevredeki diğer araç sürücülerinin ani fren yapmasına, direksiyon kırmasına veya ne yapacağını şaşırarak paniğe kapılmasına neden olur ve trafik akışının güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye atar.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna ve neden güvenli sürüş davranışları olduğuna bakalım:

• a) Davranışlarının sonuçlarını düşünerek hareket etmesi: Bu, ideal bir sürücüde bulunması gereken en önemli özelliklerden biridir. Yaptığı bir manevranın veya hız seçiminin diğer sürücüleri, yayaları ve yolcuları nasıl etkileyeceğini düşünen bir kişi, tehlike yaratmak yerine tam tersine güvenli bir ortam oluşturur. Bu nedenle bu cevap yanlıştır.
• c) Aracını kullanırken trafik kurallarının bilincinde olması: Trafik kuralları, karayolundaki düzeni ve herkesin can güvenliğini sağlamak için konulmuştur. Bu kuralları bilen ve onlara uyan bir sürücü, diğerleri için bir belirsizlik veya panik unsuru değil, aksine güvenilir ve öngörülebilir bir yol kullanıcısıdır. Bu yüzden bu seçenek de doğru cevap olamaz.
• d) Trafik içindeki davranışlarının sorumluluğunu üstlenerek araç kullanması: Bu, olgun ve güvenilir bir sürücü profilini tanımlar. Kendi eylemlerinin sonuçlarını kabul eden, başkalarını tehlikeye atmaktan kaçınan ve bir hata yaptığında bunun farkında olan bir sürücü, trafikte panik yaratmaz, aksine güven ortamının oluşmasına katkıda bulunur. Dolayısıyla bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, bu soru trafikteki olumlu ve olumsuz davranışları ayırt etme yeteneğinizi ölçmektedir. Sürekli şerit değiştirmek (slalom yapmak), öngörülemez, agresif ve bencil bir davranış olduğu için diğer sürücülerde paniğe yol açar. Diğer seçeneklerde belirtilen davranışlar ise sorumlu, kurallara uyan ve bilinçli hareket etmeyi ifade eder ki bunlar güvenli bir trafik ortamının temelini oluşturur.

Bu soruda, bir sürücünün ailesi yanındayken hız yaparak onların hayatını tehlikeye atmasının, trafikteki hangi temel değeri ihlal ettiği sorulmaktadır. Sürücünün bu davranışı, sadece bir kural ihlali değil, aynı zamanda taşıdığı yolculara karşı ahlaki bir görevi yerine getirmemesi anlamına gelir. Şimdi doğru cevabı ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim.

Doğru Cevap: c) Sorumluluk

Doğru cevabın "Sorumluluk" olmasının sebebi, sürücülüğün temelinde yatan en önemli değerlerden birinin bu olmasıdır. Sorumluluk, bir kişinin kendi davranışlarının sonuçlarını üstlenmesi ve başkalarına karşı olan görevlerini bilerek hareket etmesidir. Bu sorudaki sürücü, direksiyon başına geçtiği andan itibaren hem kendi can güvenliğinden hem de aracındaki yolcuların (özellikle ailesinin) can güvenliğinden birinci derecede sorumludur. Hız limitlerini aşarak bu güvenliği tehlikeye atması, en temel sorumluluğunu göz ardı ettiğini gösterir.

Sürücü, bu hareketiyle "Güvenli bir şekilde yolculuk yapmalarını sağlama" görevini yerine getirmemiş olur. Trafik kuralları, sürücülerin bu sorumluluklarını yerine getirmelerine yardımcı olmak için konulmuştur. Kurallara uymamak ve sevdiklerinin hayatını riske atmak, doğrudan bir sorumluluk ihlalidir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Hırçınlık: Hırçınlık, trafikte ani ve agresif davranışlar sergilemek, diğer sürücülere öfkeyle tepki vermek gibi durumları ifade eder. Sürücü hız yaparken hırçın olabilir ama sorunun özü bu değildir. Soru, sürücünün davranışının ailesine olan etkisine odaklanmıştır. Hız yapmak her zaman hırçınlıktan kaynaklanmaz; bu nedenle bu seçenek, durumu tam olarak açıklamaz.
• b) Bencillik: Bencillik, kişinin sadece kendi istek ve çıkarlarını düşünmesidir. Hız yapan sürücünün bu davranışı şüphesiz bencilce bir eylemdir, çünkü kendi aceleciliğini veya zevkini ailesinin güvenliğinin önüne koymaktadır. Ancak "sorumluluk", bu durumu daha kapsayıcı ve doğru bir şekilde tanımlar. Sorumluluk, kişinin başkalarına karşı olan görevlerini içerirken, bencillik daha çok eylemin arkasındaki motivasyonu açıklar. Trafik etiği bağlamında, hiçe sayılan temel değer "sorumluluk"tur.
• d) Hoşnutsuzluk: Hoşnutsuzluk, bir durumdan memnun olmama halidir. Bir sürücü trafikten veya başka bir şeyden hoşnutsuz olduğu için hız yapabilir. Fakat bu, sürücünün ruh halini anlatan bir kelimedir; trafikte ihlal ettiği bir değeri değil. Ailesinin canını tehlikeye atması, onun hoşnutsuz olmasından değil, sorumluluklarını yerine getirmemesinden kaynaklanan bir sonuçtur.

