En Çok Çıkan Ehliyet Sınav Soruları 5

Bu soruda, göğüs yaralanması olan bir kazazedeye yapılması yanlış olan, yani uygulanmaması gereken ilk yardım müdahalesi sorulmaktadır. Bu tür sorularda amaç, hayatı tehdit eden bir durumda hangi uygulamanın durumu daha da kötüleştireceğini bilmektir. Göğüs yaralanmalarında en temel öncelik, kazazedenin rahat nefes almasını sağlamak ve durumu daha kötüye götürecek hareketlerden kaçınmaktır.

Doğru cevap b) Ayakları yüksekte tutup sırtüstü yatırmak seçeneğidir. Şimdi bu cevabın neden doğru olduğunu ve diğer seçeneklerin neden doğru ilk yardım uygulamaları olduğunu detaylıca inceleyelim.

Neden "b) Ayakları yüksekte tutup sırtüstü yatırmak" UYGULANMAZ?

Bu pozisyon, "şok pozisyonu" olarak bilinir ve genellikle kan basıncının düştüğü, beyne yeterli kan gitmediği durumlarda kan dolaşımını desteklemek için kullanılır. Ancak göğüs yaralanması olan bir kazazedede bu pozisyon son derece tehlikelidir. Kazazedenin sırtüstü yatırılması ve ayaklarının yükseltilmesi, karın içi organların diyaframa baskı yapmasına neden olur. Bu baskı, zaten yaralanma nedeniyle zor nefes alan akciğerlerin daha da sıkışmasına ve solunumun iyice güçleşmesine yol açar.

Göğüs yaralanmalarında temel amaç, solunumu kolaylaştırmaktır. Şok pozisyonu ise tam tersi bir etki yaratarak kazazedenin solunumunu engeller ve hayati tehlikeyi artırır. Bu nedenle göğüs yaralanması olan bir kişiye kesinlikle şok pozisyonu verilmemelidir.

Diğer Seçenekler Neden Doğru İlk Yardım Uygulamalarıdır?

• a) Açık olan yarayı temiz bir bezle kapatıp basınç yapmadan sarmak: Bu, delici göğüs yaralanmalarında yapılması gereken doğru bir müdahaledir. Yaranın temiz bir bezle (mümkünse naylon poşet gibi hava geçirmeyen bir materyalle) kapatılması, dışarıdan akciğer boşluğuna hava girmesini (pnömotoraks) engeller. "Basınç yapmadan sarmak" ifadesi önemlidir, çünkü amaç sadece hava girişini kesmektir; aşırı basınç içerideki dokulara daha fazla zarar verebilir.
• c) Batan cisim varsa çıkarmamak: Bu, tüm delici yaralanmalar için altın bir kuraldır. Vücuda saplanmış bir cisim, içeride bir kan damarını tıkıyor olabilir ve bir nevi "tampon" görevi görür. Cismi çıkarmak, kontrol edilemeyen iç kanamalara yol açarak durumu çok daha kötüleştirebilir. Bu nedenle batan cisim kesinlikle çıkarılmaz, etrafı desteklenerek sabitlenir ve sağlık ekiplerinin gelmesi beklenir.
• d) Yarı oturur duruma getirmek: Bu, göğüs yaralanması olan bir kazazede için en doğru pozisyondur. Yarı oturur pozisyon (Fowler pozisyonu), yer çekiminin yardımıyla diyaframın aşağı doğru hareket etmesini kolaylaştırır ve akciğerlerin daha rahat genişlemesini sağlar. Bu sayede kazazede daha kolay nefes alır. Bu nedenle, bilinci açık olan göğüs yaralısı her zaman yarı oturur pozisyona getirilmelidir.

Özetle: Göğüs yaralanmasında öncelik solunumu desteklemektir. Yarı oturur pozisyon solunumu kolaylaştırırken, şok pozisyonu (sırtüstü yatırıp ayakları kaldırmak) solunumu zorlaştırır. Bu nedenle "b" seçeneğindeki uygulama yapılmaz ve sorunun doğru cevabıdır.

Bu soruda, alkolün merkezi sinir sistemi, yani beynimiz üzerindeki olumsuz etkilerinin pratik sonuçlarının ne olduğu sorgulanmaktadır. Soru kökünde verilen temel bilgi, alkolün beyin hücrelerine zarar verdiği ve sinir sistemini yavaşlattığıdır. Bizden istenen ise bu bilimsel gerçeğin, bir sürücünün davranışlarına nasıl yansıdığını gösteren doğru sonucu şıklarda bulmaktır.

Doğru Cevap: a) Karar verme ve kendini kontrol edebilme yeteneğinin azalması

Beynimiz, vücudumuzun kontrol merkezidir. Mantıklı düşünme, doğru kararlar alma, tehlikeleri analiz etme, riskleri hesaplama ve ani durumlara karşı tepki verme gibi tüm önemli fonksiyonları yönetir. Alkol, beyin hücreleri arasındaki iletişimi yavaşlatarak bu fonksiyonları doğrudan bozar. Bu durum, sürücünün muhakeme yeteneğini zayıflatır ve normalde yapmayacağı hataları yapmasına neden olur. Örneğin, alkollü bir sürücü hızını doğru ayarlayamaz, takip mesafesini koruyamaz veya kırmızı ışıkta geçme gibi tehlikeli bir karar alabilir. Bu nedenle, karar verme ve kendini kontrol etme yeteneğinin azalması, alkolün beyin üzerindeki olumsuz etkisinin en net ve tehlikeli sonucudur.

Yanlış Cevapların Açıklaması

Diğer seçenekler, alkolün bilinen etkilerinin tam tersini iddia ettiği için açıkça yanlıştır. Bu seçenekleri tek tek inceleyelim:

• b) Yollarda tehdit unsuru oluşumunun azalması: Bu ifade tamamen yanlıştır. Karar verme yeteneği zayıflamış, refleksleri yavaşlamış ve kontrolünü kaybetmiş bir sürücü, trafikteki diğer tüm sürücüler, yayalar ve yolcular için büyük bir tehdit oluşturur. Alkollü sürüş, yollardaki tehdit unsurunu azaltmaz, tam aksine artırır.
• c) Kaza yapma riskinin azalması: Bu seçenek de mantığa aykırıdır. Alkol, sürücünün dikkatini dağıtır, görüşünü bulandırır ve tepki süresini uzatır. Bütün bu olumsuz etkiler bir araya geldiğinde, sürücünün kaza yapma riski azalmak yerine katlanarak artar.
• d) Sürüş yeteneğinin artması: Alkol, bazı kişilerde yanıltıcı bir özgüven hissine neden olabilir, ancak bu gerçek bir yetenek artışı değildir. Aksine, alkol denge, koordinasyon ve dikkat gibi temel sürüş becerilerini ciddi şekilde köreltir. Hiçbir koşulda alkol, sürüş yeteneğini artırmaz; her zaman düşürür.

Özetle, bu soru alkolün beyin üzerindeki baskılayıcı ve yavaşlatıcı etkisini anlamanızı ölçmektedir. Bu etki, en başta sürücünün en önemli yetenekleri olan doğru karar verme ve kendini kontrol etme mekanizmalarını hedef alır. Bu yüzden doğru cevap 'a' şıkkıdır.

Bu soruda, bir trafik kazası sonrası ilk yardımcının yaptığı üç farklı uygulamanın hangisinin hatalı olduğunu bulmamız istenmektedir. Doğru bir ilk yardım müdahalesi hayat kurtarırken, yanlış bir uygulama durumu daha da kötüleştirebilir. Bu nedenle her bir adımı dikkatle değerlendirerek doğru ve yanlış uygulamaları ayırt etmemiz gerekir.

Şimdi maddeleri tek tek inceleyelim:

• I. Olay yerini yeterince görünebilir biçimde işaretliyor.

  Bu uygulama DOĞRUDUR. Bir trafik kazası sonrası yapılması gereken ilk ve en önemli adımlardan biri, olay yerinin güvenliğini sağlamaktır. Olay yerini reflektör, uyarı levhası gibi malzemelerle işaretlemek, hem diğer sürücüleri uyararak yeni kazaların oluşmasını engeller hem de ilk yardımcının ve kazazedelerin güvenliğini sağlar. Bu, kesinlikle doğru ve gerekli bir davranıştır.

• II. Kıvılcım oluşturabilecek ışıklandırma veya çağrı araçlarının kullanılmasına izin vermiyor.

  Bu uygulama da DOĞRUDUR. Kaza yapan araçlarda yakıt sızıntısı veya gaz kaçağı (LPG'li araçlarda) olma ihtimali yüksektir. Bu gibi durumlarda, sigara içmek, cep telefonu kullanmak veya kıvılcım çıkarabilecek herhangi bir aleti çalıştırmak patlama ve yangın riskini artırır. Bu nedenle, ilk yardımcının bu tür tehlikelere karşı önlem alması, hayati bir güvenlik adımıdır.

• III. Birinci değerlendirme sonucu tüm uyaranlara karşı tepkisiz olduğu belirlenen kazazedeye şekerli içecekler veriyor.

  Bu uygulama kesinlikle HATALIDIR. Soruda kazazedenin "tüm uyaranlara karşı tepkisiz" olduğu belirtilmiştir. Bu ifade, kazazedenin bilincinin kapalı olduğu anlamına gelir. Bilinci kapalı olan bir kişiye ağızdan yiyecek veya içecek vermek son derece tehlikelidir. Kişi yutkunma refleksini kontrol edemeyeceği için verilen sıvı, soluk borusuna kaçarak boğulmasına neden olabilir. Bu, hayatı tehdit eden çok ciddi bir hatadır.

Sonuç ve Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

İncelediğimizde, ilk iki uygulamanın (I ve II) doğru ve gerekli güvenlik önlemleri olduğunu, ancak üçüncü uygulamanın (III) hayati bir hata olduğunu görüyoruz. Soru bizden hatalı davranışı bulmamızı istediği için doğru cevap yalnızca III. maddeyi içeren seçenektir.

• a) Yalnız I: Bu seçenek yanlıştır, çünkü I numaralı uygulama doğrudur.
• b) Yalnız II: Bu seçenek yanlıştır, çünkü II numaralı uygulama da doğrudur.
• c) Yalnız III: Bu seçenek DOĞRUDUR, çünkü bilinci kapalı bir kazazedeye sıvı vermek ölümcül olabilecek hatalı bir davranıştır.
• d) I, II ve III: Bu seçenek yanlıştır, çünkü I ve II numaralı uygulamalar doğru ilk yardım adımlarıdır.

Bu soruda, yetişkin bir kazazedeye yapılan Temel Yaşam Desteği'nin (TYD) doğru uygulama basamaklarının hangileri olduğu sorulmaktadır. Soruyu doğru cevaplamak için her bir öncülü ilk yardım bilgileri ışığında dikkatlice değerlendirmemiz gerekir. Şimdi öncülleri ve seçenekleri adım adım inceleyelim.

I. Kazazedenin sert bir zemin üzerine sırt üstü yatırılması

Bu ifade doğrudur. Kalp masajının (göğüs basısı) etkili olabilmesi için, kazazedenin mutlaka sert bir zemin üzerinde yatması gerekir. Eğer kazazede yatak gibi yumuşak bir zeminde ise, uygulanan basınç vücudu zemine doğru ittirir ve göğüs kemiği yeterince çökmez. Bu da kalbin kanı pompalayamaması anlamına gelir. Bu nedenle ilk yardımcı, kazazedeyi hemen zemin gibi sert bir yüzeye sırt üstü yatırmalıdır.

II. Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğinin alt ve üst ucunun tespit edilmesi

Bu ifade de doğrudur. Kalp masajında doğru el pozisyonunu bulmak hayati önem taşır. Göğüs kemiği (iman tahtası olarak da bilinir), göğüs kafesinin ortasında bulunan yassı bir kemiktir. Kalp masajı, bu kemiğin alt yarısının ortasına yapılır. Doğru noktayı bulmak için bir elin parmakları ile göğüs kemiğinin alt ucu (kaburgaların birleştiği yer), diğer elin parmakları ile de üst ucu (köprücük kemiklerinin birleştiği yer) bulunur. Bu iki noktanın tam ortası, kalp masajı için doğru bölgedir. Bu işlem, basının kalbin üzerine tam olarak uygulanmasını sağlar ve yanlış yere baskı yaparak organlara zarar verme riskini azaltır.

III. Göğüs kemiğine, yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/2'si kadar aşağı inecek şekilde kalp basısı uygulanması

Bu ifade yanlıştır. Yetişkinlerde yapılan kalp masajında göğüs kemiğinin ne kadar çöktürüleceği çok önemlidir. Doğru ölçü, göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadardır. Bu da yaklaşık olarak 5 cm'ye denk gelir ve 6 cm'yi geçmemelidir. Göğüs yüksekliğinin 1/2'si (yarısı) kadar bastırmak, aşırı bir basınçtır ve kaburgaların kırılmasına, akciğerlerin veya kalbin zarar görmesine neden olabilir. Bu nedenle bu ifade, Temel Yaşam Desteği'nin yanlış bir uygulamasını tarif etmektedir.

Sonuç ve Seçeneklerin Değerlendirilmesi

• I. Öncül: Doğru
• II. Öncül: Doğru
• III. Öncül: Yanlış

Bu değerlendirmeye göre, doğru uygulama basamakları I ve II numaralı öncüllerde verilmiştir. Şimdi seçeneklere bakalım:

• a) Yalnız I: Eksiktir, çünkü II. öncül de doğrudur.
• b) I ve II: Doğrudur, çünkü her iki ifade de doğru uygulama basamaklarını içermektedir.
• c) II ve III: Yanlıştır, çünkü III. öncül hatalı bir bilgidir.
• d) I, II ve III: Yanlıştır, çünkü III. öncül hatalı bir bilgidir.

Dolayısıyla, yetişkinlerde yapılan temel yaşam desteğinin doğru uygulama basamaklarını içeren seçenek b) I ve II'dir.

Bu soruda, vücuttaki en tehlikeli kanama türlerinden biri olan **atardamar kanamasının** ayırt edici özelliklerini bilmeniz istenmektedir. İlk yardımda doğru müdahale için kanamanın türünü (atardamar, toplardamar, kılcal damar) anlamak çok önemlidir. Her kanama türünün rengi ve akış şekli farklıdır ve bu özellikler bize kanamanın kaynağı hakkında bilgi verir.

Doğru Cevap: d) Açık kırmızı renkteki kanın, kalp atımı ile eş zamanlı fışkırır tarzda akması

Bu seçeneğin doğru olmasının iki temel nedeni vardır. Birincisi, kanın rengidir. Atardamarlar, akciğerlerde temizlenmiş ve oksijenle zenginleşmiş kanı kalpten vücuda taşıyan damarlardır. Oksijen bakımından zengin olan kanın rengi parlak ve açık kırmızıdır. İkincisi ise kanın akış şeklidir. Kan, doğrudan kalbin güçlü pompalama basıncı altında olduğu için, her kalp atışıyla birlikte yaradan dışarıya doğru kesik kesik ve fışkırır tarzda akar. Bu iki özellik, atardamar kanamasını diğerlerinden ayıran en net belirtilerdir.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• a) Küçük kabarcıklar şeklinde kanama olması: Bu ifade, standart kanama türlerinin bir özelliği değildir. Genellikle kılcal damar kanamaları "sızıntı" şeklinde tarif edilir, ancak "küçük kabarcıklar" tanımı yanıltıcıdır. Bu seçenek, herhangi bir damar kanaması türünü doğru bir şekilde tanımlamadığı için yanlıştır.
• b) Yüzeysel bir yaradan yayılarak, yavaş akması: Bu tanım, kılcal damar kanamasına aittir. Kılcal damarlar vücudumuzdaki en ince damarlardır ve genellikle derinin yüzeyine çok yakındırlar. Bu nedenle, kılcal damar kanamaları basit sıyrıklarda olduğu gibi yavaş, sızıntı şeklinde ve yüzeysel bir kanamadır. Bu yüzden bu seçenek yanlıştır.
• c) Koyu kırmızı renkteki kanın taşar biçimde akması: Bu özellik ise toplardamar kanamasını tarif etmektedir. Toplardamarlar, vücutta kullanılmış ve oksijenini kaybetmiş (kirli) kanı kalbe geri taşıyan damarlardır. Oksijen bakımından fakir olan kanın rengi koyu kırmızıdır. Ayrıca, bu damarlarda basınç atardamarlara göre daha düşük olduğu için kan fışkırmak yerine, sürekli ve yayılarak (taşar gibi) akar. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, ehliyet sınavında ve ilk yardım uygulamalarında kanama türlerini ayırt etmek için şu üç temel bilgiyi aklınızda tutmalısınız:

1. Atardamar Kanaması: Rengi açık kırmızıdır ve kalp atışıyla uyumlu olarak fışkırır. En tehlikelisidir.
2. Toplardamar Kanaması: Rengi koyu kırmızıdır ve sürekli bir şekilde akar (taşar).
3. Kılcal Damar Kanaması: Genellikle küçük noktacıklar veya sızıntı şeklindedir.

Bu soruda, ilk yardımda uygulanan şok pozisyonunun hangi durumda yaralı veya hasta için tehlikeli olabileceği, yani kesinlikle yapılmaması gerektiği sorulmaktadır. Doğru kararı verebilmek için öncelikle şok pozisyonunun amacını ve ne zaman uygulanmaması gerektiğini bilmek çok önemlidir.

Öncelikle şok pozisyonunun ne olduğunu ve amacını hatırlayalım. Şok pozisyonu, kişinin sırtüstü yatırılıp, bacaklarının 30 cm kadar yukarıya kaldırılmasıyla uygulanır. Bu pozisyonun amacı, bacaklardaki kanın beyin, kalp gibi hayati organlara yönlendirilmesini sağlayarak bu organların kanlanmasını artırmaktır. Vücutta kan dolaşımının yetersiz kaldığı durumlarda hayati fonksiyonları desteklemek için kullanılır.