Kısacası, bir sürücünün aracındaki yolcuların güvenliğini sağlamak en temel görevi, yani sorumluluğudur. Hız yaparak bu güvenliği riske atmak, bu temel değeri hiçe saymaktır.

Bu soruda, trafikte sorumluluk duygusuna sahip bir sürücünün temel davranış biçimi ve zihniyeti sorgulanmaktadır. Sorumluluk, en basit tanımıyla, bir kişinin kendi eylemlerinin sonuçlarını üstlenmesi ve bu sonuçları önceden düşünerek hareket etmesidir. Trafik gibi birçok insanın can ve mal güvenliğinin iç içe geçtiği bir ortamda bu duygu, kazaları önlemek ve güvenli bir akış sağlamak için hayati önem taşır.

Doğru cevap b) Davranışlarının sonuçlarını düşünerek hareket etmesi seçeneğidir. Çünkü sorumlu bir sürücü, yapacağı her hamlenin (hızlanma, sollama, şerit değiştirme gibi) sadece kendisini değil, trafikteki diğer sürücüleri, yayaları ve yolcuları nasıl etkileyeceğini öngörür. Örneğin, "Bu hızla viraja girersem aracın kontrolünü kaybedebilir miyim?" veya "Öndeki aracı bu kadar yakından takip edersem ani bir frende durabilir miyim?" gibi soruları kendine sorarak riskleri önceden hesaplar. Bu düşünce yapısı, tehlikeli durumların oluşmasını en başından engeller ve güvenli sürüşün temelini oluşturur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Trafik kurallarını önemsemeden araç kullanması: Bu seçenek, sorumluluğun tam tersidir. Trafik kuralları, toplumun ortak güvenliği için konulmuş sınırlardır ve sorumlu bir sürücü bu kurallara uymayı bir görev bilir. Kuralları önemsememek, hem kendini hem de başkalarını tehlikeye atan sorumsuz bir davranıştır.
• c) Sevdiklerinin hayatını tehlikeye atmaktan çekinmemesi: Bu ifade, sorumsuzluğun da ötesinde, kabul edilemez bir vurdumduymazlıktır. Sorumlu bir sürücü, aracındaki yolcuların, özellikle de ailesi ve arkadaşlarının can güvenliğini her şeyin önünde tutar. Onları tehlikeye atacak riskli hareketlerden bilinçli olarak kaçınır.
• d) Kendi yetki alanına giren herhangi bir olayı başkalarının üstlenmesini beklemesi: Bu davranış, sorumluluktan kaçmak ve suçu başkalarına atmak anlamına gelir. Örneğin, bir kazaya karıştığında hatasını kabul etmek yerine hemen karşı tarafı suçlamak veya aracının bakımını ihmal edip yolda kaldığında başkalarından yardım beklemek sorumsuz bir tutumdur. Sorumlu bir sürücü, kendi eylemlerinin ve ihmallerinin sonuçlarını üstlenir.

Özetle, ehliyet sınavındaki bu soru, sürücü adayının trafikteki temel ahlaki duruşunu ölçmeyi amaçlamaktadır. Sorumluluk, sadece kuralları bilmek değil, aynı zamanda empati kurarak ve eylemlerinin olası sonuçlarını öngörerek proaktif bir şekilde güvenliği sağlamaktır. Bu nedenle, davranışlarının sonuçlarını düşünerek hareket etmek, sorumlu bir sürücünün en belirgin ve en önemli özelliğidir.

Bu soruda, bir trafik kazasının sadece fiziksel sonuçlarını değil, aynı zamanda kazaya karışan kişiler ve çevreleri üzerindeki psikolojik ve sosyal etkilerini anlayıp anlamadığınız ölçülmektedir. Soru, size iki öncül (I ve II) sunmakta ve bu öncüllerin doğruluğunu değerlendirmenizi istemektedir. Şimdi bu öncülleri ve seçenekleri adım adım inceleyelim.