Doğru cevap (d) seçeneğidir. Çünkü bir kazazedenin burnundan ve kulağından kan gelmesi, çok büyük ihtimalle ciddi bir kafa travması geçirdiğinin ve muhtemelen bir beyin kanaması veya kafatası kırığı riskinin olduğunun en önemli belirtisidir. Böyle bir durumda hastaya şok pozisyonu vermek, bacaklardaki kanı baş bölgesine yönlendirecektir. Bu durum, kafa içindeki basıncı (kafa içi basıncı) daha da artırarak beyin hasarını ağırlaştırabilir ve hayati tehlike yaratabilir. Bu nedenle, kafa travması şüphesi olan hiç kimseye şok pozisyonu verilmez.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna ve bu durumlarda neden şok pozisyonu verilebileceğine bakalım:

• a) Bacağında kanama olanlarda: Bu durum, şok pozisyonunun en sık uygulandığı durumlardan biridir. Bacakların yukarı kaldırılması hem kanamayı azaltmaya yardımcı olur hem de kan kaybına bağlı gelişebilecek şoku engellemek için hayati organlara kan gönderir. Yani bu durumda şok pozisyonu vermek doğrudur ve hayat kurtarıcıdır.
• b) El bileğinde açık kırık olanlarda: El bileğindeki bir kırık, bacakların kaldırılmasını gerektiren şok pozisyonu için bir engel teşkil etmez. Aksine, kırığa bağlı ağrı ve olası kanama nedeniyle kişi şoka girebilir. Bu nedenle, hastanın bilinci yerindeyse ve başka bir engel yoksa şok pozisyonu vermek faydalı olabilir.
• c) Tansiyonu düşük ve nabız alınamayanlarda: Bu belirtiler, şokun en temel tanımıdır. Dolaşım sistemi çökmüş ve hayati organlara yeterli kan gitmiyor demektir. Bu durumda yapılması gereken ilk şey, derhal şok pozisyonu vererek beyne ve kalbe kan akışını desteklemektir. Dolayısıyla bu, şok pozisyonunun sakıncalı değil, tam aksine zorunlu olduğu bir durumdur.

Özetle, şok pozisyonunun temel mantığı kanı hayati organlara göndermektir. Ancak bu durum, kafa travması şüphesi olduğunda tam tersi bir etki yaratarak tehlikeli hale gelir. Burun ve kulak kanaması da kafa travmasının en net işaretçisi olduğu için bu durumda şok pozisyonu kesinlikle uygulanmamalıdır.

Bu soruda, kemiğin bütünlüğünün bir kuvvet etkisiyle bozulmasını tanımlayan tıbbi terimin ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun metnindeki "kemiğin anatomik bütünlüğünün ve devamlılığının bozulması" ifadesi, doğru cevabı bulmak için en önemli ipucudur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.

Doğru Cevap: a) kırık

Sorudaki tanım, doğrudan kırık kelimesini açıklamaktadır. Kırık, kemiğin üzerine dayanabileceğinden daha fazla bir kuvvet (darbe, düşme, burulma gibi) uygulanması sonucu kemik dokusunun bütünlüğünün bozulmasıdır. Kemikte bir ayrılma, çatlama veya parçalanma meydana gelir. Bu nedenle, boş bırakılan yere gelmesi gereken en uygun ifade "kırık" kelimesidir.

Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:

• b) çıkık: Çıkık, kemiğin bütünlüğünün bozulması değildir. Çıkık, eklemi oluşturan kemiklerin uçlarının birbirinden kalıcı olarak ayrılması ve normal eklem pozisyonunu kaybetmesidir. Yani sorun kemiğin kendisinde değil, kemiklerin birleştiği eklem bölgesindedir. Bu yüzden bu seçenek yanlıştır.

• c) donma: Donma, aşırı soğuğa maruz kalma sonucu vücut dokularının, özellikle de deri ve altındaki dokuların donmasıdır. Bu durum bir kuvvet veya darbe sonucu oluşmaz ve kemik bütünlüğünün bozulmasını ifade etmez. Tamamen farklı bir tıbbi durum olduğu için bu seçenek de yanlıştır.

• d) burkulma: Burkulma, eklemlerin zorlanması sonucu eklem bağlarının (ligamentlerin) gerilmesi, yırtılması veya kopmasıdır. Tıpkı çıkık gibi, burkulma da kemiğin kendisiyle değil, eklem ve çevresindeki yumuşak dokularla ilgili bir yaralanmadır. Kemik bütünlüğü bozulmaz, bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Özetle, soru metni bir kemiğin yapısının bozulmasını tarif etmektedir. Bu durumu en doğru şekilde ifade eden terim kırık'tır. Çıkık ve burkulma eklem yaralanmalarıyken, donma ise soğuğa bağlı bir doku hasarıdır.

Bu soruda, acil bir durumda hayat kurtarmak için yapılması gereken müdahalelerin doğru sıralaması, yani "Hayat Kurtarma Zinciri" halkalarının düzeni sorulmaktadır. Hayat Kurtarma Zinciri, bir kişinin hayatta kalma şansını en üst düzeye çıkarmak için atılması gereken adımların kesintisiz ve doğru bir sırayla uygulanmasını ifade eden bir kavramdır. Her bir halka, bir sonrakinin başarılı olması için kritik öneme sahiptir.

Doğru cevabın neden d) IV - II - I - III olduğunu adım adım inceleyelim. Bu sıralama, acil bir durumda yapılması gereken mantıksal ve hayat kurtarıcı eylemlerin tam karşılığıdır. Her bir adımı, zincirin bir halkası olarak düşünebiliriz.

1. Birinci Halka (IV): Sağlık kuruluşuna haber verilmesi
   Herhangi bir acil durumda atılması gereken ilk ve en önemli adımdır. Olay yerinin güvenliği sağlandıktan hemen sonra 112 Acil Çağrı Merkezi aranarak profesyonel tıbbi yardım istenmelidir. Çünkü siz ilk yardım yapsanız bile, uzman ekipler gelmeden tam teşekküllü bir müdahale yapılamaz. Bu arama, zincirin diğer halkalarının harekete geçmesini sağlar.
2. İkinci Halka (II): Olay yerinde, ilk yardımcı tarafından temel yaşam desteği yapılması
   Profesyonel yardım (ambulans) yoldayken, ilk yardımcının yapacağı müdahaleler hayati önem taşır. Özellikle solunumu veya kalbi durmuş bir kişiye hemen Temel Yaşam Desteği (kalp masajı ve suni solunum) uygulamak, beyin ve diğer organlara kan pompalanmasını sağlayarak hayatta kalma şansını artırır. Bu halka, ambulans gelene kadar geçen kritik süreyi değerlendirmektir.
3. Üçüncü Halka (I): Ambulans ekiplerince müdahaleler yapılması
   Olay yerine ulaşan ambulans ve sağlık ekipleri, ilk yardımcının başlattığı müdahaleyi devralır. Yanlarında getirdikleri şok cihazı (defibrilatör), ilaçlar ve diğer gelişmiş tıbbi ekipmanlarla daha ileri düzeyde bir müdahale yaparlar. Bu aşama, hastanın durumunu stabilize etmeyi ve güvenli bir şekilde hastaneye nakletmeyi amaçlar.
4. Dördüncü Halka (III): Hastane acil servislerinde müdahale yapılması
   Zincirin son halkasıdır. Hasta, ambulansla en yakın ve uygun hastanenin acil servisine ulaştırılır. Burada doktorlar ve uzman sağlık personeli tarafından hastanın durumuna yönelik kapsamlı tedavilere başlanır. Bu aşama, hastanın hayata tutunması ve iyileşme sürecinin başlaması için gereklidir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) I - III - II - IV: Bu seçenek, sağlık kuruluşuna haber vermeyi (IV) en sona koymaktadır. Ambulansın (I) çağrılmadan gelmesi veya hastaneye (III) haber verilmeden gidilmesi mümkün değildir. Bu nedenle tamamen mantık dışıdır.
• b) II - III - I - IV: Bu sıralama da sağlık kuruluşuna haber vermeyi (IV) en sona koyduğu için yanlıştır. Ayrıca, ilk yardımcının temel yaşam desteğine (II) başladıktan sonra hastaneye (III) gitmesi ve ardından ambulansın (I) gelmesi gibi bir sıra anlamsızdır.
• c) III - II - IV - I: Bu seçenekte zincir hastane müdahalesi (III) ile başlamaktadır. Olay yerindeki bir kazazedeye ilk müdahalenin hastanede yapılması imkansızdır. Bu nedenle bu seçenek de en başından hatalıdır.

Sonuç olarak, Hayat Kurtarma Zinciri'nin doğru ve mantıklı sıralaması; önce yardım çağırmak, sonra profesyonel yardım gelene kadar temel yaşam desteği uygulamak, ardından gelen ambulans ekibinin müdahalesi ve son olarak hastanede tedavinin devam etmesidir. Bu sıralamayı en doğru şekilde ifade eden seçenek "d" şıkkıdır.

Bu soruda, bir trafik kazası sonrası araç içinde bulunan bir yaralıyı araçtan çıkarmadan önce yapılması gereken ilk ve en önemli adımın ne olduğu sorgulanmaktadır. İlk yardımın temel prensibi, her zaman önce olay yerinin ve ilk yardımcının kendi güvenliğini sağlamaktır. Bu prensip göz önünde bulundurulduğunda, seçenekleri değerlendirebiliriz.

Doğru Cevap: c) Motorun durdurulup aracın sabitlenmesi

Bu seçeneğin doğru olmasının temel nedeni GÜVENLİK ilkesidir. Kaza yapmış bir aracın motoru hala çalışıyor olabilir. Çalışan bir motor, kısa devre veya yakıt sızıntısı gibi durumlarda yangın çıkarma riski taşır. Ayrıca, araç viteste kalmışsa veya eğimli bir yoldaysa, motorun çalışması veya sarsıntıyla aniden hareket edebilir. Bu durum, hem yaralının durumunu daha da kötüleştirebilir hem de yardım etmeye çalışan kişinin hayatını tehlikeye atabilir. Bu nedenle, yaralıya müdahale etmeden önceki mutlak ilk adım, kontağı kapatarak motoru durdurmak ve el frenini çekerek aracı sabitlemektir. Bu, olay yerini herkes için güvenli hale getirmenin ilk aşamasıdır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Tıbbi yardım istenmesi: Tıbbi yardım istemek (112'yi aramak) şüphesiz çok önemlidir ve en kısa sürede yapılması gereken bir eylemdir. Ancak bu, olay yerini güvenli hale getirdikten hemen sonraki adımdır. Eğer aracı güvenli hale getirmeden telefonla konuşmaya başlarsanız, bu sırada oluşabilecek bir yangın veya aracın hareket etmesi gibi bir tehlikeyi önleyemezsiniz. Unutmayın, ilk yardımın kuralı: "Önce güvenlik, sonra yardım çağırma ve müdahale."

• b) Yaralıyı taşımak için sedye getirilmesi: Bu, ilk yardım sürecinin çok daha sonraki bir aşamasıdır. Yaralının durumu değerlendirilmeden, gerekli müdahaleler yapılmadan ve profesyonel ekipler gelmeden sedye hazırlığı yapmak hem gereksiz hem de zaman kaybıdır. Öncelikle yaralının durumu ve olay yerinin güvenliği önceliklidir. Sedye, taşıma aşamasında kullanılan bir araçtır ve ilk adım olamaz.

• d) Yaralının araçtan çıkarılabileceği çıkış yerlerinin sağlanması: Bu eylem, yaralıyı araçtan çıkarma (ekstrikasyon) sürecinin bir parçasıdır. Kapıları açmak, sıkışmış yerleri gevşetmek gibi işlemler, ancak ve ancak araç tamamen güvenli hale getirildikten sonra yapılır. Aracı sabitlemeden yaralıyı çıkarmaya çalışmak veya çıkış yolu hazırlamak, aracın dengesini bozarak daha büyük tehlikelere yol açabilir. Bu yüzden bu adım, motoru durdurup aracı sabitledikten sonra gelir.

Özetle, bir kaza yerinde yaralıya yardım etme sıralaması şu şekilde olmalıdır:

1. Olay yerinin güvenliğini sağla (Aracı sabitle, motoru durdur, uyarı işaretleri koy).
2. Hemen 112'yi arayarak tıbbi yardım iste.
3. Yaralının bilincini ve solunumunu kontrol et (ABC değerlendirmesi).
4. Gerekli ve bilinen ilk yardım müdahalelerini yap (kanama durdurma vb.).
5. Yaralıyı, eğer hayati bir tehlike (yangın, patlama riski) yoksa, profesyoneller gelene kadar kesinlikle yerinden oynatma.

Bu soruda, ilk yardımın temel uygulamalarından biri olan ve bilinci kapalı kazazedenin solunum yolunu açmak için kullanılan Baş geri-Çene yukarı pozisyonunun doğru uygulama adımları sorgulanmaktadır. Bu manevranın amacı, dilin geriye kayarak soluk borusunu tıkamasını engellemek ve hava geçişini sağlamaktır. Soruda verilen üç öncülü tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

I. ve II. Öncüllerin Değerlendirilmesi (Doğru Adımlar)

Birinci öncülde, "Bir el kazazedenin alnına, diğer elin 2 parmağı çene kemiğinin üzerine konulur" ifadesi yer almaktadır. Bu, manevranın doğru başlangıç pozisyonudur. Alına konulan el başı sabitlemek ve geriye itmek için, çene kemiğine konulan parmaklar ise çeneyi yukarı kaldırmak için kullanılır. İkinci öncülde ise "Alından bastırılıp çeneden kaldırılarak baş geriye doğru itilir" denilmektedir. Bu ifade de manevranın hareket kısmını doğru bir şekilde tarif etmektedir. Bu iki hareket birleştirildiğinde, baş geriye doğru eğilir ve çene yukarı kalkar, böylece dil kökü soluk borusundan uzaklaşarak hava yolu açılmış olur. Bu nedenle I ve II numaralı adımlar bu pozisyonun doğru uygulama basamaklarıdır.

III. Öncülün Değerlendirilmesi (Yanlış Adım)

Üçüncü öncülde geçen "İşlemler sırasında sert hareketler tercih edilir" ifadesi kesinlikle yanlıştır. İlk yardımda, özellikle boyun ve omurga yaralanması ihtimali olan bir kazazedeye müdahale ederken tüm hareketler olabildiğince nazik, yavaş ve kontrollü olmalıdır. Sert ve ani hareketler, kazazedenin mevcut durumunu kötüleştirebilir, özellikle fark edilmemiş bir boyun travması varsa felce veya daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu yüzden bu ifade, ilk yardımın temel prensiplerine tamamen aykırıdır.

Sonuç ve Diğer Seçeneklerin Elenmesi

Yukarıdaki değerlendirmelere göre I ve II numaralı öncüller doğru, III numaralı öncül ise yanlıştır. Bu durumda doğru cevap sadece I ve II'yi içeren seçenektir.

• a) I ve II: Her iki öncül de doğru uygulama basamaklarını içerdiği için bu seçenek doğru cevaptır.
• b) I ve III: III. öncül yanlış olduğu için bu seçenek elenir.
• c) II ve III: III. öncül yanlış olduğu için bu seçenek de elenir.
• d) I, II ve III: Tehlikeli ve yanlış bir uygulama olan III. öncülü içerdiği için bu seçenek de yanlıştır.

Bu soruda, bacakta meydana gelen ciddi bir kanamayı durdurmak veya yavaşlatmak için vücudun hangi bölgesine baskı yapılması gerektiği sorgulanmaktadır. İlk yardımda amaç, kanamanın olduğu bölgeye giden kan akışını, kan damarına kalbe en yakın ve en etkili noktadan baskı uygulayarak azaltmaktır. Bu kilit noktalara "basınç noktası" denir.

Doğru cevap a) Kasık iç kısmı seçeneğidir. Bunun temel nedeni, bacağa kan taşıyan ana atardamarın (femoral arter) bu bölgeden geçmesidir. Kasık iç kısmı, bu büyük atardamarın cilde en yakın olduğu ve altındaki kemiğe doğru bastırılarak kan akışının etkili bir şekilde kesilebildiği yerdir. Tıpkı bir bahçe hortumundan akan suyu kesmek için hortumun üzerine basmak gibi, kasık iç kısmına yapılan baskı da bacağa giden kanı önemli ölçüde azaltarak hayat kurtarıcı olabilir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Kolun üst kısmı: Bu bölge de bir basınç noktasıdır ancak kol ve el yaralanmalarındaki kanamaları kontrol etmek için kullanılır. Bacak yaralanması için tamamen yanlış bir bölgedir, çünkü bacağa giden kan dolaşımı üzerinde hiçbir etkisi yoktur.
• c) Bacak dış kısmı: Bacağın ana atardamarı iç kısımdan geçer. Bacağın dış kısmına basınç uygulamak, ana damara yeterli baskı yapmayacağı için kanamayı durdurmada etkisiz kalacaktır. Basınç, doğru damarın üzerine yapılmalıdır.
• d) Karnın ön üst kısmı: Bu bölgeye basınç uygulamak, bacağa giden kan akışını kontrol etmez ve iç organlara zarar verme riski taşır. Vücudun dolaşım sistemiyle ilgili olarak bacak kanaması için tamamen alakasız ve tehlikeli bir müdahaledir.

Özetle, ehliyet sınavında ve gerçek hayatta unutmamanız gereken en önemli bilgi şudur: Vücuttaki büyük kanamalarda, kanı durdurmak için yaralı bölge ile kalp arasındaki ana atardamar üzerine basınç uygulanır. Bacak için bu nokta, ana atardamarın geçtiği kasık iç kısmıdır.

Bu soruda, belirli özelliklere sahip bir bilinç kaybı durumunun tıbbi adının ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktaları; beyne giden oksijenin azalması, bu durumun kısa süreli ve geçici olması, bilinç kaybının ise tam veya kısmi yaşanmasıdır. Bu tanıma en uygun olan seçeneği bulmamız gerekmektedir.

Doğru Cevap: c) Bayılma

Doğru cevabın bayılma (senkop) olmasının sebebi, tanımının sorudaki ifadelerle birebir örtüşmesidir. Bayılma, beyne giden kan akışının ve dolayısıyla oksijenin geçici olarak azalması sonucu meydana gelen, kısa süreli ve ani bir bilinç kaybıdır. Kişi genellikle birkaç saniye veya dakika içinde kendine gelir. Bu durum soruda belirtilen "kısa süreli, geçici, tam veya kısmen olan bilinç kaybı" tanımına tam olarak uymaktadır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Şok: Şok, vücudun dolaşım sisteminin doku ve organlara yeterli kan (ve oksijen) gönderememesi durumudur. Bu, bayılmadan çok daha ciddi, hayati tehlike taşıyan ve uzun süren bir tablodur. Şokta bilinç bulanıklığı veya kaybı olabilir ancak bu durum "kısa süreli ve geçici" değildir; acil tıbbi müdahale gerektiren bir sistem çöküşüdür.

• b) Koma: Koma, kişinin uyandırılamadığı derin ve uzun süreli bir bilinçsizlik halidir. Bayılmanın aksine, koma saatler, günler, hatta yıllar sürebilir ve altta yatan çok ciddi bir beyin hasarı veya hastalığın belirtisidir. Sorudaki "kısa süreli ve geçici" tanımı ile tamamen zıttır.

• d) Kansızlık: Kansızlık (anemi), bir bilinç kaybı durumu değil, bir hastalıktır. Vücutta yeterli miktarda sağlıklı kırmızı kan hücresi bulunmaması durumudur. Şiddetli kansızlık, beyne yeterli oksijen taşınmasını zorlaştırarak baş dönmesine veya bayılmaya sebep olabilir, ancak bayılma eyleminin kendisinin adı değildir. Yani kansızlık bir neden, bayılma ise bir sonuçtur.

Özetle, soru beyne giden oksijenin azalmasıyla ortaya çıkan kısa ve geçici bilinç kaybını sormaktadır. Bu tanıma uyan tek durum bayılmadır. Şok ve koma çok daha uzun süreli ve ciddi durumlarken, kansızlık bu duruma neden olabilen bir hastalıktır, durumun kendisi değildir.

Bu soruda, bir sürücünün herhangi bir kavşakta veya yolda yön değiştirirken, yani sağa veya sola dönerken uyması gereken temel ve zorunlu bir kural sorulmaktadır. Trafik güvenliğinin temel taşlarından biri olan bu kurallar, hem sürücünün hem de trafikteki diğer unsurların (yayalar, diğer araçlar) güvenliğini sağlamayı amaçlar. Soruyu ve seçeneklerini adım adım inceleyelim.

Doğru Cevap: d) Dönüş sırasında varsa kurallara uygun olarak karşıya geçen yayalara geçiş hakkını vermesi

Bu seçeneğin doğru olmasının temel nedeni, trafik kanunlarının ve kurallarının en zayıf ve korunmasız olan unsuru, yani yayayı korumayı önceliklendirmesidir. Bir araç sürücüsü sağa veya sola dönüş yaptığında, girmek üzere olduğu yolda karşıdan karşıya geçen yayalar olabilir. Eğer bu yayalar kendilerine ayrılmış bir yaya geçidinde veya trafik ışıklarının izin verdiği bir durumda karşıya geçiyorlarsa, geçiş hakkı daima yayanındır. Sürücü, dönüşünü tamamlamadan önce mutlaka durup yayaların güvenli bir şekilde geçişini beklemek zorundadır. Bu, hem yasal bir zorunluluk hem de en temel trafik adabı kuralıdır.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Hızını artırması: Bu seçenek tamamen yanlıştır. Dönüşler, aracın yol tutuşunun azaldığı ve kontrolünün zorlaştığı manevralardır. Güvenli bir dönüş yapabilmek için sürücülerin hızlarını artırması değil, aksine mutlaka azaltması gerekir. Hızını artırarak dönüş yapmak, aracın savrulmasına ve ciddi kazalara yol açabilir.
• b) Sağa geniş, sola dar kavisle dönmesi: Bu seçenek, doğru dönüş kuralının tam tersini ifade etmektedir. Trafik kurallarına göre doğru dönüş şekli şöyledir: Sağa dönüşler dar bir kavisle, sola dönüşler ise geniş bir kavisle yapılır. Sağa dönerken kendi şeridinizin en sağından, kaldırıma yakın bir şekilde dar bir açıyla dönmeniz gerekir. Sola dönerken ise kavşağın ortasına doğru ilerleyip, yolu ortaladıktan sonra daha geniş bir açıyla dönüşünüzü tamamlamalısınız. Bu seçenek, kuralı ters anlattığı için yanlıştır.
• c) Dönmeye başladıktan sonra işaret vermesi: Bu seçenek de temel bir kuralın ihlalidir. Sinyal (işaret) vermenin amacı, trafikteki diğer sürücüleri ve yayaları yapacağınız manevra hakkında önceden bilgilendirmektir. Dönüşe başladıktan sonra sinyal vermenin hiçbir anlamı yoktur, çünkü artık niyetinizi değil, yapmakta olduğunuz eylemi göstermiş olursunuz. Doğru olan, dönüşe başlamadan makul bir mesafe önce sinyal vererek niyetinizi belli etmektir.

Sonuç olarak, soruda belirtilen seçenekler arasında sürücünün yapması zorunlu olan en temel ve öncelikli eylem, dönüş yapacağı yolda bulunan ve kurallara uygun şekilde karşıya geçmekte olan yayalara yol vermesidir. Bu kural, can güvenliğini doğrudan ilgilendirdiği için diğer tüm teknik manevra kurallarından daha üstündür.

Bu soruda, sürücülerin trafikte yapması yasak olan, yani bir kural ihlali veya trafik suçu sayılan davranışı bulmamız isteniyor. Seçeneklerde verilen eylemlerden üç tanesi, sürücülerin uyması gereken doğru ve güvenli davranışları tanımlarken, bir tanesi kanunen yasaklanmış ve cezai yaptırımı olan bir eylemi belirtmektedir. Bu yüzden seçenekleri dikkatlice inceleyerek hangisinin bir ihlal olduğunu tespit etmeliyiz.

Doğru cevap b) Seyir hâlindeyken elindeki cep telefonu ile konuşmak seçeneğidir. Sürüş esnasında sürücünün dikkatinin tamamen yolda olması hayati önem taşır. Cep telefonunu elde tutarak konuşmak, sürücünün hem görsel (yoldan gözünü ayırma riski) hem de zihinsel (konuşmaya odaklanma) dikkatini dağıtır. Ayrıca, tek elle aracı kontrol etmek, ani bir manevra gerektiğinde sürücünün tepki süresini yavaşlatır ve kaza riskini büyük ölçüde artırır. Bu nedenle Karayolları Trafik Kanunu'na göre seyir hâlinde cep telefonunu elde kullanarak konuşmak kesinlikle yasaktır ve para cezası ile ceza puanı yaptırımı olan bir trafik suçudur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış (yani neden suç olmadığını) inceleyelim:

• a) Gidişe ayrılan sağdaki şeritte seyretmek: Bu bir trafik suçu değil, tam aksine trafiğin temel kurallarından biridir. Türkiye'de trafik sağdan akar ve sürücülerin, sollama gibi özel durumlar dışında, yolun gidişe ayrılan en sağ şeridini kullanmaları esastır. Bu davranış, trafik akışının düzenli ve güvenli olmasını sağlayan doğru bir uygulamadır.
• c) Öndeki aracı güvenli mesafeden izlemek: Bu ifade, "takip mesafesi" kuralına uymayı anlatır ve bu, sürücüler için zorunlu olan en önemli güvenlik önlemlerinden biridir. Güvenli takip mesafesi, öndeki aracın ani bir fren yapması durumunda arkadaki aracın ona çarpmadan güvenli bir şekilde durabilmesi için gereken boşluktur. Bu mesafeyi korumak bir suç değil, kazaları önleyen hayati bir kuraldır.
• d) Yaya ve okul geçitlerinde aracını yavaşlatmak: Bu da bir suç olmak yerine, sürücülerin yasal ve vicdani bir sorumluluğudur. Yaya ve okul geçitleri, yayaların karşıya güvenle geçmesi için belirlenmiş özel alanlardır ve bu bölgelerde yayalar önceliklidir. Sürücüler bu noktalara yaklaşırken hızlarını azaltmak ve yayalara geçiş hakkı tanımak zorundadır. Bu kurala uymamak asıl trafik suçunu oluşturur.

Bu soruda, trafik kazalarına sebep olan faktörlerin doğru bir şekilde sınıflandırılması istenmektedir. Trafik kazalarının nedenleri genel olarak üç ana başlık altında toplanır: insan, araç ve yol/çevre faktörleri. Sorunun kökünde bizden özellikle "yol unsuru" içinde yer alan faktörü bulmamız beklenmektedir. Bu, kazaya neden olan sebebin doğrudan yolun kendisiyle ilgili olması gerektiği anlamına gelir.

Doğru cevap olan b) Yol zemininin gevşek olması seçeneği, doğrudan yolun fiziksel durumuyla ilgili bir kusuru ifade eder. Yol unsurları; yolun yapısı, yüzeyinin durumu (kaygan, bozuk, gevşek olması), virajların keskinliği, eğim, trafik işaret ve levhalarının eksikliği gibi yolun kendisine ait özellikleri kapsar. Gevşek bir zemin, aracın yol tutuşunu azaltarak sürücünün kontrolünü kaybetmesine neden olabilir ve bu durum net bir şekilde yoldan kaynaklanan bir kaza sebebidir.

• a) Havanın sisli olması: Bu seçenek yanlıştır çünkü sis, bir yol unsuru değil, bir çevre ve hava koşulu faktörüdür. Hava koşulları (sis, yağmur, kar, buzlanma) sürüşü etkilese de, yolun fiziksel yapısıyla ilgili değildir. Bu nedenle çevre faktörleri kategorisinde değerlendirilir.

• c) Yüksek hızda araç kullanılması: Bu seçenek yanlıştır. Hız yapmak, sürücünün verdiği bir karardır ve sürücü hatası olarak kabul edilir. Trafik kazalarının en büyük nedeni olan insan faktörü kategorisine girer. Sürücünün kurallara uymaması, dikkatsizliği veya yanlış kararları bu grupta yer alır.

• d) Araç fren sisteminin arızalanması: Bu seçenek de yanlıştır. Fren sisteminin arızalanması, aracın teknik bir sorunudur. Aracın bakımsızlığı, mekanik bir parçanın bozulması gibi durumlar araç faktörü olarak sınıflandırılır. Bu durumun yolla veya sürücüyle doğrudan bir ilgisi yoktur.

Özetle, ehliyet sınavında bu tür sorularla karşılaştığınızda, kazaya neden olan faktörün kaynağını düşünmelisiniz. Sorun sürücüden mi kaynaklanıyor (insan), arabanın kendisinden mi (araç), yoksa yolun yapısından veya hava durumundan mı (yol/çevre)? Bu soru özelinde "yol zemininin gevşek olması" doğrudan yolun kendisine ait bir kusur olduğu için doğru cevaptır.

Bu soruda, Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alan temel bir tanım sorulmaktadır. Sorunun kökünde verilen "kara yolu üzerinde hareket hâlinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanan olay" ifadesi, belirli bir kavramın yasal tanımıdır. Şıklarda bu tanıma en uygun ve doğru olan kavramı bulmamız istenmektedir.

Doğru cevap "d) Trafik kazası" seçeneğidir. Çünkü bu ifade, trafik kazasının kanunlar ve yönetmeliklerdeki tam karşılığıdır. Bir olayın trafik kazası sayılabilmesi için gereken tüm unsurları içerir: olayın bir kara yolu üzerinde gerçekleşmesi, en az bir hareketli aracın olaya karışması ve sonucunda can veya mal kaybının (ölüm, yaralanma, hasar) meydana gelmesi. Bu nedenle, sorudaki tanım doğrudan "trafik kazası" kavramını işaret etmektedir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Kayıp: Bu kelime, bir trafik kazasının sonuçlarından sadece birini ifade eder ve çok genel bir kavramdır. Örneğin, bir kazada "can kaybı" veya "maddi kayıp" yaşanabilir. Ancak "kayıp" kelimesi, olayın kendisini değil, olayın doğurduğu sonucu tanımlar. Bu yüzden olayın adı olarak kullanılamaz.
• b) Hasar: Hasar, genellikle maddi zararı, yani araçlarda veya çevrede meydana gelen bozulmayı ifade eder. Tıpkı "kayıp" gibi, "hasar" da bir trafik kazasının olası sonuçlarından sadece biridir. Bir kaza, hiç maddi hasar olmadan sadece yaralanma ile de sonuçlanabilir. Bu nedenle "hasar" kelimesi, tanımın tamamını kapsamaz.
• c) Tahribat: Bu kelime, "hasar" kelimesine göre daha şiddetli bir yıkımı ve bozulmayı anlatır. Genellikle kasıtlı yapılan eylemler veya doğal afetler sonucu oluşan büyük çaplı yıkımlar için kullanılır. Bir trafik kazası istem dışı gerçekleşen bir olaydır ve her zaman büyük bir "tahribat" ile sonuçlanmayabilir. Bu yüzden bu terim de sorudaki genel tanım için uygun değildir.

Sonuç olarak, soruda verilen tanım, bir olayın tüm unsurlarını (yer, katılanlar, sonuçlar) eksiksiz bir şekilde kapsayan tek terim olan trafik kazasıdır. Diğer seçenekler ise bu olayın sadece bir parçasını veya sonucunu ifade ettiği için yanlış cevaplardır.

Bu soruda, karayolunda ticari amaçla kullanılan bir motorlu taşıtı süren kişiye verilen yasal ve mesleki ismin ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, aracın "ticari olarak tescil edilmiş" olmasıdır. Bu ifade, aracın kişisel kullanım dışında, bir kazanç elde etme amacıyla kullanıldığını belirtir.

a) Şoför (Doğru Cevap)

Doğru cevap "Şoför" seçeneğidir. Karayolları Trafik Kanunu'na göre şoför, ticari olarak tescil edilmiş bir motorlu taşıtı karayolunda süren ve bu işi meslek olarak yapan kişidir. Yani, taksi, dolmuş, otobüs, kamyon gibi araçları kullanarak para kazanan kişilere "şoför" denir. Sorudaki "ticari" kelimesi, bu mesleki tanımı doğrudan işaret ettiği için doğru cevap budur.

b) Sürücü (Yanlış Cevap)

Sürücü, karayolunda motorlu veya motorsuz bir aracı sevk ve idare eden kişiye verilen genel bir isimdir. Kendi özel otomobilini kullanan bir kişi "sürücü"dür. Bu tanım, işin ticari olup olmamasından bağımsızdır. Her şoför aynı zamanda bir sürücüdür, ancak her sürücü (örneğin özel aracını süren biri) bir şoför değildir. Soru, özel olarak "ticari" taşıtı süren kişiyi sorduğu için daha spesifik ve doğru olan terim "şoför"dür.

c) İşleten (Yanlış Cevap)

İşleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Kısacası, aracın yasal ve hukuki sorumluluğunu taşıyan kişi veya kurumdur. İşleten, aracı bizzat sürmek zorunda değildir; örneğin bir otobüs firması "işleten" olabilir ama otobüsü süren kişi "şoför"dür.

d) Araç sahibi (Yanlış Cevap)

Araç sahibi, aracın mülkiyetine sahip olan, yani ruhsatta adı yazan kişidir. Araç sahibi, aracını kendi kullanabileceği gibi bir başkasının kullanmasına da izin verebilir. Örneğin, bir kişi kamyonun sahibi olabilir (araç sahibi) ama bu kamyonu ticari olarak kullanması için birini işe alabilir. Bu durumda kamyonu süren kişi "şoför", ruhsatta adı yazan kişi ise "araç sahibi" olur. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Bu soruda, trafik kazalarında belirli bir kural ihlalinin yasal olarak nasıl sınıflandırıldığı sorulmaktadır. İhlal, "kırmızı ışıkta geçmek" veya "yetkili memurun dur işaretine uymamak" gibi trafikteki en temel ve önemli kurallardan birini çiğnemektir. Bu eylemin kaza anındaki hukuki karşılığını bilmemiz gerekmektedir.

Doğru Cevap: a) asli kusur

Doğru cevabın "asli kusur" olmasının sebebi, Karayolları Trafik Kanunu'nda bazı sürücü hatalarının bir kazanın temel ve doğrudan nedeni olarak kabul edilmesidir. Asli kusur, "kazanın meydana gelmesinde asıl, temel etken olan hata" anlamına gelir. Kırmızı ışıkta geçmek, bir kavşakta geçiş hakkı kendisinde olan başka bir araca veya yayaya çarpma riskini doğrudan yarattığı için, kazanın ana sebebi olarak görülür. Bu tür durumlarda, kuralı ihlal eden sürücünün başka bir durumu kanıtlaması çok zordur ve kazadan birincil derecede sorumlu tutulur.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması:

• b) tali kusur: Tali kusur, kazanın meydana gelmesinde ikincil derecede rol oynayan, daha az önemli hatalardır. Örneğin, park yasağı olan bir yere park etmek veya dönüşte sinyal vermeyi unutmak gibi durumlar tali kusur sayılabilir. Kırmızı ışıkta geçmek gibi trafiğin temel akışını bozan ve büyük tehlike yaratan bir ihlal, tali yani ikincil bir kusur olarak değerlendirilemez.
• c) yol kusuru: Yol kusuru, sürücünün hatasından kaynaklanmayan, yolun kendisindeki bir problemden (örneğin, yolda büyük bir çukur olması, trafik işaretinin olmaması veya bir ağaç tarafından gizlenmesi gibi) meydana gelen kazaları ifade eder. Soruda bahsedilen durum, sürücünün bir kuralı bilinçli olarak ihlal etmesi olduğu için, bu bir yol kusuru değildir.
• d) kusuru paylaştırma: Kusuru paylaştırma, bir tür kusur adı değil, bir kazanın sonucunda yapılan bir işlemdir. Kazaya karışan birden fazla sürücünün de hatalı olduğu durumlarda, sigorta şirketleri veya mahkemeler tarafından tarafların kusur oranlarının (%75, %25 gibi) belirlenmesi sürecidir. Soruda ise eylemin kendisinin ne olarak adlandırıldığı sorulmaktadır, bu nedenle bu seçenek bir sonuç olduğu için yanlıştır.