I. Öncülün Değerlendirilmesi: "Canlarına bir zarar gelmese bile psikolojik olarak zarar görürler."

Bu ifade kesinlikle doğrudur. Trafik kazası, saniyeler içinde gerçekleşen ve kişinin hayatını tehlikeye atan son derece stresli bir olaydır. Kaza anında yaşanan korku, şok ve panik, kişide derin izler bırakabilir. Fiziksel bir yara almamış olmak, bu olayın zihinsel ve duygusal etkilerinden muaf olunduğu anlamına gelmez. Kazadan sonra kişilerde travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), anksiyete, araç kullanma korkusu (vehophobia), uykusuzluk ve sinirlilik gibi psikolojik sorunlar görülebilir.

II. Öncülün Değerlendirilmesi: "Kişilerin bu bozuk psikolojileri ailelerine ve topluma olumsuz yansır."

Bu ifade de doğrudur ve birinci öncülün doğal bir sonucudur. Psikolojik olarak zor bir süreçten geçen bir bireyin davranışları ve ruh hali kaçınılmaz olarak sosyal çevresini etkiler. Örneğin, kaza sonrası sürekli gergin ve sinirli olan bir kişi, ailesiyle olan iletişiminde sorunlar yaşayabilir. İşine odaklanmakta zorlanabilir, bu da iş verimini düşürerek toplumsal hayata olumsuz yansır. Dolayısıyla, bireyin yaşadığı psikolojik travma, bir dalga gibi yayılarak önce ailesini, sonra da içinde bulunduğu toplumu etkiler.

Seçeneklerin İncelenmesi

• a) I. doğru, II. yanlış: Bu seçenek yanlıştır. Çünkü birinci öncülde belirtilen psikolojik zararın, kişinin sosyal çevresini etkilememesi düşünülemez. İnsan sosyal bir varlıktır ve yaşadığı olumsuzluklar çevresine yansır.
• b) I. yanlış, II. doğru: Bu seçenek de mantıksal olarak tutarsız ve yanlıştır. Eğer birinci öncülün yanlış olduğunu, yani kişilerin psikolojik olarak zarar görmediğini varsayarsak, ortada aileye ve topluma yansıyacak olumsuz bir psikoloji de olmazdı.
• c) Her ikisi de doğru: Bu seçenek doğru cevaptır. Yukarıda açıkladığımız gibi, trafik kazaları fiziksel hasar olmasa bile ciddi psikolojik travmalara yol açar (I. öncül) ve bu travmalar kişinin ailesini ve toplumu olumsuz etkiler (II. öncül).
• d) Her ikisi de yanlış: Bu seçenek, trafik kazalarının insani boyutunu tamamen göz ardı ettiği için yanlıştır. Kazaların sadece maddi hasar ve fiziksel yaralanmalardan ibaret olmadığını bilmek, sorumlu bir sürücü olmanın gereğidir.

Özetle, bu soru bize bir sürücü adayının sadece trafik kurallarını değil, aynı zamanda trafiğin insani ve toplumsal yönlerini de anlaması gerektiğini hatırlatır. Bir kaza, metal ve cam yığınından çok daha fazlasıdır; insanların ruhunda ve sosyal ilişkilerinde derin izler bırakabilen ciddi bir olaydır. Bu nedenle her iki ifade de doğrudur.

Bu soruda, trafikte sergilenmesi gereken bir dizi olumlu ve ahlaki değerin (sorumluluk, yardımlaşma, tahammül, saygı, fedakârlık, sabır) tanımı verilmiştir. Bizden istenen, bu değerler bütününü ifade eden doğru kavramı şıklar arasından bulmaktır. Soru, aslında trafikte sadece kanun ve kurallara uymanın yeterli olmadığını, aynı zamanda diğer insanlara karşı gösterilen olumlu tutum ve davranışların da ne kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: c) Trafik adabı

Doğru cevabın neden "Trafik adabı" olduğunu açıklayalım. Trafik adabı, yazılı trafik kurallarının ötesinde, sürücülerin ve trafikteki diğer bireylerin birbirlerine karşı göstermesi gereken nezaket, saygı, hoşgörü ve sorumluluk gibi davranışların tümünü kapsayan bir kavramdır. Soruda sıralanan sorumluluk (davranışlarının sonucunu üstlenmek), yardımlaşma (yolda kalmış birine yardım etmek), tahammül (başkasının hatasına karşı sabırlı olmak), saygı (diğer sürücülerin haklarına öncelik tanımak), fedakârlık (kendi hakkından feragat etmek) ve sabır gibi erdemler, tam olarak trafik adabının temelini oluşturur. Bu nedenle verilen tanım, doğrudan trafik adabı kavramını açıklamaktadır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Mizaç: Mizaç, bir kişinin doğuştan gelen huyunu, karakter yapısını ifade eder. Örneğin, bir insanın genel olarak sakin, sinirli, neşeli veya içe kapanık olması onun mizacıyla ilgilidir. Mizaç kişisel bir özelliktir; oysa trafik adabı, trafikteki tüm bireylerin öğrenmesi ve uygulaması gereken ortak bir davranış kültürüdür. Dolayısıyla mizaç, sorudaki tanımı karşılamaz.
• b) Beden dili: Beden dili, söz kullanmadan jest, mimik ve duruş gibi vücut hareketleriyle iletişim kurma yöntemidir. Trafikte teşekkür etmek için el sallamak veya yol vermek için işaret yapmak bir beden dili örneğidir. Ancak beden dili, soruda belirtilen sorumluluk, fedakârlık, sabır gibi soyut ve ahlaki değerlerin tamamını kapsayan genel bir kavram değildir; sadece bu adabın gösterilme biçimlerinden biri olabilir.
• d) Konuşma üslubu: Konuşma üslubu, bir kişinin iletişim kurarken seçtiği kelimeler ve ses tonu gibi ifade tarzını belirtir. Trafikteki etkileşimlerin büyük bir kısmı sözsüz gerçekleşir. Bu seçenek, trafikteki genel davranış bütününü değil, sadece sözel iletişimi tanımladığı için sorudaki sorumluluk, sabır ve yardımlaşma gibi geniş kapsamlı değerleri ifade etmekte yetersiz kalır.