Özetle; trafikte kırmızı ışıkta veya polisin dur işaretinde geçmek gibi af ve tartışma kabul etmeyen net kural ihlalleri, bir kaza durumunda doğrudan asli kusur olarak kabul edilir. Bu, ehliyet sınavında ve gerçek hayatta unutmamanız gereken en temel bilgilerden biridir.

Bu soruda, görev hâlinde olan ve geçiş üstünlüğüne sahip birden fazla aracın bir kavşakta aynı anda karşılaşması durumunda hangi sırayla geçmeleri gerektiği sorgulanmaktadır. Bu durum, trafikte hayati önem taşıyan özel bir kurala tabidir ve sürücülerin bu sıralamayı bilmesi beklenir. Doğru cevabın anlaşılması için bu özel sıralamanın bilinmesi gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanunu'na göre, geçiş üstünlüğüne sahip araçların karşılaşmaları durumunda uyulması gereken bir öncelik sıralaması vardır. Bu sıralama, akılda kalması için "CİPS" olarak kodlanabilir. Bu kodlamanın açılımı ve sıralaması şu şekildedir:

1. C - Cankurtaran (Ambulans)
2. İ - İtfaiye
3. P - Polis aracı
4. S - Sivil Savunma Aracı

Bu kurala göre, insan hayatı ve sağlığı en öncelikli olduğu için ambulans her zaman ilk geçiş hakkına sahiptir. Ardından yangın ve benzeri acil durumlara müdahale eden itfaiye, sonrasında ise kamu düzeni ve güvenliğini sağlayan polis aracı gelir.

Doğru Cevap: b) Ambulans

Soruya bu kuralı uyguladığımızda, kavşakta bulunan araçlar arasında ambulansın en yüksek önceliğe sahip olduğunu görürüz. CİPS sıralamasının ilk harfi olan "C" cankurtaranı, yani ambulansı temsil eder. Bu nedenle, diğer tüm geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, görev hâlindeki bir ambulansa yol vermek zorundadır ve ilk geçiş hakkı ambulansındır.

Diğer Seçeneklerin Açıklaması:

• a) Polis aracı: Polis aracı, CİPS sıralamasında üçüncü sırada yer alır. Bu yüzden kavşakta karşılaştığı hem ambulansa hem de itfaiyeye yol vermelidir. Geçiş hakkı sıralamasında sondadır.
• c) İş makinesi: İş makineleri, geçiş üstünlüğüne sahip araçlar sınıfına girmez. Normal bir araç gibi trafik kurallarına uymak zorundadır ve bu kavşaktaki tüm geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermelidir. Bu nedenle bu seçenek doğrudan elenir.
• d) İtfaiye aracı: İtfaiye, sıralamada ikinci sırada yer alır. Polise göre önceliği olsa da, insan hayatı taşıması sebebiyle en yüksek önceliğe sahip olan ambulansa yol vermekle yükümlüdür.

Bu soruda, sürücüler için yasaklanmış ve cezai işlem gerektiren bir davranışı, yani bir trafik suçunu bulmamız isteniyor. Seçeneklerde verilen dört durumdan üçü, aslında uyulması gereken doğru ve güvenli sürüş kurallarını ifade ederken, biri bu kuralların ihlalidir. Bu tür sorular, sürücü adayının kuralları ne kadar iyi bildiğini ve güvenli davranışları tehlikeli olanlardan ayırt edip edemediğini ölçmeyi amaçlar.

Doğru cevap c) Seyir hâlindeyken elindeki cep telefonu ile konuşmak seçeneğidir. Araç kullanırken sürücünün dikkatinin tamamen yolda olması gerekir. Elinde cep telefonu ile konuşmak, mesajlaşmak veya sosyal medyada gezinmek, sürücünün dikkatini dağıtır, tepki verme süresini (reaksiyon süresini) uzatır ve kaza riskini ciddi şekilde artırır. Bu nedenle Karayolları Trafik Kanunu'na göre bu davranış açıkça bir trafik suçudur ve para cezası ile cezalandırılır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna, yani neden bir suç değil de doğru bir davranış olduğuna bakalım:

• a) Gidişe ayrılan sağdaki şeritte seyretmek: Bu bir trafik suçu değil, aksine trafiğin temel kuralıdır. Türkiye'de trafik sağdan akar ve sürücüler, acil durumlar veya sollama gibi özel durumlar dışında, kendi gidiş yönlerine ayrılmış en sağ şeridi kullanmakla yükümlüdür. Bu, düzenli ve güvenli bir trafik akışı için zorunludur.
• b) Öndeki aracı güvenli mesafeden izlemek: Bu davranış "takip mesafesi" kuralı olarak bilinir ve sürücülerin uyması gereken en önemli güvenlik önlemlerinden biridir. Öndeki aracın ani fren yapması durumunda çarpışmayı önlemek için bu mesafe korunmalıdır. Bu nedenle bir suç değil, zorunlu ve hayat kurtaran bir kuraldır.
• d) Yaya ve okul geçitlerinde aracını yavaşlatmak: Sürücüler, yayaların ve özellikle öğrencilerin güvenliğini sağlamak için yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken hızlarını azaltmak zorundadır. Hatta bu bölgelerde durup yayalara ilk geçiş hakkını vermek bir yükümlülüktür. Bu davranış, sorumlu bir sürücülüğün gereğidir ve bir suç değil, yapılması zorunlu bir eylemdir.

Özetle, bu soru sürücülerin trafikte yapması gereken doğru davranışlar ile yapmaması gereken yasaklanmış davranışları ayırt etme becerisini ölçmektedir. Cep telefonuyla konuşmak dikkat dağıtıcı ve tehlikeli olduğu için yasaklanmışken, diğer seçenekler güvenli bir sürüşün temel unsurlarını oluşturur.

Bu soruda, Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre hangi araçları kullanırken sürücülerin koruma başlığı (kask) takmasının zorunlu olduğu sorulmaktadır. Bu, sürücü güvenliği ile ilgili temel ve önemli bir kuraldır. Soruyu doğru cevaplamak için her bir araç türü için geçerli olan yasal düzenlemeyi bilmek gerekir.

Doğru Cevap: a) I ve II.

Doğru cevabın a seçeneği olmasının sebebi, trafik kanunlarının bu iki araç türü için kask kullanımını net bir şekilde zorunlu kılmasıdır. Motosikletler, yapıları gereği sürücüyü ve yolcuyu darbelere karşı savunmasız bırakan araçlardır. Bu nedenle, I. Motosiklet sürücüleri ve yolcuları için kask takmak hayati bir önem taşır ve yasal bir zorunluluktur. Benzer şekilde, belirli bir motor gücüne ve hıza ulaşabilen II. Elektrikli bisikletler de "motorlu bisiklet" kategorisinde değerlendirilir ve sürücülerinin kask takması kanunen mecburidir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• III. Lastik tekerlekli traktör: Traktörler, genellikle bir kabine veya sürücüyü koruyan bir takla demirine (ROPS) sahip olan iş makineleridir. Yapıları ve kullanım amaçları gereği, sürücülerinin kask takma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle III. öncülün olduğu seçenekler (b, c ve d) yanlıştır.

• IV. Üç tekerlekli yük motosikleti: Bu araçlar genellikle "triportör" olarak bilinir. Karayolları Trafik Yönetmeliği, üç tekerlekli ve karoserli (kasalı/kabinli) olan motosiklet sürücülerini kask takma zorunluluğundan muaf tutar. Bu araçların yapısı, sürücüye iki tekerlekli bir motosiklete göre daha fazla koruma sağladığı için kask mecburi değildir. Bu yüzden IV. öncülün olduğu seçenekler (b, c ve d) de yanlıştır.

Özetle, kask takma zorunluluğu temel olarak sürücünün vücudunun tamamen açıkta olduğu ve kaza anında kafa travması riskinin yüksek olduğu araçlar için getirilmiştir. Bu tanıma motosiklet ve elektrikli bisiklet tam olarak uymaktadır. Traktör ve kabinli yük motosikletleri ise yapısal olarak farklı oldukları için bu zorunluluğun dışındadır. Bu nedenle doğru cevap sadece I ve II'yi içeren a seçeneğidir.

Bu soruda, sürücülere ileride kontrollü bir demir yolu geçidi olduğunu bildiren trafik işaretinin hangisi olduğu sorulmaktadır. Kontrollü demir yolu geçidi, tren geçerken yolu kapatan bir bariyere, ışıklı veya sesli bir uyarı sistemine sahip olan geçittir. Bu tanımı aklımızda tutarak seçenekleri inceleyelim.

Doğru Cevap: D Seçeneği

D seçeneğinde yer alan işaret, üzerinde bir çit (bariyer) sembolü bulunan tehlike uyarı işaretidir. Bu çit sembolü, demir yolu geçidinin bir bariyerle kontrol edildiğini doğrudan temsil eder. Bu nedenle bu levha, sürücülere yaklaşmakta oldukları demir yolu geçidinin kontrollü (bariyerli veya benzeri bir güvenlik sistemine sahip) olduğunu bildirir. Sürücüler bu işareti gördüklerinde, geçide yaklaşırken yavaşlamalı ve durmaya hazır olmalıdır.

Diğer Seçeneklerin Açıklamaları

• A Seçeneği: Bu işaret, üzerinde bir lokomotif sembolü bulundurur. Bu levha da bir demir yolu geçidine yaklaşıldığını bildirir ancak bu geçidin kontrolsüz (bariyersiz) olduğunu ifade eder. Sürücü, bu işareti gördüğünde geçitten geçmeden önce mutlaka durup demir yolunu kontrol etmeli ve tren gelmediğinden emin olduktan sonra geçiş yapmalıdır. Soru "kontrollü" geçidi sorduğu için bu seçenek yanlıştır.
• B Seçeneği: Bu işarette bir tramvay sembolü yer almaktadır. Bu levha, bir demir yolu geçidini değil, karayolunun bir tramvay hattı ile kesiştiği yeri belirtir. Tramvay hatları genellikle şehir içlerinde bulunur ve farklı kurallara tabi olabilir. Bu nedenle bu işaret, soruda istenen demir yolu geçidi anlamını taşımaz.
• C Seçeneği: Ünlem işareti bulunan bu levha, genel bir "Dikkat" veya "Diğer Tehlikeler" uyarı işaretidir. Genellikle tek başına kullanılmaz ve altında ek bir panel ile tehlikenin ne olduğu (örneğin "Okul Geçidi", "Kasisli Yol" gibi) belirtilir. Tek başına belirli bir tehlikeyi, özellikle de kontrollü bir demir yolu geçidini ifade etmez.

Özetle, demir yolu geçidi işaretlerinde en önemli ayrım semboldür. Lokomotif sembolü kontrolsüz geçidi, çit (bariyer) sembolü ise kontrollü geçidi belirtir. Bu sorunun doğru cevabı bu nedenle D seçeneğidir.

Bu soruda, görselde verilen "Park Etme Bilgi İşareti" ve bu işarete göre park etmiş üç aracın durumu değerlendirilmektedir. Sorunun bizden istediği, bu trafik levhasında belirtilen park etme kuralına uymayan, yani yanlış park etmiş olan araçları tespit etmemizdir. Bu tür sorularda anahtar nokta, "P" işaretinin altındaki tamamlayıcı levhayı doğru yorumlamaktır.

Öncelikle trafik levhasını inceleyelim. Üstte bulunan mavi zeminli "P" harfi, bu alanın bir park yeri olduğunu belirtir. Ancak asıl önemli olan, hemen altındaki ek levhadır. Bu ek levha, park etmenin serbest olduğunu değil, nasıl yapılması gerektiğini gösteren bir talimattır. Levhadaki çizime göre, araçların kaldırıma çapraz bir şekilde yanaşması ve ön tekerleklerinin kaldırımın üzerinde olması gerekmektedir. Bu, o bölgedeki park düzeninin bu şekilde belirlendiği anlamına gelir.

Şimdi bu kurala göre numaralandırılmış araçları tek tek değerlendirelim:

• 1 Numaralı Araç: Bu araç, kaldırıma paralel olarak park etmiştir. Bu park şekli, levhada gösterilen çapraz ve ön tekerlekler kaldırımda olma kuralına uymamaktadır. Dolayısıyla 1 numaralı araç yanlış park etmiştir.
• 2 Numaralı Araç: Bu araç, kaldırıma dik (90 derece açıyla) park etmiştir. Bu park şekli de levhadaki çapraz park etme talimatıyla çelişmektedir. Bu nedenle 2 numaralı araç da yanlış park etmiştir.
• 3 Numaralı Araç: Bu araç, levhadaki talimata birebir uymuştur. Araç, kaldırıma çapraz bir şekilde yanaşmış ve ön tekerlekleri kaldırımın üzerine gelecek şekilde park edilmiştir. Bu yüzden 3 numaralı araç doğru park etmiştir.

Soru bizden yanlış park eden araçları bulmamızı istediği için, yaptığımız değerlendirme sonucunda 1 ve 2 numaralı araçların kurala uymadığını görüyoruz. Bu durumda doğru cevap, bu iki aracı içeren seçenektir.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• a) Yalnız 3: Bu seçenek yanlıştır. Çünkü 3 numaralı araç, levhaya göre doğru park eden tek araçtır.
• b) 1 ve 2: Bu seçenek doğrudur. Hem 1 numaralı araç (paralel park) hem de 2 numaralı araç (dik park) levhada belirtilen kurala uymadığı için yanlış park etmiştir.
• c) 1 ve 3: Bu seçenek yanlıştır. 1 numaralı araç yanlış park etmiş olsa da, 3 numaralı araç doğru park etmiştir.
• d) 2 ve 3: Bu seçenek de yanlıştır. 2 numaralı araç yanlış park etmiş olsa da, 3 numaralı araç doğru park etmiştir.

Bu soruda, ambulans, itfaiye, polis aracı gibi geçiş üstünlüğüne sahip bir aracın sürücüsünün, sirenlerini ve ışıklarını yakarak bu özel hakkı kullandığı sırada, uymak zorunda olduğu en temel ve en önemli kuralın ne olduğu sorulmaktadır. Geçiş üstünlüğü, bu sürücülere bazı trafik kurallarını ihlal etme hakkı tanısa da, bu hakkın sınırsız olmadığını bilmek çok önemlidir.

Doğru cevap d) Can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamaya seçeneğidir. Çünkü geçiş üstünlüğünün verilmesinin asıl amacı, bir can veya malı kurtarmak, yani kamu yararı sağlamaktır. Eğer bu hakkı kullanan sürücü, acele ederken başka bir kazaya sebep olur, bir yayanın veya başka bir aracın can ve mal güvenliğini tehlikeye atarsa, bu hakkın verilme amacının tam tersi bir durum ortaya çıkar. Bu nedenle, bu hak kullanılırken uyulması gereken en temel ve vazgeçilemez kural, çevredeki insanların güvenliğini riske atmamaktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Hız sınırlamasına: Bu seçenek yanlıştır. Çünkü geçiş üstünlüğüne sahip bir araç, görev halindeyken acil bir duruma müdahale ettiği için hız sınırlarına uymak zorunda değildir. Örneğin, bir hastayı acilen hastaneye yetiştirmeye çalışan bir ambulansın şehir içindeki 50 km/s hız sınırına uyması beklenemez.
• b) Trafik yasaklarına: Bu seçenek de yanlıştır. Bu araçlar görev esnasında, hedeflerine en hızlı şekilde ulaşmak için kırmızı ışıkta geçmek, tek yönlü yola ters girmek veya dönüş yasağı olan bir yerden dönmek gibi birçok trafik yasağını ihlal etme hakkına sahiptir. Bu yasaklara uymak zorunda olsalardı, geçiş üstünlüğünün bir anlamı kalmazdı.
• c) Çevreyi rahatsız etmemeye: Bu seçenek de hatalıdır. Aksine, bu araçların kullandığı sirenler ve yanıp sönen ışıklar, diğer sürücüleri ve yayaları uyarmak, yani dikkat çekmek ve yolu açmalarını sağlamak için vardır. Bu durum, doğası gereği çevrede bir rahatsızlık (gürültü, görsel uyarı) yaratır ancak bu, can ve mal güvenliğini sağlamak için zorunlu bir durumdur.

Özetle, geçiş üstünlüğü hakkı, sürücüye trafik kurallarının birçoğunu ihlal etme yetkisi verir ancak bu yetkiyi kullanırken başkalarının can ve mal güvenliğini tehlikeye atmama sorumluluğunu asla ortadan kaldırmaz. Sürücü, kırmızı ışıkta geçse bile kavşağı kontrol ederek ve kimseye çarpmayacağından emin olarak geçmek zorundadır. Bu, her kuralın üzerindeki en önemli sorumluluktur.

Bu soruda, size gösterilen trafik işaretinin ne anlama geldiğini bulmanız istenmektedir. Bu işaret, sürücülerin uyması gereken bir kuralı veya yasağı bildiren "Trafik Tanzim İşaretleri" grubuna aittir. Levhanın anlamını doğru bilmek, trafikte hem kendi güvenliğiniz hem de diğer sürücülerin güvenliği için hayati önem taşır. Görseldeki trafik levhası, yuvarlak şekilde ve kırmızı bir çerçeveye sahiptir. Trafik işaretlerinde kırmızı renkli daireler genellikle bir "yasaklama" veya "kısıtlama" bildirir. Levhanın içindeki beyaz zemin üzerinde ise yan yana duran iki otomobil sembolü bulunmaktadır; soldaki otomobil kırmızı renkte ve öndeki siyah otomobili geçme (sollama) pozisyonundadır. Bu semboller, kırmızı renkle vurgulanan sollama eyleminin yasak olduğunu anlatır. Dolayısıyla bu işaret, sürücülere bulundukları yolda öndeki aracı geçmenin yasaklandığını bildirir. Bu nedenle doğru cevap d) Öndeki taşıtı geçme yasağını seçeneğidir. Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu da inceleyelim:

• a) Geçme yasağı sonunu: Bir yasağın veya kısıtlamanın sona erdiğini bildiren levhalar, genellikle kırmızı çerçeveli değildir. Geçme yasağının sona erdiğini bildiren levha, siyah-beyaz renktedir ve üzerinde yasağı belirten sembolün üstü çapraz siyah bir çizgi ile çizilmiştir. Bu yüzden bu seçenek yanlıştır.
• b) Hız sınırlaması sonunu: Hız sınırlaması levhaları, kırmızı daire içinde rakamlarla hızı belirtir. Hız sınırlaması sonu levhası ise, yine siyah-beyaz zemin üzerine rakamların ve çapraz siyah çizginin bulunduğu bir levhadır. Sorudaki levhada hız belirten bir rakam olmadığı için bu seçenek de yanlıştır.
• c) Araç trafiğine kapalı yolu: Bir yolun taşıt trafiğine kapalı olduğunu bildiren levha, içi tamamen boş olan kırmızı çerçeveli beyaz bir dairedir. Sorudaki işaret ise yolun kapalı olduğunu değil, sadece sollama eyleminin yasak olduğunu belirttiği için bu seçenek de hatalıdır.

Özet olarak, kırmızı çerçeveli yuvarlak levhalar bir yasağı ifade eder ve içindeki sembol neyin yasaklandığını gösterir. Bu levhada sollama yapan bir araç sembolü olduğu için, levhanın anlamı açıkça "Öndeki Taşıtı Geçmek Yasaktır". Bu kurala uymak, özellikle görüş mesafesinin kısıtlı olduğu virajlarda, tepe üstlerinde ve dar yollarda kazaları önlemek için çok önemlidir.

Bu soruda, bir dönel kavşakta "U" dönüşü (geriye dönüş) yaparken hangi davranışın kural dışı ve yasak olduğu sorulmaktadır. Dönel kavşaklar, trafiğin kesintisiz ve güvenli bir şekilde akmasını sağlamak için tasarlanmıştır. Bu nedenle, bu alanlarda uyulması gereken özel kurallar vardır ve bu soru bu kurallardan birini test etmektedir.

Doğru Cevap: a) Ada etrafında dönerken gereksiz yere şerit değiştirilmesi

Bu seçeneğin doğru olmasının sebebi, dönel kavşakların doğası gereği zaten karmaşık bir trafik akışına sahip olmasıdır. Sürücülerin kavşağa girmeden önce gidecekleri yöne göre doğru şeride yerleşmesi ve kavşak içindeyken bu şeridi koruması esastır. Ada etrafında dönüş yaparken aniden veya gereksiz yere şerit değiştirmek, hem kendi arkanızdaki hem de yan şeritteki sürücüler için beklenmedik bir durum yaratır ve kaza riskini ciddi şekilde artırır. Trafik güvenliği ve akışın düzeni için bu davranış kesinlikle yasaktır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• b) Dönüş sonrası hızının gerektirdiği şeride girilmesi: Bu davranış yasak değil, tam tersine yapılması gerekendir. Dönel kavşaktan çıkıp ana yola katıldığınızda, trafiğin akışına uyum sağlamak için hızınıza uygun olan şeride (genellikle yavaşsanız sağ şeride, hızlanacaksanız sol şeride) geçmeniz gerekir. Bu, güvenli sürüşün temel bir kuralıdır.
• c) Orta adaya bitişik şeritten dönüşe geçilmesi: Bu davranış da yasak değildir; aksine, dönel kavşakta sola veya geriye ("U" dönüşü) dönecek araçlar için doğru ve zorunlu bir kuraldır. Kavşağa yaklaşırken en soldaki, yani orta adaya en yakın şeride geçmelisiniz. Bu sayede, sağınızdan düz gidecek veya sağa dönecek araçların yolunu kesmemiş ve güvenli bir dönüş yapmış olursunuz.
• d) Sağa ve sola dönüş kurallarına uyulması: Bu, her zaman ve her yerde geçerli olan temel bir trafik kuralıdır. Sinyal vermek, geçiş hakkı kurallarına uymak gibi genel dönüş kuralları, dönel kavşaklarda da aynen geçerlidir. Dolayısıyla bu kurallara uymak yasak olmak bir yana, mecburidir.

Özetle, dönel kavşakta güvenliğin anahtarı öngörülebilir olmaktır. Kavşağa girmeden doğru şeridi seçmek ve dönüş tamamlanana kadar o şeritte kalmak, kazaları önlemenin en etkili yoludur. Kavşak içinde şerit değiştirmek ise en tehlikeli ve yasak olan davranıştır.

Bu soruda, trafik işaretlerinden hangisinin araçlar için bir yükseklik gabarisi, yani azami yükseklik sınırı getirdiğini bulmamız isteniyor. Gabari, bir aracın karayolunda güvenli bir şekilde seyredebilmesi için izin verilen maksimum genişlik, yükseklik ve uzunluk ölçüleridir. Bu soru özel olarak yükseklik kısıtlamasını sormaktadır.

Doğru cevap C seçeneğidir. Bu trafik levhası, üzerinde dikey oklar ve "3,50 m" yazısı ile gösterilmiştir. Levhadaki yukarı ve aşağı yönlü oklar, doğrudan yüksekliği temsil eder. Bu işaret, sürücülere ilerideki yol kesiminde (örneğin bir köprü altı, tünel veya üst geçit) yüksekliği 3,50 metreden fazla olan araçların geçişinin yasak olduğunu bildirir.

Bu nedenle, bir sürücü bu levhayı gördüğünde, kullandığı aracın (yüküyle birlikte) yüksekliğinin belirtilen değerden az olduğundan emin olmalıdır. Aksi takdirde, aracı sıkışabilir, hasar görebilir ve trafiği tehlikeye atabilir. Soru, yükseklik anlamında gabari sınırlamasını sorduğu için bu levha tam olarak doğru cevaptır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• A Seçeneği: Bu levhada "7 t" yazar. Buradaki "t" harfi "ton" anlamına gelir ve bir ağırlık sınırlamasını ifade eder. Bu işaret, 'Dingil başına 7 tondan fazla yük düşen taşıt giremez' anlamındadır. Dolayısıyla yükseklikle değil, ağırlıkla ilgilidir.
• B Seçeneği: Bu levhada "10 m" yazısı ve aracın uzunluğunu gösteren yatay oklar bulunmaktadır. Bu işaret, 'Uzunluğu 10 metreden fazla olan taşıt giremez' anlamına gelir. Bu bir uzunluk gabarisi sınırlamasıdır, yükseklik değil.
• D Seçeneği: Bu levhada "2,30 m" yazısı ve aracın iki yanını gösteren yatay oklar yer alır. Bu oklar aracın genişliğini temsil eder. İşaretin anlamı, 'Genişliği 2,30 metreden fazla olan taşıt giremez' şeklindedir. Bu bir genişlik gabarisi sınırlamasıdır, yükseklik değil.

Özetle, gabari levhalarını doğru yorumlamak için üzerlerindeki oklara dikkat etmek çok önemlidir. Dikey oklar yüksekliği, yanlardaki yatay oklar genişliği ve aracın önünü ve arkasını gösteren yatay oklar ise uzunluğu ifade eder. Bu ayrımı bilmek, özellikle büyük araç sürücüleri için güvenli bir sürüşün temel kurallarından biridir.

Bu soruda, belirli bir hızla hareket eden bir aracın, önündeki araçla arasında bırakması gereken yasal ve güvenli en az mesafenin ne kadar olduğu sorulmaktadır. Bu mesafe, "takip mesafesi" olarak adlandırılır ve sürücünün, öndeki aracın ani durması veya yavaşlaması gibi durumlarda güvenli bir şekilde tepki verebilmesi için hayati önem taşır.

Trafik kurallarına göre, takip mesafesini hesaplamak için kullanılan temel ve en kolay yöntem "hızın yarısı" kuralıdır. Bu kural, normal hava ve yol şartları altında, bir aracın takip mesafesinin, kilometre/saat (km/saat) cinsinden hızının metre cinsinden en az yarısı kadar olması gerektiğini belirtir. Bu mesafe, sürücüye tehlikeyi fark etme, tepki verme ve fren yaparak güvenli bir şekilde durabilme imkânı tanır.

Soruda verilen bilgiye göre 1 numaralı araç 80 km/saat hızla seyretmektedir. "Hızın yarısı" kuralını bu duruma uygulayalım:

• Aracın Hızı: 80 km/saat
• Güvenli Takip Mesafesi (Metre) = Hız / 2
• Hesaplama: 80 / 2 = 40 metre

Bu hesaplamaya göre, 80 km/saat hızla giden bir aracın önündeki araçla arasında en az 40 metrelik bir boşluk bırakması gerekmektedir. Araç, önündeki araca 40 metreden daha fazla yaklaşmamalıdır. Bu nedenle doğru cevap "40" olmalıdır.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

1. d) 40: Bu seçenek, "hızın yarısı" kuralına göre yapılan doğru hesaplamanın sonucudur. 80 km/saat hızda minimum güvenli mesafe 40 metredir. Bu yüzden doğru cevap budur.
2. a) 10, b) 20, c) 30: Bu mesafeler, 80 km/saat gibi yüksek bir sürat için son derece tehlikelidir. Öndeki aracın ani bir fren yapması durumunda, bu kadar kısa mesafelerden takip eden bir sürücünün kazayı önlemesi neredeyse imkânsızdır. Bu seçenekler, güvenli takip mesafesi kuralını açıkça ihlal etmektedir ve yanlıştır.

Ayrıca, bu kuralın pratik bir uygulaması da "2 saniye kuralı" veya "88-89 sayma" yöntemidir. Bu yöntemde, öndeki aracın geçtiği sabit bir nesne (ağaç, levha vb.) belirlenir ve o araç nesneyi geçer geçmez "seksen sekiz, seksen dokuz" diye saymaya başlanır. Sayma bittiğinde siz de aynı nesnenin hizasına yeni geliyorsanız, aranızdaki mesafe yaklaşık 2 saniyedir ve bu güvenli bir mesafedir. 80 km/saat hızla 2 saniyede kat edilen mesafe de yaklaşık 44 metreye denk gelir, bu da 40 metre cevabını destekler.

Bu soruda, trafik levhalarından hangisinin bir sürücünün tali yoldan ana yol kavşağına yaklaştığını belirttiği sorulmaktadır. Tali yol, trafik yoğunluğu daha az olan ve ana yola bağlanan yoldur. Bu yoldan gelen sürücülerin ana yoldaki araçlara yol vermesi gerekir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.

Doğru Cevap A seçeneğidir. Görseldeki levha, "Yol Ver" levhasıdır. Bu levha, ters üçgen şekliyle diğer levhalardan kolayca ayırt edilir ve sürücüye durmadan, dikkatli bir şekilde ana yoldaki araçlara yol vermesi gerektiğini bildirir. Bu levha her zaman tali yolun sonuna, ana yol kavşağına gelmeden önce konulur. Dolayısıyla bu levhayı gören bir sürücü, tali yolda olduğunu ve bir kavşağa yaklaştığını anlar.

B seçeneği yanlıştır. Bu levha, "Anayol" levhasıdır. Bu levha, sürücünün öncelikli yani ana yolda seyrettiğini ve kavşaklarda geçiş üstünlüğüne sahip olduğunu belirtir. Bu durum, soruda istenen "tali yoldan kavşağa gelme" durumunun tam tersidir. Bu levhayı gören sürücü yol istemez, kendisine yol verileceğini bilir.

C seçeneği yanlıştır. Görseldeki levha, "Öndeki Taşıtı Geçmek Yasaktır" levhasıdır. Bu levha, sürücülerin önlerindeki aracı sollamalarının tehlikeli ve yasak olduğu yol kesimlerinde kullanılır. Kavşaklardaki geçiş hakkı veya yolun ana/tali olmasıyla bir ilgisi yoktur. Bu nedenle bu seçenek doğru cevap olamaz.

D seçeneği yanlıştır. Bu levha, "Azami Hız Sınırlaması" levhasıdır. Levhanın üzerindeki "70" rakamı, o yolda yapılabilecek en yüksek hızın saatte 70 kilometre olduğunu gösterir. Bu levha da yolun ana ya da tali yol olduğu hakkında bir bilgi vermez, sadece hız kuralı belirtir. Bu yüzden bu seçenek de yanlıştır.

• Özetle:
• A) Yol Ver: Tali yoldasın, anayola çıkıyorsun, yol ver. (DOĞRU)
• B) Anayol: Anayoldasın, geçiş üstünlüğü sende. (YANLIŞ)
• C) Sollama Yasağı: Öndeki aracı geçmek yasak. (YANLIŞ)
• D) Hız Limiti: En fazla 70 km/s hızla gidebilirsin. (YANLIŞ)

Bu soruda, sürücülere bir yoldaki **genişlik** ile ilgili bir kısıtlama olduğunu bildiren trafik işaretinin hangisi olduğu sorulmaktadır. Gabari, araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin etmek amacıyla uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir. Soru, bu ölçülerden özellikle genişlik sınırlamasına odaklanmıştır.

Doğru cevap B seçeneğidir. Bu levha, üzerinde yanlardan merkeze doğru oklar bulunan ve ortasında bir metre değeri (örneğin 2,30 m) yazan bir işarettir. Bu işaret, "Genişliği ... metreden fazla olan taşıt giremez" anlamına gelir. Okların yanlardan olması, sınırlamanın aracın genişliği ile ilgili olduğunu net bir şekilde gösterir. Bu levhayı genellikle dar köprü, tünel girişleri veya tarihi sokaklar gibi geçişin enlemesine dar olduğu yerlerde görürsünüz.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• A seçeneği yanlıştır. Bu levha bir gabari (boyut) sınırlaması değil, bir ağırlık sınırlamasıdır. Levha, "Dingil başına 7 tondan fazla yük düşen taşıt giremez" anlamına gelir ve özellikle köprü gibi yapıların taşıma kapasitesini korumak için kullanılır. Soruda genişlik sorulduğu için bu seçenek elenir.
• C seçeneği de yanlıştır. Bu levha da bir gabari sınırlamasıdır, ancak genişlikle ilgili değildir. Üstten ve alttan merkeze doğru olan oklar, bu sınırlamanın yükseklik ile ilgili olduğunu belirtir. Levhanın anlamı "Yüksekliği 3,50 metreden fazla olan taşıt giremez" şeklindedir ve genellikle alt geçitler, tüneller veya alçak elektrik hatlarının olduğu yerlerde bulunur.
• D seçeneği de hatalıdır. Bu levha, araçların boyutlarıyla ilgili bir başka gabari sınırlamasıdır, fakat bu sınırlama uzunluk ile ilgilidir. Önden arkaya doğru uzanan oklar, "Uzunluğu 10 metreden fazla olan taşıt giremez" anlamını taşır. Bu işaret, keskin virajların veya dar manevra alanlarının olduğu yollarda kullanılır ve sorulan genişlik sınırlaması ile ilgisi yoktur.

Özetle, gabari levhalarını okların yönünden kolayca ayırt edebilirsiniz. Yanlardan gelen oklar genişliği, üstten ve alttan gelen oklar yüksekliği, önden arkaya doğru olan oklar ise uzunluğu ifade eder. Bu nedenle, genişlik sınırlamasını bildiren işaret B seçeneğindeki işarettir.

Bu soruda, gece sürüşü sırasında, özellikle şehir içi gibi aydınlatmanın yeterli olduğu bir yolda hangi farların kullanılması gerektiği sorulmaktadır. Bu kural, hem kendi görüş mesafenizi sağlamak hem de trafikteki diğer sürücülerin ve yayaların görüşünü olumsuz etkilememek için hayati bir öneme sahiptir. Doğru ışık kullanımı, güvenli bir sürüşün temel taşlarından biridir.

Doğru cevap d) Yakını gösteren ışıklar seçeneğidir. Çünkü aydınlatmanın yeterli olduğu yollarda (örneğin sokak lambalarıyla aydınlatılmış caddeler) amacımız yolu yüzlerce metre ileriye kadar görmek değil, önümüzdeki yakın mesafeyi kontrol altında tutmak ve en önemlisi diğer yol kullanıcıları tarafından fark edilmektir. Yakını gösteren ışıklar (kısa farlar), bu işlevi yerine getirirken karşıdan gelen sürücülerin veya önümüzdeki araçların gözünü almaz, böylece güvenli bir trafik akışı sağlanmış olur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• a) Sis ışıkları: Bu ışıklar, yalnızca görüş mesafesinin sis, yoğun kar veya şiddetli yağmur nedeniyle önemli ölçüde düştüğü zorlu hava koşullarında kullanılmalıdır. Normal ve aydınlık bir havada sis farlarını kullanmak hem gereksizdir hem de diğer sürücülerin dikkatini dağıtarak tehlike yaratabilir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.

• b) Acil uyarı ışıkları: Dörtlü flaşörler olarak da bilinen bu ışıklar, aracın arıza yapması, acil olarak duraklaması veya trafikte ani yavaşlama gibi tehlikeli bir durumu bildirmek amacıyla kullanılır. Normal seyir halindeyken kesinlikle kullanılmamalıdır. Bu ışıkların seyir halinde kullanılması, diğer sürücüler için kafa karıştırıcıdır ve amacı dışında bir kullanımdır.

• c) Uzağı gösteren ışıklar: Uzun farlar olarak bilinen bu ışıklar, aydınlatmanın hiç olmadığı veya çok yetersiz olduğu yollarda (örneğin, ışıksız bölünmemiş şehirler arası yollar) kullanılır. Aydınlatması yeterli bir yerde uzun farları yakmak, karşıdan gelen veya önünüzde seyreden sürücülerin gözünü alarak geçici körlüğe sebep olabilir. Bu durum, kazalara davetiye çıkaran çok tehlikeli bir davranıştır.

Bu soruda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre bir motorlu aracı trafikte yasal olarak kullanabilmek için gerekli olan resmi belgenin ne olduğu sorulmaktadır. Yani, kanunların bize "Evet, sen bu aracı sürebilirsin" dediği belgenin adını bulmamız isteniyor. Bu soru, ehliyet alım sürecindeki iki önemli belge arasındaki farkı bilip bilmediğinizi ölçmeyi amaçlamaktadır.