Özetle, soruda tanımı yapılan ve trafikteki tüm paydaşların birbirine karşı göstermesi gereken olumlu davranışlar ve ahlaki değerler bütünü, en doğru şekilde "trafik adabı" kavramıyla ifade edilir. Bu kavram, güvenli ve huzurlu bir trafik ortamı oluşturmanın anahtarıdır.

Bu soruda, "trafik adabına" sahip, yani trafikte sorumlu, saygılı ve bilinçli davranan bir sürücünün özelliklerinin hangileri olduğu sorulmaktadır. Trafik adabı, sadece kuralları bilmek değil, aynı zamanda bu kuralların ardındaki mantığı anlamak ve davranışlarının sonuçlarını öngörebilmektir. Şimdi öncülleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

I. Trafikteki bütün kuralların nedenini öğrenir.

Bu ifade, trafik adabına sahip bir sürücünün en temel özelliklerinden biridir. Kuralları sadece ezberlemek yerine, onların neden konulduğunu (örneğin can ve mal güvenliğini sağlamak, trafiği akıcı hale getirmek) anlayan bir sürücü, bu kurallara çok daha bilinçli bir şekilde uyar. Bu durum, sürücünün sorumluluk sahibi olduğunun ve trafiği bir bütün olarak gördüğünün göstergesidir. Dolayısıyla, bu öncül doğrudur.

II. Araç kullanırken yapacağı bir kural ihlalinin sonucunda sadece maddi ceza olduğunu düşünür.

Bu ifade, trafik adabıyla tamamen çelişen, yanlış ve tehlikeli bir düşünce yapısıdır. Sorumlu bir sürücü, bir kural ihlalinin para cezasından çok daha ciddi sonuçları olabileceğini; yaralanmalara, ölümlere ve manevi yıkımlara yol açabileceğini bilir. Davranışlarının sonuçlarını sadece maddi bir yük olarak görmek, empati ve sorumluluk eksikliğini gösterir. Bu nedenle bu öncül, trafik adabına sahip bir sürücü için kesinlikle söylenemez.

III. Trafik içinde yapacağı bir kural ihlalinde, kendisinin ya da sevdiklerinin canını tehlikeye attığının farkında olur.

Bu ifade, trafik adabına sahip bir sürücünün sahip olduğu yüksek farkındalığı ve sorumluluk duygusunu tanımlar. Böyle bir sürücü, yaptığı her hareketin sadece kendisini değil, aracındaki sevdiklerini ve trafikteki diğer tüm insanları etkileyebileceğini bilir. Bu farkındalık, sürücüyü kurallara uymaya ve riskli davranışlardan kaçınmaya teşvik eder. Dolayısıyla, bu öncül de doğrudur.

Sonuç ve Seçeneklerin Değerlendirilmesi

Yaptığımız analiz sonucunda, trafik adabına sahip bir sürücü için I ve III numaralı ifadelerin doğru, II numaralı ifadenin ise yanlış olduğunu gördük. Bu durumda, doğru cevabı içeren seçenek B seçeneğidir.

• a) I ve II: Bu seçenek yanlıştır çünkü II. öncül trafik adabına aykırıdır.
• b) I ve III: Bu seçenek doğrudur çünkü her iki ifade de trafik adabına sahip, sorumlu bir sürücünün özelliklerini yansıtmaktadır.
• c) II ve III: Bu seçenek de II. öncülün yanlış olması sebebiyle elenir.
• d) I, II ve III: Tüm öncülleri içeren bu seçenek de hatalıdır, çünkü II. öncül, I ve III. öncüllerdeki olumlu sürücü profili ile taban tabana zıttır.