Doğru cevap "a) Sürücü belgesi" seçeneğidir. Karayolları Trafik Kanunu'na göre, bir kişinin karayolunda motorlu bir taşıtı yasal olarak kullanabilmesi için yetkili makamlarca verilmiş bir sürücü belgesine sahip olması zorunludur. Bu belge, kişinin gerekli teorik ve pratik eğitimleri başarıyla tamamladığını, sağlık açısından uygun olduğunu ve aracı güvenli bir şekilde sürebilecek yetkinliğe sahip olduğunu gösteren resmi bir kimliktir. Trafik denetimlerinde polisin görmek isteyeceği yasal belge budur.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• b) Araç imalat belgesi: Bu seçenek yanlıştır. Bu belge, sürücü ile ilgili değil, aracın kendisiyle ilgilidir. Aracın fabrikada hangi teknik özelliklere göre üretildiğini, motor ve şasi numarasını, modelini ve standartlara uygunluğunu gösteren bir belgedir. Aracın tescil işlemleri için gereklidir ancak aracı sürme yetkisi vermez.

• c) Kaza tespit tutanağı: Bu seçenek yanlıştır. Bu belge, bir trafik kazası meydana geldikten sonra kazaya karışan tarafların, kazanın nasıl olduğunu ve hasarı kayıt altına almak için doldurdukları bir formdur. Sürüş yetkisi ile hiçbir ilgisi yoktur; aksine, sürüş sırasında meydana gelen olumsuz bir durumu belgelemek için kullanılır.

• d) Motorlu taşıt sürücü sertifikası: Bu seçenek en çok karıştırılan çeldirici cevaptır ve yanlıştır. Sürücü kursunu ve sınavlarını (teorik ve direksiyon) başarıyla tamamladığınızda kurs tarafından size verilen belge budur. Ancak bu sertifika, tek başına size trafiğe çıkıp araç kullanma yetkisi vermez. Bu sertifika, sürücü belgesi alabilmek için gerekli bir ön adımdır ve sadece sürücü belgesi başvurusunda bulunma hakkı tanır. Sertifikanız ile Nüfus Müdürlüğü'ne başvurarak asıl sürücü belgenizi alırsınız. Kısacası, sertifika kursu bitirdiğinizin kanıtı, sürücü belgesi ise devletin size verdiği sürme iznidir.

Bu soruda, sürücülerin kavşaklara yaklaşırken uyması gereken çok önemli bir güvenlik kuralı sorulmaktadır. Bu kural, kavşağa belirli bir mesafe kala şerit değiştirmenin yasak olmasıdır ve bu mesafeler, yolun yerleşim yeri içinde mi yoksa dışında mı olduğuna göre değişir. Sorunun amacı, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde belirtilen bu mesafeleri doğru bilip bilmediğinizi ölçmektir.

Doğru cevap c) 150 - 30 seçeneğidir. Bu kuralın temel amacı, kavşak gibi kaza riskinin yüksek olduğu bölgelerde trafiğin akışını düzenli ve öngörülebilir hale getirmektir. Sürücülerin kavşağa girmeden çok önce doğru şeride yerleşmeleri ve son anda tehlikeli manevralar yapmamaları hedeflenir. Bu nedenle yönetmelik, yolun durumuna göre farklı güvenlik mesafeleri belirlemiştir.

Şimdi doğru cevabın nedenlerini ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu inceleyelim:

• Yerleşim Yerleri Dışında 150 Metre: Yerleşim yeri dışındaki yollarda (otoyollar, şehirlerarası yollar vb.) hız limitleri daha yüksektir. Yüksek hızda seyreden bir aracın güvenli bir şekilde şerit değiştirmesi, yavaşlaması ve kavşak için doğru pozisyonu alması daha fazla zaman ve mesafe gerektirir. Bu nedenle, sürücülere yeterli reaksiyon süresi tanımak ve ani manevraları önlemek için kavşağa 150 metre kala şerit değiştirme yasağı başlar.
• Yerleşim Yerlerinde 30 Metre: Yerleşim yerleri içinde (şehir, kasaba merkezleri vb.) hız limitleri daha düşüktür ve trafik genellikle daha yoğundur. Düşük hız, sürücülerin daha kısa mesafelerde karar verip manevra yapabilmesine olanak tanır. Bu sebeple, şehir içinde kavşağa 30 metre kala şerit değiştirme yasağı yeterli ve güvenli kabul edilir. Bu mesafe, trafiği gereksiz yere kilitlemeden güvenliği sağlamak için ideal bir dengedir.

Diğer seçenekler neden yanlıştır?

1. a) 50 - 10: Bu mesafeler trafik güvenliği için tehlikeli derecede kısadır. Özellikle yerleşim yeri dışında 50 metre, yüksek hızla gelen bir araç için ani bir fren veya manevra anlamına gelir ve kaza riski çok yüksektir. Yerleşim yerinde 10 metre ise sadece 2-3 araç boyu olup, sürücüye neredeyse hiç düşünme payı bırakmaz.
2. b) 100 - 20: Bu mesafeler de yönetmelikte belirtilen standartların altındadır. 100 metre, yerleşim yeri dışındaki hızlar için hala yetersiz bir güvenlik payı bırakırken, 20 metre de şehir içi trafiğinde son an manevralarına kapı aralayabilir.
3. d) 200 - 40: Bu mesafeler ise gereğinden fazla uzundur. Yerleşim yeri dışında 200 metrelik bir yasak, trafiğin akıcılığını olumsuz etkileyebilir ve sürücüleri çok erken bir aşamada şerit seçmeye zorlayarak gereksiz yoğunluk yaratabilir. Aynı şekilde, şehir içinde 40 metrelik bir yasak da benzer şekilde trafiğin akışını yavaşlatabilir.

Sonuç olarak, trafik kuralları hem güvenliği sağlamak hem de trafiğin akıcılığını korumak arasında bir denge kurar. Kavşaklara yaklaşırken yerleşim yeri dışında 150 metre ve yerleşim yerlerinde 30 metre kuralı, bu dengeyi en iyi şekilde yansıtan mesafelerdir.

Bu soruda, güvenli bir sürüş için hızımızı yol, trafik ve hava gibi dış koşullara göre nasıl ayarlamamız gerektiği sorgulanmaktadır. Sürücünün sadece hız limitlerine uyması değil, aynı zamanda o anki şartlara en uygun hızı seçmesi beklenir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu anlayalım.

Doğru Cevap: b) Tepe üstlerine yaklaşırken hızın azaltılması

Bu seçenek, proaktif ve güvenli sürüşün temel kurallarından birini ifade eder. Tepe üstleri, sürücünün görüş alanının ciddi şekilde kısıtlandığı "kör noktalardır". Tepeye yaklaşırken yolun diğer tarafında ne olduğunu (örneğin duran bir araç, bir yaya, bir hayvan veya bir kaza) göremezsiniz. Bu nedenle, olası bir tehlikeye karşı zamanında tepki verebilmek ve güvenli bir şekilde durabilmek için tepe üstüne ulaşmadan önce hızı azaltmak zorunlu ve hayati bir önlemdir.

Yanlış Cevapların Açıklamaları:

• a) Diğer araçların ilerleyişine engel olacak şekilde yavaş sürülmesi: Karayolları Trafik Kanunu'na göre, trafiği sebepsiz yere yavaşlatmak ve diğer araçların geçişini engellemek yasaktır. Güvenli sürüş, gereksiz yavaş gitmek anlamına gelmez. Aksine, trafiğin akışına uyum sağlamak ve akışı tehlikeye atmayacak makul bir hızda ilerlemek gerekir. Aşırı yavaş sürmek, arkadan gelen araçların sabırsızlanmasına ve tehlikeli sollama manevraları yapmasına neden olabilir.

• c) Dönemeçlere girerken hızın artırılması: Bu, fizik kurallarına ve sürüş güvenliğine tamamen aykırı bir davranıştır. Dönemeçlere (virajlara) hızlı girildiğinde, merkezkaç kuvveti aracın dışa doğru savrulmasına neden olur. Hızı artırmak bu savrulma etkisini daha da güçlendirir ve sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesine, şeritten çıkmasına veya kaza yapmasına yol açar. Doğru davranış, dönemece girmeden önce hızı azaltmak ve dönemeç içinde sabit bir hızla ilerlemektir.

• d) Yüklemede gabarinin üzerine çıkılması: Gabari, bir aracın yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyredebilmesi için belirlenmiş maksimum genişlik, yükseklik ve uzunluk ölçüleridir. Gabarinin üzerine çıkmak, aracın köprü, tünel veya trafik levhaları gibi yerlere çarpmasına neden olabilecek çok tehlikeli bir durumdur. Ancak bu kural, aracın yüklenmesi ve boyutları ile ilgilidir; doğrudan sürüş anındaki hızın ayarlanmasıyla ilgili değildir. Bu nedenle soruyla ilgisiz bir seçenektir.

Özetle; araç hızını gerekli şartlara uygun hale getirmek, tehlikelerin önceden sezildiği ve görüşün azaldığı tepe üstü, viraj, yaya geçidi gibi yerlerde yavaşlamayı gerektirir. Diğer seçenekler ise ya tehlikeli sürüş davranışlarını tanımlar ya da sorunun konusuyla ilgisizdir.

Bu soruda, bir trafik denetimi sırasında trafik polisinin veya jandarmanın sizden istemesi durumunda yanınızda bulundurmak ve göstermek zorunda olduğunuz belgelerden birinin hangisi olduğu sorulmaktadır. Bu belgeler, sizin aracı kullanmaya yetkili olduğunuzu ve aracın trafiğe çıkmaya uygun olduğunu kanıtlayan resmi evraklardır. Bu nedenle her sürücünün bu belgeleri eksiksiz bir şekilde aracında veya üzerinde bulundurması yasal bir zorunluluktur.

Doğru Cevap: a) Sürücü belgesi

Sürücü belgesi, yani ehliyet, bir motorlu aracı yasal olarak kullanabileceğinizi kanıtlayan en temel belgedir. Bu belge, sizin gerekli eğitimleri aldığınızı, sınavlarda başarılı olduğunuzu ve devlet tarafından o araç sınıfını kullanmaya yetkilendirildiğinizi gösterir. Trafik denetimlerinde polisin ilk kontrol ettiği şey, aracı kullanan kişinin buna yetkisi olup olmadığıdır ve bu yetkiyi sadece sürücü belgesi ispatlar.

Neden Diğerleri Yanlış?

b) Araç imalat belgesi: Bu belge, aracın fabrikadan çıktığındaki teknik özelliklerini ve standartlara uygunluğunu gösterir. Genellikle aracın ilk tescil (plaka çıkarma) işlemleri sırasında kullanılır ve sonrasında sürücünün yanında taşıması gereken bir belge değildir. Bu belge, aracın kimliği gibidir ancak günlük denetimlerde istenmez.

c) Parça garanti belgesi: Bu belge, araca takılan bir parçanın (örneğin akü, lastik vb.) belirli bir süre boyunca arızalara karşı garantili olduğunu gösteren ticari bir belgedir. Trafik kanunları veya sürücünün yeterliliği ile hiçbir ilgisi yoktur. Bu belge, tüketici hakları ile ilgili olup, bir denetimde gösterilmesi gerekmez.

d) Kasko sigorta poliçesi: Kasko, isteğe bağlı bir sigorta türüdür ve kendi aracınızda meydana gelebilecek hasarları (kaza, hırsızlık, yangın vb.) güvence altına alır. Trafik denetimlerinde zorunlu olan sigorta ise "Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası" yani trafik sigortasıdır. Kasko yaptırmak sürücünün kendi tercihine bağlı olduğu için, denetimde ibraz edilmesi zorunlu bir belge değildir.

Özetle, bir trafik çevirmesinde sürücünün yanında bulundurması ve istendiğinde göstermesi gereken zorunlu belgeler şunlardır:

• Sürücü Belgesi (Ehliyet)
• Araç Tescil Belgesi (Ruhsat)
• Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) Poliçesi (Günümüzde bu bilgi genellikle elektronik sistemden kontrol edilse de, poliçenin yanınızda olması tavsiye edilir.)

Bu nedenle, sorulan seçenekler arasında yasal olarak gösterilmesi zorunlu olan tek belge sürücü belgesidir.

Bu soruda, motor yağının araç motorundaki temel görevinin ne olduğu sorulmaktadır. Motor yağı, motorun sağlıklı ve uzun ömürlü çalışabilmesi için hayati öneme sahip bir sıvıdır. Şıkları tek tek inceleyerek doğru cevaba ve diğerlerinin neden yanlış olduğuna bakalım.

Doğru cevap d) Sürtünmeye bağlı aşınmayı azaltmak seçeneğidir. Motorun içinde pistonlar, krank mili gibi çok sayıda metal parça yüksek hızda birbirine temas ederek hareket eder. Motor yağı, bu hareketli parçalar arasında ince bir film tabakası oluşturarak metalin metale doğrudan sürtünmesini engeller. Bu sayede sürtünme en aza indirilir ve parçaların aşınması, yani yıpranması önlenmiş olur. Bu, motorun ömrünü uzatan en temel görevdir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu açıklayalım:

• a) Yakıt tüketimini artırmak: Bu seçenek yanlıştır çünkü motor yağı tam tersi bir etki yapar. Sürtünmeyi azalttığı için motor daha verimli çalışır ve bu durum yakıt tüketiminin artmasına değil, azalmasına yardımcı olur. Verimli çalışan bir motor, aynı işi yapmak için daha az yakıta ihtiyaç duyar.
• b) Tekerleğe gelen yükü azaltmak: Bu ifadenin motor yağı ile hiçbir ilgisi yoktur. Tekerleğe gelen yük, aracın ağırlığı, içindeki yolcu ve yük miktarı ile ilgilidir ve bu yükü süspansiyon sistemi (amortisörler, yaylar) taşır. Motor yağı, motorun iç mekanizmasında görev yapar.
• c) Motorun erken ısınmasını sağlamak: Bu da yanlış bir bilgidir. Motor yağı, sürtünmeyi azaltarak aşırı ısı oluşumunu engeller. Ayrıca, motor içinde dolaşarak sıcak parçalardaki ısıyı alıp kartere taşıyarak motorun soğutulmasına da yardımcı olur. Dolayısıyla motoru ısıtmak yerine, ideal çalışma sıcaklığında kalmasına katkıda bulunur.

Özetle, motor yağının birincil ve en önemli görevi, hareketli motor parçaları arasındaki sürtünmeyi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan aşınmayı önlemektir. Bu temel görevinin yanı sıra motorun soğumasına yardımcı olmak, parçaları temizlemek ve paslanmayı (korozyon) önlemek gibi ek görevleri de vardır.

Bu soruda, bir akünün sağlıklı ve verimli çalışabilmesi için içerisinde bulunan ve elektrolit olarak adlandırılan asitli suyun seviyesinin, enerji üreten kurşun plakaların neresinde olması gerektiği sorgulanmaktadır. Bu bilgi, akü bakımı ve aracın genel sağlığı için temel bir konudur. Doğru elektrolit seviyesi, akünün performansını ve ömrünü doğrudan etkiler.

Doğru cevap b) Üzerinde seçeneğidir. Akünün içerisinde elektrik enerjisini kimyasal olarak depolayan ve gerektiğinde serbest bırakan kurşun plakalar bulunur. Bu kimyasal reaksiyonun tam ve verimli bir şekilde gerçekleşebilmesi için plakaların tamamen elektrolit sıvısı içerisinde kalması gerekir. Genellikle bu seviyenin, plakaların yaklaşık 1 cm üzerinde olması ideal kabul edilir. Bu fazlalık, akü çalıştıkça veya şarj olurken meydana gelen ısınma ve buharlaşma nedeniyle oluşabilecek sıvı kaybına karşı bir güvenlik payı bırakır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Altında: Bu seçenek tamamen yanlıştır. Eğer elektrolit seviyesi plakaların altında kalırsa, plakalar sıvıyla temas etmeyeceği için akü elektrik üretemez veya çok düşük bir performans gösterir. Daha da önemlisi, plakaların havayla temas etmesi onların oksitlenmesine ve çok kısa sürede kalıcı olarak hasar görmesine (sülfatlaşmasına) neden olur.
• c) Ortasında: Bu durum da akü için oldukça zararlıdır. Elektrolit seviyesinin plakaların ortasında olması, plakaların sadece yarısının kimyasal reaksiyona girebilmesi anlamına gelir. Bu, akünün kapasitesini ve verebileceği akım gücünü ciddi şekilde düşürürken, sıvının dışında kalan üst kısımların yine hasar görmesine ve kullanılamaz hale gelmesine yol açar.
• d) Hizasında: İlk bakışta mantıklı gibi görünse de bu da yanlış bir seviyedir. Akü çalıştıkça ve şarj oldukça ısınır ve içerisindeki sudan bir miktar buharlaşma olur. Eğer seviye tam plaka hizasında olursa, en ufak bir su kaybında plakaların üst kısmı hemen açıkta kalacaktır. Bu nedenle, bir miktar güvenlik payı bırakmak için seviyenin her zaman plakaların üzerinde olması gerekir.

Kısacası, akü plakalarını bir saksıdaki bitkinin kökleri gibi düşünebilirsiniz. Köklerin tamamının suyu alabilmesi için su seviyesinin köklerin üzerinde olması gerekir. Aynı şekilde, akü plakalarının da tamamının "enerji sıvısı" olan elektrolit içinde kalması, akünün sağlıklı, uzun ömürlü ve tam performanslı çalışmasının anahtarıdır.

Bu soruda, motorun çalışması için hayati önem taşıyan hava-yakıt karışımının, aracın bir parçasının (hava filtresi) durumuyla nasıl etkilendiği ölçülmektedir. Motorun sağlıklı ve verimli çalışabilmesi için doğru oranda hava ve yakıtın bir araya gelmesi gerekir. Hava filtresi ise motora giren havanın temizlenmesinden sorumludur.

Doğru cevap b) Zengin seçeneğidir. Motorun yanma odasına giren havanın miktarını hava filtresi belirler. Eğer bu filtre toz, kir ve partiküllerle tıkanırsa, motor yeterli miktarda temiz havayı içeriye çekemez. Ancak yakıt sistemi, normalde gelmesi gereken hava miktarına göre yakıt püskürtmeye devam eder. Bu durumda, azalan havaya karşılık yakıt miktarı oransal olarak çok fazla kalır. Yakıtın havaya göre fazla olduğu bu karışıma "zengin karışım" denir.

Zengin karışımla çalışan bir motor, yakıtı verimli bir şekilde yakamaz. Bu durum, aracın performansının düşmesine, yakıt tüketiminin belirgin bir şekilde artmasına ve egzozdan siyah duman çıkmasına neden olabilir. Kısacası, motor "boğulur" çünkü yanma için yeterli oksijeni (havayı) bulamaz.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Fakir: Fakir karışım, zengin karışımın tam tersidir; yani yakıt miktarının havaya göre az olması durumudur. Bu durum genellikle yakıt sisteminde bir sorun olduğunda veya motora bir sızıntıdan dolayı fazla hava girdiğinde oluşur. Kirli bir hava filtresi havayı azalttığı için fakir karışıma değil, zengin karışıma yol açar.
• c) Normal: Normal karışım, motorun ideal oranda (stokiyometrik oran) hava ve yakıtla çalıştığı durumdur. Bu, en verimli yanmanın gerçekleştiği karışımdır ve ancak temiz bir hava filtresi ile mümkündür. Filtre kirli olduğunda bu ideal oran bozulur.
• d) Az yakıtlı: Bu ifade, "fakir karışım" ile temelde aynı anlama gelir. Sorunun temelinde yakıtın azlığı değil, havanın azlığı yatmaktadır. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Bu soruda, bir sürücünün aracını kullanırken ve bakımını yaparken dikkat ettiği üç önemli nokta verilmiştir. Bu davranışların ortak ve en belirgin sonucunun ne olacağı sorulmaktadır. Soruyu doğru cevaplamak için her bir maddenin aracın performansı üzerindeki etkisini anlamak gerekir.

Doğru Cevap: d) Aracın daha az yakıt tüketmesi

Verilen maddelerin tümü, aracın daha verimli çalışmasını sağlayan ve "ekonomik sürüş" olarak da bilinen tekniklerle doğrudan ilişkilidir. Bu maddelerin her birinin yakıt tüketimini nasıl azalttığını ayrı ayrı inceleyelim:

• Ani duruş ve hızlanmalardan kaçınılması: Araç, en çok yakıtı durduğu yerden harekete geçerken ve aniden hızlanırken tüketir. Sakin ve öngörülü bir sürüşle, yani ani fren ve gaz hareketlerinden kaçınarak, motorun gereksiz yere zorlanması önlenir. Bu durum, aracın momentumunu korumasını sağlar ve yakıt verimliliğini önemli ölçüde artırır.
• Tavsiye edilen tip ve ebatlarda araç lastiği kullanılması: Üreticinin önerdiği lastikler, aracın ağırlığına ve motor gücüne göre en uygun yuvarlanma direncini sunar. Yanlış ebatta veya tipte lastikler (örneğin, gereğinden geniş lastikler) yol ile daha fazla sürtünme yaratarak motorun aracı hareket ettirmek için daha fazla güç harcamasına neden olur. Doğru lastik seçimi ve doğru hava basıncı, bu sürtünmeyi en aza indirerek yakıt tasarrufu sağlar.
• Araçta yapılması gerekli bakım ve ayarların zamanında yapılması: Motor yağı, hava filtresi, bujiler gibi parçaların düzenli olarak değiştirilmesi ve kontrol edilmesi, motorun en verimli şekilde çalışmasını sağlar. Örneğin, kirli bir hava filtresi motora yeterli hava girmesini engelleyerek yakıtın tam yanmamasına ve daha fazla tüketilmesine yol açar. Zamanında yapılan bakım, bu tür verimsizlikleri ortadan kaldırır.

Görüldüğü gibi, soruda verilen üç önlem de doğrudan aracın daha az enerji harcayarak yol almasını hedefler. Bu da doğrudan daha az yakıt tüketimi anlamına gelir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlıştır?

a) Çevre kirliliğinin artması: Bu seçenek tamamen yanlıştır. Bir araç ne kadar az yakıt tüketirse, egzozundan o kadar az zararlı gaz (karbon monoksit, karbondioksit vb.) salar. Dolayısıyla, soruda belirtilen davranışlar yakıt tüketimini azalttığı için çevre kirliliğini artırmaz, tam aksine azaltır.

b) Sürüş konforunun azalması: Bu seçenek de yanlıştır. Ani duruş ve hızlanmalardan kaçınmak, daha sarsıntısız ve akıcı bir yolculuk demektir. Ayrıca, doğru lastik kullanımı ve düzenli bakım, aracın daha sessiz ve sorunsuz çalışmasını sağlar. Tüm bunlar sürüş konforunu azaltmak yerine artırır.

c) Trafik yoğunluğunun artması: Bir sürücünün bireysel olarak aracını verimli kullanmasının trafik yoğunluğu üzerinde doğrudan bir etkisi yoktur. Trafik yoğunluğu, yoldaki araç sayısı, yol kapasitesi ve trafik yönetimi gibi faktörlere bağlıdır. Hatta öngörülü ve sakin sürüş, ani frenlemelerin neden olduğu zincirleme trafik sıkışıklıklarını önlemeye yardımcı olarak trafiğin akışına olumlu katkı bile sağlayabilir.

Bu soruda, bir aracın güç aktarma sisteminde yer alan ve soru işareti ile gösterilen parçanın ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun metninde de bu parçanın görevi, "diferansiyelden aldığı hareketi tekerleklere iletmek" olarak tanımlanmıştır. Bu tanım ve görsel, doğru cevabı bulmamız için kilit rol oynamaktadır.

Doğru cevap b) Aks'tır. Aks, diferansiyel ile tekerlekler arasında bulunan ve motorun ürettiği dönme hareketini diferansiyelden alarak tekerleklere ileten mil şeklindeki bir güç aktarma organıdır. Şekilde de görüldüğü gibi, soru işareti tam olarak diferansiyel kutusundan çıkıp tekerleğe doğru uzanan bu mili göstermektedir. Bu nedenle, soruda tarifi yapılan ve görselde işaretlenen parça akstır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Volan: Volan, motorun krank milinin ucunda bulunur ve motorun daha sarsıntısız çalışmasını sağlar. Aynı zamanda kavrama (debriyaj) sistemi için bir bağlantı yüzeyi oluşturur. Konum olarak motor ile vites kutusu arasındadır ve tekerleklere doğrudan hareket iletmez, bu yüzden bu seçenek yanlıştır.

• c) Kavrama (Debriyaj): Kavrama, motor ile vites kutusu arasında yer alır ve sürücünün isteğine bağlı olarak motorun hareketini vites kutusuna iletmeyi veya kesmeyi sağlar. Vites değiştirmek için kullanılır. Soru işaretinin gösterdiği yerde bulunmaz ve görevi de farklıdır, bu nedenle yanlış bir cevaptır.

• d) Vites kutusu (Şanzıman): Vites kutusu, motordan gelen gücü ve hızı ayarlayarak tekerleklere uygun torkun iletilmesini sağlayan dişli sistemidir. Kavramadan sonra, şafttan önce gelir. Şekilde soru işareti ile gösterilen parça vites kutusu değil, ondan çok daha sonra gelen bir elemandır.

Özetlemek gerekirse, bir araçta güç aktarımının temel sırası şöyledir: Motor, gücü üretir; kavrama bu gücü vites kutusuna aktarır veya keser; vites kutusu gücü düzenler; şaft bu gücü diferansiyele taşır; diferansiyel gücü tekerleklere dağıtır ve son olarak aks, bu gücü diferansiyelden alıp tekerleklerin dönmesini sağlar. Bu sıralama, sorudaki parçanın neden aks olduğunu net bir şekilde ortaya koyar.

Bu soruda, bir motorun en önemli sistemlerinden biri olan yağlama sisteminin temel görevinin ne olduğu sorulmaktadır. Motorun içinde, pistonlar, krank mili, yataklar gibi birbiriyle sürekli temas halinde ve çok yüksek hızlarda hareket eden onlarca metal parça bulunur. Yağlama sisteminin bu parçalar üzerindeki etkisi, motorun sağlığı ve ömrü için hayati önem taşır.

Doğru Cevap: a) Sürtünmeyi azaltarak parçaların ömrünü uzatmak

Motor çalıştığı sırada, metal parçalar birbirine büyük bir hız ve basınçla sürter. Eğer bu parçalar arasında koruyucu bir katman olmazsa, sürtünmeden dolayı ortaya çıkan aşırı ısı ve aşınma, parçaların kısa sürede bozulmasına ve motorun kullanılamaz hale gelmesine neden olur. Yağlama sistemi, motor yağı adı verilen özel bir sıvıyı bu hareketli parçaların arasına pompalayarak ince bir film tabakası oluşturur. Bu yağ filmi, metalin metale doğrudan temasını engeller, sürtünmeyi minimuma indirir ve böylece parçaların aşınmasını önleyerek ömürlerini önemli ölçüde uzatır.

Yağlama sisteminin tek görevi sürtünmeyi azaltmak değildir; aynı zamanda önemli başka görevleri de vardır. Parçalar arasında dolaşırken sürtünmeden doğan ısının bir kısmını alarak motorun soğumasına yardımcı olur. Ayrıca, aşınma sonucu oluşan küçük metal parçacıklarını ve yanma sonucu oluşan kurum gibi kirleri toplayarak yağ filtresine taşır ve motorun içini temiz tutar. Bu ek görevler de yine ana amaç olan motorun ömrünü uzatma hedefine hizmet eder.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Debriyaj balatasının aşınmasını önlemek: Bu seçenek yanlıştır çünkü debriyaj balatası, motorun yağlama sisteminin bir parçası değildir; güç aktarma organlarının (şanzıman) bir elemanıdır. Hatta debriyaj sistemi, çalışmak için sürtünmeye ihtiyaç duyar. Debriyaj balatasına yağ bulaşması, onun kaymasına ve görevini yapamamasına neden olur ki bu çok ciddi bir arızadır.
• c) Motorun erken ısınmasını sağlamak: Bu ifade, yağlama sisteminin göreviyle tamamen çelişir. Aksine, yağlama sistemi motorun aşırı ısınmasını önlemeye yardımcı olur. Sürtünmeyi azalttığı için ısı oluşumunu baştan engeller ve dolaşım sırasında parçalardaki fazla ısıyı alarak soğutma sistemine destek olur.
• d) Yakıt tüketimini artırmak: Bu seçenek de mantıksal olarak yanlıştır. Etkili bir yağlama, sürtünmeyi azalttığı için motorun daha rahat ve verimli çalışmasını sağlar. Parçalar daha az zorlandığı için motorun gücünü hareket ettirmek için daha az enerjiye, dolayısıyla daha az yakıta ihtiyaç duyar. Yani iyi bir yağlama sistemi yakıt tüketimini artırmaz, tam tersine azaltır.

Özetle, motor yağlama sisteminin birincil ve en temel amacı, hareketli parçalar arasında koruyucu bir tabaka oluşturarak sürtünmeyi ve aşınmayı önlemek, bu sayede motorun ömrünü uzatmaktır.

Bu soruda, bir aracın lastiğini değiştirmek için kriko ile kaldırıldığında yapılması gereken en temel ve en önemli güvenlik kuralı sorulmaktadır. Araç kriko üzerindeyken son derece dengesiz bir durumdadır ve en ufak bir hareket, aracın krikodan düşmesine ve ciddi kazalara yol açmasına neden olabilir. Bu nedenle, öncelikli hedef aracı tamamen sabitlemektir.

Doğru Cevap: c) Aracın hareket etmemesi için gerekli güvenlik önlemleri alınır.

Bu seçenek doğrudur çünkü lastik değiştirme işleminin en kritik adımı budur. "Gerekli güvenlik önlemleri" ifadesi, bir dizi eylemi kapsayan genel bir ifadedir. Bu önlemler şunları içerir: aracı düz bir zemine park etmek, el frenini sonuna kadar çekmek, ve en önemlisi, tekerleklerin önüne ve arkasına takoz yerleştirerek aracın ileri veya geri hareket etmesini fiziksel olarak engellemek. Bu seçenek, diğer tüm eylemleri kapsayan en güvenli ve doğru yaklaşımdır.

Şimdi diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• a) Vites boş konuma alınır: Bu seçenek yanlıştır ve oldukça tehlikelidir. Manuel vitesli araçlarda vitesi 1. veya geri vitese takmak, otomatik vitesli araçlarda ise vitesi "P" (Park) konumuna getirmek, şanzıman aracılığıyla tekerlekleri kilitleyerek ek bir güvenlik katmanı sağlar. Vitesi boşa almak, tekerleklerin serbestçe dönmesine izin verir ve aracın hareket etme riskini artırır.

• b) El freni çekiliyse bırakılır: Bu seçenek de kesinlikle yanlıştır ve çok büyük bir hatadır. El freni, park halindeki aracın hareket etmesini önleyen birincil sistemdir. Lastik değiştirirken el frenini bırakmak, aracın kaymasına ve krikodan düşmesine davetiye çıkarmak demektir. El freni mutlaka sonuna kadar çekili olmalıdır.

• d) Araç motorunun sarsıntısız çalışması sağlanır: Bu seçenek tamamen yanlıştır. Güvenlik gereği, lastik değiştirme işlemi sırasında aracın motoru kesinlikle kapalı olmalıdır. Çalışan bir motorun yaratacağı titreşimler, krikonun dengesini bozarak aracın düşmesine neden olabilir. Ayrıca, motor çalışırken yanlışlıkla bir vitese geçilmesi gibi riskler de bulunur.

Özetle, araç kriko ile kaldırılmadan önce mutlaka tamamen sabitlenmelidir. Bu sabitleme işlemi; el frenini çekmek, vitesi uygun konuma (1. vites, geri vites veya Park) almak ve tekerleklere takoz koymak gibi adımları içerir. Bu yüzden "aracın hareket etmemesi için gerekli güvenlik önlemlerinin alınması" tüm bu adımları kapsayan en doğru ve en kapsamlı cevaptır.

Bu soruda, aracın gösterge panelinde beliren bir ikaz ışığının ne anlama geldiğini tespit etmeniz istenmektedir. Gösterge panelindeki sembollerin anlamını bilmek, sürüş esnasında aracınızda oluşabilecek bir sorunu erken fark etmenizi ve gerekli önlemleri almanızı sağlar. Soruda gösterilen sembol, bir yağdanlık (veya yağ kandili) figürüdür ve bu sembolün anlamı evrenseldir.

Doğru cevap "a) Motor yağ basıncı ikaz ışığı" seçeneğidir. Bu sembol, motorun yağlama sistemindeki basıncın kritik seviyenin altına düştüğünü gösterir. Motorun hareketli parçaları (pistonlar, krank mili vb.) arasındaki sürtünmeyi azaltmak için sürekli olarak yağlanmaya ihtiyaç duyar. Yağ basıncı düştüğünde, bu parçalar yeterince yağlanamaz, aşırı ısınır ve birbirine sürterek çok kısa sürede ciddi ve masraflı motor arızalarına yol açar. Bu ışık kırmızı renkte yandığı için, aracın derhal güvenli bir yere çekilip motorun durdurulması gerektiğini belirten en önemli ikaz ışıklarından biridir.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğuna bakalım:

• b) Egzoz gazları kontrol ikaz ışığı: Genellikle "motor arıza lambası" olarak da bilinen bu ışık, motor şeklinde bir semboldür. Motorun ateşleme, yakıt veya egzoz sisteminde bir sorun olduğunu belirtir. Genellikle sarı veya turuncu renkte yanar ve aracı en kısa sürede servise götürmeniz gerektiği anlamına gelir, ancak motor yağ basıncı ışığı gibi acil durmayı gerektirmez.
• c) Fren balataları aşınmış ikaz ışığı: Bu ikaz ışığının sembolü, iki yanında kesik çizgiler olan bir dairedir. Bu sembol, fren balatalarınızın inceldiğini ve değiştirilmesi gerektiğini bildirir. Bu da acil bir durumdan çok, yaklaşan bir bakım ihtiyacını haber veren sarı renkli bir uyarıdır.
• d) Emniyet kemeri takılı değil ikaz ışığı: Bu sembol, üzerinde emniyet kemeri olan bir insan figüründen oluşur. Sürücünün veya ön koltuktaki yolcunun emniyet kemerini takmadığını hatırlatır. Genellikle sesli bir uyarı ile birlikte yanar ve bir arızayı değil, bir güvenlik önleminin alınmadığını belirtir.

Özetle, soruda verilen yağdanlık sembolü, motorun "kan dolaşımı" olarak kabul edebileceğimiz yağlama sisteminde hayati bir sorun olduğunu ifade eder. Bu ışığı gördüğünüzde asla yola devam etmemeli, hemen aracı durdurmalısınız. Bu bilgi, ehliyet sınavı için olduğu kadar, gerçek hayatta sürücülük yaparken de hayati öneme sahiptir.

Bu soruda, dizel motorların önemli bir parçası olan ve "kızdırma bujisi" olarak da bilinen ısıtma bujilerinin temel işlevi sorulmaktadır. Dizel motorların çalışma prensibini ve özellikle soğuk havalardaki ilk çalışma zorluklarını anladığınızda, bu sorunun cevabı oldukça netleşecektir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğerlerinin neden yanlış olduğunu açıklayalım.

a) Soğuk havalarda silindir içindeki havayı ısıtmak (DOĞRU SEÇENEK)

Bu seçenek, ısıtma bujisinin temel ve en önemli görevini doğru bir şekilde açıklamaktadır. Dizel motorlar, yakıtı ateşlemek için benzinli motorlardaki gibi bir kıvılcım kullanmaz. Bunun yerine, silindire alınan havayı çok yüksek basınçla sıkıştırır; bu sıkıştırma havanın sıcaklığını yüzlerce dereceye çıkarır. İşte bu kızgın havanın üzerine yakıt (motorin) püskürtüldüğünde, yakıt kendiliğinden alev alır. Ancak soğuk havalarda, motorun metal aksamı ve silindire giren hava çok soğuk olduğu için, sıkıştırma sonucu elde edilen sıcaklık yakıtın kolayca tutuşması için yeterli olmayabilir. Isıtma bujisi, marşa basmadan hemen önce devreye girerek ucunu kor haline getirir ve silindir içindeki havayı önceden ısıtarak motorun ilk çalışmasını garanti altına alır.

b) Motor soğutma suyunun sıcaklığını ölçmek

Bu seçenek yanlıştır. Motor soğutma suyunun sıcaklığını ölçme görevi, hararet müşürü veya sıcaklık sensörü adı verilen farklı bir parçaya aittir. Bu sensör, motorun çalışma sıcaklığını sürekli olarak izler ve bu bilgiyi gösterge panelindeki hararet göstergesine iletir. Isıtma bujisi ise bir ölçüm cihazı değil, aktif olarak çalışan bir ısıtıcıdır. Görevleri ve yapıları tamamen farklıdır.

c) Motora giren havayı temizlemek

Bu seçenek de yanlıştır. Motora giren havanın içindeki toz, kir ve diğer yabancı maddeleri temizleme görevi hava filtresi tarafından yerine getirilir. Hava filtresi, motorun hava giriş sisteminin başında yer alır ve motora temiz hava girmesini sağlar. Isıtma bujisi ise yanma odasının (silindirin) içinde bulunur ve havanın temizlenmesiyle ilgili herhangi bir işlevi yoktur.

d) Ateşleme yapmak

Bu seçenek, en çok kafa karıştıran çeldiricilerden biridir. "Ateşleme yapmak" ifadesi, genellikle benzinli motorlarda kullanılan ve kıvılcım çıkaran bujileri (ateşleme bujisi) akla getirir. Dizel motorlarda ise ateşleme, bir kıvılcım ile değil, yüksek basınç ve sıcaklık sayesinde yakıtın kendiliğinden tutuşmasıyla gerçekleşir. Isıtma bujisi bir kıvılcım üretmez; sadece ortamı ısıtarak bu "kendiliğinden tutuşma" olayına, özellikle soğuk havalarda, yardımcı olur. Bu nedenle bu seçenek de yanlıştır.

Bu soruda, trafikte zor bir durumla karşılaşan (arabası bozulan) bir sürücüye, yoldan geçen başka bir sürücünün yardım etme davranışı ele alınmaktadır. Sorunun amacı, bu yardımsever davranışın trafikteki hangi temel insani ve sosyal değeri temsil ettiğini belirlemektir. Bu durum, sürücülerin sadece kendi yolculuklarına odaklanmak yerine, trafiği paylaştıkları diğer insanlara karşı sorumluluk ve duyarlılık göstermesinin bir örneğidir.

Doğru Cevap: a) Yardımlaşmaya

Doğru cevabın "Yardımlaşmaya" olmasının sebebi, sorudaki senaryonun bu kavramı birebir yansıtmasıdır. Yardımlaşma, bireylerin zor durumda olan başkalarına karşılık beklemeden destek olması, onların sorunlarını çözmek için çaba göstermesi anlamına gelir. Soruda, bir sürücü diğerinin sorununa kayıtsız kalmayıp duruyor ve çözüm bulmaya çalışıyor; bu, trafikteki dayanışma ve iş birliğinin en güzel örneklerinden biridir ve doğrudan yardımlaşma değerini gösterir.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• b) Öfke duygusuna: Öfke, trafikte sıkışıklık veya bir sorun karşısında gösterilen olumsuz ve saldırgan bir tepkidir. Sorudaki sürücü, arızalanan araç yüzünden trafiğin aksamasına sinirlenmek yerine durup yardım etmektedir. Bu davranış, öfkenin tam tersi olan sakinlik, empati ve yapıcı bir tutumu sergiler.
• c) Bencil davranmaya: Bencillik, sadece kendi çıkarını ve rahatını düşünmektir. Bencil bir sürücü, yolda kalmış kişiyi görmezden gelir, "Bu benim sorunum değil" diyerek yoluna devam ederdi. Oysa sorudaki sürücü, kendi zamanından ve konforundan feragat ederek başkasına yardım etmektedir, bu da bencilliğin tam zıttı olan fedakâr bir davranıştır.
• d) Aşırı tepki göstermeye: Aşırı tepki, bir durum karşısında gereğinden fazla ve kontrolsüz bir reaksiyon vermektir (örneğin sürekli korna çalmak, bağırmak). Yardım etmek ise sakin, kontrollü ve çözüm odaklı bir eylemdir. Dolayısıyla, sorudaki sürücünün davranışı aşırı bir tepki değil, aksine olgun ve sorumlu bir davranıştır.

Özetle, bu soru trafikte sürücülerin birbirlerine karşı göstermesi gereken olumlu tutumları ölçmektedir. Zor durumda kalan birine yardım eli uzatmak, trafikte güvenli ve huzurlu bir ortamın oluşması için vazgeçilmez olan yardımlaşma değerinin en temel göstergesidir.

Bu soruda, trafikte hatalı bir davranış sergileyen başka bir sürücüye karşı sergilenmesi gereken en doğru tutumun ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, seçilecek davranışın hem hatayı yapan sürücünün hem de trafikteki diğer herkesin kaza yapma riskini azaltmasıdır. Amaç, durumu daha tehlikeli hale getirmek değil, tam tersine güvenli bir ortama geri döndürmektir.

Doğru Cevap: d) Nezaket ve saygı çerçevesinde uyarılması

Bu seçeneğin doğru olmasının temel sebebi, trafik ortamının gerginliği artırmaya değil, sakinliği ve güvenliği korumaya dayalı olması gerektiğidir. Hata yapan bir sürücüyü nazik bir şekilde uyarmak, örneğin kısa bir korna çalmak veya bir el işaretiyle yavaşlamasını istemek, o sürücünün hatasını panik yapmadan fark etmesini sağlar. Bu yapıcı yaklaşım, sürücünün savunmaya geçmesini veya agresifleşmesini engelleyerek olası bir tartışmanın ya da "trafik magandalığı"nın önüne geçer ve herkes için güvenliği artırır.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

• a) Aşırı tepki gösterilmesi: Hata yapan bir sürücüye bağırmak, el kol hareketleri yapmak veya aracını tehlikeli bir şekilde sıkıştırmak gibi aşırı tepkiler, durumu anında daha tehlikeli bir hale getirir. Panikleyen veya sinirlenen sürücü, daha büyük ve ölümcül hatalar yapabilir. Bu davranış, riski azaltmak yerine katlayarak artırır.
• b) Kaba ve saldırgan davranılması: Bu seçenek, aşırı tepkinin bir adım ötesidir ve doğrudan trafik güvenliğini tehdit eder. Kaba ve saldırgan davranışlar, trafikteki diğer sürücüleri de strese sokar ve yol güvenliğini tamamen ortadan kaldırabilir. Bu tür bir davranış, bir hatayı kavgaya veya kasıtlı bir kazaya dönüştürme potansiyeli taşır.
• c) Kızgın biçimde kornaya basılması: Kornanın amacı uyarmaktır, taciz etmek veya öfke göstermek değil. Uzun ve öfkeli bir şekilde kornaya basmak, diğer sürücüyü korkutabilir, panikletebilir veya sinirlendirerek misilleme yapmasına neden olabilir. Nazik ve kısa bir "uyarı" kornası ile "öfke" kornası arasındaki fark, bir kazayı önlemek ile bir kazaya sebep olmak arasındaki fark kadar büyüktür.

Özetle; ehliyet sınavındaki bu soru, sürücü adayına sadece kuralları değil, aynı zamanda trafikteki doğru "insani tutumu" da öğretmeyi amaçlar. Unutmayın ki trafikteki en önemli öncelik, her koşulda sakin kalarak hem kendi can güvenliğinizi hem de başkalarının can güvenliğini korumaktır. Nezaket ve saygı, bir zayıflık değil, trafikteki en etkili güvenlik araçlarından biridir.

Bu soruda, trafikte olumlu bir sürücü tutumunun tanımı yapılıyor ve bu tanıma en uygun kavramın hangisi olduğu soruluyor. Sorunun kökünde yer alan "kendinden çok başkalarını düşünmek" ve "başkalarının iyiliği için fedakârlık yapmak" ifadeleri, cevabı bulmamız için en önemli ipuçlarıdır. Bu ifadeler, bireyin kendi çıkarlarını ikinci plana atıp toplumun veya diğer bireylerin yararını gözettiği bir karakter özelliğini işaret etmektedir.

Doğru Cevap: b) Diğergamlık

Doğru cevabın Diğergamlık olmasının sebebi, bu kelimenin anlamının sorudaki tanımla birebir örtüşmesidir. Diğergamlık, herhangi bir karşılık beklemeden başkalarının iyiliği için çaba gösterme, fedakârlıkta bulunma ve başkalarını kendinden daha fazla düşünme erdemidir. Trafikte diğergam bir sürücü, yol hakkı kendisinin olmasına rağmen yaya veya acemi bir sürücüye yol verir, sıkışık trafikte diğer araçların önüne geçmeye çalışmak yerine sabırla bekler ve zor durumda olan birine yardım etmek için durur.

Diğer Seçenekler Neden Yanlış?

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu anlamak, konuyu daha iyi kavramanıza yardımcı olacaktır. Bu seçenekler, soruda tarif edilen olumlu tutumun tam tersi olan olumsuz davranışları tanımlar.

• a) Bencillik: Bencillik, sadece kendi çıkarlarını ve isteklerini düşünen, başkalarını hiç umursamayan bir tutumdur. Bencil bir sürücü, trafikte sürekli kendi önceliğini düşünür, başkalarına yol vermez, kuralları kendi çıkarı için ihlal eder. Bu, sorudaki "başkalarını düşünme" ifadesinin tam zıttıdır.
• c) Nezaketsizlik: Nezaketsizlik, başkalarına karşı kaba, saygısız ve düşüncesiz davranmaktır. Trafikte nezaketsiz bir sürücü, ani fren yapar, küfür eder, korna çalarak başkalarını rahatsız eder. Bu davranış, başkalarının iyiliğini düşünmek bir yana, onları rahatsız etmeye yöneliktir.
• d) Hoşgörüsüzlük: Hoşgörüsüzlük, farklılıklara, hatalara veya yavaşlığa karşı sabır gösterememe durumudur. Hoşgörüsüz bir sürücü, hata yapan bir acemi sürücüye veya yavaş ilerleyen yaşlı bir yayaya karşı öfkelenir ve agresif tepkiler verir. Bu da fedakârlık ve başkalarını düşünme davranışıyla tamamen çelişir.

Sonuç olarak, soru trafikte gösterilmesi gereken erdemli ve özverili bir davranışı sormaktadır. Bu tanıma uyan tek kavram diğergamlık iken, diğer şıklar trafikte tehlike yaratan ve kaçınılması gereken olumsuz kişilik özellikleridir.

Bu soruda, trafik kazalarının ülke ekonomisine getirdiği maliyetler ve zararlar sorgulanmaktadır. Seçenekler arasında, bir kazanın doğrudan veya dolaylı bir sonucu olarak ortaya çıkan ekonomik bir kayıp olmayan maddeyi bulmamız isteniyor. Sorunun kilit noktası, "zarar" kelimesinin ekonomik anlamını doğru yorumlamaktır.

Doğru cevap c) Trafik suçlarına uygulanan cezaların artırılması seçeneğidir. Çünkü bu seçenek, bir trafik kazasının yarattığı bir ekonomik zarar veya maliyet değildir. Aksine, kazaları önlemek ve trafik düzenini sağlamak amacıyla devlet tarafından alınan idari bir tedbirdir. Bu cezalarla toplanan paralar devlet bütçesine gelir olarak kaydedilir, bir gider veya zarar kalemi oluşturmaz.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu ve neden birer ekonomik zarar olduğunu inceleyelim:

• a) Trafik işaretlerinin hasar görmesi: Bir kaza sırasında trafik levhaları, sinyalizasyon lambaları veya diğer işaretler zarar görebilir. Bu işaretlerin onarılması veya yenisiyle değiştirilmesi devlet için bir maliyettir. Bu nedenle, ülke ekonomisi için doğrudan bir zarardır.
• b) Kara yollarının zamanından önce yıpranması: Kazalar, yol yüzeyinde ciddi hasarlara yol açabilir. Örneğin, yanan bir araç asfaltı eritebilir veya devrilen ağır bir kamyon yolda çöküntü oluşturabilir. Bu tür hasarların tamiri, planlanan yol bakım bütçesinin dışında ekstra bir masraf yaratır ve bu da ekonomik bir kayıptır.
• d) Yol kenarındaki oto korkuluklarının tahrip olması: Oto korkulukları (bariyeler), araçların yoldan çıkmasını önlemek için vardır ve kazalarda sıkça hasar görürler. Bu korkulukların tamir edilmesi veya değiştirilmesi gerekir, bu da yine kamu kaynaklarından karşılanan bir maliyettir ve ekonomik bir zarar olarak kabul edilir.

Özetle, a, b ve d seçenekleri bir kaza sonucunda ortaya çıkan ve tamiri için para harcanması gereken somut ve maddi zararları ifade eder. Ancak c seçeneği, kazaları önlemeye yönelik bir yasal düzenlemedir ve ekonomik bir zarar değil, aksine devlete gelir sağlayan bir uygulamadır.

Bu soruda, trafikteki davranışlardan hangilerinin diğer bireylerin haklarını ihlal ettiği, yani bir "hak ihlali" olduğu sorulmaktadır. Trafik kuralları sadece düzeni sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tüm sürücülerin, yayaların ve yolcuların can ve mal güvenliği gibi temel haklarını korumayı amaçlar. Soruyu doğru cevaplamak için her bir öncülü bu "birey hakkı" perspektifinden değerlendirmemiz gerekir.

I. Geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermek

Bu davranış bir hak ihlali değildir; tam aksine, toplumsal bir sorumluluk ve yasal bir zorunluluktur. Ambulans, itfaiye veya polis aracı gibi geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, acil bir durumda bir başkasının yaşama hakkını korumak için görev yapmaktadır. Onlara yol vermek, hem o araçların içindeki görevlilerin hem de yardıma muhtaç olan bireylerin haklarına saygı göstermek anlamına gelir. Dolayısıyla bu, olumlu ve doğru bir davranıştır.

II. Aşırı hız yaparak diğer sürücülerin dikkatlerini dağıtmak

Bu davranış, açık bir hak ihlalidir. Trafikteki her bireyin güvenli bir ortamda seyahat etme hakkı vardır. Aşırı hız yapan bir sürücü, ani manevralar yaparak veya tehlikeli bir şekilde diğer araçlara yaklaşarak çevresindeki sürücülerin paniğe kapılmasına, dikkatlerinin dağılmasına ve kaza riskiyle karşı karşıya kalmalarına neden olur. Bu durum, diğer insanların can ve mal güvenliği hakkını doğrudan tehdit eder.

III. Engeli olmadığı hâlde engelli kişiler için ayrılmış yerlere park etmek

Bu davranış da çok net bir hak ihlalidir. Engelli park yerleri, engelli bireylerin hastane, alışveriş merkezi gibi sosyal alanlara daha kolay ve güvenli bir şekilde ulaşabilmeleri için onlara tanınmış özel bir haktır. Engeli olmayan bir kişinin bu alanı işgal etmesi, o hakka sahip olan bir engellinin bu imkândan faydalanmasını engeller. Bu, sadece bir park kuralı ihlali değil, aynı zamanda empati yoksunluğu ve engelli bir bireyin hakkını gasp etmektir.

Sonuç ve Seçeneklerin Değerlendirilmesi

• I. öncül bir hak ihlali değil, bir sorumluluktur. Bu nedenle içinde "I" olan seçenekler (a, b, d) yanlıştır.
• II. ve III. öncüller ise diğer bireylerin güvenlik ve erişim gibi temel haklarını doğrudan ihlal eden davranışlardır.

Bu değerlendirmeye göre, trafikte bireye yapılan hak ihlalleri II ve III numaralı öncüllerde belirtilen davranışlardır. Bu nedenle doğru cevap c) II ve III. seçeneğidir.

Bu soruda, bir trafik kazası sonrasında sürücülerin sergilemesi gereken en doğru tutumun ne olduğu sorulmaktadır. Sorunun kilit noktası, hangi davranışın sorunların "daha kısa sürede" çözülmesini sağlayacağıdır. Kaza anının yarattığı stres ve panik düşünüldüğünde, doğru davranış biçimi hem yasal sürecin hızlanmasına hem de gerginliğin azalmasına yardımcı olur.

Doğru cevap d) Saygılı ve nezaketli seçeneğidir. Çünkü bir kaza sonrası tarafların birbirine saygı ve nezaket çerçevesinde yaklaşması, paniği ve öfkeyi yatıştırır. Bu sakin ortam, tarafların sağlıklı bir iletişim kurarak durumu değerlendirmesine, sigorta ve ruhsat bilgilerini sorunsuzca paylaşmasına ve Kaza Tespit Tutanağı'nı birlikte doldurmasına olanak tanır. Böylece, yasal prosedürler hızlı ve sorunsuz bir şekilde tamamlanır.

Diğer seçenekler ise sorunları çözmek yerine daha da büyütecek davranışlardır. Bu tür olumsuz tavırlar, iletişimi tamamen koparabilir ve basit bir maddi hasarlı kazayı bile karmaşık bir hâle getirebilir. Anlaşma ve uzlaşma ortamını ortadan kaldırarak sürecin uzamasına neden olurlar.

• a) Asabi: Sinirli ve gergin bir tutum, karşı tarafın da savunmacı veya sinirli bir tavır takınmasına yol açar. Bu durum, sağlıklı bir diyalog kurulmasını engeller ve anlaşmayı imkânsızlaştırır.
• b) Aşırı tepkili: Bağırmak, panik yapmak veya abartılı tepkiler göstermek, durumu daha da karmaşıklaştırır. Mantıklı düşünmeyi ve hareket etmeyi zorlaştırarak çözüm sürecini yavaşlatır.
• c) Kaba ve saldırgan: Bu davranış, en tehlikelisidir. Sadece sorunun çözümünü geciktirmekle kalmaz, aynı zamanda tartışmanın büyümesine, hakarete ve hatta fiziksel şiddete dönüşmesine neden olabilir. Bu durum, kazanın yanı sıra ek hukuki sorunlar doğurur.

Sonuç olarak, trafik kazası gibi stresli bir durumda bile sakinliği korumak, saygılı ve nazik olmak sadece bir görgü kuralı değil, aynı zamanda sorunu en hızlı ve en az zararla atlatmanın en akılcı yoludur. Ehliyet sınavında bu tür sorular, sürücü adayının sadece kuralları değil, aynı zamanda trafikteki doğru tutum ve davranışları ne kadar benimsediğini ölçmeyi amaçlar.